https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA_%D8%AA%D8%A7_%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8Cاز زردشت تا مانی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T11:18:38Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA_%D8%AA%D8%A7_%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=817709&oldid=prevHbaghizadeh در ۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۸2026-02-08T06:18:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۴۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''از زردشت تا مانی''' تألیف گراردو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیولی، </del>ایرانشناس ایتالیایی، ترجمه آرزو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسولی؛ </del>مجموعهای از چهار درسگفتار است که به بازسازی تاریخ تحول دین زرتشتی از پیدایش آن تا رویارویی با آیین مانوی در آغاز عصر ساسانی میپردازد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''از زردشت تا مانی''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نیولی، گراردو|</ins>گراردو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیولی]]، </ins>ایرانشناس ایتالیایی، ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رسولی، آرزو|</ins>آرزو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسولی]]؛ </ins>مجموعهای از چهار درسگفتار است که به بازسازی تاریخ تحول دین زرتشتی از پیدایش آن تا رویارویی با آیین مانوی در آغاز عصر ساسانی میپردازد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «از زردشت تا مانی» برگردان فارسی چهار درسگفتار گراردو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیولی، </del>ایرانشناس برجسته ایتالیایی، است که در آوریل 1983 میلادی ارائه شدهاند. هدف اصلی نویسنده در این پژوهش، بازسازی تاریخ دین زرتشتی با تمرکز بر تحولات آن از دوره پیدایش تا قرن سوم میلادی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب «از زردشت تا مانی» برگردان فارسی چهار درسگفتار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نیولی، </ins>گراردو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|گراردو نیولی]]، </ins>ایرانشناس برجسته ایتالیایی، است که در آوریل 1983 میلادی ارائه شدهاند. هدف اصلی نویسنده در این پژوهش، بازسازی تاریخ دین زرتشتی با تمرکز بر تحولات آن از دوره پیدایش تا قرن سوم میلادی است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول با عنوان «جغرافیای اوستا»، به بررسی نامها و مناطق جغرافیای اساطیری مذکور در متون اوستایی میپردازد. این فصل که به اعتراف نویسنده، مطالب فشرده و دشواری را دربرمیگیرد، مقدمهای ضروری برای بحث اصلی کتاب محسوب میشود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل اول با عنوان «جغرافیای اوستا»، به بررسی نامها و مناطق جغرافیای اساطیری مذکور در متون اوستایی میپردازد. این فصل که به اعتراف نویسنده، مطالب فشرده و دشواری را دربرمیگیرد، مقدمهای ضروری برای بحث اصلی کتاب محسوب میشود.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم، «خاستگاه دین زردشتی: معضلات و راهحلهای ممکن»، به مهمترین پرسشها درباره موطن و زمان ظهور زردشت اختصاص دارد. نیولی در این بخش نظریه مشهور درباره شرقی بودن خاستگاه این دین (در نواحی شرقی ایران بزرگ در هزاره دوم یا اول پیش از میلاد) را مورد توجه قرار داده و جریانهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر در پیدایش آن را تحلیل میکند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل دوم، «خاستگاه دین زردشتی: معضلات و راهحلهای ممکن»، به مهمترین پرسشها درباره موطن و زمان ظهور زردشت اختصاص دارد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نیولی، گراردو|</ins>نیولی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این بخش نظریه مشهور درباره شرقی بودن خاستگاه این دین (در نواحی شرقی ایران بزرگ در هزاره دوم یا اول پیش از میلاد) را مورد توجه قرار داده و جریانهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر در پیدایش آن را تحلیل میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فصل سوم با عنوان «دین هخامنشیان»، نویسنده به بررسی باورهای دینی ایرانیان در عهد هخامنشی میپردازد. وی در این بخش بر تلاقی فرهنگ و اندیشه مذهبی مغان با تمدن بابل تأکید کرده و شکلگیری مفهوم حکومت جهانی و اندیشه ثنویت را که معرف تفکر دینی زردشت و مغان در عهد باستان شد، پیمیگیرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فصل سوم با عنوان «دین هخامنشیان»، نویسنده به بررسی باورهای دینی ایرانیان در عهد هخامنشی میپردازد. وی در این بخش بر تلاقی فرهنگ و اندیشه مذهبی مغان با تمدن بابل تأکید کرده و شکلگیری مفهوم حکومت جهانی و اندیشه ثنویت را که معرف تفکر دینی زردشت و مغان در عهد باستان شد، پیمیگیرد.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l43">خط ۴۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پایانی کتاب، «ایران در قرن سوم: در میان دینی جهانگرا و سیاستی ملیگرا»، به اوایل دوره ساسانی و جدال میان آیین مانوی و دین زرتشتی (مزدایی) اختصاص دارد. نیولی این دوره را همزمان با بحران معنوی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در امپراتوری روم میداند و رویارویی این دو دین را که یکی جهانگرا (مانویت) و دیگری در حال شکلگیری به عنوان دین ملی (زرتشتی ساسانی) بود، فصل پرمعنایی از تاریخ فکری ایران میخواند. او به تشریح مبانی فکری هر دو آیین و دلایل ناکامی مانی و پیروانش در این رقابت میپردازد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل پایانی کتاب، «ایران در قرن سوم: در میان دینی جهانگرا و سیاستی ملیگرا»، به اوایل دوره ساسانی و جدال میان آیین مانوی و دین زرتشتی (مزدایی) اختصاص دارد. نیولی این دوره را همزمان با بحران معنوی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در امپراتوری روم میداند و رویارویی این دو دین را که یکی جهانگرا (مانویت) و دیگری در حال شکلگیری به عنوان دین ملی (زرتشتی ساسانی) بود، فصل پرمعنایی از تاریخ فکری ایران میخواند. او به تشریح مبانی فکری هر دو آیین و دلایل ناکامی مانی و پیروانش در این رقابت میپردازد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نثر نیولی در این کتاب بسیار فشرده و پر از اطلاعات و نظریات است که درک مطلب را گاه دشوار میسازد. او در نهایت میکوشد تحولات تاریخی دین زرتشتی را تا روزگار ساسانیان ترسیم و جوهره اصلی این دین را در میان این تحولات مشخص کند.<ref>[https://literaturelib.com/books/1457 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نیولی، گراردو|</ins>نیولی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در این کتاب بسیار فشرده و پر از اطلاعات و نظریات است که درک مطلب را گاه دشوار میسازد. او در نهایت میکوشد تحولات تاریخی دین زرتشتی را تا روزگار ساسانیان ترسیم و جوهره اصلی این دین را در میان این تحولات مشخص کند.<ref>[https://literaturelib.com/books/1457 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-817708:rev-817709 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2_%D8%B2%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA_%D8%AA%D8%A7_%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=817708&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURاز زردشت تا مانیJ1.jpg | عنوان =از زردشت تا مانی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = نیولی، گراردو (نویسنده) رسولی، آرزو (مترجم) |زبان | زبان =فارسی | کد کنگره =BL۱۵۵۵/ن۹الف۴ ۱۳۹۰ | موضوع =زردشت، پیامبر ایرا...» ایجاد کرد2026-02-08T06:17:23Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURاز زردشت تا مانیJ1.jpg | عنوان =از زردشت تا مانی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D9%86%DB%8C%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%8C_%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88&action=edit&redlink=1" class="new" title="نیولی، گراردو (صفحه وجود ندارد)">نیولی، گراردو</a> (نویسنده) <a href="/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%8C_%D8%A2%D8%B1%D8%B2%D9%88&action=edit&redlink=1" class="new" title="رسولی، آرزو (صفحه وجود ندارد)">رسولی، آرزو</a> (مترجم) |زبان | زبان =فارسی | کد کنگره =BL۱۵۵۵/ن۹الف۴ ۱۳۹۰ | موضوع =زردشت، پیامبر ایرا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURاز زردشت تا مانیJ1.jpg<br />
| عنوان =از زردشت تا مانی<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[نیولی، گراردو]] (نویسنده)<br />
[[رسولی، آرزو]] (مترجم)<br />
|زبان <br />
| زبان =فارسی<br />
| کد کنگره =BL۱۵۵۵/ن۹الف۴ ۱۳۹۰<br />
| موضوع =زردشت، پیامبر ایرانی؛ مانی، پیامبر، ۲۱۶ - ۲۷۶؟؛ زردشتی -- تاریخ؛ فلسفه قدیم<br />
|ناشر <br />
| ناشر = ماهی<br />
| مکان نشر =تهران<br />
| سال نشر = 1390 ش.<br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =چاپ اول<br />
| شابک =978-964-209-046-4<br />
| تعداد جلد =1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
<br />
'''از زردشت تا مانی''' تألیف گراردو نیولی، ایرانشناس ایتالیایی، ترجمه آرزو رسولی؛ مجموعهای از چهار درسگفتار است که به بازسازی تاریخ تحول دین زرتشتی از پیدایش آن تا رویارویی با آیین مانوی در آغاز عصر ساسانی میپردازد.<br />
<br />
==ساختار==<br />
این کتاب مشتمل بر یک پیشگفتار مترجم، یک مقدمه و چهار فصل اصلی است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
کتاب «از زردشت تا مانی» برگردان فارسی چهار درسگفتار گراردو نیولی، ایرانشناس برجسته ایتالیایی، است که در آوریل 1983 میلادی ارائه شدهاند. هدف اصلی نویسنده در این پژوهش، بازسازی تاریخ دین زرتشتی با تمرکز بر تحولات آن از دوره پیدایش تا قرن سوم میلادی است.<br />
<br />
فصل اول با عنوان «جغرافیای اوستا»، به بررسی نامها و مناطق جغرافیای اساطیری مذکور در متون اوستایی میپردازد. این فصل که به اعتراف نویسنده، مطالب فشرده و دشواری را دربرمیگیرد، مقدمهای ضروری برای بحث اصلی کتاب محسوب میشود.<br />
<br />
فصل دوم، «خاستگاه دین زردشتی: معضلات و راهحلهای ممکن»، به مهمترین پرسشها درباره موطن و زمان ظهور زردشت اختصاص دارد. نیولی در این بخش نظریه مشهور درباره شرقی بودن خاستگاه این دین (در نواحی شرقی ایران بزرگ در هزاره دوم یا اول پیش از میلاد) را مورد توجه قرار داده و جریانهای فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر در پیدایش آن را تحلیل میکند.<br />
<br />
در فصل سوم با عنوان «دین هخامنشیان»، نویسنده به بررسی باورهای دینی ایرانیان در عهد هخامنشی میپردازد. وی در این بخش بر تلاقی فرهنگ و اندیشه مذهبی مغان با تمدن بابل تأکید کرده و شکلگیری مفهوم حکومت جهانی و اندیشه ثنویت را که معرف تفکر دینی زردشت و مغان در عهد باستان شد، پیمیگیرد.<br />
<br />
فصل پایانی کتاب، «ایران در قرن سوم: در میان دینی جهانگرا و سیاستی ملیگرا»، به اوایل دوره ساسانی و جدال میان آیین مانوی و دین زرتشتی (مزدایی) اختصاص دارد. نیولی این دوره را همزمان با بحران معنوی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی در امپراتوری روم میداند و رویارویی این دو دین را که یکی جهانگرا (مانویت) و دیگری در حال شکلگیری به عنوان دین ملی (زرتشتی ساسانی) بود، فصل پرمعنایی از تاریخ فکری ایران میخواند. او به تشریح مبانی فکری هر دو آیین و دلایل ناکامی مانی و پیروانش در این رقابت میپردازد.<br />
<br />
نثر نیولی در این کتاب بسیار فشرده و پر از اطلاعات و نظریات است که درک مطلب را گاه دشوار میسازد. او در نهایت میکوشد تحولات تاریخی دین زرتشتی را تا روزگار ساسانیان ترسیم و جوهره اصلی این دین را در میان این تحولات مشخص کند.<ref>[https://literaturelib.com/books/1457 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:فلسفه، مذهب و روانشناسی]]<br />
[[رده:ادیان، اسطورهشناسی، خردگرایی]]<br />
[[رده:مقالات(بهمن 1404) باقی زاده]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1404]]</div>Hbaghizadeh