https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9العروة لأهل الخلوة و الجلوة - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-26T07:54:02Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=634323&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ابنع' به 'ابن ع'2023-01-21T09:01:15Z<p>جایگزینی متن - 'ابنع' به 'ابن ع'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۲:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#وحدت وجود از ديدگاه علاءالدّوله </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#وحدت وجود از ديدگاه علاءالدّوله </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:نظريّهى وحدت وجود، يكى از غوامض انديشهى بشر و از اهمّ عقايد جمهور صوفيّه است و در سدهى هفتم با ظهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنعربى </del>صبغهى رنگین و بارزى پيدا كرد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:نظريّهى وحدت وجود، يكى از غوامض انديشهى بشر و از اهمّ عقايد جمهور صوفيّه است و در سدهى هفتم با ظهور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن عربى </ins>صبغهى رنگین و بارزى پيدا كرد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#: تقرير عرفانى اين نظريّه آنست كه جز يك موجود حقيقى، كه همان خداست، موجود ديگرى در سراى هستى يافت نمىشود و هر چيز ديگرى تجلّى و ظهور اوست. به نظر آنها «خدا همه چيز است و هر چيزى خداست. جهان يا عين خداست و يا وجهى از تجلّى ذات او». «وحدت جويى» و «وحدت گويى» همواره جزو لاينفك ميراث صوفيه محسوب شده است.اين نظريّه همواره از سوى فقها، متكلّمان و حتّى فلاسفه مورد انتقادهاى گوناگون قرار گرفته است؛ ولى آن چه عجيب مىنمايد، انتقاد شديد و بعضاً گزندهى علاءالدّوله از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] به خاطر نظريّهى وحدت وجود اوست. به نحوى كه شايد يكى از خصوصيّاتى كه باعث امتياز سمنانى در ميان عرفا گشته، همين امر است. كمتر كتابى را مىتوان يافت كه از علاءالدوله ذكرى به ميان آورده باشد؛ ولى از انتقاد وى نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] سخن نگفته باشد. وى با تندى و عصبيّت تمام در مقابل [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] ايستاد و به قولى او را شفاهاً و كتباً تكفير كرد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#: تقرير عرفانى اين نظريّه آنست كه جز يك موجود حقيقى، كه همان خداست، موجود ديگرى در سراى هستى يافت نمىشود و هر چيز ديگرى تجلّى و ظهور اوست. به نظر آنها «خدا همه چيز است و هر چيزى خداست. جهان يا عين خداست و يا وجهى از تجلّى ذات او». «وحدت جويى» و «وحدت گويى» همواره جزو لاينفك ميراث صوفيه محسوب شده است.اين نظريّه همواره از سوى فقها، متكلّمان و حتّى فلاسفه مورد انتقادهاى گوناگون قرار گرفته است؛ ولى آن چه عجيب مىنمايد، انتقاد شديد و بعضاً گزندهى علاءالدّوله از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] به خاطر نظريّهى وحدت وجود اوست. به نحوى كه شايد يكى از خصوصيّاتى كه باعث امتياز سمنانى در ميان عرفا گشته، همين امر است. كمتر كتابى را مىتوان يافت كه از علاءالدوله ذكرى به ميان آورده باشد؛ ولى از انتقاد وى نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] سخن نگفته باشد. وى با تندى و عصبيّت تمام در مقابل [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] ايستاد و به قولى او را شفاهاً و كتباً تكفير كرد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگیزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگیرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، سید نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگیزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگیرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، سید نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنعربى </del>نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنعربى </del>اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگیرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن عربى </ins>نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن عربى </ins>اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگیرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضىاللهعنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضىاللهعنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-630259:rev-634323 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=630259&oldid=prevHbaghizadeh در ۷ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۸2023-01-07T13:48:44Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۱۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l58">خط ۵۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بىشك علاءالدوله عروه را به زبان عربى نگاشته است. وى در دههى پسين ماه رمضان از سال 720ق در صوفى آباد خداداد تأليف كتاب را شروع كرده و در دوشنبه 23 ماه حرام از سال 721ق در همان جا آن را به پایان رسانيده است. بار دوّم در همان سال عروه را با تجديد نظر كتابت كرده و بار سوّم در سال 722ق مجدداً به كتابت نهایى آن پرداخته است. امّا ترجمهى فارسی و ترجمان عروه در هيچ يك از مآخذ عصرى و متأخّر و معاصر مورد بحث قرار نگرفته و شناسانيده نشده است. شايان توجّه اينكه به رغم تقييدات و پيچيدگى نثر بعضى از نويسندگان سدهى هشتم، نثر فارسی عروه استوار و شيواست و برخوردار از صبغهى عاميانه و زبان گفتارى آن دوره است. با بررسى كيفيّت متن مترجم با متن عربى آن، مصحّح محترم را به اين نكته رسانيد كه شايد علاءالدوله بعد از آن كه كتاب را به زبان عربى تأليف كرده، در خانقاه صوفياباد آن را مجدداً براى اصحاب و مريدانش به زبان فارسی ترجمه و املاء كرده باشد و نيز احتمال دارد كه بعد از وفات علاءالدوله، امير اقبال سجستانى محرّر چهل مجلس، كه از مريدان ممتاز او بوده، به ترجمهى عروه دست زده باشد. البتّه تصرّفاتى كه در متن مترجم ديده مىشود، بيانگر اين است كه مترجم، يا خود مولّف بوده و يا يكى از نزدیک ان و اصحاب او بوده كه با فكر و عقايد مولّف آشنايى تام و تمام داشته و در متن مترجم هرجا كه از اصل عربى دور شده، باز سررشتهى فكر مولّف در دست قلم او بوده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بىشك علاءالدوله عروه را به زبان عربى نگاشته است. وى در دههى پسين ماه رمضان از سال 720ق در صوفى آباد خداداد تأليف كتاب را شروع كرده و در دوشنبه 23 ماه حرام از سال 721ق در همان جا آن را به پایان رسانيده است. بار دوّم در همان سال عروه را با تجديد نظر كتابت كرده و بار سوّم در سال 722ق مجدداً به كتابت نهایى آن پرداخته است. امّا ترجمهى فارسی و ترجمان عروه در هيچ يك از مآخذ عصرى و متأخّر و معاصر مورد بحث قرار نگرفته و شناسانيده نشده است. شايان توجّه اينكه به رغم تقييدات و پيچيدگى نثر بعضى از نويسندگان سدهى هشتم، نثر فارسی عروه استوار و شيواست و برخوردار از صبغهى عاميانه و زبان گفتارى آن دوره است. با بررسى كيفيّت متن مترجم با متن عربى آن، مصحّح محترم را به اين نكته رسانيد كه شايد علاءالدوله بعد از آن كه كتاب را به زبان عربى تأليف كرده، در خانقاه صوفياباد آن را مجدداً براى اصحاب و مريدانش به زبان فارسی ترجمه و املاء كرده باشد و نيز احتمال دارد كه بعد از وفات علاءالدوله، امير اقبال سجستانى محرّر چهل مجلس، كه از مريدان ممتاز او بوده، به ترجمهى عروه دست زده باشد. البتّه تصرّفاتى كه در متن مترجم ديده مىشود، بيانگر اين است كه مترجم، يا خود مولّف بوده و يا يكى از نزدیک ان و اصحاب او بوده كه با فكر و عقايد مولّف آشنايى تام و تمام داشته و در متن مترجم هرجا كه از اصل عربى دور شده، باز سررشتهى فكر مولّف در دست قلم او بوده است.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==وابستهها==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{وابستهها}}</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[العروة لأهل الخلوة و الجلوة (علاءالدوله سمنانی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تصوف و عرفان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:آثار کلی تصوف و عرفان]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-630258:rev-630259 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=630258&oldid=prevHbaghizadeh در ۷ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۴۷2023-01-07T13:47:52Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ ژانویهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l56">خط ۵۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وضعيّت كتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وضعيّت كتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بىشك علاءالدوله عروه را به زبان عربى نگاشته است. وى در دههى پسين ماه رمضان از سال 720ق در صوفى آباد خداداد تأليف كتاب را شروع كرده و در دوشنبه 23 ماه حرام از سال 721ق در همان جا آن را به پایان رسانيده است. بار دوّم در همان سال عروه را با تجديد نظر كتابت كرده و بار سوّم در سال 722ق مجدداً به كتابت نهایى آن پرداخته است. امّا ترجمهى فارسی و ترجمان عروه در هيچ يك از مآخذ عصرى و متأخّر و معاصر مورد بحث قرار نگرفته و شناسانيده نشده است. شايان توجّه اينكه به رغم تقييدات و پيچيدگى نثر بعضى از نويسندگان سدهى هشتم، نثر فارسی عروه استوار و شيواست و برخوردار از صبغهى عاميانه و زبان گفتارى آن دوره است. با بررسى كيفيّت متن مترجم با متن عربى آن، مصحّح محترم را به اين نكته رسانيد كه شايد علاءالدوله بعد از آن كه كتاب را به زبان عربى تأليف كرده، در خانقاه صوفياباد آن را مجدداً براى اصحاب و مريدانش به زبان فارسی ترجمه و املاء كرده باشد و نيز احتمال دارد كه بعد از وفات علاءالدوله، امير اقبال سجستانى محرّر چهل مجلس، كه از مريدان ممتاز او بوده، به ترجمهى عروه دست زده باشد. البتّه تصرّفاتى كه در متن مترجم ديده مىشود، بيانگر اين است كه مترجم، يا خود مولّف بوده و يا يكى از نزدیک ان و اصحاب او بوده كه با فكر و عقايد مولّف آشنايى تام و تمام داشته و در متن مترجم هرجا كه از اصل عربى دور شده، باز سررشتهى فكر مولّف در دست قلم او بوده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بىشك علاءالدوله عروه را به زبان عربى نگاشته است. وى در دههى پسين ماه رمضان از سال 720ق در صوفى آباد خداداد تأليف كتاب را شروع كرده و در دوشنبه 23 ماه حرام از سال 721ق در همان جا آن را به پایان رسانيده است. بار دوّم در همان سال عروه را با تجديد نظر كتابت كرده و بار سوّم در سال 722ق مجدداً به كتابت نهایى آن پرداخته است. امّا ترجمهى فارسی و ترجمان عروه در هيچ يك از مآخذ عصرى و متأخّر و معاصر مورد بحث قرار نگرفته و شناسانيده نشده است. شايان توجّه اينكه به رغم تقييدات و پيچيدگى نثر بعضى از نويسندگان سدهى هشتم، نثر فارسی عروه استوار و شيواست و برخوردار از صبغهى عاميانه و زبان گفتارى آن دوره است. با بررسى كيفيّت متن مترجم با متن عربى آن، مصحّح محترم را به اين نكته رسانيد كه شايد علاءالدوله بعد از آن كه كتاب را به زبان عربى تأليف كرده، در خانقاه صوفياباد آن را مجدداً براى اصحاب و مريدانش به زبان فارسی ترجمه و املاء كرده باشد و نيز احتمال دارد كه بعد از وفات علاءالدوله، امير اقبال سجستانى محرّر چهل مجلس، كه از مريدان ممتاز او بوده، به ترجمهى عروه دست زده باشد. البتّه تصرّفاتى كه در متن مترجم ديده مىشود، بيانگر اين است كه مترجم، يا خود مولّف بوده و يا يكى از نزدیک ان و اصحاب او بوده كه با فكر و عقايد مولّف آشنايى تام و تمام داشته و در متن مترجم هرجا كه از اصل عربى دور شده، باز سررشتهى فكر مولّف در دست قلم او بوده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-598813:rev-630258 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=598813&oldid=prevHbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'گي' به 'گی'2022-09-01T07:16:32Z<p>جایگزینی متن - 'گي' به 'گی'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44">خط ۴۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== گزارش محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== گزارش محتوا==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با تتبّع در ابواب مختلف كتاب، مسائل زير از اهمّيت ويژهاى برخوردار است كه مورد بررسى قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مىگيرد</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با تتبّع در ابواب مختلف كتاب، مسائل زير از اهمّيت ويژهاى برخوردار است كه مورد بررسى قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مىگیرد</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#وحدت وجود از ديدگاه علاءالدّوله </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#وحدت وجود از ديدگاه علاءالدّوله </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:نظريّهى وحدت وجود، يكى از غوامض انديشهى بشر و از اهمّ عقايد جمهور صوفيّه است و در سدهى هفتم با ظهور ابنعربى صبغهى <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگين </del>و بارزى پيدا كرد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:نظريّهى وحدت وجود، يكى از غوامض انديشهى بشر و از اهمّ عقايد جمهور صوفيّه است و در سدهى هفتم با ظهور ابنعربى صبغهى <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگین </ins>و بارزى پيدا كرد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#: تقرير عرفانى اين نظريّه آنست كه جز يك موجود حقيقى، كه همان خداست، موجود ديگرى در سراى هستى يافت نمىشود و هر چيز ديگرى تجلّى و ظهور اوست. به نظر آنها «خدا همه چيز است و هر چيزى خداست. جهان يا عين خداست و يا وجهى از تجلّى ذات او». «وحدت جويى» و «وحدت گويى» همواره جزو لاينفك ميراث صوفيه محسوب شده است.اين نظريّه همواره از سوى فقها، متكلّمان و حتّى فلاسفه مورد انتقادهاى گوناگون قرار گرفته است؛ ولى آن چه عجيب مىنمايد، انتقاد شديد و بعضاً گزندهى علاءالدّوله از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] به خاطر نظريّهى وحدت وجود اوست. به نحوى كه شايد يكى از خصوصيّاتى كه باعث امتياز سمنانى در ميان عرفا گشته، همين امر است. كمتر كتابى را مىتوان يافت كه از علاءالدوله ذكرى به ميان آورده باشد؛ ولى از انتقاد وى نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] سخن نگفته باشد. وى با تندى و عصبيّت تمام در مقابل [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] ايستاد و به قولى او را شفاهاً و كتباً تكفير كرد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#: تقرير عرفانى اين نظريّه آنست كه جز يك موجود حقيقى، كه همان خداست، موجود ديگرى در سراى هستى يافت نمىشود و هر چيز ديگرى تجلّى و ظهور اوست. به نظر آنها «خدا همه چيز است و هر چيزى خداست. جهان يا عين خداست و يا وجهى از تجلّى ذات او». «وحدت جويى» و «وحدت گويى» همواره جزو لاينفك ميراث صوفيه محسوب شده است.اين نظريّه همواره از سوى فقها، متكلّمان و حتّى فلاسفه مورد انتقادهاى گوناگون قرار گرفته است؛ ولى آن چه عجيب مىنمايد، انتقاد شديد و بعضاً گزندهى علاءالدّوله از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] به خاطر نظريّهى وحدت وجود اوست. به نحوى كه شايد يكى از خصوصيّاتى كه باعث امتياز سمنانى در ميان عرفا گشته، همين امر است. كمتر كتابى را مىتوان يافت كه از علاءالدوله ذكرى به ميان آورده باشد؛ ولى از انتقاد وى نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] سخن نگفته باشد. وى با تندى و عصبيّت تمام در مقابل [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] ايستاد و به قولى او را شفاهاً و كتباً تكفير كرد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگيزترين </del>تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مىگيرى</del>. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، سید نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگیزترين </ins>تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مىگیرى</ins>. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، سید نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مىگيرد</del>. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مىگیرد</ins>. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضىاللهعنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضىاللهعنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-526093:rev-598813 -->
</table>Hbaghizadeh@noornet.nethttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=526093&oldid=prevHbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'شوشتری، نورالله بن شریفالدین' به 'شوشتری، سید نورالله بن شریفالدین'2021-02-05T10:40:43Z<p>جایگزینی متن - 'شوشتری، نورالله بن شریفالدین' به 'شوشتری، سید نورالله بن شریفالدین'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ فوریهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۴:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =1</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =1</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =1</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =1</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور = </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور =<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13335</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخوان همراه نور =13335</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخوان همراه نور =13335</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد پدیدآور =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد پدیدآور =</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#: تقرير عرفانى اين نظريّه آنست كه جز يك موجود حقيقى، كه همان خداست، موجود ديگرى در سراى هستى يافت نمىشود و هر چيز ديگرى تجلّى و ظهور اوست. به نظر آنها «خدا همه چيز است و هر چيزى خداست. جهان يا عين خداست و يا وجهى از تجلّى ذات او». «وحدت جويى» و «وحدت گويى» همواره جزو لاينفك ميراث صوفيه محسوب شده است.اين نظريّه همواره از سوى فقها، متكلّمان و حتّى فلاسفه مورد انتقادهاى گوناگون قرار گرفته است؛ ولى آن چه عجيب مىنمايد، انتقاد شديد و بعضاً گزندهى علاءالدّوله از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] به خاطر نظريّهى وحدت وجود اوست. به نحوى كه شايد يكى از خصوصيّاتى كه باعث امتياز سمنانى در ميان عرفا گشته، همين امر است. كمتر كتابى را مىتوان يافت كه از علاءالدوله ذكرى به ميان آورده باشد؛ ولى از انتقاد وى نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] سخن نگفته باشد. وى با تندى و عصبيّت تمام در مقابل [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] ايستاد و به قولى او را شفاهاً و كتباً تكفير كرد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#: تقرير عرفانى اين نظريّه آنست كه جز يك موجود حقيقى، كه همان خداست، موجود ديگرى در سراى هستى يافت نمىشود و هر چيز ديگرى تجلّى و ظهور اوست. به نظر آنها «خدا همه چيز است و هر چيزى خداست. جهان يا عين خداست و يا وجهى از تجلّى ذات او». «وحدت جويى» و «وحدت گويى» همواره جزو لاينفك ميراث صوفيه محسوب شده است.اين نظريّه همواره از سوى فقها، متكلّمان و حتّى فلاسفه مورد انتقادهاى گوناگون قرار گرفته است؛ ولى آن چه عجيب مىنمايد، انتقاد شديد و بعضاً گزندهى علاءالدّوله از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] به خاطر نظريّهى وحدت وجود اوست. به نحوى كه شايد يكى از خصوصيّاتى كه باعث امتياز سمنانى در ميان عرفا گشته، همين امر است. كمتر كتابى را مىتوان يافت كه از علاءالدوله ذكرى به ميان آورده باشد؛ ولى از انتقاد وى نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] سخن نگفته باشد. وى با تندى و عصبيّت تمام در مقابل [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] ايستاد و به قولى او را شفاهاً و كتباً تكفير كرد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سید </ins>نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-484167:rev-526093 -->
</table>Hbaghizadeh@noornet.nethttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=484167&oldid=prevHbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'رضى الله عنه' به 'رضىاللهعنه'2020-02-28T08:24:14Z<p>جایگزینی متن - 'رضى الله عنه' به 'رضىاللهعنه'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۸ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l53">خط ۵۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سؤال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضى الله عنه </del>و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضىاللهعنه </ins>و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وضعيّت كتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== وضعيّت كتاب==</div></td></tr>
</table>Hbaghizadeh@noornet.nethttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=438378&oldid=prevHbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'سوال' به 'سؤال'2019-08-07T19:44:13Z<p>جایگزینی متن - 'سوال' به 'سؤال'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۲۳:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =1</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =1</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور = </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">| کتابخوان همراه نور =13335</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد پدیدآور =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد پدیدآور =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پس از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پس از =</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوال </del>اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سؤال </ins>اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهایى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضى الله عنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضى الله عنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-435583:rev-438378 -->
</table>Hbaghizadeh@noornet.nethttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=435583&oldid=prevHbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'هاي' به 'های'2019-07-31T10:17:08Z<p>جایگزینی متن - 'هاي' به 'های'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۹، ساعت ۱۳:۴۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سوال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خبرهايى </del>از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله پرسيد كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سوال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خبرهایى </ins>از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضى الله عنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضى الله عنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بىشك علاءالدوله عروه را به زبان عربى نگاشته است. وى در دههى پسين ماه رمضان از سال 720ق در صوفى آباد خداداد تأليف كتاب را شروع كرده و در دوشنبه 23 ماه حرام از سال 721ق در همان جا آن را به پایان رسانيده است. بار دوّم در همان سال عروه را با تجديد نظر كتابت كرده و بار سوّم در سال 722ق مجدداً به كتابت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهايى </del>آن پرداخته است. امّا ترجمهى فارسی و ترجمان عروه در هيچ يك از مآخذ عصرى و متأخّر و معاصر مورد بحث قرار نگرفته و شناسانيده نشده است. شايان توجّه اينكه به رغم تقييدات و پيچيدگى نثر بعضى از نويسندگان سدهى هشتم، نثر فارسی عروه استوار و شيواست و برخوردار از صبغهى عاميانه و زبان گفتارى آن دوره است. با بررسى كيفيّت متن مترجم با متن عربى آن، مصحّح محترم را به اين نكته رسانيد كه شايد علاءالدوله بعد از آن كه كتاب را به زبان عربى تأليف كرده، در خانقاه صوفياباد آن را مجدداً براى اصحاب و مريدانش به زبان فارسی ترجمه و املاء كرده باشد و نيز احتمال دارد كه بعد از وفات علاءالدوله، امير اقبال سجستانى محرّر چهل مجلس، كه از مريدان ممتاز او بوده، به ترجمهى عروه دست زده باشد. البتّه تصرّفاتى كه در متن مترجم ديده مىشود، بيانگر اين است كه مترجم، يا خود مولّف بوده و يا يكى از نزدیک ان و اصحاب او بوده كه با فكر و عقايد مولّف آشنايى تام و تمام داشته و در متن مترجم هرجا كه از اصل عربى دور شده، باز سررشتهى فكر مولّف در دست قلم او بوده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بىشك علاءالدوله عروه را به زبان عربى نگاشته است. وى در دههى پسين ماه رمضان از سال 720ق در صوفى آباد خداداد تأليف كتاب را شروع كرده و در دوشنبه 23 ماه حرام از سال 721ق در همان جا آن را به پایان رسانيده است. بار دوّم در همان سال عروه را با تجديد نظر كتابت كرده و بار سوّم در سال 722ق مجدداً به كتابت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهایى </ins>آن پرداخته است. امّا ترجمهى فارسی و ترجمان عروه در هيچ يك از مآخذ عصرى و متأخّر و معاصر مورد بحث قرار نگرفته و شناسانيده نشده است. شايان توجّه اينكه به رغم تقييدات و پيچيدگى نثر بعضى از نويسندگان سدهى هشتم، نثر فارسی عروه استوار و شيواست و برخوردار از صبغهى عاميانه و زبان گفتارى آن دوره است. با بررسى كيفيّت متن مترجم با متن عربى آن، مصحّح محترم را به اين نكته رسانيد كه شايد علاءالدوله بعد از آن كه كتاب را به زبان عربى تأليف كرده، در خانقاه صوفياباد آن را مجدداً براى اصحاب و مريدانش به زبان فارسی ترجمه و املاء كرده باشد و نيز احتمال دارد كه بعد از وفات علاءالدوله، امير اقبال سجستانى محرّر چهل مجلس، كه از مريدان ممتاز او بوده، به ترجمهى عروه دست زده باشد. البتّه تصرّفاتى كه در متن مترجم ديده مىشود، بيانگر اين است كه مترجم، يا خود مولّف بوده و يا يكى از نزدیک ان و اصحاب او بوده كه با فكر و عقايد مولّف آشنايى تام و تمام داشته و در متن مترجم هرجا كه از اصل عربى دور شده، باز سررشتهى فكر مولّف در دست قلم او بوده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-430129:rev-435583 -->
</table>Hbaghizadeh@noornet.nethttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=430129&oldid=prevA-esmaili@noornet.net: جایگزینی متن - ' ' به ' '2019-06-30T04:58:09Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ' '</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ ژوئن ۲۰۱۹، ساعت ۰۸:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علّت اين شهرت و حساسيّت اين است كه اوّلاً كمتر عارفى را مىشناسیم كه از نظريّهى وحدت وجود انتقاد كرده باشد و ثانياً [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] «قدوه و پيشواى قائلان به وحدت وجود» به حساب مىآيد كه تمام ديدگاه صوفيانهى وى حول نظريّهى وحدت وجود دور مىزند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:به هر حال علاءالدّوله در دو موضع از نظريّهى وحدت وجود انتقاد مىكند: 1- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] تعبيرات فراوانى در مورد وحدت وجود دارد؛ امّا يكى از بحث انگيزترين تعبيرات عبارتى است كه در فتوحات آورده است: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» «منزّه است كسى كه اشياء را خلق كرد، در حالى كه خود عين آنهاست». علاءالدوله در مقام انتقاد مىگويد: «اى شيخ اگر از شخصى بشنوى كه مىگويد، مدفوع شيخ عين وجود شيخ است، از او درنمىگذرى، بلكه بر او خشم مىگيرى. پس چگونه خردمندى چنين باطل و هذيانى را به خدا نسبت مىدهد. توبه به درگاه خداى بجاى آور، توبهاى خالص تا از اين گرداب هولناكى كه دهريان و طبیعیان و يونيان و شكمانيان هم از آن دورى مىورزند، نجات يابى». چنان كه ملاحظه مىشود، حتى از مخالفان سرسخت عرفا، همچون [[ابن تیمیه، احمد بن عبدالحلیم|ابن تيميه]] كه هم عصر علاءالدوله و از منتقدان عمدهى [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] است و در رد وحدت وجود كتاب نوشته، چنين كلام گزنده عليه عرفا صادر نشده است. اين است كه [[شوشتری، نورالله بن شریفالدین|قاضى نورالله شوشترى]] نيز نمىتواند، تأسّف خود را از صدور چنين كلامى از جانب علاءالدوله، مخفى نمايد. 2- [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] خدا را وجود مطلق مىداند كه به هر صفتى متّصف مىشود. «الوجود المطلق هوالحق المنعوت بكل نعت» و در جاى ديگر آورده است كه «وجود فقط از آن خداست و هر جا صفتى به چيزى مىدهيم در واقع مسمّاى اين صفت خداست. خدا به هر اسمى موسوم، به هر صفتى متّصف و به هر وصفى موصوف مىشود.» شيخ علاءالدوله عبارات بالا را برنمىتابد و مىگويد: «وجود حق همان خالق تعالى است نه وجود مطلق و نه وجود مقيّد آن چنان كه [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] گفته است.» وى شديداً از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] انتقاد كرده مىگويد: «در جميع ملل و نحل بدين رسوايى سخن كسى نگفته و چون باز شكافى، مذهب طبیعیّه و دهريّه بهتر به بسيارى از اين عقيده» در باب چهارم كتاب كه اصلىترين كتاب علاءالدوله است، از كسانى ياد مىكند كه خدا را وجود مطلق مىدانند و بدون آنكه از [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نامى ببرد، از اين افراد چنين انتقاد مىكند: «ديگر جماعتى كه به وجود مطلق قايلند و وجود مطلق را ذات حقّ اعتقاد دارند و مىگويند كه آن وجود مطلق بىافراد در خارج وجود ندارد. همين قوم مباحىاند و از ايشان تبرّى كردن واجب. اگرچه بعضى صفات مباحيان ظاهر نمىكنند. دهرى و طبيعى را مىتوان به راه آوردن؛ امّا اين طايفه قابل ارشاد نيستند كه آينهى قابليّت ايشان از استعداد دور افتاده است».</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسيد </del>كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سوال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهايى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:امير اقبالشاه سجستانى كه از مريدان علاءالدوله است، مىگويد: «درويشى از شيخ علاءالدوله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسيد </ins>كه با آن كه محىالدين اعرابى حق را وجود مطلق گفته معاقب بود در قيامت يا نه؟ شيخ در جواب گفت: «من اين نوع سخنان را قطعاً نمىخواهم كه بر زبان رانم. كاشكى ايشان نيز نگفتندى، چه سخن مشكل گفتن روا نيست.» در اينجا فتوى به كفر ابنعربى نمىدهد، بلكه مىگويد چون قصد ابنعربى اثبات وحدانيّت بود. «حق تعالى از او عفو كرده باشد؛ امّا فساد قول او كه وجود مطلق گفته در عروه بيان كردهايم روشن». از اين جا معلوم مىشود كه اوّلاً در باب چهارم عروه مراد سمنانى از كسانى كه خدا را وجود مطلق خواندهاند، [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] و پيروان او مىباشد و ثانياً، هر چند در عبارت اخير لحن علاءالدوله نسبت به [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] بسيار ملايمتر شده است؛ ولى در هر حال از انتقاد بر نظريّهى «وحدت وجود» و اعتراض بر «وجود مطلق» خواندن خدا برنگشته است. حال سوال اين است كه چگونه ديدگاههاى به ظاهر متناقض اين دو اسطوانهى تصوّف را با يكديگر جمع نمود؟ به نظر مىرسد كه رويكرد [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] در تعبير وحدت وجود بيشتر بر راه معرفت مبتنى است، حال آن كه سمنانى راه محبّت را بيشتر مىپسندد، به همين سبب با آن كه كلمات [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] را در مورد وحدت وجود شديداً مورد انتقاد قرار مىدهد و بر آن مىتازد، ولى سخنان مولوى كه بوى عشق مىدهد، طبع او را مىنوازد. مهمّترين تفاوتهاى اين دو طريق عبارتند از: 1- در طريق محبت از عرفان انفسى بيشتر سخن به ميان مىآيد؛ ولى در راه معرفت وحدت آفاقى نيز جايگاه مهمى دارد. در راه محبّت از جذبه بيشتر سخن گفته مىشود؛ ولى در طريق معرفت، كشف و رفع حجاب بيشتر مورد تأكيد قرار مىگيرد. 2- در طريق محبّت، سخن از عرفان شخصى است؛ امّا در راه معرفت، خبرهايى از عرفان غيرشخصى مطرح به عنوان «او» و چه بسا «آن» ياد شده است. 3- در هر دو طريق محبّت و معرفت، سخن از فناء و ادراك وحدت و تنها «او» را ديدن است؛ ولى در راه محبّت به نحوى سخن مىگويد كه معناى آن اين است كه حال و جذبهاى به عارفِ عاشق دست مىدهد كه خود را نمىبيند و از خود بىخبر مىشود. بنابراین در اينجا اوّلاً وحدت متعلّق عشق است و نه معرفت خشك و بىروح و ثانياً اين وحدت شهود است و نه وحدت وجود. بنابراین بعضى از محققان، سمنانى را عارفى دانستهاند كه بجاى وحدت وجود به وحدت شهود قائل است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#نظر علاءالدوله دربارهى حضرت حجّت(عج) </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضى الله عنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>#:علاءالدّوله در باب ششم كتاب مىگويد كه: «بدان كه محمد بن العكسرى رضى الله عنه و عن آبائه الكرام چون غايب شد، از چشم خلق، به دايره ابدال پيوست و ترقّى كرد تا سيّد افراد شد و به مرتبه قطبيّت رسيد. بعد از آن كه على بن الحسين البغدادى به جوار حقّ پيوست، او قطب شد و به جاى وى بنشست. شانزده سال، بعد از آن، به جوار حقّ پيوست به روح و ريحان، و نماز گزارد. بر وى عثمان بن يعقوب الجوينى الخراسانى» اين نظر علاءالدّوله نه تنها مقبول نيست، بلكه مردود و نادرست است، زيرا مذهب شيعهى اثنیعشر يّه معتقدند به اين كه آن حضرت در قيد حيات هستند و در پردهى غيبت بسر مىبردند. البته در صورتى كه علاءالدوله از مشايخ صوفيهى اهل سنّت بوده باشد، باز هم نظر وى دربارهى فوت حضرت حجت مطابق و موافق با نظر و عقيدهى اهل سنّت نمىتواند باشد.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-418278:rev-430129 -->
</table>A-esmaili@noornet.nethttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D9%87%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%84%D9%88%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%84%D9%88%D8%A9&diff=418278&oldid=prevA-esmaili@noornet.net: جایگزینی متن - ' ' به ' '2019-03-16T12:06:48Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ' '</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۶ مارس ۲۰۱۹، ساعت ۱۵:۳۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =1</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =1</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =1</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| تعداد جلد =1</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>= </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کتابخانۀ دیجیتال نور = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد پدیدآور =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد پدیدآور =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پس از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پس از =</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-410120:rev-418278 -->
</table>A-esmaili@noornet.net