https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86ابوعلی، حسن بن حسین - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-10T15:01:21Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86&diff=829071&oldid=prevHbaghizadeh در ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۳2026-07-05T13:53:38Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۲۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوعلی حسن بن حسین بن حمکان همدانی''' (متوفی ۴۰۵ق)، فقیه شافعی و محدثی بود که در بغداد ساکن شد و به تدریس فقه پرداخت. او ابتدا به علم حدیث روی آورد و با تلاش فراوان، در بصره از بیش از ۴۷۰ استاد حدیث شنید. سپس به فقه روی آورد و نزد ابوحامد مروروذی به تحصیل فقه شافعی پرداخت. ابن حمکان از راویان متعددی حدیث نقل کرده و شاگردانی را تربیت نمود. با این حال، برخی از رجالشناسان مانند ابوالقاسم ازهری او را در حدیث تضعیف کردهاند. از آثار او میتوان به کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الواضح </del>النفیس فی مناقب الإمام محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إدریس» </del>(مناقب شافعی) اشاره کرد که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنکثیر </del>برخی مطالب آن را به دلیل ضعف ابن حمکان نقد کرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابوعلی حسن بن حسین بن حمکان همدانی''' (متوفی ۴۰۵ق)، فقیه شافعی و محدثی بود که در بغداد ساکن شد و به تدریس فقه پرداخت. او ابتدا به علم حدیث روی آورد و با تلاش فراوان، در بصره از بیش از ۴۷۰ استاد حدیث شنید. سپس به فقه روی آورد و نزد ابوحامد مروروذی به تحصیل فقه شافعی پرداخت. ابن حمکان از راویان متعددی حدیث نقل کرده و شاگردانی را تربیت نمود. با این حال، برخی از رجالشناسان مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوالقاسم ازهری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>او را در حدیث تضعیف کردهاند. از آثار او میتوان به کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الواضح </ins>النفیس فی مناقب الإمام محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إدریس]]» </ins>(مناقب شافعی) اشاره کرد که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن کثیر، ابومعبد عبدالله بن كثیر|ابن کثیر]] </ins>برخی مطالب آن را به دلیل ضعف ابن حمکان نقد کرده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ولادت==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l90">خط ۹۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از ابن حمکان کتابی با عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الواضح </del>النفیس فی مناقب الإمام محمد بن إدریس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشافعی» </del>به یادگار مانده است.<ref name="baghdadi">بغدادی، هدیة العارفین، ج۱، ص۲۷۴</ref> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنکثیر </del>در البدایة و النهایة به این کتاب اشاره کرده و برخی مطالب آن را به دلیل ضعف ابن حمکان نقد کرده است.<ref name="ibnathir2" /></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از ابن حمکان کتابی با عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الواضح </ins>النفیس فی مناقب الإمام محمد بن إدریس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الشافعی]]» </ins>به یادگار مانده است.<ref name="baghdadi">بغدادی، هدیة العارفین، ج۱، ص۲۷۴</ref> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن کثیر، ابومعبد عبدالله بن كثیر|ابن کثیر]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>البدایة و النهایة<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به این کتاب اشاره کرده و برخی مطالب آن را به دلیل ضعف ابن حمکان نقد کرده است.<ref name="ibnathir2" /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-829070:rev-829071 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86&diff=829070&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگینامه | عنوان = حسن بن حسین بن حمکان همدانی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = حسن بن حسین بن حمکان همدانی | نامهای دیگر = ابن حمکان، ابوعلی | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = حسین بن حمکان | ولادت = نامشخص...» ایجاد کرد2026-07-05T13:50:28Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگینامه | عنوان = حسن بن حسین بن حمکان همدانی | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = حسن بن حسین بن حمکان همدانی | نامهای دیگر = ابن حمکان، ابوعلی | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = حسین بن حمکان | ولادت = نامشخص...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات زندگینامه<br />
| عنوان = حسن بن حسین بن حمکان همدانی<br />
| تصویر = NUR00000.jpg<br />
| اندازه تصویر = <br />
| توضیح تصویر = <br />
| نام کامل = حسن بن حسین بن حمکان همدانی<br />
| نامهای دیگر = ابن حمکان، ابوعلی<br />
| لقب = <br />
| تخلص = <br />
| نسب = <br />
| نام پدر = حسین بن حمکان<br />
| ولادت = نامشخص<br />
| محل تولد = همدان<br />
| کشور تولد = <br />
| محل زندگی = بغداد<br />
| رحلت = ۴۰۵ هجری قمری<br />
| شهادت = <br />
| مدفن = بغداد (در منزل خود)<br />
| طول عمر = <br />
| نام همسر = <br />
| فرزندان = <br />
| خویشاوندان = <br />
| دین = اسلام<br />
| مذهب = شافعی<br />
| پیشه = فقیه، محدث، مدرس<br />
| درجه علمی = <br />
| دانشگاه = <br />
| علایق پژوهشی = فقه شافعی، حدیث، مناقب شافعی<br />
| منصب = <br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | عبدالرحمن بن حمدان جلّاب همدانی | محمد بن هارون زنجانی | زبیر بن عبدالواحد اسدآباذی | جعفر بن محمد بن نصیر خلدی | محمد بن حسن بن زیاد نقاش | ابوحامد مروروذی}} <br />
| مشایخ = <br />
| معاصرین = <br />
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | ابوالقاسم ازهری | احمد بن علی توزی | احمد بن علی نَوّزی | محمد بن جعفر استراباذی}} <br />
| اجازه اجتهاد از = <br />
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | الواضح النفیس فی مناقب الإمام محمد بن إدریس (الشافعی)}} <br />
| سبک نوشتاری = <br />
| وبگاه = <br />
| امضا = <br />
| کد مؤلف = AUTHORCODE54564AUTHORCODE<br />
}}<br />
<br />
'''ابوعلی حسن بن حسین بن حمکان همدانی''' (متوفی ۴۰۵ق)، فقیه شافعی و محدثی بود که در بغداد ساکن شد و به تدریس فقه پرداخت. او ابتدا به علم حدیث روی آورد و با تلاش فراوان، در بصره از بیش از ۴۷۰ استاد حدیث شنید. سپس به فقه روی آورد و نزد ابوحامد مروروذی به تحصیل فقه شافعی پرداخت. ابن حمکان از راویان متعددی حدیث نقل کرده و شاگردانی را تربیت نمود. با این حال، برخی از رجالشناسان مانند ابوالقاسم ازهری او را در حدیث تضعیف کردهاند. از آثار او میتوان به کتاب «الواضح النفیس فی مناقب الإمام محمد بن إدریس» (مناقب شافعی) اشاره کرد که ابنکثیر برخی مطالب آن را به دلیل ضعف ابن حمکان نقد کرده است.<br />
<br />
==ولادت==<br />
تاریخ دقیق تولد حسن بن حسین بن حمکان همدانی در منابع ذکر نشده است. او اهل همدان بود و به همین دلیل به «همدانی» نسبت داده شده است.<ref name="khatib">خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۳۱۰</ref><br />
<br />
==تحصیلات==<br />
===اساتید===<br />
ابن حمکان از محضر استادان متعددی بهره برد که از جمله آنها میتوان به افراد زیر اشاره کرد:<br />
<br />
- عبدالرحمن بن حمدان جلّاب همدانی<ref name="khatib" /><br />
<br />
- محمد بن هارون زنجانی<ref name="khatib" /><br />
<br />
- زبیر بن عبدالواحد اسدآباذی<ref name="khatib" /><br />
<br />
- جعفر بن محمد بن نصیر خلدی<ref name="khatib" /><br />
<br />
- محمد بن حسن بن زیاد نقاش<ref name="khatib" /><br />
<br />
- ابوحامد مروروذی (که فقه را نزد او آموخت)<ref name="ibnqadi">ابن قاضی شهبه، مناقب الإمام الشافعي، ص۳۲۳</ref><br />
<br />
===روی آوردن به فقه===<br />
ابن حمکان در جوانی به علم حدیث علاقهمند بود و با سفر به بصره، از بیش از ۴۷۰ استاد حدیث شنید.<ref name="khatib" /><ref name="ibnathir">ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۹، ص۳۴۸</ref> سپس به فقه روی آورد و نزد ابوحامد مروروذی به تحصیل فقه شافعی پرداخت.<ref name="khatib" /><ref name="ibnqadi" /><br />
<br />
==فعالیتها==<br />
===حضور در بغداد===<br />
ابن حمکان در محله «درب یونس» در نزدیکی دارالقطن در بغداد ساکن شد و به تدریس فقه شافعی پرداخت.<ref name="khatib" /><ref name="ibnjozi">ابن جوزی، المنتظم، ج۱۵، ص۱۰۶</ref><br />
<br />
===شاگردان===<br />
از جمله شاگردان و راویان او میتوان به افراد زیر اشاره کرد:<br />
<br />
- ابوالقاسم ازهری<ref name="khatib" /><ref name="ibnjozi" /><br />
<br />
- احمد بن علی توزی<ref name="khatib" /><br />
<br />
- احمد بن علی نَوّزی<ref name="ibnqadi" /><br />
<br />
- محمد بن جعفر استراباذی<ref name="ibnqadi" /><br />
<br />
==دیدگاه رجالشناسان==<br />
درباره وثاقت ابن حمکان در حدیث اختلاف نظر وجود دارد. ابوالقاسم ازهری او را تضعیف کرده و گفته است: «در حدیث چیزی نیست» و «ضعیف است».<ref name="khatib" /><ref name="ibnjozi" /> ابنکثیر نیز به نقل از مزی، استادش، او را تضعیف کرده است.<ref name="ibnathir2">ابن کثیر، البدایة و النهایة، ج۱۱، ص۳۵۴</ref><br />
<br />
با این حال، او به عنوان یکی از فقهای شافعی در بغداد شناخته میشد و کتابی در مناقب شافعی تألیف کرد.<ref name="subki">سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ج۴، ص۳۰۴</ref><br />
<br />
==وفات==<br />
ابن حمکان در سال ۴۰۵ هجری قمری، در روز چهارشنبه، با ده شب مانده به پایان ماه جمادیالاولی، در بغداد درگذشت و در منزل خود به خاک سپرده شد.<ref name="khatib" /><ref name="ibnjozi" /><ref name="safadi">صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۱، ص۴۲۶</ref><ref name="ibnathir3">ابن کثیر، طبقات الشافعیة، ج۱، ص۳۳۵</ref><ref name="ibnimad">ابن عماد، شذرات الذهب، ج۵، ص۳۰</ref><br />
<br />
==آثار==<br />
از ابن حمکان کتابی با عنوان «الواضح النفیس فی مناقب الإمام محمد بن إدریس الشافعی» به یادگار مانده است.<ref name="baghdadi">بغدادی، هدیة العارفین، ج۱، ص۲۷۴</ref> ابنکثیر در البدایة و النهایة به این کتاب اشاره کرده و برخی مطالب آن را به دلیل ضعف ابن حمکان نقد کرده است.<ref name="ibnathir2" /><br />
==پانويس==<br />
<references /><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
*خطیب بغدادی، احمد بن علی، تاریخ بغداد أو مدینة السلام، ج۷، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۷ق/۱۹۹۷م، <br />
*ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، المنتظم فی تاریخ الأمم و الملوك، ج۱۵، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۱۲ق، <br />
*ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة، ج۱۱، بیروت: دار الفکر، <br />
*صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، ج۱۱، بیروت: دار النشر فرانز شتاينر، چاپ دوم، ۱۴۰۱ق، <br />
*ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، طبقات الشافعیة، ج۱، بیروت: دار المدار الإسلامی، ۲۰۰۴م، <br />
*سبکی، عبدالوهاب بن علی، طبقات الشافعیة الکبری، ج۴، بیروت: دار إحیاء الکتب العربیة، <br />
*ابن قاضی شهبه، ابو بکر بن احمد، مناقب الإمام الشافعي و طبقات أصحابه، دمشق: دار البشائر، ۱۴۲۴ق<br />
*ابن عماد، عبدالحی بن احمد، شذرات الذهب فی أخبار من ذهب، ج۵، بیروت: دار ابن کثیر، ۱۴۰۶ق، <br />
*بغدادی، اسماعیل، هدیة العارفین: أسماء المؤلفین و آثار المصنفین، ج۱، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، <br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
[[من كتاب الزهد]]<br />
[[رده:زندگینامه]]<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مؤلفین-تیرماه 1405: باقیزاده]]</div>Hbaghizadeh