https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD
الإیضاح عن أصول صناعة المساح - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-24T01:24:44Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.39.0
https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD&diff=798252&oldid=prev
Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''
2025-09-17T13:19:14Z
<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>/ب7الف9 444 QA </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = /ب7الف9 444 QA </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =مساحت - اندازه گیری - هندسه - متون قدیمی تا قرن 14</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =مساحت - اندازه گیری - هندسه - متون قدیمی تا قرن 14</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==الإيضاح عن أصول صناعة المساح==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==الإيضاح عن أصول صناعة المساح==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالهای است عربی و با اینکه در هیچ جای آن، نامی از مؤلف رساله برده نشده، در آغاز رساله دوم این کتاب، به [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>نسبتدادهشده است<ref>ر.ک: مقدمه، صفحه پانزده</ref> اما طبق تحقیقاتی که محقق در مقدمه خود بدان اشاره نموده، این رساله به طور قطع از آن [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] نیست، بلکه نوشته نویسنده گمنام و ناشناسی است که تاکنون هیچ اطلاعی از آن به دست نیامده است<ref>همان، صفحه نوزده</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رسالهای است عربی و با اینکه در هیچ جای آن، نامی از مؤلف رساله برده نشده، در آغاز رساله دوم این کتاب، به [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]]نسبتدادهشده است<ref>ر.ک: مقدمه، صفحه پانزده</ref> اما طبق تحقیقاتی که محقق در مقدمه خود بدان اشاره نموده، این رساله به طور قطع از آن [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] نیست، بلکه نوشته نویسنده گمنام و ناشناسی است که تاکنون هیچ اطلاعی از آن به دست نیامده است<ref>همان، صفحه نوزده</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-798000:rev-798252 -->
</table>
Hbaghizadeh
https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD&diff=798000&oldid=prev
Hbaghizadeh در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۱
2025-09-15T16:51:11Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ریاضیات]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 مهر 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ شهریور 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ شهریور 1404 توسط عباس مکرمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ شهریور 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ شهریور 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-797999:rev-798000 -->
</table>
Hbaghizadeh
https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD&diff=797999&oldid=prev
Hbaghizadeh در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۹
2025-09-15T16:49:35Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الإيضاح عن أصول صناعة المساح''' اثری است منسوب به عبدالقاهر بن طاهر بن محمد بن عبدالله بغدادی تمیمی (متوفی 429ق) درباره هندسه و محاسبه مساحت که همراه با «رساله در علم مساحت» ترجمه ابوالفتوح منتجبالدین اسعد بن مسعود بن خلف بن احمد عجلی اصفهانی (515- 600ق) منتشر شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الإيضاح عن أصول صناعة المساح''' اثری است منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|</ins>عبدالقاهر بن طاهر بن محمد بن عبدالله بغدادی تمیمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(متوفی 429ق) درباره هندسه و محاسبه مساحت که همراه با «رساله در علم مساحت» ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوالفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود|</ins>ابوالفتوح منتجبالدین اسعد بن مسعود بن خلف بن احمد عجلی اصفهانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(515- 600ق) منتشر شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر حاضر، مجموعهای است از دو رساله در هندسه و مباحثی که پیشینیان برای تقسیم اراضی به کار میبردند که در اصطلاح «صناعت مساح» نامیده میشد:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اثر حاضر، مجموعهای است از دو رساله در هندسه و مباحثی که پیشینیان برای تقسیم اراضی به کار میبردند که در اصطلاح «صناعت مساح» نامیده میشد:</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># در متن فارسی، چهار روش محاسبه مساحت مثلثهای سهگانه ارائه شده، اما در متن عربی، به سه روش بسنده شده و هیچ اشارهای به شیوه نخست - ضرب عمودی که از مرکز مثلث بر یکی از اضلاع فرود میآید در نصف مجموع سه ضلع - نشده است. افزون بر آن، اینکه در شرححال و فهرست نگاشتههای ابومنصور، اثری در ریاضی جز «تکملة في علمالحساب» نیست<ref>همان، صفحه بیست و یک- بیست و سه</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># در متن فارسی، چهار روش محاسبه مساحت مثلثهای سهگانه ارائه شده، اما در متن عربی، به سه روش بسنده شده و هیچ اشارهای به شیوه نخست - ضرب عمودی که از مرکز مثلث بر یکی از اضلاع فرود میآید در نصف مجموع سه ضلع - نشده است. افزون بر آن، اینکه در شرححال و فهرست نگاشتههای ابومنصور، اثری در ریاضی جز «تکملة في علمالحساب» نیست<ref>همان، صفحه بیست و یک- بیست و سه</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع، محقق مدعی شده است که رساله فارسی حاضر، یا تحریری نو از رساله «الإيضاح» مؤلفی گمنام است، بدین معنا که مترجم - ابوالفتح منتجبالدین اسعد بن محمود اصفهانی- با استفاده از «الإيضاح» به تألیف اثری مستقل دست زده باشد؛ و یا اینکه متن فارسی حاضر، ترجمه رساله مستقل دیگری است که از آن نشان و اطلاعی نداریم<ref>همان،صفحه بیست وسه</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در واقع، محقق مدعی شده است که رساله فارسی حاضر، یا تحریری نو از رساله «الإيضاح» مؤلفی گمنام است، بدین معنا که مترجم - <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابوالفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود|</ins>ابوالفتح منتجبالدین اسعد بن محمود اصفهانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>- با استفاده از «الإيضاح» به تألیف اثری مستقل دست زده باشد؛ و یا اینکه متن فارسی حاضر، ترجمه رساله مستقل دیگری است که از آن نشان و اطلاعی نداریم<ref>همان،صفحه بیست وسه</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر مقدمه مصحح، دو مقدمه دیگر نیز از ایرج افشار و سید محمد محیط طباطبایی در ابتدای کتاب آورده شده است که تحقیقات و نظریه مصحح را تأیید میکند. ایرج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار، </del>در مقدمه خود، پس از بیان نکاتی، به این موضوع اشاره دارد که اگرچه میان نوع مطالب و گاه فصول این دو رساله، هماهنگی هست، اما مطابقت کافی میان آن دو دیده نمیشود<ref>مقدمه ایرج افشار،صفحه بیست و هشت</ref>. در مقدمه طباطبایی نیز به بیان این نکته پرداخته شده است که مؤلف کتاب «الإيضاح» در آغاز تألیف خود میگوید: «این مختصری است مشتمل بر آنچه در فن مساحت و کار مساحی در احکام دین و اعمال دیوانی مورد احتیاج است.» باوجود این، در سراسر تألیفش به ذکر مواردی از احکام دین و اعمال دیوانی نپرداخته است. اما مؤلف و مترجم رساله فارسی، در پایان ترجمه فارسی، به ذکر دو مورداستفاده از فن مساحت در کارهای شرعی و عرفی پرداخته است<ref>همان، صفحه چهل وهشت</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علاوه بر مقدمه مصحح، دو مقدمه دیگر نیز از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[افشار، ایرج|</ins>ایرج افشار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سید محمد محیط طباطبایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در ابتدای کتاب آورده شده است که تحقیقات و نظریه مصحح را تأیید میکند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[افشار، ایرج|</ins>ایرج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار]]، </ins>در مقدمه خود، پس از بیان نکاتی، به این موضوع اشاره دارد که اگرچه میان نوع مطالب و گاه فصول این دو رساله، هماهنگی هست، اما مطابقت کافی میان آن دو دیده نمیشود<ref>مقدمه ایرج افشار،صفحه بیست و هشت</ref>. در مقدمه طباطبایی نیز به بیان این نکته پرداخته شده است که مؤلف کتاب «الإيضاح» در آغاز تألیف خود میگوید: «این مختصری است مشتمل بر آنچه در فن مساحت و کار مساحی در احکام دین و اعمال دیوانی مورد احتیاج است.» باوجود این، در سراسر تألیفش به ذکر مواردی از احکام دین و اعمال دیوانی نپرداخته است. اما مؤلف و مترجم رساله فارسی، در پایان ترجمه فارسی، به ذکر دو مورداستفاده از فن مساحت در کارهای شرعی و عرفی پرداخته است<ref>همان، صفحه چهل وهشت</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-797995:rev-797999 -->
</table>
Hbaghizadeh
https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD&diff=797995&oldid=prev
Hbaghizadeh در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۳
2025-09-15T16:43:43Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابو الفتوح </del>اصفهانی، اسعد بن محمود]] (مترجم)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالفتوح </ins>اصفهانی، اسعد بن محمود]] (مترجم)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] (به کوشش)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] (به کوشش)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-797561:rev-797995 -->
</table>
Hbaghizadeh
https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD&diff=797561&oldid=prev
Hbaghizadeh: جایگزینی متن - '( ' به '('
2025-09-07T12:50:39Z
<p>جایگزینی متن - '( ' به '('</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود]] (مترجم)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود]] (مترجم)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] ( به کوشش)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] (به کوشش)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی - فارسی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-797548:rev-797561 -->
</table>
Hbaghizadeh
https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD&diff=797548&oldid=prev
Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'
2025-09-07T12:50:23Z
<p>جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود ]] (مترجم)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود]] (مترجم)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] ( به کوشش)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] ( به کوشش)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-797328:rev-797548 -->
</table>
Hbaghizadeh
https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B6%D8%A7%D8%AD_%D8%B9%D9%86_%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%B5%D9%86%D8%A7%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD&diff=797328&oldid=prev
A-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR17547J1.jpg | عنوان = الإیضاح عن أصول صناعة المساح | عنوانهای دیگر = رساله در علم مساحت | پدیدآورندگان | پدیدآوران = بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر (نويسنده) ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود (مترجم) اوجبی، علی ( به...» ایجاد کرد
2025-09-07T03:58:40Z
<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR17547J1.jpg | عنوان = الإیضاح عن أصول صناعة المساح | عنوانهای دیگر = رساله در علم مساحت | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%A8%D8%BA%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B7%D8%A7%D9%87%D8%B1" title="بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر">بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%AA%D9%88%D8%AD_%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%B9%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF&action=edit&redlink=1" class="new" title="ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود (صفحه وجود ندارد)">ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود </a> (مترجم) <a href="/wiki/%D8%A7%D9%88%D8%AC%D8%A8%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C" title="اوجبی، علی">اوجبی، علی</a> ( به...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR17547J1.jpg<br />
| عنوان = الإیضاح عن أصول صناعة المساح<br />
| عنوانهای دیگر = رساله در علم مساحت<br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر]] (نويسنده)<br />
[[ابو الفتوح اصفهانی، اسعد بن محمود ]] (مترجم)<br />
[[اوجبی، علی]] ( به کوشش)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی - فارسی<br />
| کد کنگره = /ب7الف9 444 QA <br />
| موضوع =مساحت - اندازه گیری - هندسه - متون قدیمی تا قرن 14<br />
|ناشر <br />
| ناشر = مجلس شورای اسلامی. کتابخانه، موزه و مرکز اسناد <br />
| مکان نشر = ایران - تهران<br />
| سال نشر = 1388ش<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE17547AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = 978-964-6690-88-2<br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 17547<br />
| کتابخوان همراه نور = 17547<br />
| کد پدیدآور = 1693<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''الإيضاح عن أصول صناعة المساح''' اثری است منسوب به عبدالقاهر بن طاهر بن محمد بن عبدالله بغدادی تمیمی (متوفی 429ق) درباره هندسه و محاسبه مساحت که همراه با «رساله در علم مساحت» ترجمه ابوالفتوح منتجبالدین اسعد بن مسعود بن خلف بن احمد عجلی اصفهانی (515- 600ق) منتشر شده است.<br />
<br />
اثر حاضر، مجموعهای است از دو رساله در هندسه و مباحثی که پیشینیان برای تقسیم اراضی به کار میبردند که در اصطلاح «صناعت مساح» نامیده میشد:<br />
<br />
==الإيضاح عن أصول صناعة المساح==<br />
رسالهای است عربی و با اینکه در هیچ جای آن، نامی از مؤلف رساله برده نشده، در آغاز رساله دوم این کتاب، به [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] نسبتدادهشده است<ref>ر.ک: مقدمه، صفحه پانزده</ref> اما طبق تحقیقاتی که محقق در مقدمه خود بدان اشاره نموده، این رساله به طور قطع از آن [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] نیست، بلکه نوشته نویسنده گمنام و ناشناسی است که تاکنون هیچ اطلاعی از آن به دست نیامده است<ref>همان، صفحه نوزده</ref>.<br />
<br />
<br />
==رساله در مساحت==<br />
آنگونه که کاتب رساله فارسی در سطور آغازین مدعی شده است، این اثر برگردان فارسی ابوالفتح اسعدی بن ابی الفضائل بن خلف عجلی از رساله موسوم به «الإيضاح عن أصول صناعة المساح» از آن [[بغدادی، عبدالقاهر بن طاهر|عبدالقاهر بغدادی]] است که به تازی نگاشته شده است. آنچنان که محقق کتاب به آن اشاره کرده است، با مقابله این دو رساله، بهراحتی میتوان به نادرستی این ادعا پی برد. تفاوتهای دو رساله، هم در ترتیب مباحث است، هم در افزونی و کاستی مطالب و هم در شیوههای محاسبه. بهعنوان نمونه:<br />
# مبادی تصوری چون: تعریف نقطه، خط، زاویه، صفحه، رویه و مجسمات، در متن عربی هست، اما در متن فارسی بدانها پرداخته نشده است.<br />
# ویژگیهای مثلثهای قائمالزاویه، منفرجالزاویه و حادالزاویه، تنها در متن عربی آمده است.<br />
# رساله عربی با مساحت جزم و مجسمات بسیط پایان میپذیرد، اما رساله فارسی پس از مساحت مجسمات، به مباحث ذیل میپردازد: مساحت سطوح متداخل، مساحت برکه و جوی، شیوههای تقسیم اراضی، مقصود نویسنده از نگارش کتاب و فروش زمین.<br />
# مثلثهای قائمالزاویه، در رساله فارسی بر هفت گونه است: متساویالاضلاع، متساویالساقین حادالزوایا، مختلفالاضلاع حادالزوایا، مختلفالاضلاع با یک زاویه منفرجه و دو زاویه حاده، مختلفالاضلاع با یک زاویه قائمه و دو زاویه حاده، متساویالساقین منفرجالزاویه، متساویالساقین قائمالزاویه. اما در متن عربی، همان سه گونه مشهور: حادالزوایا، منفرجالزاویه و قائمالزاویه یاد شده است.<br />
# در متن فارسی، چهار روش محاسبه مساحت مثلثهای سهگانه ارائه شده، اما در متن عربی، به سه روش بسنده شده و هیچ اشارهای به شیوه نخست - ضرب عمودی که از مرکز مثلث بر یکی از اضلاع فرود میآید در نصف مجموع سه ضلع - نشده است. افزون بر آن، اینکه در شرححال و فهرست نگاشتههای ابومنصور، اثری در ریاضی جز «تکملة في علمالحساب» نیست<ref>همان، صفحه بیست و یک- بیست و سه</ref>.<br />
<br />
در واقع، محقق مدعی شده است که رساله فارسی حاضر، یا تحریری نو از رساله «الإيضاح» مؤلفی گمنام است، بدین معنا که مترجم - ابوالفتح منتجبالدین اسعد بن محمود اصفهانی- با استفاده از «الإيضاح» به تألیف اثری مستقل دست زده باشد؛ و یا اینکه متن فارسی حاضر، ترجمه رساله مستقل دیگری است که از آن نشان و اطلاعی نداریم<ref>همان،صفحه بیست وسه</ref>.<br />
<br />
علاوه بر مقدمه مصحح، دو مقدمه دیگر نیز از ایرج افشار و سید محمد محیط طباطبایی در ابتدای کتاب آورده شده است که تحقیقات و نظریه مصحح را تأیید میکند. ایرج افشار، در مقدمه خود، پس از بیان نکاتی، به این موضوع اشاره دارد که اگرچه میان نوع مطالب و گاه فصول این دو رساله، هماهنگی هست، اما مطابقت کافی میان آن دو دیده نمیشود<ref>مقدمه ایرج افشار،صفحه بیست و هشت</ref>. در مقدمه طباطبایی نیز به بیان این نکته پرداخته شده است که مؤلف کتاب «الإيضاح» در آغاز تألیف خود میگوید: «این مختصری است مشتمل بر آنچه در فن مساحت و کار مساحی در احکام دین و اعمال دیوانی مورد احتیاج است.» باوجود این، در سراسر تألیفش به ذکر مواردی از احکام دین و اعمال دیوانی نپرداخته است. اما مؤلف و مترجم رساله فارسی، در پایان ترجمه فارسی، به ذکر دو مورداستفاده از فن مساحت در کارهای شرعی و عرفی پرداخته است<ref>همان، صفحه چهل وهشت</ref>.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
مقدمات کتاب.<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ شهریور 1404 توسط عباس مکرمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ شهریور 1404 توسط فریدون سبحانی]]</div>
A-esmaeili