https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84الإبدال - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-10T00:25:37Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84&diff=827239&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'ابو الطیب لغوی، عبد الواحد بن علی' به 'ابوالطیب لغوی، عبدالواحد بن علی'2026-06-06T18:06:04Z<p>جایگزینی متن - 'ابو الطیب لغوی، عبد الواحد بن علی' به 'ابوالطیب لغوی، عبدالواحد بن علی'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۳۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابو الطیب </del>لغوی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبد الواحد </del>بن علی]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالطیب </ins>لغوی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالواحد </ins>بن علی]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تنوخی، عزالدین بن امین]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[تنوخی، عزالدین بن امین]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الإبدال'''، اثر [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابو الطیب </del>لغوی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبد الواحد </del>بن علی|ابوالطیب عبدالواحد بن علی حلبی]]، از علمای قرن چهارم هجری است که لقب «لغوی» به دلیل دانش و تبحر فراوان او در زمینه زبان عربی و نحو، به او داده شده است. کتاب به موضوع مهم ابدال (جانشینی یا جایگزینی حروف) در زبان عربی میپردازد و برای فهم تنوعات زبانی و لهجههای مختلف قبایل عرب اهمیت دارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الإبدال'''، اثر [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالطیب </ins>لغوی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عبدالواحد </ins>بن علی|ابوالطیب عبدالواحد بن علی حلبی]]، از علمای قرن چهارم هجری است که لقب «لغوی» به دلیل دانش و تبحر فراوان او در زمینه زبان عربی و نحو، به او داده شده است. کتاب به موضوع مهم ابدال (جانشینی یا جایگزینی حروف) در زبان عربی میپردازد و برای فهم تنوعات زبانی و لهجههای مختلف قبایل عرب اهمیت دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم ابدال==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم ابدال==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-796517:rev-827239 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84&diff=796517&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''2025-09-01T14:55:13Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>/ت9ک2 6190 PJ </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =/ت9ک2 6190 PJ </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-785417:rev-796517 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84&diff=785417&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ،' به '،'2025-05-29T20:26:00Z<p>جایگزینی متن - ' ،' به '،'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l53">خط ۵۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و...</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و...</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر باب، مؤلف به ذکر کلماتی میپردازد که در لهجههای مختلف با ابدال آن دو حرف مشخص، بهکار میروند. برای توضیح این پدیده، او شواهد و مثالهایی را از گفتار عربهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بادیهنشین ، </del>شعر، حکایات و سایر کاربردهای زبانی گردآوری کرده است. این روش نشاندهنده تکیه مؤلف بر زبان رایج و لهجههای معتبر عرب در زمان خود است. این مثالها شامل کاربردهای زبانی در شعر، حکایات و نمونههای متداول لهجهای بودهاند<ref>برای نمونه، ر.ک: متن کتاب، همان، ص81، 86 و 89</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر باب، مؤلف به ذکر کلماتی میپردازد که در لهجههای مختلف با ابدال آن دو حرف مشخص، بهکار میروند. برای توضیح این پدیده، او شواهد و مثالهایی را از گفتار عربهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بادیهنشین، </ins>شعر، حکایات و سایر کاربردهای زبانی گردآوری کرده است. این روش نشاندهنده تکیه مؤلف بر زبان رایج و لهجههای معتبر عرب در زمان خود است. این مثالها شامل کاربردهای زبانی در شعر، حکایات و نمونههای متداول لهجهای بودهاند<ref>برای نمونه، ر.ک: متن کتاب، همان، ص81، 86 و 89</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-784935:rev-785417 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84&diff=784935&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۰2025-05-27T08:40:18Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l80">خط ۸۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده: زبان و ادبیات عربی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 خرداد 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1404 توسط غلامرضا بدرخانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1404 توسط غلامرضا بدرخانی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-784934:rev-784935 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84&diff=784934&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۸2025-05-27T08:38:58Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الإبدال'''، اثر ابوالطیب عبدالواحد بن علی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلبی، </del>از علمای قرن چهارم هجری است که لقب «لغوی» به دلیل دانش و تبحر فراوان او در زمینه زبان عربی و نحو، به او داده شده است. کتاب به موضوع مهم ابدال (جانشینی یا جایگزینی حروف) در زبان عربی میپردازد و برای فهم تنوعات زبانی و لهجههای مختلف قبایل عرب اهمیت دارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الإبدال'''، اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابو الطیب لغوی، عبد الواحد بن علی|</ins>ابوالطیب عبدالواحد بن علی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلبی]]، </ins>از علمای قرن چهارم هجری است که لقب «لغوی» به دلیل دانش و تبحر فراوان او در زمینه زبان عربی و نحو، به او داده شده است. کتاب به موضوع مهم ابدال (جانشینی یا جایگزینی حروف) در زبان عربی میپردازد و برای فهم تنوعات زبانی و لهجههای مختلف قبایل عرب اهمیت دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم ابدال==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==مفهوم ابدال==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب، مشتمل بر مقدمه مفصلی است که در آن، محقق به موضوع ابدال و جایگاه آن در علوم زبان عربی میپردازد و رابطه ابدال را با سایر پدیدههای صوتی و واژگانی مانند قلب و اشتقاق، مورد بحث قرار میدهد. وی همچنین به تلاش مؤلف برای جمعآوری کلمات ابدالی که در لهجههای مختلف عرب یافت میشوند، اشاره میکند و برخی از کارهای پیشینیان مانند ابن سکیت، ابن درید، زجاجی و ابن جنی را در این زمینه یا موضوعات مرتبط، مانند قلب و اشتقاق ذکر میکند و...</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب، مشتمل بر مقدمه مفصلی است که در آن، محقق به موضوع ابدال و جایگاه آن در علوم زبان عربی میپردازد و رابطه ابدال را با سایر پدیدههای صوتی و واژگانی مانند قلب و اشتقاق، مورد بحث قرار میدهد. وی همچنین به تلاش مؤلف برای جمعآوری کلمات ابدالی که در لهجههای مختلف عرب یافت میشوند، اشاره میکند و برخی از کارهای پیشینیان مانند ابن سکیت، ابن درید، زجاجی و ابن جنی را در این زمینه یا موضوعات مرتبط، مانند قلب و اشتقاق ذکر میکند و...</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و نیز به معرفی ابوالطیب لغوی و... میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص5-74</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و نیز به معرفی ابوالطیب لغوی و... میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص5-74</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متن اصلی کتاب، ابوالطیب لغوی، پدیده ابدال را بهصورت نظاممند و بر اساس جفتهای حروفی که با هم ابدال میشوند، تنظیم کرده است و فصول مختلف کتاب به بررسی ابدال میان حروف خاصی، اختصاص یافتهاند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متن اصلی کتاب، ابوالطیب لغوی، پدیده ابدال را بهصورت نظاممند و بر اساس جفتهای حروفی که با هم ابدال میشوند، تنظیم کرده است و فصول مختلف کتاب به بررسی ابدال میان حروف خاصی، اختصاص یافتهاند.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او برای هر جفت حرف که ابدال میان آنها رایج است، بابی جداگانه در نظر گرفته است؛ برای مثال، در کتاب، بابهایی با این عناوین دیده میشود:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او برای هر جفت حرف که ابدال میان آنها رایج است، بابی جداگانه در نظر گرفته است؛ برای مثال، در کتاب، بابهایی با این عناوین دیده میشود:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># باب الباء و الذال (باب ابدال باء و ذال)؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># باب الباء و الذال (باب ابدال باء و ذال)؛</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># باب التاء و الزاء (باب ابدال تاء و زاء)؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># باب التاء و الزاء (باب ابدال تاء و زاء)؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و...</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>و...</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر باب، مؤلف به ذکر کلماتی میپردازد که در لهجههای مختلف با ابدال آن دو حرف مشخص، بهکار میروند. برای توضیح این پدیده، او شواهد و مثالهایی را از گفتار عربهای بادیهنشین ، شعر، حکایات و سایر کاربردهای زبانی گردآوری کرده است. این روش نشاندهنده تکیه مؤلف بر زبان رایج و لهجههای معتبر عرب در زمان خود است. این مثالها شامل کاربردهای زبانی در شعر، حکایات و نمونههای متداول لهجهای بودهاند<ref>برای نمونه، ر.ک: متن کتاب، همان، ص81، 86 و 89</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در هر باب، مؤلف به ذکر کلماتی میپردازد که در لهجههای مختلف با ابدال آن دو حرف مشخص، بهکار میروند. برای توضیح این پدیده، او شواهد و مثالهایی را از گفتار عربهای بادیهنشین ، شعر، حکایات و سایر کاربردهای زبانی گردآوری کرده است. این روش نشاندهنده تکیه مؤلف بر زبان رایج و لهجههای معتبر عرب در زمان خود است. این مثالها شامل کاربردهای زبانی در شعر، حکایات و نمونههای متداول لهجهای بودهاند<ref>برای نمونه، ر.ک: متن کتاب، همان، ص81، 86 و 89</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساختار کلی کتاب تحت عنوان «أبواب الإبدال» آورده شده است و هر باب به بررسی ابدال میان یک جفت حرف خاص اختصاص دارد. عنوان هر باب معمولاً بهصورت «باب... و... »، یا مشابه آن است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ساختار کلی کتاب تحت عنوان «أبواب الإبدال» آورده شده است و هر باب به بررسی ابدال میان یک جفت حرف خاص اختصاص دارد. عنوان هر باب معمولاً بهصورت «باب... و...»، یا مشابه آن است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف، کلمات یا عباراتی را ذکر میکند که در آنها ابدال میان دو حرف مشخص رخ داده است؛ مثلاً در باب الباء و الذال، کلمات «عذْهَلَه» و «عَبْهَلَه»، بهعنوان مثال ابدال باء و ذال آورده شدهاند و هر دو معنای یکسانی دارند<ref>ر.ک: همان، ص1</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مؤلف، کلمات یا عباراتی را ذکر میکند که در آنها ابدال میان دو حرف مشخص رخ داده است؛ مثلاً در باب الباء و الذال، کلمات «عذْهَلَه» و «عَبْهَلَه»، بهعنوان مثال ابدال باء و ذال آورده شدهاند و هر دو معنای یکسانی دارند<ref>ر.