https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1الألفاظ الکتابة و التعبیر - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-11T04:06:34Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1&diff=796485&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''2025-09-01T14:54:06Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>الف2الف8 6203 PJ </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =الف2الف8 6203 PJ </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-775071:rev-796485 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1&diff=775071&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'هها' به 'هها'2025-02-19T11:45:46Z<p>جایگزینی متن - 'هها' به 'هها'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۹ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">خط ۳۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«الألفاظ» چون نهمین اثر از مجموعه «المنتهی في الكمال» است، خطبه و مقدمه ندارد. نویسنده، مباحث خود را در 28 «مطلب» سامان داده است؛ برخی از آنها مطالبی در ذکر خدا و رسول او، اِخوانیات، تهانی و تهادی، محاسن و مناقب، جوابات عزا و مصائب و اِستهدای شراب است. مطلب پایانی درباره «شوارد و فوارد» (کمیابها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگانهها</del>) است<ref>ر.ک: همان، ص30-28</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«الألفاظ» چون نهمین اثر از مجموعه «المنتهی في الكمال» است، خطبه و مقدمه ندارد. نویسنده، مباحث خود را در 28 «مطلب» سامان داده است؛ برخی از آنها مطالبی در ذکر خدا و رسول او، اِخوانیات، تهانی و تهادی، محاسن و مناقب، جوابات عزا و مصائب و اِستهدای شراب است. مطلب پایانی درباره «شوارد و فوارد» (کمیابها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگانهها</ins>) است<ref>ر.ک: همان، ص30-28</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انتساب کتاب به ابن مرزبان==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انتساب کتاب به ابن مرزبان==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772541:rev-775071 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1&diff=772541&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۹2025-01-26T08:39:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''كتاب الألفاظ (الكتابة و التعبير)'''، نوشته ابومنصور «باحث»، محمد بن سهل بن مرزُبان اشل نهاوندی کرخی (درگذشته 330ق) است. این اثر، که از میراث کُهن ادبیات عرب بشمار میآید، فرهنگ موجَزی از واژهها و ترکیبهای زبان عربی است و شیوه ویژهای که دارد، خواننده را برای استفاده از واژهها، ترکیبها و عبارتهایی که مشابهت معنایی دارند، یاری میدهد. حامد صادق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قنیبی، </del>پژوهش کتاب را انجام داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''كتاب الألفاظ (الكتابة و التعبير)'''، نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن مرزبان، محمد بن سهل|</ins>ابومنصور «باحث»، محمد بن سهل بن مرزُبان اشل نهاوندی کرخی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(درگذشته 330ق) است. این اثر، که از میراث کُهن ادبیات عرب بشمار میآید، فرهنگ موجَزی از واژهها و ترکیبهای زبان عربی است و شیوه ویژهای که دارد، خواننده را برای استفاده از واژهها، ترکیبها و عبارتهایی که مشابهت معنایی دارند، یاری میدهد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قنیبی، </ins>حامد صادق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|حامد صادق قنیبی]]، </ins>پژوهش کتاب را انجام داده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شیوه نگارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شیوه نگارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن مرزبان در این فرهنگنامه مختصر، واژهها و عبارتها را با آوردن مثالهایی از مفردات و از شِبه جملهها و ترکیبها، معنا کرده است؛ او واژههای هَممعنا را در رشتهای از ترکیبها و گزارهها طبقهبندی و باببندی نموده است. در روش و سبک آموزشیِ ابن مرزبان، جملههای فراهمآمده از مترادفات و جز آن، هریک به لحاظ ارزشی، جایگاه ویژه خود را دارد و هر مترادفی با دلالت معناییاش، خواننده را از شرح، تحلیل و یا رجوع به «فرهنگنامه»ها بینیاز میکند<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص9</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن مرزبان، محمد بن سهل|</ins>ابن مرزبان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این فرهنگنامه مختصر، واژهها و عبارتها را با آوردن مثالهایی از مفردات و از شِبه جملهها و ترکیبها، معنا کرده است؛ او واژههای هَممعنا را در رشتهای از ترکیبها و گزارهها طبقهبندی و باببندی نموده است. در روش و سبک آموزشیِ ابن مرزبان، جملههای فراهمآمده از مترادفات و جز آن، هریک به لحاظ ارزشی، جایگاه ویژه خود را دارد و هر مترادفی با دلالت معناییاش، خواننده را از شرح، تحلیل و یا رجوع به «فرهنگنامه»ها بینیاز میکند<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص9</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در نگارش «الألفاظ»، از روش رایج لغتنامهنویسی پیروی نکرده است؛ هدف لغتنامهها ارائه درست حروف و اِعراب واژهها، شکل صرفی آنها و نیز، ثبت ریشه کلمهها بههمراه شرحی از اوصاف و تاریخ دلالیاشان با روشی معین است، اما ابن مرزبان معنای واژهها و عبارتها را در حلقهای از گزارهها که معنای مشابهی دارند، به خواننده مینمایاند. او برای شناخت معنای یک واژه، از قاعدههای مرسوم بهره نمیگیرد، بلکه با آوردن ترکیبهای لغوی، که مشابهت معنایی با آن واژه دارد، خواننده را از راه «دلالت معانی» با کلمه و معنای آن آشنا میکند. البته این شیوه در آثار کسانی چون عبدالقادر جرجانی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دلائل الإعجاز» </del>و سیوطی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«مُعترک </del>الأقران في <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القرآن» </del>نیز دیده میشود؛ برای نمونه، سیوطی در معنای آیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«وَ </del>لَكُمْ في القِصاصِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حَياةٌ»، </del>از مشابهت معنایی «القَتْلُ أَنْفَی لِلْقَتْلِ» بهره میگیرد<ref>ر.ک: همان، ص10-9</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نویسنده در نگارش «الألفاظ»، از روش رایج لغتنامهنویسی پیروی نکرده است؛ هدف لغتنامهها ارائه درست حروف و اِعراب واژهها، شکل صرفی آنها و نیز، ثبت ریشه کلمهها بههمراه شرحی از اوصاف و تاریخ دلالیاشان با روشی معین است، اما ابن مرزبان معنای واژهها و عبارتها را در حلقهای از گزارهها که معنای مشابهی دارند، به خواننده مینمایاند. او برای شناخت معنای یک واژه، از قاعدههای مرسوم بهره نمیگیرد، بلکه با آوردن ترکیبهای لغوی، که مشابهت معنایی با آن واژه دارد، خواننده را از راه «دلالت معانی» با کلمه و معنای آن آشنا میکند. البته این شیوه در آثار کسانی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمان|</ins>عبدالقادر جرجانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[دلائل الإعجاز في علم المعاني|دلائل الإعجاز]]» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر|</ins>سیوطی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[مُعترک </ins>الأقران في <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القرآن]]» </ins>نیز دیده میشود؛ برای نمونه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سیوطی، عبدالرحمن بن ابیبکر|</ins>سیوطی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در معنای آیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«'''وَ </ins>لَكُمْ في القِصاصِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حَياةٌ'''»، </ins>از مشابهت معنایی «القَتْلُ أَنْفَی لِلْقَتْلِ» بهره میگیرد<ref>ر.ک: همان، ص10-9</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن مرزبان با این شیوه آموزشی، خواننده را در برگزیدن الفاظ، عبارات و ترکیبهای مناسب یاری میدهد؛ گفتنی است که آدمیان اندوختههای پُرباری از ترادُفات دارند که آنها را در گفتار و نوشتارشان بهکار میبرند و از مزیتهای بسیارشان بهره میگیرند؛ این «مترادفات» راههای بسیاری را در تفهیم و تفهّم آنچه که آدمی در ذهن و دلش دارد و در نحوه گزینش واژههای مناسبتر و رساتر میگشاید. همچنین این مترادفات، کلام او را خوشتر، غنیتر و زیباتر میکند<ref>ر.