https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8Cاخلاق علایی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T12:01:31Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=825125&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - '[[ ' به '[['2026-05-05T22:00:21Z<p>جایگزینی متن - '[[ ' به '[['</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۱:۳۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ شاهمیر، هبةالله بن عطاءالله]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[شاهمیر، هبةالله بن عطاءالله]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-818107:rev-825125 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=818107&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۳2026-02-11T18:23:21Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اخلاق علایی''' تألیف هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی معروف به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهمیر </del>(قرن نهم هجری)، از دانشمندان فارس؛ کتابی است در حکمت و اخلاق عملی و سیاست مدن که در سدۀ نهم هجری و با هدف تلفیق حکمت و شریعت تألیف شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اخلاق علایی''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهمیر، هبةالله بن عطاءالله|</ins>هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>معروف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهمیر </ins>(قرن نهم هجری)، از دانشمندان فارس؛ کتابی است در حکمت و اخلاق عملی و سیاست مدن که در سدۀ نهم هجری و با هدف تلفیق حکمت و شریعت تألیف شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«اخلاق علایی» نوشته هبة الله بن عطاءالله حسینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیرازی، </del>معروف به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهمیر، </del>از دانشمندان فارس در سدۀ نهم هجری، نمونهای از آثار در حوزۀ سیاست مدن و اخلاق پادشاهی در فرهنگ ایرانی-اسلامی است. این سنت که ریشه در اندرزنامهنویسی ایران باستان داشت، در دورۀ اسلامی با عنوانهای «سیر الملوک» و «نصیحت الملوک» ادامه یافت و شاهمیر نیز با تألیف این کتاب به آن سنت پیوست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>«اخلاق علایی» نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهمیر، هبةالله بن عطاءالله|</ins>هبة الله بن عطاءالله حسینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیرازی]]، </ins>معروف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهمیر، هبةالله بن عطاءالله|شاهمیر]]، </ins>از دانشمندان فارس در سدۀ نهم هجری، نمونهای از آثار در حوزۀ سیاست مدن و اخلاق پادشاهی در فرهنگ ایرانی-اسلامی است. این سنت که ریشه در اندرزنامهنویسی ایران باستان داشت، در دورۀ اسلامی با عنوانهای «سیر الملوک» و «نصیحت الملوک» ادامه یافت و شاهمیر نیز با تألیف این کتاب به آن سنت پیوست.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب عمدتاً بر مبنای بخشهایی از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«اخلاق ناصری» </del>خواجه نصیرالدین طوسی تنظیم شده است. در مقدمه به تعریف خلق، اقسام آن و معنای سلطنت و احتیاج خلایق به سلاطین پرداخته شده. چهار باب کتاب (حکمت، عفت، شجاعت و عدالت) هر یک دارای یک مقدمه و دو فصل است. در مقدمۀ هر باب، تعریف آن فضیلت و دلایل نیاز سلاطین بدان آمده. فصلهای نخست به فروع و انواع موضوع آن باب و فصلهای دوم به امراض مربوط به هر یک و راههای علاج آنها اختصاص دارد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کتاب عمدتاً بر مبنای بخشهایی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[اخلاق ناصری]]» [[نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد|</ins>خواجه نصیرالدین طوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تنظیم شده است. در مقدمه به تعریف خلق، اقسام آن و معنای سلطنت و احتیاج خلایق به سلاطین پرداخته شده. چهار باب کتاب (حکمت، عفت، شجاعت و عدالت) هر یک دارای یک مقدمه و دو فصل است. در مقدمۀ هر باب، تعریف آن فضیلت و دلایل نیاز سلاطین بدان آمده. فصلهای نخست به فروع و انواع موضوع آن باب و فصلهای دوم به امراض مربوط به هر یک و راههای علاج آنها اختصاص دارد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غرض اصلی مؤلف از تألیف این کتاب، آشتی میان عقل و نقل، یا به عبارت دیگر تلفیق حکمت و شریعت بوده است. او بر این نکته تأکید دارد که تألیفات حکمای پیشین در حوزۀ علم اخلاق و سیاست مدنی عموماً بر آراء حکما و اهل نظر بنا شده و از «مؤیدات سمعی» (شواهد نقلی) خالی بوده است. از اینرو و نیز برای نزدیکتر کردن مطالب به فهم عموم، آراء حکما را با آیات قرآن، اخبار و احادیث (عمدتاً نبوی و اندکی از امام علی علیهالسلام)، امثال و حکم و اشعار عربی و فارسی آراسته است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غرض اصلی مؤلف از تألیف این کتاب، آشتی میان عقل و نقل، یا به عبارت دیگر تلفیق حکمت و شریعت بوده است. او بر این نکته تأکید دارد که تألیفات حکمای پیشین در حوزۀ علم اخلاق و سیاست مدنی عموماً بر آراء حکما و اهل نظر بنا شده و از «مؤیدات سمعی» (شواهد نقلی) خالی بوده است. از اینرو و نیز برای نزدیکتر کردن مطالب به فهم عموم، آراء حکما را با آیات قرآن، اخبار و احادیث (عمدتاً نبوی و اندکی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام علی علیهالسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>)، امثال و حکم و اشعار عربی و فارسی آراسته است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اشعار عربی کتاب غالباً بدون ذکر نام شاعر آمده، اما برخی از آنها منسوب به حضرت علی (ع) و برخی از آنِ شاعرانی چون شافعی، عمران السدوسی، ابن نباته، ابو تمام و بشار بن برد است. اشعار فارسی از مشهورانی چون انوری، سعدی، نظامی، احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزالی، </del>مولوی، اوحدی و حافظ انتخاب شده و مؤلف به نام شاعران اشاره کرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اشعار عربی کتاب غالباً بدون ذکر نام شاعر آمده، اما برخی از آنها منسوب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام علی علیهالسلام|</ins>حضرت علی(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و برخی از آنِ شاعرانی چون شافعی، عمران السدوسی، ابن نباته، ابو تمام و بشار بن برد است. اشعار فارسی از مشهورانی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انوری، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد بن محمد|انوری]]، [[</ins>سعدی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصلح بن عبدالله|سعدی]]، [[</ins>نظامی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاس بن یوسف|نظامی]]، [[غزالی، احمد بن محمد|</ins>احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزالی]]، [[</ins>مولوی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلالالدین محمد|مولوی]]، [[اوحدی، رکنالدین|</ins>اوحدی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حافظ، شمسالدین محمد|</ins>حافظ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>انتخاب شده و مؤلف به نام شاعران اشاره کرده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شگرد دیگر مؤلف، طرح و معرفی جنبههای افراط و تفریط هر خلق و صفت و نقد آنهاست. همچنین یک بار در بحث از جهل مرکب، به مسامحهای که در مورد به شمار آوردن جهل مرکب در زمرۀ علم از سوی برخی حکما رفته، اشاره کرده است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شگرد دیگر مؤلف، طرح و معرفی جنبههای افراط و تفریط هر خلق و صفت و نقد آنهاست. همچنین یک بار در بحث از جهل مرکب، به مسامحهای که در مورد به شمار آوردن جهل مرکب در زمرۀ علم از سوی برخی حکما رفته، اشاره کرده است.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-818106:rev-818107 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=818106&oldid=prevHbaghizadeh در ۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۱2026-02-11T18:21:04Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۵۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهمیر، هبة الله </del>بن عطاءالله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسینی شیرازی</del>]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهمیر، هبةالله </ins>بن عطاءالله]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان =فارسی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-818105:rev-818106 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82_%D8%B9%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=818105&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURاخلاق علاییJ1.jpg | عنوان =اخلاق علایی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = شاهمیر، هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی (نویسنده) |زبان | زبان =فارسی | کد کنگره =BP۲۴۷/۵۵/ش۲الف۳ ۱۳۸۹ | موضوع =اخلاق اسلامی -- متون...» ایجاد کرد2026-02-11T18:20:22Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURاخلاق علاییJ1.jpg | عنوان =اخلاق علایی | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%8C_%D9%87%D8%A8%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%B7%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C&action=edit&redlink=1" class="new" title="شاهمیر، هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی (صفحه وجود ندارد)">شاهمیر، هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی</a> (نویسنده) |زبان | زبان =فارسی | کد کنگره =BP۲۴۷/۵۵/ش۲الف۳ ۱۳۸۹ | موضوع =اخلاق اسلامی -- متون...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURاخلاق علاییJ1.jpg<br />
| عنوان =اخلاق علایی<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[شاهمیر، هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی]] (نویسنده)<br />
|زبان <br />
| زبان =فارسی<br />
| کد کنگره =BP۲۴۷/۵۵/ش۲الف۳ ۱۳۸۹<br />
| موضوع =اخلاق اسلامی -- متون قدیمی تا قرن ۱۴؛ اخلاق -- متون قدیمی تا قرن ۱۴؛ نثر فارسی -- قرن ۹ق<br />
|ناشر <br />
| ناشر = متن<br />
| مکان نشر =تهران<br />
| سال نشر = 1389 ش.<br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =چاپ اول<br />
| شابک =978-964-232-085-1<br />
| تعداد جلد =1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
<br />
'''اخلاق علایی''' تألیف هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی معروف به شاهمیر (قرن نهم هجری)، از دانشمندان فارس؛ کتابی است در حکمت و اخلاق عملی و سیاست مدن که در سدۀ نهم هجری و با هدف تلفیق حکمت و شریعت تألیف شده است.<br />
<br />
==ساختار==<br />
این کتاب مشتمل بر یک مقدمه و چهار باب است. چهار باب کتاب عبارتند از: حکمت، عفت، شجاعت و عدالت که هر باب دربردارندۀ یک مقدمه و دو فصل است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
«اخلاق علایی» نوشته هبة الله بن عطاءالله حسینی شیرازی، معروف به شاهمیر، از دانشمندان فارس در سدۀ نهم هجری، نمونهای از آثار در حوزۀ سیاست مدن و اخلاق پادشاهی در فرهنگ ایرانی-اسلامی است. این سنت که ریشه در اندرزنامهنویسی ایران باستان داشت، در دورۀ اسلامی با عنوانهای «سیر الملوک» و «نصیحت الملوک» ادامه یافت و شاهمیر نیز با تألیف این کتاب به آن سنت پیوست.<br />
<br />
کتاب عمدتاً بر مبنای بخشهایی از «اخلاق ناصری» خواجه نصیرالدین طوسی تنظیم شده است. در مقدمه به تعریف خلق، اقسام آن و معنای سلطنت و احتیاج خلایق به سلاطین پرداخته شده. چهار باب کتاب (حکمت، عفت، شجاعت و عدالت) هر یک دارای یک مقدمه و دو فصل است. در مقدمۀ هر باب، تعریف آن فضیلت و دلایل نیاز سلاطین بدان آمده. فصلهای نخست به فروع و انواع موضوع آن باب و فصلهای دوم به امراض مربوط به هر یک و راههای علاج آنها اختصاص دارد.<br />
<br />
غرض اصلی مؤلف از تألیف این کتاب، آشتی میان عقل و نقل، یا به عبارت دیگر تلفیق حکمت و شریعت بوده است. او بر این نکته تأکید دارد که تألیفات حکمای پیشین در حوزۀ علم اخلاق و سیاست مدنی عموماً بر آراء حکما و اهل نظر بنا شده و از «مؤیدات سمعی» (شواهد نقلی) خالی بوده است. از اینرو و نیز برای نزدیکتر کردن مطالب به فهم عموم، آراء حکما را با آیات قرآن، اخبار و احادیث (عمدتاً نبوی و اندکی از امام علی علیهالسلام)، امثال و حکم و اشعار عربی و فارسی آراسته است.<br />
<br />
اشعار عربی کتاب غالباً بدون ذکر نام شاعر آمده، اما برخی از آنها منسوب به حضرت علی (ع) و برخی از آنِ شاعرانی چون شافعی، عمران السدوسی، ابن نباته، ابو تمام و بشار بن برد است. اشعار فارسی از مشهورانی چون انوری، سعدی، نظامی، احمد غزالی، مولوی، اوحدی و حافظ انتخاب شده و مؤلف به نام شاعران اشاره کرده است.<br />
<br />
شگرد دیگر مؤلف، طرح و معرفی جنبههای افراط و تفریط هر خلق و صفت و نقد آنهاست. همچنین یک بار در بحث از جهل مرکب، به مسامحهای که در مورد به شمار آوردن جهل مرکب در زمرۀ علم از سوی برخی حکما رفته، اشاره کرده است.<br />
<br />
زبان کتاب از عرف نویسندگی قرن نهم تبعیت کرده و از متوسط آن نیز پایینتر است. مؤلف خود به این نکته اذعان دارد که نوشتن به فارسی شیوۀ مألوف او نبوده و عمده آثار خود را به عربی نوشته است. این عدم تمرین در نویسندگی فارسی، کیفیت نثر او را پایین آورده است.<br />
<br />
این تصحیح بر اساس کهنترین و معتبرترین دستنویس کتاب، یعنی نسخۀ کتابخانۀ مرکزی آستان قدس رضوی که با عنوان «آداب سلطنت» ثبت شده، انجام گرفته است.<ref>[https://literaturelib.com/books/1332 ر.ک.پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br />
[[رده:اخلاق اسلامی]]<br />
[[رده:آثار کلی اخلاق قرن 1 – 14]]<br />
[[رده:مقالات(بهمن 1404) باقی زاده]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1404]]<br />
[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div>Hbaghizadeh