https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82 ازدی، اسماعیل بن اسحاق - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-20T04:17:24Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=825122&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به '' 2026-05-05T21:59:54Z <p>جایگزینی متن - &#039; &#039; به &#039;&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l31">خط ۳۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[احمد بن معذل بصری]] | [[علی بن مدینی]] | [[قعنبی (عبدالله بن مسلمه)]] | [[مسدد بن مسرهد]] | [[قالون (عیسی بن مینا)]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[احمد بن معذل بصری]] | [[علی بن مدینی]] | [[قعنبی (عبدالله بن مسلمه)]] | [[مسدد بن مسرهد]] | [[قالون (عیسی بن مینا)]]}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>=</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ=</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین = [[مبرد]]، [[ثعلب نحوی]]، [[خلیفه معتمد عباسی]]، [[یعقوب لیث صفاری]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین = [[مبرد]]، [[ثعلب نحوی]]، [[خلیفه معتمد عباسی]]، [[یعقوب لیث صفاری]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[نسائی، احمد بن علی|نسائی]] | [[ابن مجاهد، احمد بن موسی|ابن مجاهد]] | [[ابوبشر دولابی]] | [[ابراهیم بن حماد (برادرزاده‌اش)]] | [[عبدالله بن احمد بن حنبل]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[نسائی، احمد بن علی|نسائی]] | [[ابن مجاهد، احمد بن موسی|ابن مجاهد]] | [[ابوبشر دولابی]] | [[ابراهیم بن حماد (برادرزاده‌اش)]] | [[عبدالله بن احمد بن حنبل]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-814278:rev-825122 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=814278&oldid=prev Hbaghizadeh: جایگزینی متن - 'هـ' به 'ه' 2026-01-10T08:48:51Z <p>جایگزینی متن - &#039;هـ&#039; به &#039;ه&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نسب = ازدی (از قبیله اَزْد)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نسب = ازدی (از قبیله اَزْد)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام پدر = اسحاق بن اسماعیل</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| نام پدر = اسحاق بن اسماعیل</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ولادت = ۲۰۰ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هـ</del>.ق (۸۱۵ م)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| ولادت = ۲۰۰ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ه</ins>.ق (۸۱۵ م)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| محل تولد = بصره، عراق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| محل تولد = بصره، عراق</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کشور تولد = عراق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کشور تولد = عراق</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| محل زندگی = بصره، بغداد، مدائن، نهروان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| محل زندگی = بصره، بغداد، مدائن، نهروان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| رحلت = ۲۸۲ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هـ</del>.ق (۸۹۵ م)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| رحلت = ۲۸۲ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ه</ins>.ق (۸۹۵ م)</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شهادت =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شهادت =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مدفن = بغداد، عراق</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مدفن = بغداد، عراق</div></td></tr> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812903&oldid=prev Hbaghizadeh: /* وابسته‌ها */ 2026-01-01T21:15:23Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l93">خط ۹۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 دی 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-دی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مؤلفین-دی]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812840:rev-812903 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812840&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۱ 2026-01-01T08:11:38Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l35">خط ۳۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[نسائی، احمد بن علی|نسائی]] | [[ابن مجاهد، احمد بن موسی|ابن مجاهد]] | [[ابوبشر دولابی]] | [[ابراهیم بن حماد (برادرزاده‌اش)]] | [[عبدالله بن احمد بن حنبل]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[نسائی، احمد بن علی|نسائی]] | [[ابن مجاهد، احمد بن موسی|ابن مجاهد]] | [[ابوبشر دولابی]] | [[ابراهیم بن حماد (برادرزاده‌اش)]] | [[عبدالله بن احمد بن حنبل]]}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مسند حدیث مالک بن انس (الجزء الخامس من)]] | [[فضل الصلاة علی النبي صلي‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم]] | [[أحكام القرآن (جهضمی‌‌)]] | [[الرد علی الشافعی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] | [[فضل الصلاة علی النبی</del>]] | [[شواهد الموطأ]] | [[الموطأ (روایت او)]] | [[القراءات]]}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مسند حدیث مالک بن انس (الجزء الخامس من)]] | [[فضل الصلاة علی النبي صلي‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم]] | [[أحكام القرآن (جهضمی‌‌)]] | [[الرد علی الشافعی]] | [[شواهد الموطأ]] | [[الموطأ (روایت او)]] | [[القراءات]]}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سبک نوشتاری =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سبک نوشتاری =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبگاه =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| وبگاه =</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812839:rev-812840 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812839&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۰ 2026-01-01T08:10:55Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l33">خط ۳۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ  =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ  =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین = [[مبرد]]، [[ثعلب نحوی]]، [[خلیفه معتمد عباسی]]، [[یعقوب لیث صفاری]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین = [[مبرد]]، [[ثعلب نحوی]]، [[خلیفه معتمد عباسی]]، [[یعقوب لیث صفاری]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[نسائی]] | [[ابن مجاهد]] | [[ابوبشر دولابی]] | [[ابراهیم بن حماد (برادرزاده‌اش)]] | [[عبدالله بن احمد بن حنبل]]}}</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسائی، احمد بن علی|</ins>نسائی]] | [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن مجاهد، احمد بن موسی|</ins>ابن مجاهد]] | [[ابوبشر دولابی]] | [[ابراهیم بن حماد (برادرزاده‌اش)]] | [[عبدالله بن احمد بن حنبل]]}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اجازه اجتهاد از =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مسند حدیث مالک بن انس (الجزء الخامس من)]] | [[فضل الصلاة علی النبي صلي‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم]] | [[أحكام القرآن (جهضمی‌‌)]] | [[الرد علی الشافعی]] | [[فضل الصلاة علی النبی]] | [[شواهد الموطأ]] | [[الموطأ (روایت او)]] | [[القراءات]]}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[مسند حدیث مالک بن انس (الجزء الخامس من)]] | [[فضل الصلاة علی النبي صلي‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم]] | [[أحكام القرآن (جهضمی‌‌)]] | [[الرد علی الشافعی]] | [[فضل الصلاة علی النبی]] | [[شواهد الموطأ]] | [[الموطأ (روایت او)]] | [[القراءات]]}}</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812838:rev-812839 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812838&oldid=prev Hbaghizadeh: /* فعالیت‌ها */ 2026-01-01T08:08:49Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">فعالیت‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/EE597F ر.ک:فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/EE597F ر.ک:فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/1F073J ر.ک: فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی برای اطلاع از صحت خبر وفات موفق عباسی، پایگاه جامع </ins>تاریخ]&lt;/ref&gt;علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812837:rev-812838 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812837&oldid=prev Hbaghizadeh: /* فعالیت‌ها */ 2026-01-01T08:07:01Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">فعالیت‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/EE597F<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%86%D8%B2%D8%AF_%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8_%D8%A </del>ر.ک: فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/EE597F ر.ک:فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812836:rev-812837 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812836&oldid=prev Hbaghizadeh: /* فعالیت‌ها */ 2026-01-01T08:05:07Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">فعالیت‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">EE5E0H</del>/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%86%D8%B2%D8%AF_%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8_%D8%A ر.ک: فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">EE597F</ins>/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%86%D8%B2%D8%AF_%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8_%D8%A ر.ک: فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812835:rev-812836 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812835&oldid=prev Hbaghizadeh در ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۱ 2026-01-01T08:01:48Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق جَهْضَمی‌ ازدی''' (۲۰۰-۲۸۲ق/۸۱۵-۸۹۵م)، قاضی، فقیه، محدث و مفسر، از برجسته‌ترین عالمان مذهب مالکی در عراق و ناشر این مذهب در آن منطقه به شمار می‌رود. او در بصره زاده شد و در آنجا پرورش یافت، سپس به بغداد مهاجرت کرد و مدت‌ها قضاوت بغداد، مدائن و نهروان را بر عهده داشت تا آنجا که به «قاضی القضات» شهرت یافت. وی دانشمندی جامع‌العلوم بود که فقه، حدیث، علوم قرآن، نحو و ادب را یکجا جمع کرده بود، تا جایی که ادیب نامی، مبرد، بر علم نحو او آفرین گفت. از شاگردان نامدار او می‌توان نسائی و ابن مجاهد را نام برد و از تألیفات پرشمارش کتاب‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«احکام القرآن» </del>و «المبسوط فی الفقه» مشهور است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابواسحاق اسماعیل بن اسحاق جَهْضَمی‌ ازدی''' (۲۰۰-۲۸۲ق/۸۱۵-۸۹۵م)، قاضی، فقیه، محدث و مفسر، از برجسته‌ترین عالمان مذهب مالکی در عراق و ناشر این مذهب در آن منطقه به شمار می‌رود. او در بصره زاده شد و در آنجا پرورش یافت، سپس به بغداد مهاجرت کرد و مدت‌ها قضاوت بغداد، مدائن و نهروان را بر عهده داشت تا آنجا که به «قاضی القضات» شهرت یافت. وی دانشمندی جامع‌العلوم بود که فقه، حدیث، علوم قرآن، نحو و ادب را یکجا جمع کرده بود، تا جایی که ادیب نامی، مبرد، بر علم نحو او آفرین گفت. از شاگردان نامدار او می‌توان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نسائی، احمد بن علی|</ins>نسائی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن مجاهد، احمد بن موسی|</ins>ابن مجاهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را نام برد و از تألیفات پرشمارش کتاب‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[أحكام القرآن (جهضمی‌‌)|احکام القرآن]]» </ins>و «المبسوط فی الفقه» مشهور است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48">خط ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیلات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تحصیلات==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق تحصیلات ابتدایی و علوم رایج زمان خود را در زادگاهش بصره فرا گرفت. او از همان کودکی به مجلس درس محدثان و فقیهان بصره راه یافت و به «سماع حدیث» پرداخت. فقه مالکی را نزد احمد بن معذل بصری، که از فقهای برجسته بود، آموخت. در علم حدیث نیز شاگرد علی بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدینی، </del>از بزرگان این علم، شد و خودش این دو را به عنوان برجسته‌ترین استادانش نام برده است. علاوه بر این، قرائات قرآن را نزد استادانی چون قالون (عیسی بن مینا) و نصر بن علی جهضمی فراگرفت. همچنین از محدثان بزرگی چون قعنبی، مسدد بن مسرهد و ابوالولید طیالسی نیز بهره برد و در علوم ادبی و نحو نیز چنان مهارتی یافت که همطراز یا برتر از ادیبان نامداری چون مبرد شمرده می‌شد.&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق تحصیلات ابتدایی و علوم رایج زمان خود را در زادگاهش بصره فرا گرفت. او از همان کودکی به مجلس درس محدثان و فقیهان بصره راه یافت و به «سماع حدیث» پرداخت. فقه مالکی را نزد احمد بن معذل بصری، که از فقهای برجسته بود، آموخت. در علم حدیث نیز شاگرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن‌ مدینى‌، على‌ بن‌ عبدالله‌|</ins>علی بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدینی]]، </ins>از بزرگان این علم، شد و خودش این دو را به عنوان برجسته‌ترین استادانش نام برده است. علاوه بر این، قرائات قرآن را نزد استادانی چون قالون (عیسی بن مینا) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جهضمی، نصر بن علی|</ins>نصر بن علی جهضمی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>فراگرفت. همچنین از محدثان بزرگی چون قعنبی، مسدد بن مسرهد و ابوالولید طیالسی نیز بهره برد و در علوم ادبی و نحو نیز چنان مهارتی یافت که همطراز یا برتر از ادیبان نامداری چون مبرد شمرده می‌شد.&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812833:rev-812835 --> </table> Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82&diff=812833&oldid=prev Hbaghizadeh: /* فعالیت‌ها */ 2026-01-01T07:58:11Z <p><span dir="auto"><span class="autocomment">فعالیت‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==فعالیت‌ها==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/EE5E0H/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%86%D8%B2%D8%AF_%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8_%D8%A ر.ک: فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع تاریخ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; [[فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی برای بررسی صحت خبر وفات موفق عباسی|ر.ک: فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی برای بررسی صحت خبر وفات موفق عباسی، پایگاه جامع تاریخ]</del>]&lt;/ref&gt;علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اسماعیل بن اسحاق فعالیت علمی و اجتماعی گسترده‌ای داشت. او نخستین فقیه مالکی است که به طور رسمی به تبلیغ و گسترش مذهب مالک در عراق همت گماشت&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و شاگردان بسیاری در این زمینه تربیت کرد.&lt;ref&gt; [https://tarajm.com/people/28285 ر.ک: اسماعیل بن اسحاق بن اسماعیل الجهضمی العضدی، پایگاه تراجم]&lt;/ref&gt; از همه مهم‌تر، منصب قضاوت بود که بخش عمده‌ای از عمرش را به آن اختصاص داد. وی در سال ۲۴۶ قمری، در زمان خلیفه متوکل عباسی، به قضاوت ناحیه شرقی بغداد منصوب شد و پس از فراز و نشیب‌هایی، سرانجام در سال ۲۶۲ قمری قاضی القضات کل بغداد و همچنین مدائن و نهروان گردید&lt;ref&gt; ر.ک: رفیعی، علی، ج۳، ص۴۹۸&lt;/ref&gt; و نزدیک به پنجاه سال در این منصب باقی ماند.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/4J24D ر.ک: انتصاب اسماعیل بن اسحاق ازدی به منصب قضاء، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; او در امور سیاسی نیز نقش داشت و چندین بار به عنوان فرستاده و میانجی خلفای عباسی (مانند معتمد) نزد امرایی چون یعقوب لیث صفاری و محمد بن واصل تمیمی رفت.&lt;ref&gt; [https://tarikh.inoor.ir/fa/event/page/EE5E0H/%D9%81%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D8%B2%D8%AF%DB%8C_%D9%86%D8%B2%D8%AF_%DB%8C%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8_%D8%A ر.ک: فرستادن اسماعیل بن اسحاق ازدی نزد یعقوب بن لیث صفّاری، پایگاه جامع منابع تاریخ]&lt;/ref&gt; علاوه بر قضاوت و تدریس، تألیف کتب گوناگون در زمینه‌های فقه، حدیث، تفسیر و علوم قرآن از دیگر فعالیت‌های مهم علمی اوست. او را عالمی ثقه، راستگو و دارای مقام اجتهاد می‌دانستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-812832:rev-812833 --> </table> Hbaghizadeh