ک: همان، ص14-13</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن مرزبان، محمد بن سهل|</ins>ابن مرزبان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با این شیوه آموزشی، خواننده را در برگزیدن الفاظ، عبارات و ترکیبهای مناسب یاری میدهد؛ گفتنی است که آدمیان اندوختههای پُرباری از ترادُفات دارند که آنها را در گفتار و نوشتارشان بهکار میبرند و از مزیتهای بسیارشان بهره میگیرند؛ این «مترادفات» راههای بسیاری را در تفهیم و تفهّم آنچه که آدمی در ذهن و دلش دارد و در نحوه گزینش واژههای مناسبتر و رساتر میگشاید. همچنین این مترادفات، کلام او را خوشتر، غنیتر و زیباتر میکند<ref>ر.ک: همان، ص14-13</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرچند در «الألفاظ»، ترادُفهایی دیده میشود، ابن مرزبان کتاب را ویژه «مترادفات» ننوشته است، بلکه او خواسته است در سه سطح مفردات، ترکیبها و عبارتها، با اِرائه مثالها و نمونههای تطبیقی، واژههای مناسبتری را پیشِ روی خوانندگان بنَهد و آنان را در هرچه بهتر شُدن گفتارها و نوشتارهایی که به زبان عربی دارند، تواناتر کند. گفتنی است که نزدیکترین اثر به کتاب ابن مرزبان در زمینه ترادُفِ واژهها، کتاب «الألفاظ الكتابية» از عبدُالرحمان بن عیسی همدانی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگذشته </del>320ق) است. میتوان ادعا نمود که جویندگان ادب و زبان عربی از این دو اثر بینیاز نیستند. البته کتاب ابن مرزبان نسبت به کتاب ابن عیسی، روش روشنتری دارد و از التزام بیشتری به روش تطبیقی برخوردار است و نیز، با توجه به ارائه مثالهایی از ترکیبهایی که در گفتگوهای مردم کاربرد رایج دارد، مهارت نویسنده را در نوشتنْ شکوفاتر میکند<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هرچند در «الألفاظ»، ترادُفهایی دیده میشود، ابن مرزبان کتاب را ویژه «مترادفات» ننوشته است، بلکه او خواسته است در سه سطح مفردات، ترکیبها و عبارتها، با اِرائه مثالها و نمونههای تطبیقی، واژههای مناسبتری را پیشِ روی خوانندگان بنَهد و آنان را در هرچه بهتر شُدن گفتارها و نوشتارهایی که به زبان عربی دارند، تواناتر کند. گفتنی است که نزدیکترین اثر به کتاب ابن مرزبان در زمینه ترادُفِ واژهها، کتاب «الألفاظ الكتابية» از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عبدُالرحمان بن عیسی همدانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفای </ins>320ق) است. میتوان ادعا نمود که جویندگان ادب و زبان عربی از این دو اثر بینیاز نیستند. البته کتاب ابن مرزبان نسبت به کتاب ابن عیسی، روش روشنتری دارد و از التزام بیشتری به روش تطبیقی برخوردار است و نیز، با توجه به ارائه مثالهایی از ترکیبهایی که در گفتگوهای مردم کاربرد رایج دارد، مهارت نویسنده را در نوشتنْ شکوفاتر میکند<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرزبان، </del>الفاظ، ترکیبها و عبارتها را در دستههایشان بهگونهای در کنار هم چیده و پیدرپی درج نموده است که خواننده میتواند هر دسته را با توجه به شمارهای که دارند، پیدرپی (افقی) بخواند (مانند: لما كان الرؤساء، ينعمون النظر، في اصطناع من يصطفون لخدمتهم و...)، یا آنها را درون دسته خود به شکل ستونی (عمودی) بنگرد (مانند: الرؤساء، أولو الفضل، زائدوا المعروف و...)<ref>ر.ک: همان، ص16-14</ref>. کوتاهسخن آنکه «الألفاظ» از مُتمِمهای فرهنگ لغات و ادبیات عرب است<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن مرزبان، محمد بن سهل|</ins>ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرزبان]]، </ins>الفاظ، ترکیبها و عبارتها را در دستههایشان بهگونهای در کنار هم چیده و پیدرپی درج نموده است که خواننده میتواند هر دسته را با توجه به شمارهای که دارند، پیدرپی (افقی) بخواند (مانند: لما كان الرؤساء، ينعمون النظر، في اصطناع من يصطفون لخدمتهم و...)، یا آنها را درون دسته خود به شکل ستونی (عمودی) بنگرد (مانند: الرؤساء، أولو الفضل، زائدوا المعروف و...)<ref>ر.ک: همان، ص16-14</ref>. کوتاهسخن آنکه «الألفاظ» از مُتمِمهای فرهنگ لغات و ادبیات عرب است<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار کتاب==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انتساب کتاب به ابن مرزبان==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انتساب کتاب به ابن مرزبان==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قنیبی (محقق) میگوید: مصدرها و منابع مهمی مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«فهرستِ» </del>ابن ندیم، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«هدية العارفين» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«مُعجم الأُدباء» </del>بر انتساب «الألفاظ» به ابن مرزبان اجماع دارند، مگر صاحب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الأعلام» </del>که آن را از «ابونصر، سهل بن مرزبان» میداند. مشابهت اسمی این دو نویسنده، این پندارِ خطا را در او دامن زده است<ref>ر.ک: همان، ص28</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قنیبی، حامد صادق|</ins>قنیبی (محقق)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میگوید: مصدرها و منابع مهمی مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الفهرست (ابن نديم)|فهرستِ]]» [[</ins>ابن ندیم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد بن اسحاق|ابن ندیم]]، «[[هدية العارفين، أسماء المؤلفين </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آثار المصنفين|هدية العارفين]]» و «[[معجم الأدباء (یاقوت حموی)|معجم الأُدباء]]» </ins>بر انتساب «الألفاظ» به ابن مرزبان اجماع دارند، مگر صاحب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الأعلام]]» </ins>که آن را از «ابونصر، سهل بن مرزبان» میداند. مشابهت اسمی این دو نویسنده، این پندارِ خطا را در او دامن زده است<ref>ر.ک: همان، ص28</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کار محقق==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==کار محقق==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قنیبی در مقدمهاش به ارزش و محتوای علمی کتاب میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص19-9</ref>، سپس موضوع «ترادف» و «فروق» را در میراث علمی عرب بررسی میکند و میگوید: علمای پیشین و معاصرِ علم ادب در اینباره، دو دسته شدهاند: برخی ترادف را میپذیرند و برای اثبات آن از واژههایی که به معنای واحدی دلالت دارند، گواه میآورند؛ برخی دیگر هر واژهای را دارای معنای ویژهای میدانند که در واژه مشابه آن نیست<ref>ر.ک: همان، ص24-19</ref>. محقق در پایان، افزون بر شرح حالی که برای ابن مرزبان مینویسد، روش پژوهش و تصحیح خود را نیز بیان میکند. او برای دسترسیِ آسان به واژهها و ترکیبهای کتاب، راهنمایی را بهترتیب الفبای حروف و در کنار شمارههای آنها، در بخش پایانی تنظیم کرده است. قنیبی در پژوهش خود از دو نسخه «کتابخانه عارف حکمت» مدینه و «کتابخانه ملی» حلب شهباء بهره برده است<ref>ر.ک: همان، ص33-25</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قنیبی، حامد صادق|</ins>قنیبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در مقدمهاش به ارزش و محتوای علمی کتاب میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص19-9</ref>، سپس موضوع «ترادف» و «فروق» را در میراث علمی عرب بررسی میکند و میگوید: علمای پیشین و معاصرِ علم ادب در اینباره، دو دسته شدهاند: برخی ترادف را میپذیرند و برای اثبات آن از واژههایی که به معنای واحدی دلالت دارند، گواه میآورند؛ برخی دیگر هر واژهای را دارای معنای ویژهای میدانند که در واژه مشابه آن نیست<ref>ر.ک: همان، ص24-19</ref>. محقق در پایان، افزون بر شرح حالی که برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن مرزبان، محمد بن سهل|</ins>ابن مرزبان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مینویسد، روش پژوهش و تصحیح خود را نیز بیان میکند. او برای دسترسیِ آسان به واژهها و ترکیبهای کتاب، راهنمایی را بهترتیب الفبای حروف و در کنار شمارههای آنها، در بخش پایانی تنظیم کرده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قنیبی، حامد صادق|</ins>قنیبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در پژوهش خود از دو نسخه «کتابخانه عارف حکمت» مدینه و «کتابخانه ملی» حلب شهباء بهره برده است<ref>ر.ک: همان، ص33-25</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772538:rev-772541 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1&diff=772538&oldid=prevHbaghizadeh در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۱2025-01-26T08:31:44Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۰۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن مرزبان، محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهل،</del>]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن مرزبان، محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهل</ins>]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قنیبی، حامد صادق]] (محقق)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[قنیبی، حامد صادق]] (محقق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l59">خط ۵۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:زبان و ادبیات شرقی (مصری، قبطی، سامی، آشوری، سومری، عبری، آرامی، سریانی، عربی، حبشی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 بهمن 1403</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772521:rev-772538 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B8_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1&diff=772521&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR76225J1.jpg | عنوان = الألفاظ الکتابة و التعبیر | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = ابن مرزبان، محمد بن سهل، (نويسنده) قنیبی، حامد صادق (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = الف2الف8 6203 PJ | موضوع...» ایجاد کرد2025-01-26T08:03:52Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR76225J1.jpg | عنوان = الألفاظ الکتابة و التعبیر | عنوانهای دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D9%85%D8%B1%D8%B2%D8%A8%D8%A7%E2%80%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%B3%D9%87%D9%84%E2%80%8C%D8%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="ابن مرزبان، محمد بن سهل، (صفحه وجود ندارد)">ابن مرزبان، محمد بن سهل،</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D9%82%D9%86%DB%8C%D8%A8%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D9%82&action=edit&redlink=1" class="new" title="قنیبی، حامد صادق (صفحه وجود ندارد)">قنیبی، حامد صادق</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = الف2الف8 6203 PJ | موضوع...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR76225J1.jpg<br />
| عنوان = الألفاظ الکتابة و التعبیر<br />
| عنوانهای دیگر = <br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[ابن مرزبان، محمد بن سهل،]] (نويسنده)<br />
[[قنیبی، حامد صادق]] (محقق)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = الف2الف8 6203 PJ <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = دار البشير<br />
| مکان نشر = اردن - عمان<br />
| سال نشر = 1412ق - 1991م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE76225AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 76225<br />
| کتابخوان همراه نور = 76225<br />
| کد پدیدآور = 59544<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''كتاب الألفاظ (الكتابة و التعبير)'''، نوشته ابومنصور «باحث»، محمد بن سهل بن مرزُبان اشل نهاوندی کرخی (درگذشته 330ق) است. این اثر، که از میراث کُهن ادبیات عرب بشمار میآید، فرهنگ موجَزی از واژهها و ترکیبهای زبان عربی است و شیوه ویژهای که دارد، خواننده را برای استفاده از واژهها، ترکیبها و عبارتهایی که مشابهت معنایی دارند، یاری میدهد. حامد صادق قنیبی، پژوهش کتاب را انجام داده است.<br />
<br />
==شیوه نگارش کتاب==<br />
ابن مرزبان در این فرهنگنامه مختصر، واژهها و عبارتها را با آوردن مثالهایی از مفردات و از شِبه جملهها و ترکیبها، معنا کرده است؛ او واژههای هَممعنا را در رشتهای از ترکیبها و گزارهها طبقهبندی و باببندی نموده است. در روش و سبک آموزشیِ ابن مرزبان، جملههای فراهمآمده از مترادفات و جز آن، هریک به لحاظ ارزشی، جایگاه ویژه خود را دارد و هر مترادفی با دلالت معناییاش، خواننده را از شرح، تحلیل و یا رجوع به «فرهنگنامه»ها بینیاز میکند<ref>ر.ک: مقدمه محقق، ص9</ref>.<br />
<br />
نویسنده در نگارش «الألفاظ»، از روش رایج لغتنامهنویسی پیروی نکرده است؛ هدف لغتنامهها ارائه درست حروف و اِعراب واژهها، شکل صرفی آنها و نیز، ثبت ریشه کلمهها بههمراه شرحی از اوصاف و تاریخ دلالیاشان با روشی معین است، اما ابن مرزبان معنای واژهها و عبارتها را در حلقهای از گزارهها که معنای مشابهی دارند، به خواننده مینمایاند. او برای شناخت معنای یک واژه، از قاعدههای مرسوم بهره نمیگیرد، بلکه با آوردن ترکیبهای لغوی، که مشابهت معنایی با آن واژه دارد، خواننده را از راه «دلالت معانی» با کلمه و معنای آن آشنا میکند. البته این شیوه در آثار کسانی چون عبدالقادر جرجانی در «دلائل الإعجاز» و سیوطی در «مُعترک الأقران في القرآن» نیز دیده میشود؛ برای نمونه، سیوطی در معنای آیه «وَ لَكُمْ في القِصاصِ حَياةٌ»، از مشابهت معنایی «القَتْلُ أَنْفَی لِلْقَتْلِ» بهره میگیرد<ref>ر.ک: همان، ص10-9</ref>.<br />
<br />
ابن مرزبان با این شیوه آموزشی، خواننده را در برگزیدن الفاظ، عبارات و ترکیبهای مناسب یاری میدهد؛ گفتنی است که آدمیان اندوختههای پُرباری از ترادُفات دارند که آنها را در گفتار و نوشتارشان بهکار میبرند و از مزیتهای بسیارشان بهره میگیرند؛ این «مترادفات» راههای بسیاری را در تفهیم و تفهّم آنچه که آدمی در ذهن و دلش دارد و در نحوه گزینش واژههای مناسبتر و رساتر میگشاید. همچنین این مترادفات، کلام او را خوشتر، غنیتر و زیباتر میکند<ref>ر.ک: همان، ص14-13</ref>.<br />
<br />
هرچند در «الألفاظ»، ترادُفهایی دیده میشود، ابن مرزبان کتاب را ویژه «مترادفات» ننوشته است، بلکه او خواسته است در سه سطح مفردات، ترکیبها و عبارتها، با اِرائه مثالها و نمونههای تطبیقی، واژههای مناسبتری را پیشِ روی خوانندگان بنَهد و آنان را در هرچه بهتر شُدن گفتارها و نوشتارهایی که به زبان عربی دارند، تواناتر کند. گفتنی است که نزدیکترین اثر به کتاب ابن مرزبان در زمینه ترادُفِ واژهها، کتاب «الألفاظ الكتابية» از عبدُالرحمان بن عیسی همدانی (درگذشته 320ق) است. میتوان ادعا نمود که جویندگان ادب و زبان عربی از این دو اثر بینیاز نیستند. البته کتاب ابن مرزبان نسبت به کتاب ابن عیسی، روش روشنتری دارد و از التزام بیشتری به روش تطبیقی برخوردار است و نیز، با توجه به ارائه مثالهایی از ترکیبهایی که در گفتگوهای مردم کاربرد رایج دارد، مهارت نویسنده را در نوشتنْ شکوفاتر میکند<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.<br />
<br />
ابن مرزبان، الفاظ، ترکیبها و عبارتها را در دستههایشان بهگونهای در کنار هم چیده و پیدرپی درج نموده است که خواننده میتواند هر دسته را با توجه به شمارهای که دارند، پیدرپی (افقی) بخواند (مانند: لما كان الرؤساء، ينعمون النظر، في اصطناع من يصطفون لخدمتهم و...)، یا آنها را درون دسته خود به شکل ستونی (عمودی) بنگرد (مانند: الرؤساء، أولو الفضل، زائدوا المعروف و...)<ref>ر.ک: همان، ص16-14</ref>. کوتاهسخن آنکه «الألفاظ» از مُتمِمهای فرهنگ لغات و ادبیات عرب است<ref>ر.ک: همان، ص18</ref>.<br />
<br />
==ساختار کتاب==<br />
«الألفاظ» چون نهمین اثر از مجموعه «المنتهی في الكمال» است، خطبه و مقدمه ندارد. نویسنده، مباحث خود را در 28 «مطلب» سامان داده است؛ برخی از آنها مطالبی در ذکر خدا و رسول او، اِخوانیات، تهانی و تهادی، محاسن و مناقب، جوابات عزا و مصائب و اِستهدای شراب است. مطلب پایانی درباره «شوارد و فوارد» (کمیابها و یگانهها) است<ref>ر.ک: همان، ص30-28</ref>.<br />
<br />
==انتساب کتاب به ابن مرزبان==<br />
قنیبی (محقق) میگوید: مصدرها و منابع مهمی مانند «فهرستِ» ابن ندیم، «هدية العارفين» و «مُعجم الأُدباء» بر انتساب «الألفاظ» به ابن مرزبان اجماع دارند، مگر صاحب «الأعلام» که آن را از «ابونصر، سهل بن مرزبان» میداند. مشابهت اسمی این دو نویسنده، این پندارِ خطا را در او دامن زده است<ref>ر.ک: همان، ص28</ref>.<br />
<br />
==کار محقق==<br />
قنیبی در مقدمهاش به ارزش و محتوای علمی کتاب میپردازد<ref>ر.ک: همان، ص19-9</ref>، سپس موضوع «ترادف» و «فروق» را در میراث علمی عرب بررسی میکند و میگوید: علمای پیشین و معاصرِ علم ادب در اینباره، دو دسته شدهاند: برخی ترادف را میپذیرند و برای اثبات آن از واژههایی که به معنای واحدی دلالت دارند، گواه میآورند؛ برخی دیگر هر واژهای را دارای معنای ویژهای میدانند که در واژه مشابه آن نیست<ref>ر.ک: همان، ص24-19</ref>. محقق در پایان، افزون بر شرح حالی که برای ابن مرزبان مینویسد، روش پژوهش و تصحیح خود را نیز بیان میکند. او برای دسترسیِ آسان به واژهها و ترکیبهای کتاب، راهنمایی را بهترتیب الفبای حروف و در کنار شمارههای آنها، در بخش پایانی تنظیم کرده است. قنیبی در پژوهش خود از دو نسخه «کتابخانه عارف حکمت» مدینه و «کتابخانه ملی» حلب شهباء بهره برده است<ref>ر.ک: همان، ص33-25</ref>.<br />
<br />
==پانویس ==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
مقدمه محقق.<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ بهمن 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ بهمن 1403 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili