استقصاء النظر في القضاء و القدر - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'قضا و قدر (ابهام زدایی)' به 'قضا و قدر (ابهام‌زدایی)'

2024-09-08T21:01:46Z

جایگزینی متن - 'قضا و قدر (ابهام زدایی)' به 'قضا و قدر (ابهام‌زدایی)'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۰:۳۱
خط ۲۴:		خط ۲۴:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
	{{کاربردهای دیگر\|قضا و قدر (~~ابهام زدایی~~)}}		{{کاربردهای دیگر\|قضا و قدر (ابهام‌زدایی)}}
	'''إستقصاء النظر في القضاء و القدر'''، رساله‌اى است كوتاه از [[حلی، حسن بن یوسف\|علامه حلّى]]؛ [[حلی، حسن بن یوسف\|جمال‌الدين ابى منصور الحسن بن يوسف ابن على بن المطهر]] متوفاى 726ق، در موضوع قضا و قدر از مسائل بسيار مهم كلامى است.		'''إستقصاء النظر في القضاء و القدر'''، رساله‌اى است كوتاه از [[حلی، حسن بن یوسف\|علامه حلّى]]؛ [[حلی، حسن بن یوسف\|جمال‌الدين ابى منصور الحسن بن يوسف ابن على بن المطهر]] متوفاى 726ق، در موضوع قضا و قدر از مسائل بسيار مهم كلامى است.

A-esmaili: جایگزینی متن - '↵↵| ' به ' | '

2024-02-12T08:05:48Z

جایگزینی متن - '↵↵| ' به ' | '

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۵
خط ۱۵:		خط ۱۵:
	\| مکان نشر =مشهد مقدس - ایران		\| مکان نشر =مشهد مقدس - ایران
	\| سال نشر = 1418 ‌‎ق		\| سال نشر = 1418 ‌‎ق

	\| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01055AUTOMATIONCODE		\| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01055AUTOMATIONCODE
	\| چاپ =1		\| چاپ =1

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' '''' به '''''

2023-07-04T12:49:55Z

جایگزینی متن - ' '''' به '''''

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۶:۱۹
خط ۴۱:		خط ۴۱:
	پرسش‌هاى سه‌گانه عبارتند از: مسألۀ اول چگونه مى‌توان بين فرمايش پيامبر اكرم(ص) كه به خداوند عرضه داشت: «ربّ زدنى علما» و میان فرمايش على(ع) كه فرمود: «لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا» جمع كرد و حال آن كه فرمايش [[امام على(ع)\|حضرت امیر]] نشانگر آن است كه مقام و مرتبۀ ايشان در دستيابى به كمال، به نهایت رسيده و حال آن كه دعاى پيامبر اكرم(ص) چنين مى‌نمايد كه ايشان فاقد كمال مطلوب هستند، از اين‌رو آن را از خدا طلب مى‌نمايند و لازمۀ این امر علوّ مقام و مرتبۀ على(ع) از پيامبر اكرم(ص) مى‌باشد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=77&viewType=html ر.ک: همان، ص77]</ref>. خواجه رشيد با تمهيد مقدمات دهگانه‌اى به پاسخ از این پرسش مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=78&viewType=html ر.ک: همان، صص78-87]</ref>.		پرسش‌هاى سه‌گانه عبارتند از: مسألۀ اول چگونه مى‌توان بين فرمايش پيامبر اكرم(ص) كه به خداوند عرضه داشت: «ربّ زدنى علما» و میان فرمايش على(ع) كه فرمود: «لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا» جمع كرد و حال آن كه فرمايش [[امام على(ع)\|حضرت امیر]] نشانگر آن است كه مقام و مرتبۀ ايشان در دستيابى به كمال، به نهایت رسيده و حال آن كه دعاى پيامبر اكرم(ص) چنين مى‌نمايد كه ايشان فاقد كمال مطلوب هستند، از اين‌رو آن را از خدا طلب مى‌نمايند و لازمۀ این امر علوّ مقام و مرتبۀ على(ع) از پيامبر اكرم(ص) مى‌باشد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=77&viewType=html ر.ک: همان، ص77]</ref>. خواجه رشيد با تمهيد مقدمات دهگانه‌اى به پاسخ از این پرسش مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=78&viewType=html ر.ک: همان، صص78-87]</ref>.

	مسأله دوم: چگونه مى‌توان بين فرمايش خداوند كه مى‌فرمايد: '''«وقفوهم إنّهم مسئولون»''' و نيز: '''«فو ربّك لنسألنهم أجمعين»''' با فرمايش وى آن جا كه مى‌فرمايد: '''«فيومئذ لا يسأل عن ذنبه إنس و لا جانّ»''' جمع نمود و حال آن كه به نظر مى‌رسد، این دو گفته در تناقض آشكار با یکديگرند؟ خواجه رشيد در پاسخ به این پرسش ابتدا شروط تناقض را يادآور شده و ناهمخوانى و تناقض بين آيات فوق را انكار مى‌نمايد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=89&viewType=html ر.ک: همان، ص89]</ref>.		مسأله دوم: چگونه مى‌توان بين فرمايش خداوند كه مى‌فرمايد:'''«وقفوهم إنّهم مسئولون»''' و نيز:'''«فو ربّك لنسألنهم أجمعين»''' با فرمايش وى آن جا كه مى‌فرمايد:'''«فيومئذ لا يسأل عن ذنبه إنس و لا جانّ»''' جمع نمود و حال آن كه به نظر مى‌رسد، این دو گفته در تناقض آشكار با یکديگرند؟ خواجه رشيد در پاسخ به این پرسش ابتدا شروط تناقض را يادآور شده و ناهمخوانى و تناقض بين آيات فوق را انكار مى‌نمايد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=89&viewType=html ر.ک: همان، ص89]</ref>.

	مسأله سوم: سؤال از مفهوم آيۀ شريفه '''«و لو علم اللّه فيهم خيرا لأسمعهم و لو أسمعهم لتولّوا و هم معرضون»''' است كه خواجه رشيد به بيان مفهوم آن مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=91&viewType=html ر.ک: همان، ص91]</ref>.		مسأله سوم: سؤال از مفهوم آيۀ شريفه'''«و لو علم اللّه فيهم خيرا لأسمعهم و لو أسمعهم لتولّوا و هم معرضون»''' است كه خواجه رشيد به بيان مفهوم آن مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=91&viewType=html ر.ک: همان، ص91]</ref>.

	==نسخه شناسى==		==نسخه شناسى==

Hbaghizadeh در ‏۲۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۳۶

2023-03-26T13:36:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۷:۰۶
خط ۲۵:		خط ۲۵:
	\| پیش از =		\| پیش از =
	}}		}}
			{{کاربردهای دیگر\|قضا و قدر (ابهام زدایی)}}
	'''إستقصاء النظر في القضاء و القدر'''، رساله‌اى است كوتاه از [[حلی، حسن بن یوسف\|علامه حلّى]]؛ [[حلی، حسن بن یوسف\|جمال‌الدين ابى منصور الحسن بن يوسف ابن على بن المطهر]] متوفاى 726ق، در موضوع قضا و قدر از مسائل بسيار مهم كلامى است.		'''إستقصاء النظر في القضاء و القدر'''، رساله‌اى است كوتاه از [[حلی، حسن بن یوسف\|علامه حلّى]]؛ [[حلی، حسن بن یوسف\|جمال‌الدين ابى منصور الحسن بن يوسف ابن على بن المطهر]] متوفاى 726ق، در موضوع قضا و قدر از مسائل بسيار مهم كلامى است.

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - '[[ ' به '[['

2023-03-06T16:26:25Z

جایگزینی متن - '[[ ' به '[['

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مارس ۲۰۲۳، ساعت ۱۹:۵۶
خط ۷۳:		خط ۷۳:
	{{وابسته‌ها}}		{{وابسته‌ها}}

	[[ جبر و اختیار (سبحانی)]]		[[جبر و اختیار (سبحانی)]]

	[[پرسمان قرآنی جبر و اختیار]]		[[پرسمان قرآنی جبر و اختیار]]

Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'

2023-02-26T07:04:25Z

جایگزینی متن - ' ]]' به ']]'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۳، ساعت ۱۰:۳۴
خط ۷۵:		خط ۷۵:
	[[ جبر و اختیار (سبحانی)]]		[[ جبر و اختیار (سبحانی)]]

	[[پرسمان قرآنی جبر و اختیار ]]		[[پرسمان قرآنی جبر و اختیار]]

	[[جبر و اختیار (فانی) ]]		[[جبر و اختیار (فانی)]]

	[[قضاء و قدر و جبر و اختیار]]		[[قضاء و قدر و جبر و اختیار]]

Hbaghizadeh@noornet.net: جایگزینی متن - 'گي' به 'گی'

2022-09-01T07:06:38Z

جایگزینی متن - 'گي' به 'گی'

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۶
خط ۳۳:		خط ۳۳:
	[[حلی، حسن بن یوسف\|علامّه حلّى]] در این رساله مختار بودن انسان را امرى ضرورى و بديهى دانسته و ادله عقلى فراوانى بر این مدعا اقامه كرده و به آيات متعدد قرآن كريم در اثبات مدعاى عدليه (امامیه و معتزله) استناد مى‌جوید<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=43&viewType=html ر.ک: متن کتاب، ص43]</ref>. به گفتۀ نویسنده عدليه افعال انسان را به دو بخش تقسيم مى‌كنند.		[[حلی، حسن بن یوسف\|علامّه حلّى]] در این رساله مختار بودن انسان را امرى ضرورى و بديهى دانسته و ادله عقلى فراوانى بر این مدعا اقامه كرده و به آيات متعدد قرآن كريم در اثبات مدعاى عدليه (امامیه و معتزله) استناد مى‌جوید<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=43&viewType=html ر.ک: متن کتاب، ص43]</ref>. به گفتۀ نویسنده عدليه افعال انسان را به دو بخش تقسيم مى‌كنند.

	بخشى از افعال بسته به قصد و ~~انگيزه~~ انسان است؛ مانند حركات اختيارى كه از وى صادر مى‌شود.		بخشى از افعال بسته به قصد و انگیزه انسان است؛ مانند حركات اختيارى كه از وى صادر مى‌شود.

	بخش ديگر افعال منوط به قصد و ارادۀ انسان نيست و انسان در وقوع آنها هيچ گونه نقشى ندارد؛ مانند رشد و نموّ بدن انسان، تپش نبض و...<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=34&viewType=html ر.ک: همان، ص34]</ref>؛ اما اشاعره بر اثبات ديدگاه جبرگرايانۀ خویش چهار دليل اقامه كرده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=56&viewType=html ر.ک: همان، ص56]</ref> كه [[حلی، حسن بن یوسف\|علامۀ حلّى]] به پاسخ از آنها مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=57&viewType=html ر.ک: همان، ص57]</ref>.		بخش ديگر افعال منوط به قصد و ارادۀ انسان نيست و انسان در وقوع آنها هيچ گونه نقشى ندارد؛ مانند رشد و نموّ بدن انسان، تپش نبض و...<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=34&viewType=html ر.ک: همان، ص34]</ref>؛ اما اشاعره بر اثبات ديدگاه جبرگرايانۀ خویش چهار دليل اقامه كرده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=56&viewType=html ر.ک: همان، ص56]</ref> كه [[حلی، حسن بن یوسف\|علامۀ حلّى]] به پاسخ از آنها مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=57&viewType=html ر.ک: همان، ص57]</ref>.
خط ۵۶:		خط ۵۶:
	نسخ خطى رساله «الفرق بين كلام النبى و قول الوصى»:		نسخ خطى رساله «الفرق بين كلام النبى و قول الوصى»:

	# نسخۀ کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد. مشهد كه در ضمن مجموعه‌اى كه رساله «استقصاء النظر» را نيز در بر ~~مى‌گيرد،~~ موجود است.		# نسخۀ کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد. مشهد كه در ضمن مجموعه‌اى كه رساله «استقصاء النظر» را نيز در بر مى‌گیرد، موجود است.
	# نسخۀ کتابخانه ناصرية در لكنهوى هند به شماره 716.		# نسخۀ کتابخانه ناصرية در لكنهوى هند به شماره 716.
	# نسخۀ موجود ضمن مجموعه‌اى كه در کتابخانه استاد [[شهابی، محمود\|محمود شهابى]] خراسانى كه به نسخه کتابخانۀ ناصريه شبيه است، موجود مى‌باشد.		# نسخۀ موجود ضمن مجموعه‌اى كه در کتابخانه استاد [[شهابی، محمود\|محمود شهابى]] خراسانى كه به نسخه کتابخانۀ ناصريه شبيه است، موجود مى‌باشد.

Hbaghizadeh@noornet.net: /* وابسته‌ها */

2022-05-19T11:55:55Z

وابسته‌ها

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۹ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۲۵
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	\| چاپ =1		\| چاپ =1
	\| تعداد جلد =1		\| تعداد جلد =1
	\| کتابخانۀ دیجیتال نور =~~10552~~		\| کتابخانۀ دیجیتال نور =01055
	\| کتابخوان همراه نور =01055		\| کتابخوان همراه نور =01055
	\| کد پدیدآور =		\| کد پدیدآور =
خط ۸۷:		خط ۸۷:
	[[رده: مباحث خاص کلامی]]		[[رده: مباحث خاص کلامی]]
	[[رده:الهیات (توحید)]]		[[رده:الهیات (توحید)]]
	[[رده:~~فروردین~~(1401)]]		[[رده:اردیبهشت (1401)]]

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۶

2022-05-04T11:56:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۲۶
خط ۴۹:		خط ۴۹:
	نسخ خطى «استقصاء النظر»:		نسخ خطى «استقصاء النظر»:

	1-نسخه خطى کتابخانۀ مجلس شوراى اسلامى به شماره 4953.		# نسخه خطى کتابخانۀ مجلس شوراى اسلامى به شماره 4953.
			# نسخه خطى کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد، مشهد كه در ضمن مجموعه‌اى كه رساله‌اى ديگر از مؤلف نيز در آن به چشم مى‌خورد، نگهدارى مى‌شود.
	2-نسخه خطى کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد، مشهد كه در ضمن مجموعه‌اى كه رساله‌اى ديگر از مؤلف نيز در آن به چشم مى‌خورد، نگهدارى مى‌شود.		# نسخۀ خطى کتابخانۀ آستان قدس رضوى، مشهد به شماره 314.
			# نسخه‌اى ديگر از کتابخانه مجلس شوراى اسلامى، به شماره 4954...
	3-نسخۀ خطى کتابخانۀ آستان قدس رضوى، مشهد به شماره 314.

	4-نسخه‌اى ديگر از کتابخانه مجلس شوراى اسلامى، به شماره 4954...

	نسخ خطى رساله «الفرق بين كلام النبى و قول الوصى»:		نسخ خطى رساله «الفرق بين كلام النبى و قول الوصى»:

	1-نسخۀ کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد.		# نسخۀ کتابخانه مسجد جامع گوهرشاد. مشهد كه در ضمن مجموعه‌اى كه رساله «استقصاء النظر» را نيز در بر مى‌گيرد، موجود است.
			# نسخۀ کتابخانه ناصرية در لكنهوى هند به شماره 716.
			# نسخۀ موجود ضمن مجموعه‌اى كه در کتابخانه استاد [[شهابی، محمود\|محمود شهابى]] خراسانى كه به نسخه کتابخانۀ ناصريه شبيه است، موجود مى‌باشد.

	~~مشهد كه~~ در ضمن ~~مجموعه‌اى كه رساله «استقصاء النظر» را نيز~~ در ~~بر مى‌گيرد، موجود~~ است.		دو رسالۀ فوق در ضمن یک مجموعه با تحقيق و پژوهش آقاى [[حسینی نیشابوری، محمد\|سيد‌ ‎محمدحسینى نيشابورى]] در قطع رقعى با جلد شومیز در 109 صفحه برای بار نخست در سال 1418 ه‍.ق توسط انتشارات «دار أنباء الغيب» مشهد، منتشر شده است.

	~~2-نسخۀ کتابخانه ناصرية در لكنهوى هند به شماره 716.~~		==پانويس ==
			<references />

	3-نسخۀ موجود ضمن مجموعه‌اى كه در کتابخانه استاد [[شهابی، محمود\|محمود شهابى]] خراسانى كه به نسخه کتابخانۀ ناصريه شبيه است، موجود مى‌باشد.

	دو رسالۀ فوق در ضمن یک مجموعه با تحقيق و پژوهش آقاى [[حسینی نیشابوری، محمد\|سيد‌ ‎محمدحسینى نيشابورى]] در قطع رقعى با جلد شومیز در 109 صفحه برای بار نخست در سال 1418 ه‍.ق توسط انتشارات «دار أنباء الغيب» مشهد، منتشر شده است.

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==
	1-مقدمه محقق آقاى [[حسینی نیشابوری، محمد\|سيد‌ ‎محمدحسینى نيشابورى]].		# مقدمه محقق آقاى [[حسینی نیشابوری، محمد\|سيد‌ ‎محمدحسینى نيشابورى]].
			# متن رسالۀ «استقصاء النظر» و «الفرق بين كلام النبى و قول الوصى».
	2-متن رسالۀ «استقصاء النظر» و «الفرق بين كلام النبى و قول الوصى».

	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==
خط ۹۱:		خط ۸۷:
	[[رده: مباحث خاص کلامی]]		[[رده: مباحث خاص کلامی]]
	[[رده:الهیات (توحید)]]		[[رده:الهیات (توحید)]]
			[[رده:فروردین(1401)]]

Hbaghizadeh@noornet.net در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۵۴

2022-05-04T11:54:39Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۲۴
خط ۲۶:		خط ۲۶:
	}}		}}

			'''إستقصاء النظر في القضاء و القدر'''، رساله‌اى است كوتاه از [[حلی، حسن بن یوسف\|علامه حلّى]]؛ [[حلی، حسن بن یوسف\|جمال‌الدين ابى منصور الحسن بن يوسف ابن على بن المطهر]] متوفاى 726ق، در موضوع قضا و قدر از مسائل بسيار مهم كلامى است.

	~~'''إستقصاء النظر في القضاء و القدر'''، رساله‌اى است كوتاه از~~ [[حلی، حسن بن یوسف\|~~علامه~~ حلّى]]~~؛ جمال‌الدين ابى منصور الحسن بن يوسف ابن على بن المطهر متوفاى 726ق،~~ در ~~موضوع قضا~~ و ~~قدر~~ از ~~مسائل بسيار مهم كلامى است~~.		==گزارش محتوا==
			[[حلی، حسن بن یوسف\|علامّه حلّى]] این اثر را در پاسخ به درخواست سلطان الجايتو محمد خدابنده كه از ايشان خواسته بود ادله و براهین دال بر مختار بودن انسان را بيان كند، به رشته تحرير درآورد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=22&viewType=html ر.ک: مقدمه کتاب، ص22]</ref>. از اين‌رو مؤلف در این رساله، به بيان ديدگاه‌هاى اشاعره، معتزله و امامیه دربارۀ این مسأله پرداخته و پس از آن به توالى فاسده‌اى كه از پذيرش ديدگاه اشاعره در مورد مسأله مذكور لازم مى‌آيد، اشاره كرده و به أهمّ احتجاجات و براهین این گروه جواب‌هاى حلّى و نقضى مى‌دهد.

	~~==گزارش محتوا==~~		[[حلی، حسن بن یوسف\|علامّه حلّى]] در این رساله مختار بودن انسان را امرى ضرورى و بديهى دانسته و ادله عقلى فراوانى بر این مدعا اقامه كرده و به آيات متعدد قرآن كريم در اثبات مدعاى عدليه (امامیه و معتزله) استناد مى‌جوید<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=43&viewType=html ر.ک: متن کتاب، ص43]</ref>. به گفتۀ نویسنده عدليه افعال انسان را به دو بخش تقسيم مى‌كنند.
	علامّه حلّى این اثر را در پاسخ به درخواست سلطان الجايتو محمد خدابنده كه از ايشان خواسته بود ادله و براهین دال بر مختار بودن انسان را بيان كند، به رشته تحرير درآورد. از اين‌رو مؤلف در این رساله، به بيان ديدگاه‌هاى اشاعره، معتزله و امامیه دربارۀ این مسأله پرداخته و پس از آن به توالى فاسده‌اى كه از پذيرش ديدگاه اشاعره در مورد مسأله مذكور لازم مى‌آيد، اشاره كرده و به أهمّ احتجاجات و براهین این گروه جواب‌هاى حلّى و نقضى مى‌دهد. علامّه حلّى در این رساله مختار بودن انسان را امرى ضرورى و بديهى دانسته و ادله عقلى فراوانى بر این مدعا اقامه كرده و به آيات متعدد قرآن كريم در اثبات مدعاى عدليه (امامیه و معتزله) استناد مى‌جوید. به گفتۀ نویسنده عدليه افعال انسان را به دو بخش تقسيم مى‌كنند.

	بخشى از افعال بسته به قصد و انگيزه انسان است؛ مانند حركات اختيارى كه از وى صادر مى‌شود.		بخشى از افعال بسته به قصد و انگيزه انسان است؛ مانند حركات اختيارى كه از وى صادر مى‌شود.

	بخش ديگر افعال منوط به قصد و ارادۀ انسان نيست و انسان در وقوع آنها هيچ گونه نقشى ندارد؛ مانند رشد و نموّ بدن انسان، تپش نبض و...؛ اما اشاعره بر اثبات ديدگاه جبرگرايانۀ خویش چهار دليل اقامه كرده‌اند كه [[حلی، حسن بن یوسف\|علامۀ حلّى]] به پاسخ از آنها مى‌پردازد.		بخش ديگر افعال منوط به قصد و ارادۀ انسان نيست و انسان در وقوع آنها هيچ گونه نقشى ندارد؛ مانند رشد و نموّ بدن انسان، تپش نبض و...<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=34&viewType=html ر.ک: همان، ص34]</ref>؛ اما اشاعره بر اثبات ديدگاه جبرگرايانۀ خویش چهار دليل اقامه كرده‌اند<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=56&viewType=html ر.ک: همان، ص56]</ref> كه [[حلی، حسن بن یوسف\|علامۀ حلّى]] به پاسخ از آنها مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=57&viewType=html ر.ک: همان، ص57]</ref>.

	در انتهاى کتاب رساله‌اى كوتاه است كه با نام الفرق بين كلام النبى و قول الوصى به رسالۀ فوق ضمیمه گشته است. این رساله حاوى پاسخ به سه پرسش عقيدتى است كه شخصى از خواجه رشيدالدين فضل‌اللّه بن عمادالدولة الهمدانى، از تلامذه [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد\|خواجه نصيرالدين طوسى]] پرسيده و [[حلی، حسن بن یوسف\|علامۀ حلّى]] كه در آن جلسه حضور داشته، به تحرير آن پرداخته است. پرسش‌هاى سه‌گانه عبارتند از: مسألۀ اول چگونه مى‌توان بيان فرمايش پيامبر اكرم(ص) كه به خداوند عرضه داشت: «ربّ زدنى علما» و میان فرمايش على(ع) كه فرمود: «لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا» جمع كرد و حال آن كه فرمايش [[امام على(ع)\|حضرت امیر]] نشانگر آن است كه مقام و مرتبۀ ايشان در دستيابى به كمال، به نهایت رسيده و حال آن كه دعاى پيامبر اكرم(ص) چنين مى‌نمايد كه ايشان فاقد كمال مطلوب هستند، از اين‌رو آن را از خدا طلب مى‌نمايند و لازمۀ این امر علوّ مقام و مرتبۀ على(ع) از پيامبر اكرم(ص) مى‌باشد. خواجه رشيد با تمهيد مقدمات دهگانه‌اى به پاسخ از این پرسش مى‌پردازد.		در انتهاى کتاب رساله‌اى كوتاه است كه با نام الفرق بين كلام النبى و قول الوصى به رسالۀ فوق ضمیمه گشته است<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=63&viewType=html ر.ک: همان، ص63]</ref>. این رساله حاوى پاسخ به سه پرسش عقيدتى است كه شخصى از خواجه رشيدالدين فضل‌اللّه بن عمادالدولة الهمدانى، از تلامذه [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد\|خواجه نصيرالدين طوسى]] پرسيده و [[حلی، حسن بن یوسف\|علامۀ حلّى]] كه در آن جلسه حضور داشته، به تحرير آن پرداخته است.

	مسأله دوم: چگونه مى‌توان بين فرمايش خداوند كه مى‌فرمايد: '''«وقفوهم إنّهم مسئولون»''' و نيز: '''«فو ربّك لنسألنهم أجمعين»''' با فرمايش وى آن جا كه مى‌فرمايد: '''«فيومئذ لا يسأل عن ذنبه إنس و لا جانّ»''' جمع نمود و حال آن كه به نظر مى‌رسد، این دو گفته در تناقض آشكار با یکديگرند؟ خواجه رشيد در پاسخ به این پرسش ابتدا شروط تناقض را يادآور شده و ناهمخوانى و تناقض بين آيات فوق را انكار مى‌نمايد. مسأله سوم: سؤال از مفهوم آيۀ شريفه '''«و لو علم اللّه فيهم خيرا لأسمعهم و لو أسمعهم لتولّوا و هم معرضون»''' است كه خواجه رشيد به بيان مفهوم آن مى‌پردازد.		پرسش‌هاى سه‌گانه عبارتند از: مسألۀ اول چگونه مى‌توان بين فرمايش پيامبر اكرم(ص) كه به خداوند عرضه داشت: «ربّ زدنى علما» و میان فرمايش على(ع) كه فرمود: «لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا» جمع كرد و حال آن كه فرمايش [[امام على(ع)\|حضرت امیر]] نشانگر آن است كه مقام و مرتبۀ ايشان در دستيابى به كمال، به نهایت رسيده و حال آن كه دعاى پيامبر اكرم(ص) چنين مى‌نمايد كه ايشان فاقد كمال مطلوب هستند، از اين‌رو آن را از خدا طلب مى‌نمايند و لازمۀ این امر علوّ مقام و مرتبۀ على(ع) از پيامبر اكرم(ص) مى‌باشد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=77&viewType=html ر.ک: همان، ص77]</ref>. خواجه رشيد با تمهيد مقدمات دهگانه‌اى به پاسخ از این پرسش مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=78&viewType=html ر.ک: همان، صص78-87]</ref>.

			مسأله دوم: چگونه مى‌توان بين فرمايش خداوند كه مى‌فرمايد: '''«وقفوهم إنّهم مسئولون»''' و نيز: '''«فو ربّك لنسألنهم أجمعين»''' با فرمايش وى آن جا كه مى‌فرمايد: '''«فيومئذ لا يسأل عن ذنبه إنس و لا جانّ»''' جمع نمود و حال آن كه به نظر مى‌رسد، این دو گفته در تناقض آشكار با یکديگرند؟ خواجه رشيد در پاسخ به این پرسش ابتدا شروط تناقض را يادآور شده و ناهمخوانى و تناقض بين آيات فوق را انكار مى‌نمايد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=89&viewType=html ر.ک: همان، ص89]</ref>.

			مسأله سوم: سؤال از مفهوم آيۀ شريفه '''«و لو علم اللّه فيهم خيرا لأسمعهم و لو أسمعهم لتولّوا و هم معرضون»''' است كه خواجه رشيد به بيان مفهوم آن مى‌پردازد<ref>[https://noorlib.ir/book/view/1055/%D8%A5%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%B5%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B6%D8%A7%D8%A1-%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1?pageNumber=91&viewType=html ر.ک: همان، ص91]</ref>.

	==نسخه شناسى==		==نسخه شناسى==


	نسخ خطى «استقصاء النظر»:		نسخ خطى «استقصاء النظر»: