https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF 2026-06-19T16:14:47Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=794810&oldid=prev 2025-08-30T07:44:44Z

<p>جایگزینی متن - &#039; &#039; به &#039;&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اساتید = سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اساتید = سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>=  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ=  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان =  </div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751629:rev-794810 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751629&oldid=prev 2024-09-01T06:23:46Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l48">خط ۴۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره نیمه اول‌ زندگى‌ و پرورش‌ علمى‌ یحیى‌ بن‌ خلدون‌ اطلاع‌ دقیقى‌ در دست‌ نیست‌، اما بر اساس‌ قرائنى‌ مى‌توان‌ گفت‌ كه‌ یحیى‌ و [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] گذشته‌ از پدر خود، نزد استادان‌ مشترك‌ متعددی‌ به‌ویژه‌ كسانى‌ كه‌ همراه‌ سلطان‌ ابوالحسن‌ مَرینى‌ در 748ق‌ به‌ تونس‌ وارد شدند، دانش‌ آموختند. از آن‌جا كه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] این‌ رویداد را با اهمیت‌ بسیار تلقى‌ كرده‌ است‌، تأثیر علمى‌ ناشى‌ از آن‌ را در تربیت‌ یحیى‌ نیز نباید از نظر دور داشت‌. با این‌همه،‌ مدت‌ استفاده آن‌ دو از بیشتر این‌ استادان‌ كوتاه‌ بوده‌ است‌، زیرا برخى‌ از آنان‌ در طاعون‌ 749ق‌ و برخى‌ دیگر در حادثه دریایى‌ 750ق‌ درگذشتند.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره نیمه اول‌ زندگى‌ و پرورش‌ علمى‌ یحیى‌ بن‌ خلدون‌ اطلاع‌ دقیقى‌ در دست‌ نیست‌، اما بر اساس‌ قرائنى‌ مى‌توان‌ گفت‌ كه‌ یحیى‌ و [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] گذشته‌ از پدر خود، نزد استادان‌ مشترك‌ متعددی‌ به‌ویژه‌ كسانى‌ كه‌ همراه‌ سلطان‌ ابوالحسن‌ مَرینى‌ در 748ق‌ به‌ تونس‌ وارد شدند، دانش‌ آموختند. از آن‌جا كه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] این‌ رویداد را با اهمیت‌ بسیار تلقى‌ كرده‌ است‌، تأثیر علمى‌ ناشى‌ از آن‌ را در تربیت‌ یحیى‌ نیز نباید از نظر دور داشت‌. با این‌همه،‌ مدت‌ استفاده آن‌ دو از بیشتر این‌ استادان‌ كوتاه‌ بوده‌ است‌، زیرا برخى‌ از آنان‌ در طاعون‌ 749ق‌ و برخى‌ دیگر در حادثه دریایى‌ 750ق‌ درگذشتند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن‌ مرزوق، محمد بن‌ احمد|</ins>ابن‌ مرزوق‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ [[ابن خطیب (ابهام‌زدایی)|ابن‌ خطیب‌]] مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و [[ابوعلى‌ زواوی‌]]، مفتى‌ و از شاگردان‌ [[بلفیقى‌]]، و [[ابن‌ عبدالمهیمن‌]] به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ [[ابن خطیب (ابهام‌زدایی)|ابن‌ خطیب‌]] مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و [[ابوعلى‌ زواوی‌]]، مفتى‌ و از شاگردان‌ [[بلفیقى‌]]، و [[ابن‌ عبدالمهیمن‌]] به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این‌ تاریخ‌ مشتمل‌ بر وقایعى‌ است‌ كه‌ تا پایان‌ 766ق‌ روی‌ داده‌ است‌ و خطبه اهدائیه آن‌ مى‌بایست‌ در اوایل‌ 777ق‌ تنظیم‌ شده‌ باشد. چنان‌كه‌ بل و حاجیات متذكر شده‌اند، این‌ اثر از لحاظ بینش‌ انتقادی‌ و نظریه تاریخى‌ قابل‌ قیاس‌ با شیوه‌ و نظر عبدالرحمان‌ نیست‌ و به‌ گفته خود وی‌ منظور از تألیف‌ آن،‌ جاودان‌ ساختن‌ نام‌ دولت‌ بنى‌زیان‌ است‌. این‌ اثر كه‌ نام‌ كامل‌ آن‌ «بُغْیةالرُّوّاد في‌ ذكرالملوك‌ من‌ بني‌عبدالواد و ما حازَه‌ُ أمیرالمسلمین‌ مولانا ابوحمو من‌ الشرف‌ الشاهق‌ الأطواد» است‌، به‌ 2 جلد و 3 بخش‌ تقسیم‌ شده‌ و هر بخش‌ دارای‌ 3 باب‌ است‌. هر باب‌ نیز به‌ نوبه خود به‌ 2 یا 3 فصل‌ تقسیم‌ مى‌شود. اما طول‌ باب‌ها و فصول‌ هماهنگ‌ نیست‌. نخستین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ اسم‌ و وصف‌ محل‌ زندگى‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ تلمسان‌ اختصاص‌ دارد. یحیى‌ در این‌ فصل‌، ضمن‌ ذكر چند حدیث‌ درباره بربرها، به‌ ذكر حدیثى‌ قابل‌توجه‌ پرداخته‌ كه‌ طى‌ آن‌ پیامبراكرم‌ (ص‌) دختر خود فاطمه‌(ع‌) را آگاه‌ كرده‌ كه‌ ذرّیه حسن‌(ع‌) و حسین‌(ع‌) در مغرب‌ دور و میان‌ بربرها، یارانى‌ مى‌یابند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این‌ تاریخ‌ مشتمل‌ بر وقایعى‌ است‌ كه‌ تا پایان‌ 766ق‌ روی‌ داده‌ است‌ و خطبه اهدائیه آن‌ مى‌بایست‌ در اوایل‌ 777ق‌ تنظیم‌ شده‌ باشد. چنان‌كه‌ بل و حاجیات متذكر شده‌اند، این‌ اثر از لحاظ بینش‌ انتقادی‌ و نظریه تاریخى‌ قابل‌ قیاس‌ با شیوه‌ و نظر عبدالرحمان‌ نیست‌ و به‌ گفته خود وی‌ منظور از تألیف‌ آن،‌ جاودان‌ ساختن‌ نام‌ دولت‌ بنى‌زیان‌ است‌. این‌ اثر كه‌ نام‌ كامل‌ آن‌ «بُغْیةالرُّوّاد في‌ ذكرالملوك‌ من‌ بني‌عبدالواد و ما حازَه‌ُ أمیرالمسلمین‌ مولانا ابوحمو من‌ الشرف‌ الشاهق‌ الأطواد» است‌، به‌ 2 جلد و 3 بخش‌ تقسیم‌ شده‌ و هر بخش‌ دارای‌ 3 باب‌ است‌. هر باب‌ نیز به‌ نوبه خود به‌ 2 یا 3 فصل‌ تقسیم‌ مى‌شود. اما طول‌ باب‌ها و فصول‌ هماهنگ‌ نیست‌. نخستین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ اسم‌ و وصف‌ محل‌ زندگى‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ تلمسان‌ اختصاص‌ دارد. یحیى‌ در این‌ فصل‌، ضمن‌ ذكر چند حدیث‌ درباره بربرها، به‌ ذكر حدیثى‌ قابل‌توجه‌ پرداخته‌ كه‌ طى‌ آن‌ پیامبراكرم‌ (ص‌) دختر خود فاطمه‌(ع‌) را آگاه‌ كرده‌ كه‌ ذرّیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام حسن علیه‌السلام|</ins>حسن‌(ع‌)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام حسین علیه‌السلام|</ins>حسین‌(ع‌)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در مغرب‌ دور و میان‌ بربرها، یارانى‌ مى‌یابند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ كه‌ طولانى‌ترین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ شمار مى‌رود، به‌ ذكر 109 تن‌ از مشاهیر تلمسان‌ یا كسانى‌ كه‌ در آن‌ اقامت‌ گزیده‌اند، اختصاص‌ دارد. در میان‌ این‌ افراد كه‌ فقیه‌، محدث‌، ادیب‌، نسب‌شناس‌، مقری‌، قاضى‌ و جز آن‌ هستند، تعدّد نام‌ زاهدان‌ و صوفیان‌ و اهل‌كرامات‌ قابل‌توجه‌ است‌، چندان‌كه‌ این‌ فصل‌ را برای‌ جست‌وجو در احوال‌ صوفیه شمال‌ افریقا و برخى‌ حكایات‌ و كرامات‌ آنان‌ قابل‌ استناد ساخته‌ است‌. یحیى‌ 3 تن‌ از استادان‌ خود را در همین‌ فصل‌ ذكر كرده‌ است‌. فصل‌ سوم‌ به‌ امیران‌ تلمسان‌ از زمان‌ فتح‌ آن‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ اختصاص‌ یافته‌ است‌. باب‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ در نژاد بربری‌ بنى‌عبدالواد بحث‌ مى‌كند و باب‌ سوم‌ به‌ كوتاهى‌ به‌ پیشینه امارت‌ در میان‌ آنان‌ مى‌پردازد. در بخش‌ دوم‌ كتاب‌ از نخستین‌ سلاطین‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ یغمر اسن‌ بن‌ زیان‌ و پسر و نوادگانش‌ یاد شده‌ است‌. بخش‌ سوم‌ كه‌ از لحاظ تاریخى‌ بخش‌ اصلى‌ كتاب‌ محسوب‌ مى‌شود و تمام‌ مجلد دوم‌ را در برمى‌گیرد، درباره تاریخ‌ عهد ابوحموی‌ دوم‌ به‌شیوه سال‌ به‌ سال‌ است‌. این‌ بخش‌ به‌ سبب‌ دست‌رسى‌ یحیى‌ به‌ اسناد حكومتى‌ از لحاظ استناد تاریخى‌ قابل‌ ملاحظه‌ است‌ و در تحقیق‌های‌ بروسلار و بارژه‌ درباره تلمسان‌ مورد استفاده فراوان‌ قرار گرفته‌ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ كه‌ طولانى‌ترین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ شمار مى‌رود، به‌ ذكر 109 تن‌ از مشاهیر تلمسان‌ یا كسانى‌ كه‌ در آن‌ اقامت‌ گزیده‌اند، اختصاص‌ دارد. در میان‌ این‌ افراد كه‌ فقیه‌، محدث‌، ادیب‌، نسب‌شناس‌، مقری‌، قاضى‌ و جز آن‌ هستند، تعدّد نام‌ زاهدان‌ و صوفیان‌ و اهل‌كرامات‌ قابل‌توجه‌ است‌، چندان‌كه‌ این‌ فصل‌ را برای‌ جست‌وجو در احوال‌ صوفیه شمال‌ افریقا و برخى‌ حكایات‌ و كرامات‌ آنان‌ قابل‌ استناد ساخته‌ است‌. یحیى‌ 3 تن‌ از استادان‌ خود را در همین‌ فصل‌ ذكر كرده‌ است‌. فصل‌ سوم‌ به‌ امیران‌ تلمسان‌ از زمان‌ فتح‌ آن‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ اختصاص‌ یافته‌ است‌. باب‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ در نژاد بربری‌ بنى‌عبدالواد بحث‌ مى‌كند و باب‌ سوم‌ به‌ كوتاهى‌ به‌ پیشینه امارت‌ در میان‌ آنان‌ مى‌پردازد. در بخش‌ دوم‌ كتاب‌ از نخستین‌ سلاطین‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ یغمر اسن‌ بن‌ زیان‌ و پسر و نوادگانش‌ یاد شده‌ است‌. بخش‌ سوم‌ كه‌ از لحاظ تاریخى‌ بخش‌ اصلى‌ كتاب‌ محسوب‌ مى‌شود و تمام‌ مجلد دوم‌ را در برمى‌گیرد، درباره تاریخ‌ عهد ابوحموی‌ دوم‌ به‌شیوه سال‌ به‌ سال‌ است‌. این‌ بخش‌ به‌ سبب‌ دست‌رسى‌ یحیى‌ به‌ اسناد حكومتى‌ از لحاظ استناد تاریخى‌ قابل‌ ملاحظه‌ است‌ و در تحقیق‌های‌ بروسلار و بارژه‌ درباره تلمسان‌ مورد استفاده فراوان‌ قرار گرفته‌ است.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751628:rev-751629 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751628&oldid=prev 2024-09-01T06:22:31Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">وابسته‌ها</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l71">خط ۷۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 شهریور 1403</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد کد پدیدآور]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد کد پدیدآور]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751627:rev-751628 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751627&oldid=prev 2024-09-01T06:22:07Z

<p>جایگزینی متن - &#039;« &#039; به &#039;«&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این‌ تاریخ‌ مشتمل‌ بر وقایعى‌ است‌ كه‌ تا پایان‌ 766ق‌ روی‌ داده‌ است‌ و خطبه اهدائیه آن‌ مى‌بایست‌ در اوایل‌ 777ق‌ تنظیم‌ شده‌ باشد. چنان‌كه‌ بل و حاجیات متذكر شده‌اند، این‌ اثر از لحاظ بینش‌ انتقادی‌ و نظریه تاریخى‌ قابل‌ قیاس‌ با شیوه‌ و نظر عبدالرحمان‌ نیست‌ و به‌ گفته خود وی‌ منظور از تألیف‌ آن،‌ جاودان‌ ساختن‌ نام‌ دولت‌ بنى‌زیان‌ است‌. این‌ اثر كه‌ نام‌ كامل‌ آن‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">« بُغْیةالرُّوّاد </del>في‌ ذكرالملوك‌ من‌ بني‌عبدالواد و ما حازَه‌ُ أمیرالمسلمین‌ مولانا ابوحمو من‌ الشرف‌ الشاهق‌ الأطواد» است‌، به‌ 2 جلد و 3 بخش‌ تقسیم‌ شده‌ و هر بخش‌ دارای‌ 3 باب‌ است‌. هر باب‌ نیز به‌ نوبه خود به‌ 2 یا 3 فصل‌ تقسیم‌ مى‌شود. اما طول‌ باب‌ها و فصول‌ هماهنگ‌ نیست‌. نخستین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ اسم‌ و وصف‌ محل‌ زندگى‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ تلمسان‌ اختصاص‌ دارد. یحیى‌ در این‌ فصل‌، ضمن‌ ذكر چند حدیث‌ درباره بربرها، به‌ ذكر حدیثى‌ قابل‌توجه‌ پرداخته‌ كه‌ طى‌ آن‌ پیامبراكرم‌ (ص‌) دختر خود فاطمه‌(ع‌) را آگاه‌ كرده‌ كه‌ ذرّیه حسن‌(ع‌) و حسین‌(ع‌) در مغرب‌ دور و میان‌ بربرها، یارانى‌ مى‌یابند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این‌ تاریخ‌ مشتمل‌ بر وقایعى‌ است‌ كه‌ تا پایان‌ 766ق‌ روی‌ داده‌ است‌ و خطبه اهدائیه آن‌ مى‌بایست‌ در اوایل‌ 777ق‌ تنظیم‌ شده‌ باشد. چنان‌كه‌ بل و حاجیات متذكر شده‌اند، این‌ اثر از لحاظ بینش‌ انتقادی‌ و نظریه تاریخى‌ قابل‌ قیاس‌ با شیوه‌ و نظر عبدالرحمان‌ نیست‌ و به‌ گفته خود وی‌ منظور از تألیف‌ آن،‌ جاودان‌ ساختن‌ نام‌ دولت‌ بنى‌زیان‌ است‌. این‌ اثر كه‌ نام‌ كامل‌ آن‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«بُغْیةالرُّوّاد </ins>في‌ ذكرالملوك‌ من‌ بني‌عبدالواد و ما حازَه‌ُ أمیرالمسلمین‌ مولانا ابوحمو من‌ الشرف‌ الشاهق‌ الأطواد» است‌، به‌ 2 جلد و 3 بخش‌ تقسیم‌ شده‌ و هر بخش‌ دارای‌ 3 باب‌ است‌. هر باب‌ نیز به‌ نوبه خود به‌ 2 یا 3 فصل‌ تقسیم‌ مى‌شود. اما طول‌ باب‌ها و فصول‌ هماهنگ‌ نیست‌. نخستین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ اسم‌ و وصف‌ محل‌ زندگى‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ تلمسان‌ اختصاص‌ دارد. یحیى‌ در این‌ فصل‌، ضمن‌ ذكر چند حدیث‌ درباره بربرها، به‌ ذكر حدیثى‌ قابل‌توجه‌ پرداخته‌ كه‌ طى‌ آن‌ پیامبراكرم‌ (ص‌) دختر خود فاطمه‌(ع‌) را آگاه‌ كرده‌ كه‌ ذرّیه حسن‌(ع‌) و حسین‌(ع‌) در مغرب‌ دور و میان‌ بربرها، یارانى‌ مى‌یابند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ كه‌ طولانى‌ترین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ شمار مى‌رود، به‌ ذكر 109 تن‌ از مشاهیر تلمسان‌ یا كسانى‌ كه‌ در آن‌ اقامت‌ گزیده‌اند، اختصاص‌ دارد. در میان‌ این‌ افراد كه‌ فقیه‌، محدث‌، ادیب‌، نسب‌شناس‌، مقری‌، قاضى‌ و جز آن‌ هستند، تعدّد نام‌ زاهدان‌ و صوفیان‌ و اهل‌كرامات‌ قابل‌توجه‌ است‌، چندان‌كه‌ این‌ فصل‌ را برای‌ جست‌وجو در احوال‌ صوفیه شمال‌ افریقا و برخى‌ حكایات‌ و كرامات‌ آنان‌ قابل‌ استناد ساخته‌ است‌. یحیى‌ 3 تن‌ از استادان‌ خود را در همین‌ فصل‌ ذكر كرده‌ است‌. فصل‌ سوم‌ به‌ امیران‌ تلمسان‌ از زمان‌ فتح‌ آن‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ اختصاص‌ یافته‌ است‌. باب‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ در نژاد بربری‌ بنى‌عبدالواد بحث‌ مى‌كند و باب‌ سوم‌ به‌ كوتاهى‌ به‌ پیشینه امارت‌ در میان‌ آنان‌ مى‌پردازد. در بخش‌ دوم‌ كتاب‌ از نخستین‌ سلاطین‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ یغمر اسن‌ بن‌ زیان‌ و پسر و نوادگانش‌ یاد شده‌ است‌. بخش‌ سوم‌ كه‌ از لحاظ تاریخى‌ بخش‌ اصلى‌ كتاب‌ محسوب‌ مى‌شود و تمام‌ مجلد دوم‌ را در برمى‌گیرد، درباره تاریخ‌ عهد ابوحموی‌ دوم‌ به‌شیوه سال‌ به‌ سال‌ است‌. این‌ بخش‌ به‌ سبب‌ دست‌رسى‌ یحیى‌ به‌ اسناد حكومتى‌ از لحاظ استناد تاریخى‌ قابل‌ ملاحظه‌ است‌ و در تحقیق‌های‌ بروسلار و بارژه‌ درباره تلمسان‌ مورد استفاده فراوان‌ قرار گرفته‌ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ كه‌ طولانى‌ترین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ شمار مى‌رود، به‌ ذكر 109 تن‌ از مشاهیر تلمسان‌ یا كسانى‌ كه‌ در آن‌ اقامت‌ گزیده‌اند، اختصاص‌ دارد. در میان‌ این‌ افراد كه‌ فقیه‌، محدث‌، ادیب‌، نسب‌شناس‌، مقری‌، قاضى‌ و جز آن‌ هستند، تعدّد نام‌ زاهدان‌ و صوفیان‌ و اهل‌كرامات‌ قابل‌توجه‌ است‌، چندان‌كه‌ این‌ فصل‌ را برای‌ جست‌وجو در احوال‌ صوفیه شمال‌ افریقا و برخى‌ حكایات‌ و كرامات‌ آنان‌ قابل‌ استناد ساخته‌ است‌. یحیى‌ 3 تن‌ از استادان‌ خود را در همین‌ فصل‌ ذكر كرده‌ است‌. فصل‌ سوم‌ به‌ امیران‌ تلمسان‌ از زمان‌ فتح‌ آن‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ اختصاص‌ یافته‌ است‌. باب‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ در نژاد بربری‌ بنى‌عبدالواد بحث‌ مى‌كند و باب‌ سوم‌ به‌ كوتاهى‌ به‌ پیشینه امارت‌ در میان‌ آنان‌ مى‌پردازد. در بخش‌ دوم‌ كتاب‌ از نخستین‌ سلاطین‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ یغمر اسن‌ بن‌ زیان‌ و پسر و نوادگانش‌ یاد شده‌ است‌. بخش‌ سوم‌ كه‌ از لحاظ تاریخى‌ بخش‌ اصلى‌ كتاب‌ محسوب‌ مى‌شود و تمام‌ مجلد دوم‌ را در برمى‌گیرد، درباره تاریخ‌ عهد ابوحموی‌ دوم‌ به‌شیوه سال‌ به‌ سال‌ است‌. این‌ بخش‌ به‌ سبب‌ دست‌رسى‌ یحیى‌ به‌ اسناد حكومتى‌ از لحاظ استناد تاریخى‌ قابل‌ ملاحظه‌ است‌ و در تحقیق‌های‌ بروسلار و بارژه‌ درباره تلمسان‌ مورد استفاده فراوان‌ قرار گرفته‌ است.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751626:rev-751627 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751626&oldid=prev 2024-09-01T06:21:53Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ [[ابن خطیب (ابهام‌زدایی)|ابن‌ خطیب‌]] مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و ابوعلى‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زواوی‌، </del>مفتى‌ و از شاگردان‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلفیقى‌، </del>و ابن‌ عبدالمهیمن‌ به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ [[ابن خطیب (ابهام‌زدایی)|ابن‌ خطیب‌]] مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابوعلى‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زواوی‌]]، </ins>مفتى‌ و از شاگردان‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بلفیقى‌]]، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابن‌ عبدالمهیمن‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزون‌ بر آن‌، عنوان‌ فقیه‌ در آغاز خطبه بغیة نیز دیده‌ مى‌شود. از این‌جا مى‌توان‌ دانست‌ كه‌ یحیى‌ علم‌ دینى‌ و ادبى‌ عصر را به‌خوبى‌ آموخته‌ بوده‌ است‌. اگر چه‌ از تنها اثری‌ كه‌ از او در دست‌ است‌، نمى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ مایه فقهى‌ او تا چه‌ پایه‌ بوده‌، اما مهارت‌ ادبى‌ او در همین‌ اثر و در اشعاری‌ كه‌ از او باقى‌ مانده‌ است‌، به‌ چشم‌ مى‌خورد. گذشته‌ از آن‌، بغیةالروّاد نشان‌دهنده گرایش‌های‌ یحیى‌ به‌ احوال‌ و اندیشه‌های‌ صوفیانه‌ است‌ و آن‌ را غیر از تأثیر فضای‌ عمومى‌ عصر باید ناشى‌ از تأثیر مستقیم‌ شیخ‌ ابوعبدالله‌ آبلى‌، استاد یحیى‌ و برادرش‌ عبدالرحمان‌ دانست‌.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزون‌ بر آن‌، عنوان‌ فقیه‌ در آغاز خطبه بغیة نیز دیده‌ مى‌شود. از این‌جا مى‌توان‌ دانست‌ كه‌ یحیى‌ علم‌ دینى‌ و ادبى‌ عصر را به‌خوبى‌ آموخته‌ بوده‌ است‌. اگر چه‌ از تنها اثری‌ كه‌ از او در دست‌ است‌، نمى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ مایه فقهى‌ او تا چه‌ پایه‌ بوده‌، اما مهارت‌ ادبى‌ او در همین‌ اثر و در اشعاری‌ كه‌ از او باقى‌ مانده‌ است‌، به‌ چشم‌ مى‌خورد. گذشته‌ از آن‌، بغیةالروّاد نشان‌دهنده گرایش‌های‌ یحیى‌ به‌ احوال‌ و اندیشه‌های‌ صوفیانه‌ است‌ و آن‌ را غیر از تأثیر فضای‌ عمومى‌ عصر باید ناشى‌ از تأثیر مستقیم‌ شیخ‌ ابوعبدالله‌ آبلى‌، استاد یحیى‌ و برادرش‌ عبدالرحمان‌ دانست‌.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751625:rev-751626 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751625&oldid=prev 2024-09-01T06:20:15Z

<p>جایگزینی متن - &#039; »&#039; به &#039;»&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l57">خط ۵۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این‌ تاریخ‌ مشتمل‌ بر وقایعى‌ است‌ كه‌ تا پایان‌ 766ق‌ روی‌ داده‌ است‌ و خطبه اهدائیه آن‌ مى‌بایست‌ در اوایل‌ 777ق‌ تنظیم‌ شده‌ باشد. چنان‌كه‌ بل و حاجیات متذكر شده‌اند، این‌ اثر از لحاظ بینش‌ انتقادی‌ و نظریه تاریخى‌ قابل‌ قیاس‌ با شیوه‌ و نظر عبدالرحمان‌ نیست‌ و به‌ گفته خود وی‌ منظور از تألیف‌ آن،‌ جاودان‌ ساختن‌ نام‌ دولت‌ بنى‌زیان‌ است‌. این‌ اثر كه‌ نام‌ كامل‌ آن‌ « بُغْیةالرُّوّاد في‌ ذكرالملوك‌ من‌ بني‌عبدالواد و ما حازَه‌ُ أمیرالمسلمین‌ مولانا ابوحمو من‌ الشرف‌ الشاهق‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأطواد » </del>است‌، به‌ 2 جلد و 3 بخش‌ تقسیم‌ شده‌ و هر بخش‌ دارای‌ 3 باب‌ است‌. هر باب‌ نیز به‌ نوبه خود به‌ 2 یا 3 فصل‌ تقسیم‌ مى‌شود. اما طول‌ باب‌ها و فصول‌ هماهنگ‌ نیست‌. نخستین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ اسم‌ و وصف‌ محل‌ زندگى‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ تلمسان‌ اختصاص‌ دارد. یحیى‌ در این‌ فصل‌، ضمن‌ ذكر چند حدیث‌ درباره بربرها، به‌ ذكر حدیثى‌ قابل‌توجه‌ پرداخته‌ كه‌ طى‌ آن‌ پیامبراكرم‌ (ص‌) دختر خود فاطمه‌(ع‌) را آگاه‌ كرده‌ كه‌ ذرّیه حسن‌(ع‌) و حسین‌(ع‌) در مغرب‌ دور و میان‌ بربرها، یارانى‌ مى‌یابند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این‌ تاریخ‌ مشتمل‌ بر وقایعى‌ است‌ كه‌ تا پایان‌ 766ق‌ روی‌ داده‌ است‌ و خطبه اهدائیه آن‌ مى‌بایست‌ در اوایل‌ 777ق‌ تنظیم‌ شده‌ باشد. چنان‌كه‌ بل و حاجیات متذكر شده‌اند، این‌ اثر از لحاظ بینش‌ انتقادی‌ و نظریه تاریخى‌ قابل‌ قیاس‌ با شیوه‌ و نظر عبدالرحمان‌ نیست‌ و به‌ گفته خود وی‌ منظور از تألیف‌ آن،‌ جاودان‌ ساختن‌ نام‌ دولت‌ بنى‌زیان‌ است‌. این‌ اثر كه‌ نام‌ كامل‌ آن‌ « بُغْیةالرُّوّاد في‌ ذكرالملوك‌ من‌ بني‌عبدالواد و ما حازَه‌ُ أمیرالمسلمین‌ مولانا ابوحمو من‌ الشرف‌ الشاهق‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الأطواد» </ins>است‌، به‌ 2 جلد و 3 بخش‌ تقسیم‌ شده‌ و هر بخش‌ دارای‌ 3 باب‌ است‌. هر باب‌ نیز به‌ نوبه خود به‌ 2 یا 3 فصل‌ تقسیم‌ مى‌شود. اما طول‌ باب‌ها و فصول‌ هماهنگ‌ نیست‌. نخستین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ اسم‌ و وصف‌ محل‌ زندگى‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ تلمسان‌ اختصاص‌ دارد. یحیى‌ در این‌ فصل‌، ضمن‌ ذكر چند حدیث‌ درباره بربرها، به‌ ذكر حدیثى‌ قابل‌توجه‌ پرداخته‌ كه‌ طى‌ آن‌ پیامبراكرم‌ (ص‌) دختر خود فاطمه‌(ع‌) را آگاه‌ كرده‌ كه‌ ذرّیه حسن‌(ع‌) و حسین‌(ع‌) در مغرب‌ دور و میان‌ بربرها، یارانى‌ مى‌یابند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ كه‌ طولانى‌ترین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ شمار مى‌رود، به‌ ذكر 109 تن‌ از مشاهیر تلمسان‌ یا كسانى‌ كه‌ در آن‌ اقامت‌ گزیده‌اند، اختصاص‌ دارد. در میان‌ این‌ افراد كه‌ فقیه‌، محدث‌، ادیب‌، نسب‌شناس‌، مقری‌، قاضى‌ و جز آن‌ هستند، تعدّد نام‌ زاهدان‌ و صوفیان‌ و اهل‌كرامات‌ قابل‌توجه‌ است‌، چندان‌كه‌ این‌ فصل‌ را برای‌ جست‌وجو در احوال‌ صوفیه شمال‌ افریقا و برخى‌ حكایات‌ و كرامات‌ آنان‌ قابل‌ استناد ساخته‌ است‌. یحیى‌ 3 تن‌ از استادان‌ خود را در همین‌ فصل‌ ذكر كرده‌ است‌. فصل‌ سوم‌ به‌ امیران‌ تلمسان‌ از زمان‌ فتح‌ آن‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ اختصاص‌ یافته‌ است‌. باب‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ در نژاد بربری‌ بنى‌عبدالواد بحث‌ مى‌كند و باب‌ سوم‌ به‌ كوتاهى‌ به‌ پیشینه امارت‌ در میان‌ آنان‌ مى‌پردازد. در بخش‌ دوم‌ كتاب‌ از نخستین‌ سلاطین‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ یغمر اسن‌ بن‌ زیان‌ و پسر و نوادگانش‌ یاد شده‌ است‌. بخش‌ سوم‌ كه‌ از لحاظ تاریخى‌ بخش‌ اصلى‌ كتاب‌ محسوب‌ مى‌شود و تمام‌ مجلد دوم‌ را در برمى‌گیرد، درباره تاریخ‌ عهد ابوحموی‌ دوم‌ به‌شیوه سال‌ به‌ سال‌ است‌. این‌ بخش‌ به‌ سبب‌ دست‌رسى‌ یحیى‌ به‌ اسناد حكومتى‌ از لحاظ استناد تاریخى‌ قابل‌ ملاحظه‌ است‌ و در تحقیق‌های‌ بروسلار و بارژه‌ درباره تلمسان‌ مورد استفاده فراوان‌ قرار گرفته‌ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فصل‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ كه‌ طولانى‌ترین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ شمار مى‌رود، به‌ ذكر 109 تن‌ از مشاهیر تلمسان‌ یا كسانى‌ كه‌ در آن‌ اقامت‌ گزیده‌اند، اختصاص‌ دارد. در میان‌ این‌ افراد كه‌ فقیه‌، محدث‌، ادیب‌، نسب‌شناس‌، مقری‌، قاضى‌ و جز آن‌ هستند، تعدّد نام‌ زاهدان‌ و صوفیان‌ و اهل‌كرامات‌ قابل‌توجه‌ است‌، چندان‌كه‌ این‌ فصل‌ را برای‌ جست‌وجو در احوال‌ صوفیه شمال‌ افریقا و برخى‌ حكایات‌ و كرامات‌ آنان‌ قابل‌ استناد ساخته‌ است‌. یحیى‌ 3 تن‌ از استادان‌ خود را در همین‌ فصل‌ ذكر كرده‌ است‌. فصل‌ سوم‌ به‌ امیران‌ تلمسان‌ از زمان‌ فتح‌ آن‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ اختصاص‌ یافته‌ است‌. باب‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ در نژاد بربری‌ بنى‌عبدالواد بحث‌ مى‌كند و باب‌ سوم‌ به‌ كوتاهى‌ به‌ پیشینه امارت‌ در میان‌ آنان‌ مى‌پردازد. در بخش‌ دوم‌ كتاب‌ از نخستین‌ سلاطین‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ یغمر اسن‌ بن‌ زیان‌ و پسر و نوادگانش‌ یاد شده‌ است‌. بخش‌ سوم‌ كه‌ از لحاظ تاریخى‌ بخش‌ اصلى‌ كتاب‌ محسوب‌ مى‌شود و تمام‌ مجلد دوم‌ را در برمى‌گیرد، درباره تاریخ‌ عهد ابوحموی‌ دوم‌ به‌شیوه سال‌ به‌ سال‌ است‌. این‌ بخش‌ به‌ سبب‌ دست‌رسى‌ یحیى‌ به‌ اسناد حكومتى‌ از لحاظ استناد تاریخى‌ قابل‌ ملاحظه‌ است‌ و در تحقیق‌های‌ بروسلار و بارژه‌ درباره تلمسان‌ مورد استفاده فراوان‌ قرار گرفته‌ است.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751623:rev-751625 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751623&oldid=prev 2024-09-01T06:20:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l50">خط ۵۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ ابن‌ خطیب‌ مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و ابوعلى‌ زواوی‌، مفتى‌ و از شاگردان‌ بلفیقى‌، و ابن‌ عبدالمهیمن‌ به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن خطیب (ابهام‌زدایی)|</ins>ابن‌ خطیب‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و ابوعلى‌ زواوی‌، مفتى‌ و از شاگردان‌ بلفیقى‌، و ابن‌ عبدالمهیمن‌ به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزون‌ بر آن‌، عنوان‌ فقیه‌ در آغاز خطبه بغیة نیز دیده‌ مى‌شود. از این‌جا مى‌توان‌ دانست‌ كه‌ یحیى‌ علم‌ دینى‌ و ادبى‌ عصر را به‌خوبى‌ آموخته‌ بوده‌ است‌. اگر چه‌ از تنها اثری‌ كه‌ از او در دست‌ است‌، نمى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ مایه فقهى‌ او تا چه‌ پایه‌ بوده‌، اما مهارت‌ ادبى‌ او در همین‌ اثر و در اشعاری‌ كه‌ از او باقى‌ مانده‌ است‌، به‌ چشم‌ مى‌خورد. گذشته‌ از آن‌، بغیةالروّاد نشان‌دهنده گرایش‌های‌ یحیى‌ به‌ احوال‌ و اندیشه‌های‌ صوفیانه‌ است‌ و آن‌ را غیر از تأثیر فضای‌ عمومى‌ عصر باید ناشى‌ از تأثیر مستقیم‌ شیخ‌ ابوعبدالله‌ آبلى‌، استاد یحیى‌ و برادرش‌ عبدالرحمان‌ دانست‌.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزون‌ بر آن‌، عنوان‌ فقیه‌ در آغاز خطبه بغیة نیز دیده‌ مى‌شود. از این‌جا مى‌توان‌ دانست‌ كه‌ یحیى‌ علم‌ دینى‌ و ادبى‌ عصر را به‌خوبى‌ آموخته‌ بوده‌ است‌. اگر چه‌ از تنها اثری‌ كه‌ از او در دست‌ است‌، نمى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ مایه فقهى‌ او تا چه‌ پایه‌ بوده‌، اما مهارت‌ ادبى‌ او در همین‌ اثر و در اشعاری‌ كه‌ از او باقى‌ مانده‌ است‌، به‌ چشم‌ مى‌خورد. گذشته‌ از آن‌، بغیةالروّاد نشان‌دهنده گرایش‌های‌ یحیى‌ به‌ احوال‌ و اندیشه‌های‌ صوفیانه‌ است‌ و آن‌ را غیر از تأثیر فضای‌ عمومى‌ عصر باید ناشى‌ از تأثیر مستقیم‌ شیخ‌ ابوعبدالله‌ آبلى‌، استاد یحیى‌ و برادرش‌ عبدالرحمان‌ دانست‌.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751186:rev-751623 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751186&oldid=prev 2024-08-31T10:40:16Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۱۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l42">خط ۴۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد مؤلف = AUTHORCODE.....AUTHORCODE</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد مؤلف = AUTHORCODE.....AUTHORCODE</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{{کاربردهای دیگر|ابن خلدون (ابهام‌زدایی)}}</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابن خَلْدون‌ ابوزكریا یحیى بن محمد‌''' (734-780ق‌/1334- 1378م‌)، مورخ‌، دبیر و ادیب‌، برادر كوچك‌تر [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|ابن خلدون]] (عبدالرحمان‌ بن‌ محمد).  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابن خَلْدون‌ ابوزكریا یحیى بن محمد‌''' (734-780ق‌/1334- 1378م‌)، مورخ‌، دبیر و ادیب‌، برادر كوچك‌تر [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|ابن خلدون]] (عبدالرحمان‌ بن‌ محمد).  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اساتید==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==اساتید==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751184:rev-751186 --> </table>

Mhosseini https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751184&oldid=prev 2024-08-31T10:31:26Z

<p><span dir="auto"><span class="autocomment">اساتید</span></span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46">خط ۴۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره نیمه اول‌ زندگى‌ و پرورش‌ علمى‌ یحیى‌ بن‌ خلدون‌ اطلاع‌ دقیقى‌ در دست‌ نیست‌، اما بر اساس‌ قرائنى‌ مى‌توان‌ گفت‌ كه‌ یحیى‌ و [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] گذشته‌ از پدر خود، نزد استادان‌ مشترك‌ متعددی‌ به‌ویژه‌ كسانى‌ كه‌ همراه‌ سلطان‌ ابوالحسن‌ مَرینى‌ در 748ق‌ به‌ تونس‌ وارد شدند، دانش‌ آموختند. از آن‌جا كه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] این‌ رویداد را با اهمیت‌ بسیار تلقى‌ كرده‌ است‌، تأثیر علمى‌ ناشى‌ از آن‌ را در تربیت‌ یحیى‌ نیز نباید از نظر دور داشت‌. با این‌همه،‌ مدت‌ استفاده آن‌ دو از بیشتر این‌ استادان‌ كوتاه‌ بوده‌ است‌، زیرا برخى‌ از آنان‌ در طاعون‌ 749ق‌ و برخى‌ دیگر در حادثه دریایى‌ 750ق‌ درگذشتند.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>درباره نیمه اول‌ زندگى‌ و پرورش‌ علمى‌ یحیى‌ بن‌ خلدون‌ اطلاع‌ دقیقى‌ در دست‌ نیست‌، اما بر اساس‌ قرائنى‌ مى‌توان‌ گفت‌ كه‌ یحیى‌ و [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] گذشته‌ از پدر خود، نزد استادان‌ مشترك‌ متعددی‌ به‌ویژه‌ كسانى‌ كه‌ همراه‌ سلطان‌ ابوالحسن‌ مَرینى‌ در 748ق‌ به‌ تونس‌ وارد شدند، دانش‌ آموختند. از آن‌جا كه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] این‌ رویداد را با اهمیت‌ بسیار تلقى‌ كرده‌ است‌، تأثیر علمى‌ ناشى‌ از آن‌ را در تربیت‌ یحیى‌ نیز نباید از نظر دور داشت‌. با این‌همه،‌ مدت‌ استفاده آن‌ دو از بیشتر این‌ استادان‌ كوتاه‌ بوده‌ است‌، زیرا برخى‌ از آنان‌ در طاعون‌ 749ق‌ و برخى‌ دیگر در حادثه دریایى‌ 750ق‌ درگذشتند.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]]از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ ابن‌ خطیب‌ مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و ابوعلى‌ زواوی‌، مفتى‌ و از شاگردان‌ بلفیقى‌، و ابن‌ عبدالمهیمن‌ به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ ابن‌ خطیب‌ مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و ابوعلى‌ زواوی‌، مفتى‌ و از شاگردان‌ بلفیقى‌، و ابن‌ عبدالمهیمن‌ به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزون‌ بر آن‌، عنوان‌ فقیه‌ در آغاز خطبه بغیة نیز دیده‌ مى‌شود. از این‌جا مى‌توان‌ دانست‌ كه‌ یحیى‌ علم‌ دینى‌ و ادبى‌ عصر را به‌خوبى‌ آموخته‌ بوده‌ است‌. اگر چه‌ از تنها اثری‌ كه‌ از او در دست‌ است‌، نمى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ مایه فقهى‌ او تا چه‌ پایه‌ بوده‌، اما مهارت‌ ادبى‌ او در همین‌ اثر و در اشعاری‌ كه‌ از او باقى‌ مانده‌ است‌، به‌ چشم‌ مى‌خورد. گذشته‌ از آن‌، بغیةالروّاد نشان‌دهنده گرایش‌های‌ یحیى‌ به‌ احوال‌ و اندیشه‌های‌ صوفیانه‌ است‌ و آن‌ را غیر از تأثیر فضای‌ عمومى‌ عصر باید ناشى‌ از تأثیر مستقیم‌ شیخ‌ ابوعبدالله‌ آبلى‌، استاد یحیى‌ و برادرش‌ عبدالرحمان‌ دانست‌.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>افزون‌ بر آن‌، عنوان‌ فقیه‌ در آغاز خطبه بغیة نیز دیده‌ مى‌شود. از این‌جا مى‌توان‌ دانست‌ كه‌ یحیى‌ علم‌ دینى‌ و ادبى‌ عصر را به‌خوبى‌ آموخته‌ بوده‌ است‌. اگر چه‌ از تنها اثری‌ كه‌ از او در دست‌ است‌، نمى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ مایه فقهى‌ او تا چه‌ پایه‌ بوده‌، اما مهارت‌ ادبى‌ او در همین‌ اثر و در اشعاری‌ كه‌ از او باقى‌ مانده‌ است‌، به‌ چشم‌ مى‌خورد. گذشته‌ از آن‌، بغیةالروّاد نشان‌دهنده گرایش‌های‌ یحیى‌ به‌ احوال‌ و اندیشه‌های‌ صوفیانه‌ است‌ و آن‌ را غیر از تأثیر فضای‌ عمومى‌ عصر باید ناشى‌ از تأثیر مستقیم‌ شیخ‌ ابوعبدالله‌ آبلى‌، استاد یحیى‌ و برادرش‌ عبدالرحمان‌ دانست‌.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==آثار==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد.  </div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-751181:rev-751184 --> </table>

Mhosseini https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AE%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%86%D8%8C_%DB%8C%D8%AD%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751181&oldid=prev 2024-08-31T10:27:22Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ابن خلدون، یحیی بن محمد | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = ابن خَلْدون‌ ابوزكریا یحیى بن محمد‌ | نام‌های دیگر = | لقب = | تخلص = | نسب = | نام پدر = ابوعبدالله‌ محمد بن‌ محمد | ولادت = 734ق | م...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = ابن خلدون، یحیی بن محمد<br /> | تصویر = NUR00000.jpg<br /> | اندازه تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = ابن خَلْدون‌ ابوزكریا یحیى بن محمد‌<br /> | نام‌های دیگر = <br /> | لقب = <br /> | تخلص = <br /> | نسب = <br /> | نام پدر = ابوعبدالله‌ محمد بن‌ محمد<br /> | ولادت = 734ق<br /> | محل تولد = <br /> | کشور تولد = <br /> | محل زندگی = <br /> | رحلت = 780ق‌<br /> | شهادت = <br /> | مدفن = <br /> | طول عمر = <br /> | نام همسر = <br /> | فرزندان = <br /> | خویشاوندان = <br /> | دین = <br /> | مذهب = <br /> | پیشه = <br /> | منصب = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> | اساتید = سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌<br /> | مشایخ = <br /> | معاصرین = <br /> | شاگردان = <br /> | اجازه اجتهاد از = <br /> | درجه علمی = <br /> | دانشگاه = <br /> | حوزه = <br /> | علایق پژوهشی = <br /> | سبک نوشتاری = <br /> | آثار = بُغیةالرُّوّاد<br /> | وبگاه = <br /> | امضا = <br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE.....AUTHORCODE<br /> }}<br /> '''ابن خَلْدون‌ ابوزكریا یحیى بن محمد‌''' (734-780ق‌/1334- 1378م‌)، مورخ‌، دبیر و ادیب‌، برادر كوچك‌تر [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|ابن خلدون]] (عبدالرحمان‌ بن‌ محمد). <br /> ==اساتید==<br /> درباره نیمه اول‌ زندگى‌ و پرورش‌ علمى‌ یحیى‌ بن‌ خلدون‌ اطلاع‌ دقیقى‌ در دست‌ نیست‌، اما بر اساس‌ قرائنى‌ مى‌توان‌ گفت‌ كه‌ یحیى‌ و [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] گذشته‌ از پدر خود، نزد استادان‌ مشترك‌ متعددی‌ به‌ویژه‌ كسانى‌ كه‌ همراه‌ سلطان‌ ابوالحسن‌ مَرینى‌ در 748ق‌ به‌ تونس‌ وارد شدند، دانش‌ آموختند. از آن‌جا كه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] این‌ رویداد را با اهمیت‌ بسیار تلقى‌ كرده‌ است‌، تأثیر علمى‌ ناشى‌ از آن‌ را در تربیت‌ یحیى‌ نیز نباید از نظر دور داشت‌. با این‌همه،‌ مدت‌ استفاده آن‌ دو از بیشتر این‌ استادان‌ كوتاه‌ بوده‌ است‌، زیرا برخى‌ از آنان‌ در طاعون‌ 749ق‌ و برخى‌ دیگر در حادثه دریایى‌ 750ق‌ درگذشتند. <br /> <br /> [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]]از مشاهیر این‌ افراد به‌ سَطّى‌ فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ عبدالمهیمن‌ نحوی‌، ابن‌ رضوان‌ ادیب‌، ابن‌ شعیب‌ فاسى‌ حكیم‌ و ادیب‌، ابن‌ عبدالنور فقیه‌ مالكى‌، ابن‌ صباغ‌ محدث‌، ابن‌ مرزوق‌ و آبلى‌ اشاره‌ كرده‌ و از آنان‌ به‌ عنوان‌ مشایخ‌ و دوستان‌ خود سخن‌ رانده‌ است‌. از میان‌ این‌ عالمان‌ استفاده یحیى‌ از محضر ابوعبدالله‌ آبلى‌ و برخى‌ شاگردان‌ او مانند ابوعبدالله‌ شریف‌، مسلم‌ است، به‌ویژه‌ آبلى‌ بر هر دو برادر تأثیر قاطعى‌ داشته‌ است.<br /> <br /> حاجیات‌ احتمال‌ داده‌ كه‌ یحیى‌ به‌ همراه‌ [[ابن خلدون، عبدالرحمن‌ بن‌ محمد|عبدالرحمان‌]] در دربار ابوعنان‌ بوده‌ و در آن‌جا محضر ابوعبدالله‌ شریف‌ را درك‌ كرده‌ است‌. همچنین‌ بسیار محتمل‌ است‌ كه‌ یحیى‌ از لسان‌الدین‌ بن‌ خطیب‌ نیز كه‌ در 761ق‌ به‌ فاس‌ مسافرت‌ كرد، بهره‌ برده‌ باشد، زیرا یحیى‌ در آن‌ زمان‌ در دیوان‌ انشای‌ فاس‌ و زیر نظر ابن‌ رضوان‌ منصب‌ دبیری‌ داشت‌. گذشته‌ از آن‌، نامه‌ای‌ از ابن‌ خطیب‌ به‌ یحیى‌ در دست‌ است‌ كه‌ بیان‌گر رابطه دوستانه آن‌ دو است و نثر مصنوع‌ ابن‌ خطیب‌ مى‌توانسته‌ است‌ راهنمای‌ خوبى‌ برای‌ یحیى‌ در شیوه نگارش‌ بُغیةالرُّوّاد باشد. گذشته‌ از اینها یحیى‌ بن‌ خلدون‌ از ابوالبركات‌ بلفیقى‌، فقیه‌، ادیب‌ و دبیر و ابوعلى‌ زواوی‌، مفتى‌ و از شاگردان‌ بلفیقى‌، و ابن‌ عبدالمهیمن‌ به‌ عنوان‌ استادان‌ خود یاد كرده‌ است‌. ابن‌ خطیب‌ در نامه خود به‌ یحیى‌ او را فاضل‌ و فقیه‌ خوانده‌ است‌.<br /> افزون‌ بر آن‌، عنوان‌ فقیه‌ در آغاز خطبه بغیة نیز دیده‌ مى‌شود. از این‌جا مى‌توان‌ دانست‌ كه‌ یحیى‌ علم‌ دینى‌ و ادبى‌ عصر را به‌خوبى‌ آموخته‌ بوده‌ است‌. اگر چه‌ از تنها اثری‌ كه‌ از او در دست‌ است‌، نمى‌توان‌ دریافت‌ كه‌ مایه فقهى‌ او تا چه‌ پایه‌ بوده‌، اما مهارت‌ ادبى‌ او در همین‌ اثر و در اشعاری‌ كه‌ از او باقى‌ مانده‌ است‌، به‌ چشم‌ مى‌خورد. گذشته‌ از آن‌، بغیةالروّاد نشان‌دهنده گرایش‌های‌ یحیى‌ به‌ احوال‌ و اندیشه‌های‌ صوفیانه‌ است‌ و آن‌ را غیر از تأثیر فضای‌ عمومى‌ عصر باید ناشى‌ از تأثیر مستقیم‌ شیخ‌ ابوعبدالله‌ آبلى‌، استاد یحیى‌ و برادرش‌ عبدالرحمان‌ دانست‌.<br /> ==آثار==<br /> یحیى‌ وقتى‌ به‌ دربار ابوحمو زیّانی بازگشت‌، نوشتن‌ تاریخى‌ برای‌ بنى‌عبدالواد را آغاز كرد. به‌ نظر مى‌رسد كه‌ یحیى‌ این‌ تاریخ‌ را برای‌ اعتذار از آن‌چه‌ رفته‌ بود و تأكید بر وفاداری‌ خود به‌ سلطان‌ زیّانى‌ نوشته‌ است‌، هر چند كه‌ كه‌ ابوحمو خود از او خواست‌ تا چنین‌ تاریخى‌ را فراهم‌ آورد. در عین‌ حال‌، حاجیات‌ احتمال‌ مى‌دهد كه‌ یحیى‌ پیش‌ از پیوستن‌ مجدد به‌ ابوحمو تألیف‌ این‌ تاریخ‌ را آغاز كرده‌ و بخش‌ نخست‌ آن‌ را به‌ پایان‌ آورده‌ باشد. <br /> <br /> این‌ تاریخ‌ مشتمل‌ بر وقایعى‌ است‌ كه‌ تا پایان‌ 766ق‌ روی‌ داده‌ است‌ و خطبه اهدائیه آن‌ مى‌بایست‌ در اوایل‌ 777ق‌ تنظیم‌ شده‌ باشد. چنان‌كه‌ بل و حاجیات متذكر شده‌اند، این‌ اثر از لحاظ بینش‌ انتقادی‌ و نظریه تاریخى‌ قابل‌ قیاس‌ با شیوه‌ و نظر عبدالرحمان‌ نیست‌ و به‌ گفته خود وی‌ منظور از تألیف‌ آن،‌ جاودان‌ ساختن‌ نام‌ دولت‌ بنى‌زیان‌ است‌. این‌ اثر كه‌ نام‌ كامل‌ آن‌ « بُغْیةالرُّوّاد في‌ ذكرالملوك‌ من‌ بني‌عبدالواد و ما حازَه‌ُ أمیرالمسلمین‌ مولانا ابوحمو من‌ الشرف‌ الشاهق‌ الأطواد » است‌، به‌ 2 جلد و 3 بخش‌ تقسیم‌ شده‌ و هر بخش‌ دارای‌ 3 باب‌ است‌. هر باب‌ نیز به‌ نوبه خود به‌ 2 یا 3 فصل‌ تقسیم‌ مى‌شود. اما طول‌ باب‌ها و فصول‌ هماهنگ‌ نیست‌. نخستین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ اسم‌ و وصف‌ محل‌ زندگى‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ تلمسان‌ اختصاص‌ دارد. یحیى‌ در این‌ فصل‌، ضمن‌ ذكر چند حدیث‌ درباره بربرها، به‌ ذكر حدیثى‌ قابل‌توجه‌ پرداخته‌ كه‌ طى‌ آن‌ پیامبراكرم‌ (ص‌) دختر خود فاطمه‌(ع‌) را آگاه‌ كرده‌ كه‌ ذرّیه حسن‌(ع‌) و حسین‌(ع‌) در مغرب‌ دور و میان‌ بربرها، یارانى‌ مى‌یابند.<br /> <br /> فصل‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ كه‌ طولانى‌ترین‌ فصل‌ كتاب‌ به‌ شمار مى‌رود، به‌ ذكر 109 تن‌ از مشاهیر تلمسان‌ یا كسانى‌ كه‌ در آن‌ اقامت‌ گزیده‌اند، اختصاص‌ دارد. در میان‌ این‌ افراد كه‌ فقیه‌، محدث‌، ادیب‌، نسب‌شناس‌، مقری‌، قاضى‌ و جز آن‌ هستند، تعدّد نام‌ زاهدان‌ و صوفیان‌ و اهل‌كرامات‌ قابل‌توجه‌ است‌، چندان‌كه‌ این‌ فصل‌ را برای‌ جست‌وجو در احوال‌ صوفیه شمال‌ افریقا و برخى‌ حكایات‌ و كرامات‌ آنان‌ قابل‌ استناد ساخته‌ است‌. یحیى‌ 3 تن‌ از استادان‌ خود را در همین‌ فصل‌ ذكر كرده‌ است‌. فصل‌ سوم‌ به‌ امیران‌ تلمسان‌ از زمان‌ فتح‌ آن‌ به‌ دست‌ سپاه‌ اسلام‌ اختصاص‌ یافته‌ است‌. باب‌ دوم‌ از بخش‌ اول‌ در نژاد بربری‌ بنى‌عبدالواد بحث‌ مى‌كند و باب‌ سوم‌ به‌ كوتاهى‌ به‌ پیشینه امارت‌ در میان‌ آنان‌ مى‌پردازد. در بخش‌ دوم‌ كتاب‌ از نخستین‌ سلاطین‌ بنى‌عبدالواد یعنى‌ یغمر اسن‌ بن‌ زیان‌ و پسر و نوادگانش‌ یاد شده‌ است‌. بخش‌ سوم‌ كه‌ از لحاظ تاریخى‌ بخش‌ اصلى‌ كتاب‌ محسوب‌ مى‌شود و تمام‌ مجلد دوم‌ را در برمى‌گیرد، درباره تاریخ‌ عهد ابوحموی‌ دوم‌ به‌شیوه سال‌ به‌ سال‌ است‌. این‌ بخش‌ به‌ سبب‌ دست‌رسى‌ یحیى‌ به‌ اسناد حكومتى‌ از لحاظ استناد تاریخى‌ قابل‌ ملاحظه‌ است‌ و در تحقیق‌های‌ بروسلار و بارژه‌ درباره تلمسان‌ مورد استفاده فراوان‌ قرار گرفته‌ است.<br /> <br /> اثر یحیى‌ بن‌ خلدون‌، گذشته‌ از جنبه‌های‌ تاریخى‌ از جهات‌ دیگری‌ نیز در خور توجه‌ است‌، از جمله‌ این‌كه‌ در آن‌ به‌ مناسبت‌های‌ مختلف‌ اشعار و گاه‌ قصایدی‌ طولانى‌ نقل‌ شده و یا برای‌ انبساط خاطر خواننده‌ به‌ ذكر قصه‌هایى‌ همچون‌ داستان‌های‌ فارسى‌ از سلوان‌ المطاع‌ ابن‌ ظفر پرداخته‌ است‌. شیوه سجع‌پردازی‌ و نثر مصنوع‌ یحیى‌ كه‌ از خصایص‌ كتاب‌ شمرده‌ مى‌شود، غالباً تنها در هنگام‌ ذكر نام‌ امرا و سلاطین‌ دیده‌ مى‌شود و در متن‌ اخبار و گزارش‌های‌ تاریخى‌، نثر او از هیچ‌ پیرایه‌ای‌ برخوردار نیست‌.<br /> <br /> این‌ اثر نخستین‌ بار توسط آلفرد بل‌ به‌ همراه‌ ترجمه فرانسوی‌ آن‌ در الجزایر (1904-1913م‌) در 2 جلد چاپ‌ شده‌ است‌ و اخیراً به‌ كوشش‌ عبدالحمید حاجیات‌ به‌ استناد نسخى‌ تازه‌یافته‌، تصحیح‌ مجدد شده‌ و همراه‌ با مقدمه‌ای‌ ممتّع‌ درباره احوال‌ و آثار یحیى‌ بن‌ خلدون‌ در الجزایر (1400ق‌/1980م‌) به‌ چاپ‌ رسیده‌ است‌.&lt;ref&gt; مؤذن‌ جامى‌، محمدمهدی‌، ج3، ص441-444&lt;/ref&gt;<br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> ==منابع مقاله==<br /> مؤذن‌ جامى‌، محمدمهدی‌، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، 1374.<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[رده:زندگی‌نامه]] <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد کد پدیدآور]]</div>

Mhosseini