ک: همان، ص1</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-784912:rev-784934 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84&diff=784912&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR80924J1.jpg | عنوان = الإبدال | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = ابو الطیب لغوی، عبد الواحد بن علی (نويسنده) تنوخی، عزالدین بن امین (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = /ت9ک2 6190 PJ | موضوع = |ناشر | ناشر =...» ایجاد کرد2025-05-27T02:31:08Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR80924J1.jpg | عنوان = الإبدال | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B7%DB%8C%D8%A8_%D9%84%D8%BA%D9%88%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="ابو الطیب لغوی، عبد الواحد بن علی (صفحه وجود ندارد)">ابو الطیب لغوی، عبد الواحد بن علی</a> (نويسنده) <a href="/wiki/%D8%AA%D9%86%D9%88%D8%AE%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86" title="تنوخی، عزالدین بن امین">تنوخی، عزالدین بن امین</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = /ت9ک2 6190 PJ | موضوع = |ناشر | ناشر =...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR80924J1.jpg<br />
| عنوان = الإبدال<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[ابو الطیب لغوی، عبد الواحد بن علی]] (نويسنده)<br />
[[تنوخی، عزالدین بن امین]] (محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = /ت9ک2 6190 PJ <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = المجمع العلمي العربي<br />
| مکان نشر = سوریه - دمشق<br />
| سال نشر = 1379ق - 1960م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE80924AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 2<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 80924<br />
| کتابخوان همراه نور = 80924<br />
| کد پدیدآور = 7877<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''الإبدال'''، اثر ابوالطیب عبدالواحد بن علی حلبی، از علمای قرن چهارم هجری است که لقب «لغوی» به دلیل دانش و تبحر فراوان او در زمینه زبان عربی و نحو، به او داده شده است. کتاب به موضوع مهم ابدال (جانشینی یا جایگزینی حروف) در زبان عربی میپردازد و برای فهم تنوعات زبانی و لهجههای مختلف قبایل عرب اهمیت دارد.<br />
<br />
==مفهوم ابدال==<br />
مراد از ابدال در این کتاب، ابدال لغوی است نه نحوی<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ج1، ص8</ref> و به معنای تعاقب و جانشینی یک حرف بهجای حرف دیگر که قریب به آن است؛ بهگونهای که کلمات حاصل از این جابهجایی، معنای یکسانی دارند. این پدیده نشاندهنده تفاوتها و تنوعات لهجهای میان قبایل مختلف عرب است؛ یعنی دو کلمه در دو لهجه متفاوت، ممکن است یک معنی واحد داشته باشند، اما تنها در یک حرف با یکدیگر فرق کنند؛ بهعبارتدیگر، مراد از ابدال لغوی، آن واژههایی است که در صورت و معنا به یکدیگر نزدیکند و راویان لغت، آنها را از افواه اعراب بادیهنشین شنیده یا از کسانی که از بادیه به شهرها درآمدهاند، اخذ کردهاند و سپس آنها را در رسالههایی لغوی گرد آورده و به تفسیر آنها پرداخته و برای آنها شواهدی از شعر عرب را ارائه نمودهاند<ref>ر.ک: همان، ص5-8</ref>.<br />
<br />
==محتوای کتاب==<br />
کتاب، مشتمل بر مقدمه مفصلی است که در آن، محقق به موضوع ابدال و جایگاه آن در علوم زبان عربی میپردازد و رابطه ابدال را با سایر پدیدههای صوتی و واژگانی مانند قلب و اشتقاق، مورد بحث قرار میدهد. وی همچنین به تلاش مؤلف برای جمعآوری کلمات ابدالی که در لهجههای مختلف عرب یافت میشوند، اشاره میکند و برخی از کارهای پیشینیان مانند ابن سکیت، ابن درید، زجاجی و ابن جنی را در این زمینه یا موضوعات مرتبط، مانند قلب و اشتقاق ذکر میکند و...<br />
و نیز به معرفی ابوالطیب لغوی و... میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص5-74</ref>.<br />
<br />
در متن اصلی کتاب، ابوالطیب لغوی، پدیده ابدال را بهصورت نظاممند و بر اساس جفتهای حروفی که با هم ابدال میشوند، تنظیم کرده است و فصول مختلف کتاب به بررسی ابدال میان حروف خاصی، اختصاص یافتهاند.<br />
او برای هر جفت حرف که ابدال میان آنها رایج است، بابی جداگانه در نظر گرفته است؛ برای مثال، در کتاب، بابهایی با این عناوین دیده میشود:<br />
# باب الباء و الذال (باب ابدال باء و ذال)؛<br />
# باب الباء و الراء (باب ابدال باء و راء)؛<br />
# باب الباء و الضاد (باب ابدال باء و ضاد)؛<br />
# باب الباء و الفاء (باب ابدال باء و فاء)؛<br />
# باب الباء و القاف (باب ابدال باء و قاف)؛<br />
# باب الباء و الکاف (باب ابدال باء و کاف)؛<br />
# باب الباء و اللام (باب ابدال باء و لام)؛<br />
# باب الباء و الميم (باب ابدال باء و میم)؛<br />
# باب الباء و الواو (باب ابدال باء و واو)؛<br />
# باب التاء و الهاء (باب ابدال تاء و هاء)؛<br />
# باب التاء و الذال (باب ابدال تاء و ذال)؛<br />
# باب التاء و الراء (باب ابدال تاء و راء)؛<br />
# باب التاء و الزاء (باب ابدال تاء و زاء)؛<br />
و...<br />
در هر باب، مؤلف به ذکر کلماتی میپردازد که در لهجههای مختلف با ابدال آن دو حرف مشخص، بهکار میروند. برای توضیح این پدیده، او شواهد و مثالهایی را از گفتار عربهای بادیهنشین ، شعر، حکایات و سایر کاربردهای زبانی گردآوری کرده است. این روش نشاندهنده تکیه مؤلف بر زبان رایج و لهجههای معتبر عرب در زمان خود است. این مثالها شامل کاربردهای زبانی در شعر، حکایات و نمونههای متداول لهجهای بودهاند<ref>برای نمونه، ر.ک: متن کتاب، همان، ص81، 86 و 89</ref>.<br />
<br />
==ساختار کتاب==<br />
ساختار کلی کتاب تحت عنوان «أبواب الإبدال» آورده شده است و هر باب به بررسی ابدال میان یک جفت حرف خاص اختصاص دارد. عنوان هر باب معمولاً بهصورت «باب... و... »، یا مشابه آن است.<br />
مؤلف، کلمات یا عباراتی را ذکر میکند که در آنها ابدال میان دو حرف مشخص رخ داده است؛ مثلاً در باب الباء و الذال، کلمات «عذْهَلَه» و «عَبْهَلَه»، بهعنوان مثال ابدال باء و ذال آورده شدهاند و هر دو معنای یکسانی دارند<ref>ر.ک: همان، ص1</ref>.<br />
<br />
==ویژگیهای مهم و برجسته کتاب==<br />
# روش مؤلف: روش مؤلف در جمعآوری مطالب و نمونههای زبانی مستقیماً از «أفواه الأعراب»، منجر به گردآوری حجم قابل توجهی از لغات نادر و اصیل عربی شده است.<br />
# گستردگی و جامعیت: این کتاب بهعنوان «أوسع ما صنف في الإبدال اللغوي» (وسیعترین اثری که در زمینه ابدال لغوی تألیف شده) شناخته میشود<ref>ر.ک: فاتحه، همان، ص54</ref>. این ویژگی، جایگاه خاصی را به کتاب در میان آثار مرتبط میبخشد. کتاب، شامل تعداد بسیار زیادی از موارد ابدال است؛ بهطوریکه تخمین زده میشود نزدیک به ۳۰۰۰ لفظ بدلی در آن وجود دارد<ref>ر.ک: مقدمه محقق، همان، ص67</ref>.<br />
# ساختار باببندی منظم: تنظیم کتاب بر اساس بررسی ابدال میان یک جفت حرف خاص (مانند «باب الباء و الذال»، «باب الباء و الراء» و...)، دسترسی به موارد ابدال را بر اساس حروف تسهیل میکند.<br />
# تکیه بر شواهد: علاوه بر ساختار بابی و جامعیت کتاب که مهم هستند، منبع اصلی جمعآوری اطلاعات (گفتار عربهای بادیهنشین) بهعنوان ویژگی تعیینکننده و شاخص «الإبدال» اثر ابوالطیب لغوی به حساب میآید.<br />
# جایگاه علمی و ارزش نزد دانشمندان: کتاب «الإبدال»، در زمان خود و بعدها مورد توجه علمای لغت بوده است. منابع اشاره میکنند که دلهای علمای لغت، مدتها مشتاق کشف این کتاب و از فقدان آن متأسف بودند. کشف مجدد کتاب پس از حدود هزار سال، بهعنوان یک «هدیه ارزشمند زبانی» و یا «گوهر گرانبها» در جهان لغت توصیف شده است<ref>ر.ک: فاتحه، همان، ص3</ref>.<br />
# حفظ و مستندسازی گویشهای عربی: جمعآوری لغات از گویشهای مختلف قبایل عرب، به حفظ و مستندسازی تنوع گویشی زبان عربی فصیح در دوران اصیل آن کمک شایانی کرده و این کتاب، منبعی مهم برای مطالعه تاریخ لهجههای عربی محسوب میشود.<br />
<br />
==پانویس ==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
فاتحه، مقدمه و متن کتاب.<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ خرداد 1404 توسط غلامرضا بدرخانی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ خرداد 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili