https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86افغانان - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T03:44:47Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86&diff=825094&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'2026-05-05T21:53:49Z<p>جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۲۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[الفینستون. مونت استیوارت ]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[الفینستون. مونت استیوارت]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[فکرت، محمد آصف]] (مترجم)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[فکرت، محمد آصف]] (مترجم)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-822416:rev-825094 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86&diff=822416&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''2026-04-03T22:30:20Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۲:۰۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = فارسی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>/الف7الف7 351/5 DS </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =/الف7الف7 351/5 DS </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =افغانستان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =افغانستان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-819873:rev-822416 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86&diff=819873&oldid=prevHbaghizadeh در ۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۴2026-03-09T09:24:18Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l67">خط ۶۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:افغانستان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:افغانستان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 اسفند 1404</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-819871:rev-819873 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86&diff=819871&oldid=prevHbaghizadeh در ۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۲2026-03-09T09:22:47Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''افغانان: جای، فرهنگ، نژاد'''، یا «سفرنامه الفنستون» ترجمه An Account of the Kingdom of Kabul نوشته مونت استوارت الفنستون (1779-1859م) است که توسط [[فکرت، محمدآصف | محمدآصف فکرت]] (1325-1401ش) به فارسی ترجمه شده است. این کتاب، به بررسی جنبههای جغرافیایی، فرهنگی و نژادی افغانستان میپردازد و در آن به ساختار زندگی قبیلهای و خصوصیات اخلاقی مردم این سرزمین توجه شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''افغانان: جای، فرهنگ، نژاد'''، یا «سفرنامه الفنستون» ترجمه An Account of the Kingdom of Kabul نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[الفینستون. مونت استیوارت|</ins>مونت استوارت الفنستون<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(1779-1859م) است که توسط [[فکرت، محمدآصف | محمدآصف فکرت]] (1325-1401ش) به فارسی ترجمه شده است. این کتاب، به بررسی جنبههای جغرافیایی، فرهنگی و نژادی افغانستان میپردازد و در آن به ساختار زندگی قبیلهای و خصوصیات اخلاقی مردم این سرزمین توجه شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هدف نگارش==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==هدف نگارش==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش محتوا==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الفنستون خود در مقدمه مینویسد که شاه کابل را خودبزرگبین و جاهطلب میپنداشتیم و به همین دلیل سعی کردیم هیئتی را که به سفارت در دربار پادشاه کابل میفرستیم، از شکوه و جلال خاص برخوردار باشد<ref>ر.ک: یادداشت مترجم، ص11</ref>. این مطلب، در درآمد کتاب با عنوان سفرنامه الفنستون به دربار شاه شجاع حاوی، آمده است<ref>ر.ک: درآمد، ص27</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[الفینستون. مونت استیوارت|</ins>الفنستون<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خود در مقدمه مینویسد که شاه کابل را خودبزرگبین و جاهطلب میپنداشتیم و به همین دلیل سعی کردیم هیئتی را که به سفارت در دربار پادشاه کابل میفرستیم، از شکوه و جلال خاص برخوردار باشد<ref>ر.ک: یادداشت مترجم، ص11</ref>. این مطلب، در درآمد کتاب با عنوان سفرنامه الفنستون به دربار شاه شجاع حاوی، آمده است<ref>ر.ک: درآمد، ص27</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب اول، حاوی «گزارش جغرافیایی» است و در آن، در ضمن شش فصل، از «موقعیت و مرزها و...»، «کوهها و درهها»، «رودخانهها»، «تقسیمات طبیعی و سیاسی»، «آب و هوا» و «جانوران، گیاهان و معادن» افغانستان سخن رفته است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص97-152</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب اول، حاوی «گزارش جغرافیایی» است و در آن، در ضمن شش فصل، از «موقعیت و مرزها و...»، «کوهها و درهها»، «رودخانهها»، «تقسیمات طبیعی و سیاسی»، «آب و هوا» و «جانوران، گیاهان و معادن» افغانستان سخن رفته است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص97-152</ref>.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-819749:rev-819871 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86&diff=819749&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR29925J1.jpg | عنوان = افغانان | عنوانهای دیگر = جای - فرهنگ - نژاد (گزارش سلطنت کابل) | پدیدآورندگان | پدیدآوران = الفینستون. مونت استیوارت (نويسنده) فکرت، محمد آصف (مترجم) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = /الف...» ایجاد کرد2026-03-08T09:42:50Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR29925J1.jpg | عنوان = افغانان | عنوانهای دیگر = جای - فرهنگ - نژاد (گزارش سلطنت کابل) | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%81%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%86._%D9%85%D9%88%D9%86%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AA&action=edit&redlink=1" class="new" title="الفینستون. مونت استیوارت (صفحه وجود ندارد)">الفینستون. مونت استیوارت </a> (نويسنده) <a href="/wiki/%D9%81%DA%A9%D8%B1%D8%AA%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A2%D8%B5%D9%81" class="mw-redirect" title="فکرت، محمد آصف">فکرت، محمد آصف</a> (مترجم) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = /الف...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR29925J1.jpg<br />
| عنوان = افغانان<br />
| عنوانهای دیگر = جای - فرهنگ - نژاد (گزارش سلطنت کابل)<br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[الفینستون. مونت استیوارت ]] (نويسنده)<br />
[[فکرت، محمد آصف]] (مترجم)<br />
|زبان<br />
| زبان = فارسی<br />
| کد کنگره = /الف7الف7 351/5 DS <br />
| موضوع =افغانستان<br />
|ناشر <br />
| ناشر = آستان قدس رضوی. بنياد پژوهشهای اسلامى<br />
| مکان نشر = ایران - مشهد مقدس<br />
| سال نشر = 1376ش<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE29925AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = 964-444-026-9<br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 29925<br />
| کتابخوان همراه نور = 29925<br />
| کد پدیدآور = 19181<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''افغانان: جای، فرهنگ، نژاد'''، یا «سفرنامه الفنستون» ترجمه An Account of the Kingdom of Kabul نوشته مونت استوارت الفنستون (1779-1859م) است که توسط [[فکرت، محمدآصف | محمدآصف فکرت]] (1325-1401ش) به فارسی ترجمه شده است. این کتاب، به بررسی جنبههای جغرافیایی، فرهنگی و نژادی افغانستان میپردازد و در آن به ساختار زندگی قبیلهای و خصوصیات اخلاقی مردم این سرزمین توجه شده است.<br />
<br />
==هدف نگارش==<br />
هدف از نگارش این کتاب، فراهم آوردن شناسنامهای از همه قبایل افغان با بیان خصوصیتهای فیزیکی و اخلاقی آنان بوده است<ref>ر.ک: یادداشت مترجم، ص12</ref>.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب، مشتمل بر یادداشت مترجم، مقدمه آلفرد جاناتا، دیباچه مؤلف، درآمد و پنج کتاب و چهار پیوست است. که هر کتاب مشتمل بر فصول متعددی است.<br />
<br />
==گزارش محتوا==<br />
الفنستون خود در مقدمه مینویسد که شاه کابل را خودبزرگبین و جاهطلب میپنداشتیم و به همین دلیل سعی کردیم هیئتی را که به سفارت در دربار پادشاه کابل میفرستیم، از شکوه و جلال خاص برخوردار باشد<ref>ر.ک: یادداشت مترجم، ص11</ref>. این مطلب، در درآمد کتاب با عنوان سفرنامه الفنستون به دربار شاه شجاع حاوی، آمده است<ref>ر.ک: درآمد، ص27</ref>.<br />
<br />
کتاب اول، حاوی «گزارش جغرافیایی» است و در آن، در ضمن شش فصل، از «موقعیت و مرزها و...»، «کوهها و درهها»، «رودخانهها»، «تقسیمات طبیعی و سیاسی»، «آب و هوا» و «جانوران، گیاهان و معادن» افغانستان سخن رفته است<ref>ر.ک: متن کتاب، ص97-152</ref>.<br />
<br />
در کتاب دوم با عنوان «گزارش کلی از مردمان افغانستان»، در ضمن دوازده فصل، مباحث فراوانی عرضه شده است؛ از جمله: تاریخ و پیشینه افغانان، رسوم و آداب خواستگاری، دین و فرق و باورها، صنفها و حرفهها، طبقات اجتماعی و اشراف و خوانین و... در رابطه با مذهب افغانان چنین آمده است: «افغانان به فرقه اهل سنت تعلق دارند که سه خلیفه اول را جانشینان راستین حضرت محمد(ص) میدانند و تفسیر فقهی و نقل احادیث پیامبر(ص) را از آنان قبول دارند»<ref>ر.ک: همان، ص200</ref>.<br />
<br />
در سومین کتاب، در ضمن شش فصل، «گزارش ویژه قبایل افغان» ارائه شده است. قبایل شرقی، قبایل کوهنشین، افغانان غربی و غلزیان و... و آداب و رسوم و خلقیات و مهماننوازی آنها از جمله مسائلی است که بهتفصیل به آنها پرداخته شده است. گزارش نویسنده درباره شیعیان افغان خواندنی است: «در غرب منطقه بنگش بالا اقوام توری زندگی میکنند که در امتداد همان درهاند و خصوصیت سرزمین و محصولاتشان تا حدود زیادی یکسان است. مستقل از شاهند و شگفت آنکه اینان در میان افغانان شیعهاند. بسیاری از اقوام بنگش بالا نیز به این فرقه تعلق دارند»<ref>ر.ک: همان، ص330-331</ref>.<br />
<br />
نویسنده در کتاب چهارم در ضمن هفت فصل، به توصیف «ولایتها»، از جمله ولایتهای بلخ، ایماق، هرات، سیستان و بلوچستان و کشمیر و... نشسته است. او شهر کشمیر را بزرگترین شهر قلمرو درانیان میداند که از یکصدوپنجاههزار تا دویستهزار تن جمعیت دارد. او در بخشی از این گزارش در نقد ویژگیهای اخلاقی مردم این سرزمین و تبعات مصیبتبار آن به اینکه افغانان کشمیر کاملاً تغییر خصلت داده، سبکسر و خوشگذران شدهاند، اشاره کرده است<ref>ر.ک: همان، ص449</ref>.<br />
<br />
کتاب پنجم، در ضمن هفت فصل، به شرح «حکومت پادشاهی کابل»، از جمله به بیان اداره حکومت و تقسمات ولایتی و درآمدها و تشکیلات، اسلحه و تجهیزات و سازمانهای دینی پرداخته است. از جمله مطالب جالب این کتاب، معرفی سلاحهای جنگی افغانان است<ref>ر.ک: همان، ص455-477</ref>.<br />
<br />
کتاب، حاوی چهار پیوست با عناوین «تاریخ سلطنت کابل از آغاز پادشاهی درانیان»، «گزارش آقای دوری»، «گزارش برخی از سرزمینهای دور» و «گزیده یادداشتهای مکارتنی» است. در بخشی از پیوست چنین میخوانیم: «نادر در آغاز 1731م، هرات را محاصره کرد و پس از ده ماه پایداری سرسختانه، آن شهر را گشود. در جریان این محاصره، غلزیان نیز ابدالیان را یاری کرده بودند. نادر سران سدوزی را به مُلتان گسیل داشت و نیروی بزرگی از ابدالیان را وادار به پیوستن به سپاه خویش کرد»<ref>ر.ک: همان، ص482</ref>.<br />
<br />
==چند نکته ==<br />
* مترجم در ابتدای یادداشت کتاب تأکید کرده که این اثر در صدر مآخذ و مراجع پژوهشهای دائرةالمعارفی و مردمشناسی افغان قرار دارد<ref>ر.ک: یادداشت مترجم، ص11</ref>.<br />
* پس از تألیف این کتاب، دگرگونیهای مهم و مکرّر در جغرافیای سیاسی و مرزهای افغانستان و منطقه پدید آمده و حتی کشورهایی که در روزگار الفنستون نامی از آنها نبوده است، ظهور کردهاند. پس باید به این نکته توجه داشت که در شرح حدود و ثغور، ولایات و تقسیمات سیاسی، مؤلف مناطق افغاننشین را مدّ نظر دارد و گزارش او بر اساس گستردگی قلمرو درانی است. در قلمرو درانی هم به مناطق شمال و غرب افغانستان امروز کم پرداخته است و چنانکه خود در تحقیقاتش روشن ساخته، سعی داشته است به گزارش تفصیلی احوال و اوضاع مردمان ساکن در محدوده سلسله کوههای هندوکش و رود سند بپردازد؛ البته گزارشی هم از افغانان هند دارد<ref>ر.ک: همان، ص12</ref>.<br />
* از مقدمه مؤلف برمیآید که تنها بخشی از مطالب کتاب (مانند حکومت و آداب و رسوم) را الفنستون خود فراهم آورده است. همچنان او دقیقاً میگوید که: «تنها بخشی از سرزمینهایی را که میخواهم شرح دهم، دیدهام».<br />
* هنگام مطالعه کتاب الفنستون و استفاده از آن، پیوسته به خاطر باید داشت که او تنها بخشی از افغانستان را به چشم خود دیده و در واقع هیچ جای افغانستان - در داخل مرزهای کنونی - را ندیده است.<br />
* با توجه به کلمات نگارنده («طبیعت و شیوه کار من بیگمان عامل چندین اشتباه خواهد بود»)، این کتاب، لغزشناپذیر نمیباشد. در واقع اگرچه کتاب حاوی اشتباهات بسیاری نیست، اما باید مانند دیگر اسناد تاریخی با بینش انتقادی به آن نگریست<ref>ر.ک: مقدمه آلفرد جاناتا، ص18-20</ref>.<br />
<br />
==پانویس==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
یادداشت مترجم، مقدمه آلفرد جاناتا، درآمد و متن کتاب.<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:تاریخ]]<br />
[[رده:افغانستان]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili