https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A 2026-06-22T17:40:56Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=814230&oldid=prev 2026-01-10T08:25:38Z

<p>جایگزینی متن - &#039; (ص)&#039; به &#039;(ص)&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">خط ۳۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب اول: شکل‌گیری خوارج و اخبار آنها قبل از عصر اموی؛ این باب در شش فصل به ریشه‌های جنبش خوارج پرداخته که فصل اول آن اختصاص به بررسی پدیده افراط و تندروی (التطرف) در دوران پیامبر (ص) است. سپس، به معرفی ذوالخویصره تمیمی که مخالفت او با تقسیم غنایم توسط پیامبر (ص) به عنوان اولین جلوه پیدایش خوارج محسوب می‌شود، می‌پردازد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص13- 19&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب اول: شکل‌گیری خوارج و اخبار آنها قبل از عصر اموی؛ این باب در شش فصل به ریشه‌های جنبش خوارج پرداخته که فصل اول آن اختصاص به بررسی پدیده افراط و تندروی (التطرف) در دوران پیامبر(ص) است. سپس، به معرفی ذوالخویصره تمیمی که مخالفت او با تقسیم غنایم توسط پیامبر(ص) به عنوان اولین جلوه پیدایش خوارج محسوب می‌شود، می‌پردازد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص13- 19&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در فصل دوم و سوم، نقش عوامل محیطی در ظهور خوارج، به‌ویژه تأثیر عصبیت قبیله‌ای (العصبیة القبلیة) در پیدایش این فرقه را بررسی می‌کند و به نقش قُرّاء (قاریان قرآن) و ارتباط آن‌ها با خوارج اشاره دارد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص20- 34&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در فصل دوم و سوم، نقش عوامل محیطی در ظهور خوارج، به‌ویژه تأثیر عصبیت قبیله‌ای (العصبیة القبلیة) در پیدایش این فرقه را بررسی می‌کند و به نقش قُرّاء (قاریان قرآن) و ارتباط آن‌ها با خوارج اشاره دارد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص20- 34&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-813914:rev-814230 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=813914&oldid=prev 2026-01-08T21:30:38Z

<p>جایگزینی متن - &#039; &#039; به &#039;&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۰۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>‎‏/‎‏م‎‏6‎‏خ‎‏9‎‏ 242 BP  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =‎‏/‎‏م‎‏6‎‏خ‎‏9‎‏ 242 BP  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =خوارج - تاریخ - خوارج - عقاید</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =خوارج - تاریخ - خوارج - عقاید</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810688:rev-813914 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=810688&oldid=prev 2025-12-10T07:20:44Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l85">خط ۸۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرق شیعه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فرق شیعه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خوراج]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خوراج]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 آذر 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810687:rev-810688 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=810687&oldid=prev 2025-12-10T07:20:23Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الخوارج في العصر الأموي: نشأتهم، تاريخهم، عقائدهم، أدبهم'''، اثر [[نايف محمود معروف]] (معاصر)، پژوهشی دانشگاهی است که به بررسی جامع تاریخ، پیدایش، اعتقادات و میراث ادبی خوارج در عصر اموی می‌پردازد و هدف آن ارائه یک مطالعه یکپارچه در زمینه‌های فکری و ادبی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الخوارج في العصر الأموي: نشأتهم، تاريخهم، عقائدهم، أدبهم'''، اثر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معروف، محمود|</ins>نايف محمود معروف]] (معاصر)، پژوهشی دانشگاهی است که به بررسی جامع تاریخ، پیدایش، اعتقادات و میراث ادبی خوارج در عصر اموی می‌پردازد و هدف آن ارائه یک مطالعه یکپارچه در زمینه‌های فکری و ادبی است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه نگارش==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه نگارش==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب اول: شکل‌گیری خوارج و اخبار آنها قبل از عصر اموی؛ این باب در شش فصل به ریشه‌های جنبش خوارج پرداخته که فصل اول آن اختصاص به بررسی پدیده افراط و تندروی (التطرف) در دوران پیامبر (ص) است. سپس، به معرفی ذوالخویصره تمیمی که مخالفت او با تقسیم غنایم توسط پیامبر (ص) به عنوان اولین جلوه پیدایش خوارج محسوب می‌شود، می‌پردازد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص13- 19&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب اول: شکل‌گیری خوارج و اخبار آنها قبل از عصر اموی؛ این باب در شش فصل به ریشه‌های جنبش خوارج پرداخته که فصل اول آن اختصاص به بررسی پدیده افراط و تندروی (التطرف) در دوران پیامبر (ص) است. سپس، به معرفی ذوالخویصره تمیمی که مخالفت او با تقسیم غنایم توسط پیامبر (ص) به عنوان اولین جلوه پیدایش خوارج محسوب می‌شود، می‌پردازد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص13- 19&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در فصل دوم و سوم، نقش عوامل محیطی در ظهور خوارج، به‌ویژه تأثیر عصبیت قبیله‌ای (العصبیة القبلیة) در پیدایش این فرقه را بررسی می‌کند و به نقش قُرّاء (قاریان قرآن) و ارتباط آن‌ها با خوارج اشاره دارد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص20- 34&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در فصل دوم و سوم، نقش عوامل محیطی در ظهور خوارج، به‌ویژه تأثیر عصبیت قبیله‌ای (العصبیة القبلیة) در پیدایش این فرقه را بررسی می‌کند و به نقش قُرّاء (قاریان قرآن) و ارتباط آن‌ها با خوارج اشاره دارد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص20- 34&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در فصل چهارم، بحث مفصلی درباره سبئیه (پیروان ابن سبأ)، واقعی یا وهمی بودن ابن سبا، ایجاد فتنه بین مسلمانان، موضع آنان در قبال حکومت حضرت علی(ع)، نقش آنها در ظهور خوارج و سیاسی بودن شکل‌گیری خوارج، مطرح می‌شود. که به عنوان مقدمه به تحول رابطه یهود و مسلمان‌ها بعد از هجرت پیامبر(ص) اشاره می‌نماید. &lt;ref>متن کتاب، ص35-60&lt;/ref>.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل پنجم با بررسی جماعت جمل و خون‌خواهی معاویه به موضع خوارج در برابر علی(ع)، منشا اختلاف در لشکر علوی و مسئله حکمیت که به خروج قطعی آن‌ها از صف مسلمانان انجامید، ادامه می‌یابد&lt;ref>متن کتاب، ص61- 85&lt;/ref>.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل ششم این باب، رودررویی حضرت علی(ع) با خوارج، رفتار وی با آنها، مراحل مختلف برخورد حضرت با آنها، جنگ نهروان، مجموعه‌های دیگری که بر حضرت خروج کردند و شهادت وی به دست ابن ملجم (خوارج)، بررسی می‌شود. &lt;ref>متن کتاب، ص86- 106&lt;/ref>.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب دوم: تاریخ خوارج و جنگ‌هایشان در عصر اموی؛ این باب در چهار فصل به‌تفصیل، تاریخ فعالیت‌های نظامی خوارج را در دوران حکومت بنی‌امیه شرح می‌دهد. خوارج قائل به کفر امام حسن(ع) شدند، قصد جان وی نمودند و توانستند ایشان را زخمی کنند. پس از کناره‌گیری امام حسن(ع) و استقرار معاویه در سلطنت، خوارج که حکمیت را رد کرده بودند، به مخالفت با معاویه ادامه دادند. در دوران معاویه، خوارج در بصره و کوفه فعال بودند و زیاد بن ابیه در مقابله با آنان از سیاست آمیخته به قساوت و تساهل استفاده کرد و موفق شد شورش‌های اولیه خوارج را در بَصره فرونشاند. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص107- 130&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در فصل چهارم، بحث مفصلی درباره سبئیه (پیروان ابن سبأ)، واقعی یا وهمی بودن ابن سبا، ایجاد فتنه بین مسلمانان، موضع آنان در قبال حکومت [[امام علی علیه‌السلام|حضرت علی(ع)]]، نقش آنها در ظهور خوارج و سیاسی بودن شکل‌گیری خوارج، مطرح می‌شود. که به عنوان مقدمه به تحول رابطه یهود و مسلمان‌ها بعد از هجرت پیامبر(ص) اشاره می‌نماید. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص35-60&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل پنجم با بررسی جماعت جمل و خون‌خواهی معاویه به موضع خوارج در برابر [[امام علی علیه‌السلام|علی(ع)]]، منشا اختلاف در لشکر علوی و مسئله حکمیت که به خروج قطعی آن‌ها از صف مسلمانان انجامید، ادامه می‌یابد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص61- 85&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فصل ششم این باب، رودررویی [[امام علی علیه‌السلام|حضرت علی(ع)]] با خوارج، رفتار وی با آنها، مراحل مختلف برخورد حضرت با آنها، جنگ نهروان، مجموعه‌های دیگری که بر حضرت خروج کردند و شهادت وی به دست ابن ملجم (خوارج)، بررسی می‌شود. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص86- 106&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب دوم: تاریخ خوارج و جنگ‌هایشان در عصر اموی؛ این باب در چهار فصل به‌تفصیل، تاریخ فعالیت‌های نظامی خوارج را در دوران حکومت بنی‌امیه شرح می‌دهد. خوارج قائل به کفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام حسن علیه‌السلام|</ins>امام حسن(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شدند، قصد جان وی نمودند و توانستند ایشان را زخمی کنند. پس از کناره‌گیری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام حسن علیه‌السلام|</ins>امام حسن(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و استقرار معاویه در سلطنت، خوارج که حکمیت را رد کرده بودند، به مخالفت با معاویه ادامه دادند. در دوران معاویه، خوارج در بصره و کوفه فعال بودند و زیاد بن ابیه در مقابله با آنان از سیاست آمیخته به قساوت و تساهل استفاده کرد و موفق شد شورش‌های اولیه خوارج را در بَصره فرونشاند. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص107- 130&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم درباره عصر زبیری است، خوارج نَجده توانستند در برخی مناطق تسلط یابند. نویسنده تبیین می‌کند که گرچه خوارج در ابتدا گاهی با ابن زبیر بر علیه بنی‌امیه همکاری می‌کردند، اما به دلیل اختلافات ایدئولوژیک، از او جدا شدند. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص131- 150&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم درباره عصر زبیری است، خوارج نَجده توانستند در برخی مناطق تسلط یابند. نویسنده تبیین می‌کند که گرچه خوارج در ابتدا گاهی با ابن زبیر بر علیه بنی‌امیه همکاری می‌کردند، اما به دلیل اختلافات ایدئولوژیک، از او جدا شدند. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص131- 150&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل سوم به دوران عبدالملک بن مروان اشاره دارد. وی پس از غلبه بر مصعب بن زبیر، عراق را به ولایت اموی بازگرداند و تسلط حجاج بن یوسف بر مکه و قتل مصعب، سبب پیروزی آنها بر زبیریان شد و سیطره آنها بر بلاد اسلامی کامل گردید و تنها خوارج آنها را تهدید می‌کرد به همین جهت سرکوب خوارج را از سر گرفتند و به رهبری مهلّب بن ابی‌صفره سرکوبی شدت گرفت و جنگ‌های شدیدی میان مهلّب و رهبران خوارج مانند قَطَری بن الفُجاءَة در عراق و اهواز رخ داد. سپس، به تلاش‌های عمر بن عبدالعزیز برای مقابله با خوارج از طریق مذاکره و اقناع مذهبی و ایجاد تفرقه به‌جای جنگ اشاره می‌شود؛ تلاشی که با وجود موقت بودن، نشان‌دهنده تغییر سیاست خلافت در مواجهه با خوارج بود. در نهایت، خروج خوارج در اواخر عصر اموی و همچنین جنبش صفریه با ریاست صالح بن مسرح تمیمی و همکاری شبیب شیبانی خارجی در عراق، مورد بررسی قرار می‌گیرد&lt;ref&gt;همان، ص151-170&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل سوم به دوران عبدالملک بن مروان اشاره دارد. وی پس از غلبه بر مصعب بن زبیر، عراق را به ولایت اموی بازگرداند و تسلط حجاج بن یوسف بر مکه و قتل مصعب، سبب پیروزی آنها بر زبیریان شد و سیطره آنها بر بلاد اسلامی کامل گردید و تنها خوارج آنها را تهدید می‌کرد به همین جهت سرکوب خوارج را از سر گرفتند و به رهبری مهلّب بن ابی‌صفره سرکوبی شدت گرفت و جنگ‌های شدیدی میان مهلّب و رهبران خوارج مانند قَطَری بن الفُجاءَة در عراق و اهواز رخ داد. سپس، به تلاش‌های عمر بن عبدالعزیز برای مقابله با خوارج از طریق مذاکره و اقناع مذهبی و ایجاد تفرقه به‌جای جنگ اشاره می‌شود؛ تلاشی که با وجود موقت بودن، نشان‌دهنده تغییر سیاست خلافت در مواجهه با خوارج بود. در نهایت، خروج خوارج در اواخر عصر اموی و همچنین جنبش صفریه با ریاست صالح بن مسرح تمیمی و همکاری شبیب شیبانی خارجی در عراق، مورد بررسی قرار می‌گیرد&lt;ref&gt;همان، ص151-170&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم، خوارج بعد از عبدالملک مروان، شکست سیاست تساهل عمر بن عبدالعزیز با آنها، استفاده خوارج از این فرصت برای فعالیت فکری و گسترش نفوذ خود با شعار حمایت از ضعفا و بیچارگان، جنگ با آنان، زمان یزید بن عبدالملک، هشام بن عبدالملک و اواخر حکومت امویان و خروج اباضیه در جزیره العرب را مورد تحلیل قرار می‌دهد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص171- 184&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم، خوارج بعد از عبدالملک مروان، شکست سیاست تساهل عمر بن عبدالعزیز با آنها، استفاده خوارج از این فرصت برای فعالیت فکری و گسترش نفوذ خود با شعار حمایت از ضعفا و بیچارگان، جنگ با آنان، زمان یزید بن عبدالملک، هشام بن عبدالملک و اواخر حکومت امویان و خروج اباضیه در جزیره العرب را مورد تحلیل قرار می‌دهد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص171- 184&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب سوم: عقائد خوارج و فرقه‌های آنان؛ این باب در دو فصل به اصول کلی عقاید خوارج و تفاوت‌های فکری فرقه‌هایشان اختصاص دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب سوم: عقائد خوارج و فرقه‌های آنان؛ این باب در دو فصل به اصول کلی عقاید خوارج و تفاوت‌های فکری فرقه‌هایشان اختصاص دارد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده به القاب معروف خوارج، از جمله حروریه، محکمه، مارقه، شراه، اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که لقب حروریه از قدیمی‌ترین القاب آن‌هاست. اصل «لا حکم إلا لله» (مبدأ حکمیت) که پس از نپذیرفتن مساله حکمیت در زمان حضرت علی(ع) از سوی خوارج مطرح شد، سنگ بنای فکری آن‌ها را تشکیل می‌دهد. آنها ابتدای شکل‌گیری اهل زهد و عبادت بوده و آثار سجود بر پیشانی آنها نمایان بود؛ اما حسن بصری آنها را اهل دنیا می‌دانست. خوارج در ابتدای کار تا زمان امویان، دیدگاه فکری مشخص و مدونی نداشتند و فقط اهل جنگ بودند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده به القاب معروف خوارج، از جمله حروریه، محکمه، مارقه، شراه، اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که لقب حروریه از قدیمی‌ترین القاب آن‌هاست. اصل «لا حکم إلا لله» (مبدأ حکمیت) که پس از نپذیرفتن مساله حکمیت در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام علی علیه‌السلام|</ins>حضرت علی(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از سوی خوارج مطرح شد، سنگ بنای فکری آن‌ها را تشکیل می‌دهد. آنها ابتدای شکل‌گیری اهل زهد و عبادت بوده و آثار سجود بر پیشانی آنها نمایان بود؛ اما حسن بصری آنها را اهل دنیا می‌دانست. خوارج در ابتدای کار تا زمان امویان، دیدگاه فکری مشخص و مدونی نداشتند و فقط اهل جنگ بودند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اعتقادات خوارج در زمینه ایمان و عمل را توضیح می‌دهد؛ از نظر آن‌ها، ایمان فقط به تصدیق و اقرار قلبی نیست، بلکه با عمل صالح و سلوک نیکو کامل می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اعتقادات خوارج در زمینه ایمان و عمل را توضیح می‌دهد؛ از نظر آن‌ها، ایمان فقط به تصدیق و اقرار قلبی نیست، بلکه با عمل صالح و سلوک نیکو کامل می‌شود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l61">خط ۶۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم به فرقه‌های خوارج و اجتهادات خاص آنها اشاره دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم به فرقه‌های خوارج و اجتهادات خاص آنها اشاره دارد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرقه‌هایی چون ازارقه، نجدیه، بیهسیه، صفریه، اباضیه را معرفی و ویژگی‌های اصلی هر فرقه تبیین می‌شود&lt;ref&gt;همان، ص219- 243&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرقه‌هایی چون ازارقه، نجدیه، بیهسیه، صفریه، اباضیه را معرفی و ویژگی‌های اصلی هر فرقه تبیین می‌شود&lt;ref&gt;همان، ص219- 243&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=810648&oldid=prev 2025-12-10T05:56:12Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l53">خط ۵۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب سوم: عقائد خوارج و فرقه‌های آنان؛ این باب در دو فصل به اصول کلی عقاید خوارج و تفاوت‌های فکری فرقه‌هایشان اختصاص دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب سوم: عقائد خوارج و فرقه‌های آنان؛ این باب در دو فصل به اصول کلی عقاید خوارج و تفاوت‌های فکری فرقه‌هایشان اختصاص دارد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده به القاب معروف خوارج، از جمله حروریه، محکمه، مارقه، شراه، اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که لقب حروریه از قدیمی‌ترین القاب آن‌هاست. اصل «لا حکم إلا لله» (مبدأ حکمیت) که پس از نپذیرفتن حکمیت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توسط </del>علی(ع) از سوی خوارج مطرح شد، سنگ بنای فکری آن‌ها را تشکیل می‌دهد. آنها ابتدای شکل‌گیری اهل زهد و عبادت بوده و آثار سجود بر پیشانی آنها نمایان بود؛ اما حسن بصری آنها را اهل دنیا می‌دانست. خوارج در ابتدای کار تا زمان امویان، دیدگاه فکری مشخص و مدونی نداشتند و فقط اهل جنگ بودند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده به القاب معروف خوارج، از جمله حروریه، محکمه، مارقه، شراه، اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که لقب حروریه از قدیمی‌ترین القاب آن‌هاست. اصل «لا حکم إلا لله» (مبدأ حکمیت) که پس از نپذیرفتن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مساله </ins>حکمیت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در زمان حضرت </ins>علی(ع) از سوی خوارج مطرح شد، سنگ بنای فکری آن‌ها را تشکیل می‌دهد. آنها ابتدای شکل‌گیری اهل زهد و عبادت بوده و آثار سجود بر پیشانی آنها نمایان بود؛ اما حسن بصری آنها را اهل دنیا می‌دانست. خوارج در ابتدای کار تا زمان امویان، دیدگاه فکری مشخص و مدونی نداشتند و فقط اهل جنگ بودند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اعتقادات خوارج در زمینه ایمان و عمل را توضیح می‌دهد؛ از نظر آن‌ها، ایمان فقط به تصدیق و اقرار قلبی نیست، بلکه با عمل صالح و سلوک نیکو کامل می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده اعتقادات خوارج در زمینه ایمان و عمل را توضیح می‌دهد؛ از نظر آن‌ها، ایمان فقط به تصدیق و اقرار قلبی نیست، بلکه با عمل صالح و سلوک نیکو کامل می‌شود.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-810646:rev-810648 --> </table>

Fsobhani https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=810646&oldid=prev 2025-12-10T05:53:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل سوم به دوران عبدالملک بن مروان اشاره دارد. وی پس از غلبه بر مصعب بن زبیر، عراق را به ولایت اموی بازگرداند و تسلط حجاج بن یوسف بر مکه و قتل مصعب، سبب پیروزی آنها بر زبیریان شد و سیطره آنها بر بلاد اسلامی کامل گردید و تنها خوارج آنها را تهدید می‌کرد به همین جهت سرکوب خوارج را از سر گرفتند و به رهبری مهلّب بن ابی‌صفره سرکوبی شدت گرفت و جنگ‌های شدیدی میان مهلّب و رهبران خوارج مانند قَطَری بن الفُجاءَة در عراق و اهواز رخ داد. سپس، به تلاش‌های عمر بن عبدالعزیز برای مقابله با خوارج از طریق مذاکره و اقناع مذهبی و ایجاد تفرقه به‌جای جنگ اشاره می‌شود؛ تلاشی که با وجود موقت بودن، نشان‌دهنده تغییر سیاست خلافت در مواجهه با خوارج بود. در نهایت، خروج خوارج در اواخر عصر اموی و همچنین جنبش صفریه با ریاست صالح بن مسرح تمیمی و همکاری شبیب شیبانی خارجی در عراق، مورد بررسی قرار می‌گیرد&lt;ref&gt;همان، ص151-170&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل سوم به دوران عبدالملک بن مروان اشاره دارد. وی پس از غلبه بر مصعب بن زبیر، عراق را به ولایت اموی بازگرداند و تسلط حجاج بن یوسف بر مکه و قتل مصعب، سبب پیروزی آنها بر زبیریان شد و سیطره آنها بر بلاد اسلامی کامل گردید و تنها خوارج آنها را تهدید می‌کرد به همین جهت سرکوب خوارج را از سر گرفتند و به رهبری مهلّب بن ابی‌صفره سرکوبی شدت گرفت و جنگ‌های شدیدی میان مهلّب و رهبران خوارج مانند قَطَری بن الفُجاءَة در عراق و اهواز رخ داد. سپس، به تلاش‌های عمر بن عبدالعزیز برای مقابله با خوارج از طریق مذاکره و اقناع مذهبی و ایجاد تفرقه به‌جای جنگ اشاره می‌شود؛ تلاشی که با وجود موقت بودن، نشان‌دهنده تغییر سیاست خلافت در مواجهه با خوارج بود. در نهایت، خروج خوارج در اواخر عصر اموی و همچنین جنبش صفریه با ریاست صالح بن مسرح تمیمی و همکاری شبیب شیبانی خارجی در عراق، مورد بررسی قرار می‌گیرد&lt;ref&gt;همان، ص151-170&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم، خوارج بعد از عبدالملک مروان، شکست سیاست تساهل عمر بن عبدالعزیز با آنها، استفاده خوارج از این فرصت برای فعالیت فکری و گسترش نفوذ خود با شعار حمایت از ضعفا و بیچارگان، جنگ با آنان، زمان یزید بن عبدالملک، هشام بن عبدالملک و اواخر حکومت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امویا ن </del>و خروج اباضیه در جزیره العرب را مورد تحلیل قرار می‌دهد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص171- 184&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل چهارم، خوارج بعد از عبدالملک مروان، شکست سیاست تساهل عمر بن عبدالعزیز با آنها، استفاده خوارج از این فرصت برای فعالیت فکری و گسترش نفوذ خود با شعار حمایت از ضعفا و بیچارگان، جنگ با آنان، زمان یزید بن عبدالملک، هشام بن عبدالملک و اواخر حکومت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امویان </ins>و خروج اباضیه در جزیره العرب را مورد تحلیل قرار می‌دهد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص171- 184&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب سوم: عقائد خوارج و فرقه‌های آنان؛ این باب در دو فصل به اصول کلی عقاید خوارج و تفاوت‌های فکری فرقه‌هایشان اختصاص دارد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>باب سوم: عقائد خوارج و فرقه‌های آنان؛ این باب در دو فصل به اصول کلی عقاید خوارج و تفاوت‌های فکری فرقه‌هایشان اختصاص دارد.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-809988:rev-810646 --> </table>

Fsobhani https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=809988&oldid=prev 2025-12-09T09:52:22Z

<p>جایگزینی متن - &#039; (ع)&#039; به &#039;(ع)&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در فصل دوم و سوم، نقش عوامل محیطی در ظهور خوارج، به‌ویژه تأثیر عصبیت قبیله‌ای (العصبیة القبلیة) در پیدایش این فرقه را بررسی می‌کند و به نقش قُرّاء (قاریان قرآن) و ارتباط آن‌ها با خوارج اشاره دارد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص20- 34&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در فصل دوم و سوم، نقش عوامل محیطی در ظهور خوارج، به‌ویژه تأثیر عصبیت قبیله‌ای (العصبیة القبلیة) در پیدایش این فرقه را بررسی می‌کند و به نقش قُرّاء (قاریان قرآن) و ارتباط آن‌ها با خوارج اشاره دارد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص20- 34&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فصل چهارم، بحث مفصلی درباره سبئیه (پیروان ابن سبأ)، واقعی یا وهمی بودن ابن سبا، ایجاد فتنه بین مسلمانان، موضع آنان در قبال حکومت حضرت علی(ع)، نقش آنها در ظهور خوارج و سیاسی بودن شکل‌گیری خوارج، مطرح می‌شود. که به عنوان مقدمه به تحول رابطه یهود و مسلمان‌ها بعد از هجرت پیامبر(ص) اشاره می‌نماید. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص35-60&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فصل چهارم، بحث مفصلی درباره سبئیه (پیروان ابن سبأ)، واقعی یا وهمی بودن ابن سبا، ایجاد فتنه بین مسلمانان، موضع آنان در قبال حکومت حضرت علی(ع)، نقش آنها در ظهور خوارج و سیاسی بودن شکل‌گیری خوارج، مطرح می‌شود. که به عنوان مقدمه به تحول رابطه یهود و مسلمان‌ها بعد از هجرت پیامبر(ص) اشاره می‌نماید. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص35-60&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم با بررسی جماعت جمل و خون‌خواهی معاویه به موضع خوارج در برابر علی (ع)، منشا اختلاف در لشکر علوی و مسئله حکمیت که به خروج قطعی آن‌ها از صف مسلمانان انجامید، ادامه می‌یابد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص61- 85&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پنجم با بررسی جماعت جمل و خون‌خواهی معاویه به موضع خوارج در برابر علی(ع)، منشا اختلاف در لشکر علوی و مسئله حکمیت که به خروج قطعی آن‌ها از صف مسلمانان انجامید، ادامه می‌یابد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص61- 85&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم این باب، رودررویی حضرت علی(ع) با خوارج، رفتار وی با آنها، مراحل مختلف برخورد حضرت با آنها، جنگ نهروان، مجموعه‌های دیگری که بر حضرت خروج کردند و شهادت وی به دست ابن ملجم (خوارج)، بررسی می‌شود. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص86- 106&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل ششم این باب، رودررویی حضرت علی(ع) با خوارج، رفتار وی با آنها، مراحل مختلف برخورد حضرت با آنها، جنگ نهروان، مجموعه‌های دیگری که بر حضرت خروج کردند و شهادت وی به دست ابن ملجم (خوارج)، بررسی می‌شود. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص86- 106&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-809623:rev-809988 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AC_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%88%D9%8A&diff=809623&oldid=prev 2025-12-09T08:07:12Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR23147J1.jpg | عنوان = الخوارج في العصر الأموي | عنوان‌های دیگر = نشاتهم، تاریخهم، عقائدهم، ادبهم | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="معروف، محمود (صفحه وجود ندارد)">معروف، محمود</a> (نويسنده) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = ‎‏/‎‏م‎‏6‎‏خ‎‏9‎‏ 242 BP | موضو...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR23147J1.jpg<br /> | عنوان = الخوارج في العصر الأموي<br /> | عنوان‌های دیگر = نشاتهم، تاریخهم، عقائدهم، ادبهم<br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[معروف، محمود]] (نويسنده)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = ‎‏/‎‏م‎‏6‎‏خ‎‏9‎‏ 242 BP <br /> | موضوع =خوارج - تاریخ - خوارج - عقاید<br /> |ناشر <br /> | ناشر = دار الطلیعة للطباعة و النشر<br /> | مکان نشر = لبنان - بیروت<br /> | سال نشر = 1425ق - 2004م<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE23147AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 5<br /> | شابک = -<br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 23147<br /> | کتابخوان همراه نور = 23147<br /> | کد پدیدآور = 15084<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''الخوارج في العصر الأموي: نشأتهم، تاريخهم، عقائدهم، أدبهم'''، اثر [[نايف محمود معروف]] (معاصر)، پژوهشی دانشگاهی است که به بررسی جامع تاریخ، پیدایش، اعتقادات و میراث ادبی خوارج در عصر اموی می‌پردازد و هدف آن ارائه یک مطالعه یکپارچه در زمینه‌های فکری و ادبی است.<br /> <br /> ==انگیزه نگارش==<br /> انگیزه نویسنده از تألیف این اثر، ابتدا این بود که این موضوع را به‌عنوان رساله‌ای دانشگاهی انتخاب کرد. وی مشاهده کرد که موضوع خوارج با وجود اهمیت، توجه محققان معاصر را به‌اندازه کافی جلب نکرده و هیچ پژوهش علمی کاملی درباره آن به رشته تحریر درنیامده است. از همین رو، او دریافت که انجام پژوهشی جامع که میان ساحت فکری و ادبی در مورد خوارج جمع کند، ضروری است. این تحقیق، بخش نخست رساله دکترای دولتی او بود که در دانشگاه لبنان بیروت ارائه شده است&lt;ref&gt;ر.ک: تمهید، ص7- 9&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب شامل چهار بخش اصلی (ابواب) است که به ترتیب به شکل‌گیری خوارج و اخبارشان قبل از عصر اموی، تاریخ و جنگ‌هایشان در عصر اموی، عقاید و فرقه‌هایشان و در آخر آثار ادبی آنها می‌پردازد.<br /> <br /> ==سبک نگارش==<br /> برخی از ویژگی‌های کتاب عبارت‌اند از:<br /> # پژوهشی و آکادمیک: این اثر ریشه در یک رساله دکتری دولتی دارد و تلاش می‌کند تا پژوهشی منسجم و جامع (دراسة متكاملة) را ارائه دهد؛<br /> # تلفیق مباحث تاریخی و ادبی: نویسنده به دنبال تلفیق میان ابعاد فکری و ادبی خوارج است؛ به‌طوری‌که در عنوان کتاب نیز به تاریخ، عقاید و ادب (ادبهم) آن‌ها اشاره شده است. &lt;ref&gt;همان&lt;/ref&gt;<br /> # استناد گسترده به منابع اولیه تاریخی &lt;ref&gt;متن کتاب، ص134،110،176&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> باب اول: شکل‌گیری خوارج و اخبار آنها قبل از عصر اموی؛ این باب در شش فصل به ریشه‌های جنبش خوارج پرداخته که فصل اول آن اختصاص به بررسی پدیده افراط و تندروی (التطرف) در دوران پیامبر (ص) است. سپس، به معرفی ذوالخویصره تمیمی که مخالفت او با تقسیم غنایم توسط پیامبر (ص) به عنوان اولین جلوه پیدایش خوارج محسوب می‌شود، می‌پردازد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص13- 19&lt;/ref&gt;<br /> نویسنده در فصل دوم و سوم، نقش عوامل محیطی در ظهور خوارج، به‌ویژه تأثیر عصبیت قبیله‌ای (العصبیة القبلیة) در پیدایش این فرقه را بررسی می‌کند و به نقش قُرّاء (قاریان قرآن) و ارتباط آن‌ها با خوارج اشاره دارد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص20- 34&lt;/ref&gt;.<br /> در فصل چهارم، بحث مفصلی درباره سبئیه (پیروان ابن سبأ)، واقعی یا وهمی بودن ابن سبا، ایجاد فتنه بین مسلمانان، موضع آنان در قبال حکومت حضرت علی(ع)، نقش آنها در ظهور خوارج و سیاسی بودن شکل‌گیری خوارج، مطرح می‌شود. که به عنوان مقدمه به تحول رابطه یهود و مسلمان‌ها بعد از هجرت پیامبر(ص) اشاره می‌نماید. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص35-60&lt;/ref&gt;.<br /> فصل پنجم با بررسی جماعت جمل و خون‌خواهی معاویه به موضع خوارج در برابر علی (ع)، منشا اختلاف در لشکر علوی و مسئله حکمیت که به خروج قطعی آن‌ها از صف مسلمانان انجامید، ادامه می‌یابد&lt;ref&gt;متن کتاب، ص61- 85&lt;/ref&gt;.<br /> فصل ششم این باب، رودررویی حضرت علی(ع) با خوارج، رفتار وی با آنها، مراحل مختلف برخورد حضرت با آنها، جنگ نهروان، مجموعه‌های دیگری که بر حضرت خروج کردند و شهادت وی به دست ابن ملجم (خوارج)، بررسی می‌شود. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص86- 106&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> باب دوم: تاریخ خوارج و جنگ‌هایشان در عصر اموی؛ این باب در چهار فصل به‌تفصیل، تاریخ فعالیت‌های نظامی خوارج را در دوران حکومت بنی‌امیه شرح می‌دهد. خوارج قائل به کفر امام حسن(ع) شدند، قصد جان وی نمودند و توانستند ایشان را زخمی کنند. پس از کناره‌گیری امام حسن(ع) و استقرار معاویه در سلطنت، خوارج که حکمیت را رد کرده بودند، به مخالفت با معاویه ادامه دادند. در دوران معاویه، خوارج در بصره و کوفه فعال بودند و زیاد بن ابیه در مقابله با آنان از سیاست آمیخته به قساوت و تساهل استفاده کرد و موفق شد شورش‌های اولیه خوارج را در بَصره فرونشاند. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص107- 130&lt;/ref&gt;.<br /> فصل دوم درباره عصر زبیری است، خوارج نَجده توانستند در برخی مناطق تسلط یابند. نویسنده تبیین می‌کند که گرچه خوارج در ابتدا گاهی با ابن زبیر بر علیه بنی‌امیه همکاری می‌کردند، اما به دلیل اختلافات ایدئولوژیک، از او جدا شدند. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص131- 150&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل سوم به دوران عبدالملک بن مروان اشاره دارد. وی پس از غلبه بر مصعب بن زبیر، عراق را به ولایت اموی بازگرداند و تسلط حجاج بن یوسف بر مکه و قتل مصعب، سبب پیروزی آنها بر زبیریان شد و سیطره آنها بر بلاد اسلامی کامل گردید و تنها خوارج آنها را تهدید می‌کرد به همین جهت سرکوب خوارج را از سر گرفتند و به رهبری مهلّب بن ابی‌صفره سرکوبی شدت گرفت و جنگ‌های شدیدی میان مهلّب و رهبران خوارج مانند قَطَری بن الفُجاءَة در عراق و اهواز رخ داد. سپس، به تلاش‌های عمر بن عبدالعزیز برای مقابله با خوارج از طریق مذاکره و اقناع مذهبی و ایجاد تفرقه به‌جای جنگ اشاره می‌شود؛ تلاشی که با وجود موقت بودن، نشان‌دهنده تغییر سیاست خلافت در مواجهه با خوارج بود. در نهایت، خروج خوارج در اواخر عصر اموی و همچنین جنبش صفریه با ریاست صالح بن مسرح تمیمی و همکاری شبیب شیبانی خارجی در عراق، مورد بررسی قرار می‌گیرد&lt;ref&gt;همان، ص151-170&lt;/ref&gt;.<br /> فصل چهارم، خوارج بعد از عبدالملک مروان، شکست سیاست تساهل عمر بن عبدالعزیز با آنها، استفاده خوارج از این فرصت برای فعالیت فکری و گسترش نفوذ خود با شعار حمایت از ضعفا و بیچارگان، جنگ با آنان، زمان یزید بن عبدالملک، هشام بن عبدالملک و اواخر حکومت امویا ن و خروج اباضیه در جزیره العرب را مورد تحلیل قرار می‌دهد. &lt;ref&gt;متن کتاب، ص171- 184&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> باب سوم: عقائد خوارج و فرقه‌های آنان؛ این باب در دو فصل به اصول کلی عقاید خوارج و تفاوت‌های فکری فرقه‌هایشان اختصاص دارد.<br /> <br /> نویسنده به القاب معروف خوارج، از جمله حروریه، محکمه، مارقه، شراه، اشاره می‌کند و بیان می‌دارد که لقب حروریه از قدیمی‌ترین القاب آن‌هاست. اصل «لا حکم إلا لله» (مبدأ حکمیت) که پس از نپذیرفتن حکمیت توسط علی(ع) از سوی خوارج مطرح شد، سنگ بنای فکری آن‌ها را تشکیل می‌دهد. آنها ابتدای شکل‌گیری اهل زهد و عبادت بوده و آثار سجود بر پیشانی آنها نمایان بود؛ اما حسن بصری آنها را اهل دنیا می‌دانست. خوارج در ابتدای کار تا زمان امویان، دیدگاه فکری مشخص و مدونی نداشتند و فقط اهل جنگ بودند.<br /> <br /> نویسنده اعتقادات خوارج در زمینه ایمان و عمل را توضیح می‌دهد؛ از نظر آن‌ها، ایمان فقط به تصدیق و اقرار قلبی نیست، بلکه با عمل صالح و سلوک نیکو کامل می‌شود.<br /> <br /> مهم‌ترین اصل کلامی آن‌ها، تندروی در وعد و وعید (الوعید) است؛ و نویسنده دیدگاه آنان را در مساله خلق قرآن، تاویل و قیاس و خلافت و امامت، بیان می‌دارد.<br /> خوارج مرتکب گناه کبیره را کافر می‌دانستند و او را مستحق خلود در آتش می‌شمردند و از دایره ایمان خارج می‌کردند. &lt;ref&gt;همان، ص185- 218&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل دوم به فرقه‌های خوارج و اجتهادات خاص آنها اشاره دارد.<br /> فرقه‌هایی چون ازارقه، نجدیه، بیهسیه، صفریه، اباضیه را معرفی و ویژگی‌های اصلی هر فرقه تبیین می‌شود&lt;ref&gt;همان، ص219- 243&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در آخرین باب، طی دو فصل به بررسی آثار ادبی خوارج از جمله اشعار، خطبه‌ها و رسائل ایشان، پرداخته شده است&lt;ref&gt;همان، ص245- 302&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:فرق اسلامی]]<br /> [[رده:فرق شیعه]]<br /> [[رده:خوراج]]<br /> <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آذر 1404 توسط عباس مکرمی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آذر 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div>

A-esmaeili