https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B1%D8%B2%D9%87%D9%85%D8%8C_%D8%B9%D9%84%D9%89%E2%80%8C_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%E2%80%8C 2026-06-25T13:58:25Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B1%D8%B2%D9%87%D9%85%D8%8C_%D8%B9%D9%84%D9%89%E2%80%8C_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%E2%80%8C&diff=812367&oldid=prev 2025-12-31T05:56:10Z

<p>جایگزینی متن - &#039; &#039;&#039;&#039;&#039; به &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44">خط ۴۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابن حِرْزِهِم‌، على‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله'''‌ (د 559ق‌/ 1164م‌)، فقیه‌ و صوفى‌ مغربى‌.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''ابن حِرْزِهِم‌، على‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله'''‌ (د 559ق‌/ 1164م‌)، فقیه‌ و صوفى‌ مغربى‌.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ اهل‌ فاس‌ بوده‌ و كنیه‌اش‌ را ابوالحسن‌ گفته‌اند و نسبش‌ را به‌ عثمان‌ بن‌ عفّان‌ رسانده‌اند. ضبط دیگر نام‌ او '''ابن‌ حِرِزم'''‌ و '''ابن‌ حرازِم'''‌ است‌ كه‌ ظاهراً بیشتر در تداول‌ عامه‌ به‌ كار مى‌رفته‌ است‌.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ اهل‌ فاس‌ بوده‌ و كنیه‌اش‌ را ابوالحسن‌ گفته‌اند و نسبش‌ را به‌ عثمان‌ بن‌ عفّان‌ رسانده‌اند. ضبط دیگر نام‌ او'''ابن‌ حِرِزم'''‌ و'''ابن‌ حرازِم'''‌ است‌ كه‌ ظاهراً بیشتر در تداول‌ عامه‌ به‌ كار مى‌رفته‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آن‌ روزگار، عقاید و آثار [[غزالی، محمد بن محمد|امام‌ محمد غزالى‌]] در میان‌ دانشمندان‌ مغرب‌ به‌ شدت‌ مورد مناقشه‌ و بحث‌ و جدل‌ بود؛ طبعاً ابن‌ حرزهم‌ نیز به‌ بررسى‌ آراء و كتب‌ [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى‌]]، به‌ویژه‌ [[إحياء علوم الدين|إحیاءالعلوم‌]]، پرداخت‌. گویند مدتى‌ گوشه‌ گرفت‌ و به‌ مطالعه دقیق‌ این‌ اثر مشغول‌ شد، تا سرانجام‌ آثار انكار در وی‌ پدید آمد و حتى‌ آراء غزالى‌ را بدعت‌ و خلاف‌ سنت‌ تشخیص‌ داد. از این‌ روی،‌ فتوا به‌ سوختن‌ تمامى‌ نسخه‌های‌ كتاب‌ [[إحياء علوم الدين|إحیاءالعلوم‌]] داد، و از حاكم‌ وقت‌ نیز خواستار تأیید و اجرای‌ این‌ فتوا شد. جمع‌آوری‌ نسخه‌های‌ إحیاء در روز پنجشنبه‌ پایان‌ گرفت‌ و قرار وی‌ و دیگر فقها بر آن‌ بود كه‌ فردای‌ آن‌ روز، كتاب‌ها را جملگى‌ بسوزانند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آن‌ روزگار، عقاید و آثار [[غزالی، محمد بن محمد|امام‌ محمد غزالى‌]] در میان‌ دانشمندان‌ مغرب‌ به‌ شدت‌ مورد مناقشه‌ و بحث‌ و جدل‌ بود؛ طبعاً ابن‌ حرزهم‌ نیز به‌ بررسى‌ آراء و كتب‌ [[غزالی، محمد بن محمد|غزالى‌]]، به‌ویژه‌ [[إحياء علوم الدين|إحیاءالعلوم‌]]، پرداخت‌. گویند مدتى‌ گوشه‌ گرفت‌ و به‌ مطالعه دقیق‌ این‌ اثر مشغول‌ شد، تا سرانجام‌ آثار انكار در وی‌ پدید آمد و حتى‌ آراء غزالى‌ را بدعت‌ و خلاف‌ سنت‌ تشخیص‌ داد. از این‌ روی،‌ فتوا به‌ سوختن‌ تمامى‌ نسخه‌های‌ كتاب‌ [[إحياء علوم الدين|إحیاءالعلوم‌]] داد، و از حاكم‌ وقت‌ نیز خواستار تأیید و اجرای‌ این‌ فتوا شد. جمع‌آوری‌ نسخه‌های‌ إحیاء در روز پنجشنبه‌ پایان‌ گرفت‌ و قرار وی‌ و دیگر فقها بر آن‌ بود كه‌ فردای‌ آن‌ روز، كتاب‌ها را جملگى‌ بسوزانند.</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-794634:rev-812367 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B1%D8%B2%D9%87%D9%85%D8%8C_%D8%B9%D9%84%D9%89%E2%80%8C_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%E2%80%8C&diff=794634&oldid=prev 2025-08-30T07:43:16Z

<p>جایگزینی متن - &#039; &#039; به &#039;&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اساتید =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| اساتید =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>=  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| مشایخ=  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| معاصرین =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = ابومدین‌ الغوث‌، ابوعبدالله‌ تاودی‌</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شاگردان = ابومدین‌ الغوث‌، ابوعبدالله‌ تاودی‌</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-746197:rev-794634 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B1%D8%B2%D9%87%D9%85%D8%8C_%D8%B9%D9%84%D9%89%E2%80%8C_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%E2%80%8C&diff=746197&oldid=prev 2024-08-08T10:51:36Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l69">خط ۶۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{{وابسته‌ها}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:زندگی‌نامه]]  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 مرداد 1403</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد کد پدیدآور]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد کد پدیدآور]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-746196:rev-746197 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B1%D8%B2%D9%87%D9%85%D8%8C_%D8%B9%D9%84%D9%89%E2%80%8C_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%E2%80%8C&diff=746196&oldid=prev 2024-08-08T10:50:58Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46">خط ۴۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ اهل‌ فاس‌ بوده‌ و كنیه‌اش‌ را ابوالحسن‌ گفته‌اند و نسبش‌ را به‌ عثمان‌ بن‌ عفّان‌ رسانده‌اند. ضبط دیگر نام‌ او '''ابن‌ حِرِزم'''‌ و '''ابن‌ حرازِم'''‌ است‌ كه‌ ظاهراً بیشتر در تداول‌ عامه‌ به‌ كار مى‌رفته‌ است‌.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ اهل‌ فاس‌ بوده‌ و كنیه‌اش‌ را ابوالحسن‌ گفته‌اند و نسبش‌ را به‌ عثمان‌ بن‌ عفّان‌ رسانده‌اند. ضبط دیگر نام‌ او '''ابن‌ حِرِزم'''‌ و '''ابن‌ حرازِم'''‌ است‌ كه‌ ظاهراً بیشتر در تداول‌ عامه‌ به‌ كار مى‌رفته‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آن‌ روزگار، عقاید و آثار امام‌ محمد غزالى‌ در میان‌ دانشمندان‌ مغرب‌ به‌ شدت‌ مورد مناقشه‌ و بحث‌ و جدل‌ بود؛ طبعاً ابن‌ حرزهم‌ نیز به‌ بررسى‌ آراء و كتب‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزالى‌، </del>به‌ویژه‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">إحیاءالعلوم‌، </del>پرداخت‌. گویند مدتى‌ گوشه‌ گرفت‌ و به‌ مطالعه دقیق‌ این‌ اثر مشغول‌ شد، تا سرانجام‌ آثار انكار در وی‌ پدید آمد و حتى‌ آراء غزالى‌ را بدعت‌ و خلاف‌ سنت‌ تشخیص‌ داد. از این‌ روی،‌ فتوا به‌ سوختن‌ تمامى‌ نسخه‌های‌ كتاب‌ إحیاءالعلوم‌ داد، و از حاكم‌ وقت‌ نیز خواستار تأیید و اجرای‌ این‌ فتوا شد. جمع‌آوری‌ نسخه‌های‌ إحیاء در روز پنجشنبه‌ پایان‌ گرفت‌ و قرار وی‌ و دیگر فقها بر آن‌ بود كه‌ فردای‌ آن‌ روز، كتاب‌ها را جملگى‌ بسوزانند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در آن‌ روزگار، عقاید و آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزالی، محمد بن محمد|</ins>امام‌ محمد غزالى‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در میان‌ دانشمندان‌ مغرب‌ به‌ شدت‌ مورد مناقشه‌ و بحث‌ و جدل‌ بود؛ طبعاً ابن‌ حرزهم‌ نیز به‌ بررسى‌ آراء و كتب‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزالی، محمد بن محمد|غزالى‌]]، </ins>به‌ویژه‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[إحياء علوم الدين|إحیاءالعلوم‌]]، </ins>پرداخت‌. گویند مدتى‌ گوشه‌ گرفت‌ و به‌ مطالعه دقیق‌ این‌ اثر مشغول‌ شد، تا سرانجام‌ آثار انكار در وی‌ پدید آمد و حتى‌ آراء غزالى‌ را بدعت‌ و خلاف‌ سنت‌ تشخیص‌ داد. از این‌ روی،‌ فتوا به‌ سوختن‌ تمامى‌ نسخه‌های‌ كتاب‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[إحياء علوم الدين|</ins>إحیاءالعلوم‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>داد، و از حاكم‌ وقت‌ نیز خواستار تأیید و اجرای‌ این‌ فتوا شد. جمع‌آوری‌ نسخه‌های‌ إحیاء در روز پنجشنبه‌ پایان‌ گرفت‌ و قرار وی‌ و دیگر فقها بر آن‌ بود كه‌ فردای‌ آن‌ روز، كتاب‌ها را جملگى‌ بسوزانند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً این‌ نخستین‌ بار نبود كه‌ در مغرب‌ با آثار غزالى‌ چنین‌ رفتاری‌ مى‌شد. قبلاً نیز فقها و دستگاه‌ حكومتى‌ در این‌ باب‌ چنین‌ تصمیمى‌ گرفته‌ بودند و خود ابن‌ حرزهم‌ نیز در جوانى‌ درباره آن‌ از فقها استفتاء كرده‌ بود. لیكن‌ این‌ بار بر پایه گزارش‌ برخى‌ منابع‌، كار احراق‌ نسخ‌ إحیاء در نتیجه خوابى‌ كه‌ ابن‌ حرزهم‌ دید، به‌ انجام‌ نرسید. پس‌ از این‌ واقعه‌ وی‌ بار دیگر به‌ مطالعه إحیاءالعلوم‌ پرداخت‌ و به‌ موافقت‌ این‌ كتاب‌ با قرآن‌ و سنّت‌ معتقد شد. بعید نیست‌ كه‌ رابطه عموی‌ ابن‌ حرزهم‌ با غزالى در تغییر عقیده وی‌ مؤثر بوده‌ باشد، از این‌ پس‌ تمایل‌ به‌ تصوّف‌ در او پدید آمد و به‌ تدریج‌ قوت‌ گرفت‌، به‌ طوری‌ كه‌ همه كسانى‌ كه‌ از او سخن‌ گفته‌اند او را با عنوان‌ صوفى‌ یاد كرده‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً این‌ نخستین‌ بار نبود كه‌ در مغرب‌ با آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزالی، محمد بن محمد|</ins>غزالى‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>چنین‌ رفتاری‌ مى‌شد. قبلاً نیز فقها و دستگاه‌ حكومتى‌ در این‌ باب‌ چنین‌ تصمیمى‌ گرفته‌ بودند و خود ابن‌ حرزهم‌ نیز در جوانى‌ درباره آن‌ از فقها استفتاء كرده‌ بود. لیكن‌ این‌ بار بر پایه گزارش‌ برخى‌ منابع‌، كار احراق‌ نسخ‌ إحیاء در نتیجه خوابى‌ كه‌ ابن‌ حرزهم‌ دید، به‌ انجام‌ نرسید. پس‌ از این‌ واقعه‌ وی‌ بار دیگر به‌ مطالعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[إحياء علوم الدين|</ins>إحیاءالعلوم‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پرداخت‌ و به‌ موافقت‌ این‌ كتاب‌ با قرآن‌ و سنّت‌ معتقد شد. بعید نیست‌ كه‌ رابطه عموی‌ ابن‌ حرزهم‌ با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزالی، محمد بن محمد|</ins>غزالى<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در تغییر عقیده وی‌ مؤثر بوده‌ باشد، از این‌ پس‌ تمایل‌ به‌ تصوّف‌ در او پدید آمد و به‌ تدریج‌ قوت‌ گرفت‌، به‌ طوری‌ كه‌ همه كسانى‌ كه‌ از او سخن‌ گفته‌اند او را با عنوان‌ صوفى‌ یاد كرده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==طریقت تصوف==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==طریقت تصوف==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن‌ زیات‌ مى‌گوید كه‌ وی‌ در تصوف‌، بر طریقه ملامتیه‌ بوده‌ است‌. وی‌ سرانجام‌، ابن‌ عربى‌ را - كه‌ از مریدان‌ حجةالاسلام‌ غزالى‌ بود - به‌ شیخى‌ برگزید و از او خرقه‌ دریافت‌ داشت‌؛ پس‌ تصوف‌ ابن‌ حرزهم‌ مى‌بایست‌ تصوفى‌ معتدل‌، از آن‌ نوع‌ كه‌ غزالى‌ بدان‌ پای‌بند بود، باشد، وی‌ كتاب‌ إحیاءالعلوم‌ غزالى‌ را همواره‌ مورد ستایش‌ قرار مى‌داد و ظاهراً مدتى‌ نیز به‌ تدریس‌ كتاب‌ الرعایة محاسبى‌ اشتغال‌ داشته‌ است. وی‌ در راه‌ تصوف‌، انزوا پیش‌ نگرفت‌ و از اجتماع‌ و مجالس‌ درس‌ و وعظ نبرید.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابن‌ زیات‌ مى‌گوید كه‌ وی‌ در تصوف‌، بر طریقه ملامتیه‌ بوده‌ است‌. وی‌ سرانجام‌، ابن‌ عربى‌ را - كه‌ از مریدان‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزالی، محمد بن محمد|</ins>حجةالاسلام‌ غزالى‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود - به‌ شیخى‌ برگزید و از او خرقه‌ دریافت‌ داشت‌؛ پس‌ تصوف‌ ابن‌ حرزهم‌ مى‌بایست‌ تصوفى‌ معتدل‌، از آن‌ نوع‌ كه‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزالی، محمد بن محمد|</ins>غزالى‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بدان‌ پای‌بند بود، باشد، وی‌ كتاب‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[إحياء علوم الدين|</ins>إحیاءالعلوم‌ غزالى‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را همواره‌ مورد ستایش‌ قرار مى‌داد و ظاهراً مدتى‌ نیز به‌ تدریس‌ كتاب‌ الرعایة محاسبى‌ اشتغال‌ داشته‌ است. وی‌ در راه‌ تصوف‌، انزوا پیش‌ نگرفت‌ و از اجتماع‌ و مجالس‌ درس‌ و وعظ نبرید.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شاگردان==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==شاگردان==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس‌ از آن‌كه‌ به‌ شهر مراكش‌ كوچید شاگردان‌ و پیروان‌ بسیار یافت‌ كه‌ از میان‌ آنان‌ دو تن‌ نام‌بردارترند: یكى‌ ابومدین‌ الغوث‌ (ه م‌) عارف‌ عالى‌مقام كه‌ به‌ گفته مقری ‌تلمسانى‌ از ابن‌حرزهم‌ خرقه‌ گرفت‌ و دیگری‌ ابوعبدالله‌ تاودی‌. اما جانشینش‌ در وعظ و ارشاد و تدریس‌ الرعایة، عیسى‌ بن‌ الحداد بوده‌ است‌.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس‌ از آن‌كه‌ به‌ شهر مراكش‌ كوچید شاگردان‌ و پیروان‌ بسیار یافت‌ كه‌ از میان‌ آنان‌ دو تن‌ نام‌بردارترند: یكى‌ ابومدین‌ الغوث‌ (ه م‌) عارف‌ عالى‌مقام كه‌ به‌ گفته مقری ‌تلمسانى‌ از ابن‌حرزهم‌ خرقه‌ گرفت‌ و دیگری‌ ابوعبدالله‌ تاودی‌. اما جانشینش‌ در وعظ و ارشاد و تدریس‌ الرعایة، عیسى‌ بن‌ الحداد بوده‌ است‌.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l55">خط ۵۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ در سراسر مغرب‌، مورد تكریم‌ و احترام‌ بوده‌ تا جایى‌ كه‌ او را رئیس‌الفقهای‌ آن‌ دیار خوانده‌اند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ در سراسر مغرب‌، مورد تكریم‌ و احترام‌ بوده‌ تا جایى‌ كه‌ او را رئیس‌الفقهای‌ آن‌ دیار خوانده‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع‌، او را فقیه‌، حافظ، زاهد، عالم‌، محدث‌، مفسر و نحوی‌ گفته‌اند. وی‌ مردی‌ زاهد و پرهیزگار بود و به‌ اغراض‌ دنیایى‌ اعتنایى‌ نداشت‌. نقل‌ كرده‌اند كه‌ پس‌ از مرگ‌ پدر، سهم‌الارث‌ خویش‌ را به‌ اصرار به‌ برادرش‌ ابوالقاسم‌ بخشید.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در منابع‌، او را فقیه‌، حافظ، زاهد، عالم‌، محدث‌، مفسر و نحوی‌ گفته‌اند. وی‌ مردی‌ زاهد و پرهیزگار بود و به‌ اغراض‌ دنیایى‌ اعتنایى‌ نداشت‌. نقل‌ كرده‌اند كه‌ پس‌ از مرگ‌ پدر، سهم‌الارث‌ خویش‌ را به‌ اصرار به‌ برادرش‌ ابوالقاسم‌ بخشید.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ هیچ‌گاه‌ از دعوت‌ مردم‌ به‌ زهد، توبه‌دادن‌ و راهنمایى‌ قوم‌ باز نایستاد، و با امرا و حكام،‌ با شجاعت‌ و تا حدّی‌ درشتى‌ روبه‌رو مى‌شد. نمونه‌ای‌ از شجاعت‌ او در مقابله با امراء، ماجرای‌ ابوالحكم‌ ابن‌ برّجان‌ (ه م‌) است‌ كه‌ از صوفیه پیرو امام‌ غزالى‌ و از مخالفان‌ جدّی‌ دستگاه‌ حكومتى‌ بود. ابن‌ برجان‌ را به‌ جرم‌ تأویل‌ محكوم‌ كردند و پس‌ از مرگش‌، سلطان‌ امر داد كه‌ جسد وی‌ را در مزبله‌ بیندازند. چون‌ ابن‌ حرزهم‌ از این‌ حكم‌ با خبر شد، دعوتى‌ علنى‌ از مردم‌ كرد تا به‌ تشییع‌ جنازه‌اش‌ بشتابند و او را «فاضل‌ فقیه‌ و زاهد» خواند. دعوت‌ وی‌ البته‌ كارگر افتاد و جنازه ابوالحكم‌ با احترام‌ تمام‌ به‌ خاك‌ سپرده‌ شد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی‌ هیچ‌گاه‌ از دعوت‌ مردم‌ به‌ زهد، توبه‌دادن‌ و راهنمایى‌ قوم‌ باز نایستاد، و با امرا و حكام،‌ با شجاعت‌ و تا حدّی‌ درشتى‌ روبه‌رو مى‌شد. نمونه‌ای‌ از شجاعت‌ او در مقابله با امراء، ماجرای‌ ابوالحكم‌ ابن‌ برّجان‌ (ه م‌) است‌ كه‌ از صوفیه پیرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غزالی، محمد بن محمد|</ins>امام‌ غزالى‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و از مخالفان‌ جدّی‌ دستگاه‌ حكومتى‌ بود. ابن‌ برجان‌ را به‌ جرم‌ تأویل‌ محكوم‌ كردند و پس‌ از مرگش‌، سلطان‌ امر داد كه‌ جسد وی‌ را در مزبله‌ بیندازند. چون‌ ابن‌ حرزهم‌ از این‌ حكم‌ با خبر شد، دعوتى‌ علنى‌ از مردم‌ كرد تا به‌ تشییع‌ جنازه‌اش‌ بشتابند و او را «فاضل‌ فقیه‌ و زاهد» خواند. دعوت‌ وی‌ البته‌ كارگر افتاد و جنازه ابوالحكم‌ با احترام‌ تمام‌ به‌ خاك‌ سپرده‌ شد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كرامات‌ و مكاشفات‌ بسیاری‌ نیز به‌ او نسبت‌ داده‌اند و از جمله این‌ كرامات‌، یكى‌ پیشگویى‌ زمان‌ مرگش‌ بوده‌ است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كرامات‌ و مكاشفات‌ بسیاری‌ نیز به‌ او نسبت‌ داده‌اند و از جمله این‌ كرامات‌، یكى‌ پیشگویى‌ زمان‌ مرگش‌ بوده‌ است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات، مدفن==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وفات، مدفن==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وفات‌ او در آخرین‌ روز، یا به‌ قول‌ ابن‌ زیات‌ در اواخر شعبان‌ 559ق‌ در زادگاهش‌ روی‌ داد و همانجا دفن‌ شد. و چنان‌كه‌ از گفته باباتنبكتى‌ برمى‌آید، مدفنش‌ نزد مردم‌ از مزارات‌ متبرك‌ شمرده‌ مى‌شد، و ظاهراً بدین‌ سبب‌ بود كه‌ سلطان‌ محمد بن‌ عبدالله‌ در 1177ق‌/1763م‌ امر به‌ بنای‌ گنبدی‌ بر گور او كرد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وفات‌ او در آخرین‌ روز، یا به‌ قول‌ ابن‌ زیات‌ در اواخر شعبان‌ 559ق‌ در زادگاهش‌ روی‌ داد و همانجا دفن‌ شد. و چنان‌كه‌ از گفته باباتنبكتى‌ برمى‌آید، مدفنش‌ نزد مردم‌ از مزارات‌ متبرك‌ شمرده‌ مى‌شد، و ظاهراً بدین‌ سبب‌ بود كه‌ سلطان‌ محمد بن‌ عبدالله‌ در 1177ق‌/1763م‌ امر به‌ بنای‌ گنبدی‌ بر گور او كرد.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرامگاه‌ ابن‌ حرزهم‌ تقریباً در 15 كیلومتری‌ جنوب‌ شرقى‌ فاس‌ قرار دارد و به‌ نام‌ خود او «سیدی‌ حَرازم‌» خوانده‌ مى‌شود و زیارتگاه‌ مردم‌ است‌.&lt;ref&gt; جلالى‌مقدم‌، مسعود، ج3، ص342-343&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آرامگاه‌ ابن‌ حرزهم‌ تقریباً در 15 كیلومتری‌ جنوب‌ شرقى‌ فاس‌ قرار دارد و به‌ نام‌ خود او «سیدی‌ حَرازم‌» خوانده‌ مى‌شود و زیارتگاه‌ مردم‌ است‌.&lt;ref&gt; جلالى‌مقدم‌، مسعود، ج3، ص342-343&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس==</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-745405:rev-746196 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D8%B1%D8%B2%D9%87%D9%85%D8%8C_%D8%B9%D9%84%D9%89%E2%80%8C_%D8%A8%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D9%84%E2%80%8C&diff=745405&oldid=prev 2024-08-03T11:54:19Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = ابن حرزهم، على‌ بن‌ اسماعیل‌ | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = ابن حِرْزِهِم‌، على‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله | نام‌های دیگر = ابن‌ حِرِزم، ابن‌ حرازِم | لقب = | تخلص = | نس...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = ابن حرزهم، على‌ بن‌ اسماعیل‌<br /> | تصویر = NUR00000.jpg<br /> | اندازه تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = ابن حِرْزِهِم‌، على‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله<br /> | نام‌های دیگر = ابن‌ حِرِزم، ابن‌ حرازِم<br /> | لقب = <br /> | تخلص = <br /> | نسب = <br /> | نام پدر = اسماعیل‌ بن‌ محمد<br /> | ولادت = <br /> | محل تولد = <br /> | کشور تولد = <br /> | محل زندگی = <br /> | رحلت = 559ق‌<br /> | شهادت = <br /> | مدفن = فاس‌<br /> | طول عمر = <br /> | نام همسر = <br /> | فرزندان = <br /> | خویشاوندان = <br /> | دین = <br /> | مذهب = <br /> | پیشه = <br /> | منصب = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> | اساتید = <br /> | مشایخ = <br /> | معاصرین = <br /> | شاگردان = ابومدین‌ الغوث‌، ابوعبدالله‌ تاودی‌<br /> | اجازه اجتهاد از = <br /> | درجه علمی = <br /> | دانشگاه = <br /> | حوزه = <br /> | علایق پژوهشی = <br /> | سبک نوشتاری = <br /> | آثار = <br /> | وبگاه = <br /> | امضا = <br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE.....AUTHORCODE<br /> }}<br /> '''ابن حِرْزِهِم‌، على‌ بن‌ اسماعیل‌ بن‌ محمد بن‌ عبدالله'''‌ (د 559ق‌/ 1164م‌)، فقیه‌ و صوفى‌ مغربى‌. <br /> <br /> وی‌ اهل‌ فاس‌ بوده‌ و كنیه‌اش‌ را ابوالحسن‌ گفته‌اند و نسبش‌ را به‌ عثمان‌ بن‌ عفّان‌ رسانده‌اند. ضبط دیگر نام‌ او '''ابن‌ حِرِزم'''‌ و '''ابن‌ حرازِم'''‌ است‌ كه‌ ظاهراً بیشتر در تداول‌ عامه‌ به‌ كار مى‌رفته‌ است‌.<br /> <br /> در آن‌ روزگار، عقاید و آثار امام‌ محمد غزالى‌ در میان‌ دانشمندان‌ مغرب‌ به‌ شدت‌ مورد مناقشه‌ و بحث‌ و جدل‌ بود؛ طبعاً ابن‌ حرزهم‌ نیز به‌ بررسى‌ آراء و كتب‌ غزالى‌، به‌ویژه‌ إحیاءالعلوم‌، پرداخت‌. گویند مدتى‌ گوشه‌ گرفت‌ و به‌ مطالعه دقیق‌ این‌ اثر مشغول‌ شد، تا سرانجام‌ آثار انكار در وی‌ پدید آمد و حتى‌ آراء غزالى‌ را بدعت‌ و خلاف‌ سنت‌ تشخیص‌ داد. از این‌ روی،‌ فتوا به‌ سوختن‌ تمامى‌ نسخه‌های‌ كتاب‌ إحیاءالعلوم‌ داد، و از حاكم‌ وقت‌ نیز خواستار تأیید و اجرای‌ این‌ فتوا شد. جمع‌آوری‌ نسخه‌های‌ إحیاء در روز پنجشنبه‌ پایان‌ گرفت‌ و قرار وی‌ و دیگر فقها بر آن‌ بود كه‌ فردای‌ آن‌ روز، كتاب‌ها را جملگى‌ بسوزانند.<br /> ظاهراً این‌ نخستین‌ بار نبود كه‌ در مغرب‌ با آثار غزالى‌ چنین‌ رفتاری‌ مى‌شد. قبلاً نیز فقها و دستگاه‌ حكومتى‌ در این‌ باب‌ چنین‌ تصمیمى‌ گرفته‌ بودند و خود ابن‌ حرزهم‌ نیز در جوانى‌ درباره آن‌ از فقها استفتاء كرده‌ بود. لیكن‌ این‌ بار بر پایه گزارش‌ برخى‌ منابع‌، كار احراق‌ نسخ‌ إحیاء در نتیجه خوابى‌ كه‌ ابن‌ حرزهم‌ دید، به‌ انجام‌ نرسید. پس‌ از این‌ واقعه‌ وی‌ بار دیگر به‌ مطالعه إحیاءالعلوم‌ پرداخت‌ و به‌ موافقت‌ این‌ كتاب‌ با قرآن‌ و سنّت‌ معتقد شد. بعید نیست‌ كه‌ رابطه عموی‌ ابن‌ حرزهم‌ با غزالى در تغییر عقیده وی‌ مؤثر بوده‌ باشد، از این‌ پس‌ تمایل‌ به‌ تصوّف‌ در او پدید آمد و به‌ تدریج‌ قوت‌ گرفت‌، به‌ طوری‌ كه‌ همه كسانى‌ كه‌ از او سخن‌ گفته‌اند او را با عنوان‌ صوفى‌ یاد كرده‌اند.<br /> ==طریقت تصوف==<br /> ابن‌ زیات‌ مى‌گوید كه‌ وی‌ در تصوف‌، بر طریقه ملامتیه‌ بوده‌ است‌. وی‌ سرانجام‌، ابن‌ عربى‌ را - كه‌ از مریدان‌ حجةالاسلام‌ غزالى‌ بود - به‌ شیخى‌ برگزید و از او خرقه‌ دریافت‌ داشت‌؛ پس‌ تصوف‌ ابن‌ حرزهم‌ مى‌بایست‌ تصوفى‌ معتدل‌، از آن‌ نوع‌ كه‌ غزالى‌ بدان‌ پای‌بند بود، باشد، وی‌ كتاب‌ إحیاءالعلوم‌ غزالى‌ را همواره‌ مورد ستایش‌ قرار مى‌داد و ظاهراً مدتى‌ نیز به‌ تدریس‌ كتاب‌ الرعایة محاسبى‌ اشتغال‌ داشته‌ است. وی‌ در راه‌ تصوف‌، انزوا پیش‌ نگرفت‌ و از اجتماع‌ و مجالس‌ درس‌ و وعظ نبرید. <br /> ==شاگردان==<br /> پس‌ از آن‌كه‌ به‌ شهر مراكش‌ كوچید شاگردان‌ و پیروان‌ بسیار یافت‌ كه‌ از میان‌ آنان‌ دو تن‌ نام‌بردارترند: یكى‌ ابومدین‌ الغوث‌ (ه م‌) عارف‌ عالى‌مقام كه‌ به‌ گفته مقری ‌تلمسانى‌ از ابن‌حرزهم‌ خرقه‌ گرفت‌ و دیگری‌ ابوعبدالله‌ تاودی‌. اما جانشینش‌ در وعظ و ارشاد و تدریس‌ الرعایة، عیسى‌ بن‌ الحداد بوده‌ است‌.<br /> ==ویژگی‌های اخلاقی==<br /> وی‌ در سراسر مغرب‌، مورد تكریم‌ و احترام‌ بوده‌ تا جایى‌ كه‌ او را رئیس‌الفقهای‌ آن‌ دیار خوانده‌اند.<br /> در منابع‌، او را فقیه‌، حافظ، زاهد، عالم‌، محدث‌، مفسر و نحوی‌ گفته‌اند. وی‌ مردی‌ زاهد و پرهیزگار بود و به‌ اغراض‌ دنیایى‌ اعتنایى‌ نداشت‌. نقل‌ كرده‌اند كه‌ پس‌ از مرگ‌ پدر، سهم‌الارث‌ خویش‌ را به‌ اصرار به‌ برادرش‌ ابوالقاسم‌ بخشید.<br /> وی‌ هیچ‌گاه‌ از دعوت‌ مردم‌ به‌ زهد، توبه‌دادن‌ و راهنمایى‌ قوم‌ باز نایستاد، و با امرا و حكام،‌ با شجاعت‌ و تا حدّی‌ درشتى‌ روبه‌رو مى‌شد. نمونه‌ای‌ از شجاعت‌ او در مقابله با امراء، ماجرای‌ ابوالحكم‌ ابن‌ برّجان‌ (ه م‌) است‌ كه‌ از صوفیه پیرو امام‌ غزالى‌ و از مخالفان‌ جدّی‌ دستگاه‌ حكومتى‌ بود. ابن‌ برجان‌ را به‌ جرم‌ تأویل‌ محكوم‌ كردند و پس‌ از مرگش‌، سلطان‌ امر داد كه‌ جسد وی‌ را در مزبله‌ بیندازند. چون‌ ابن‌ حرزهم‌ از این‌ حكم‌ با خبر شد، دعوتى‌ علنى‌ از مردم‌ كرد تا به‌ تشییع‌ جنازه‌اش‌ بشتابند و او را «فاضل‌ فقیه‌ و زاهد» خواند. دعوت‌ وی‌ البته‌ كارگر افتاد و جنازه ابوالحكم‌ با احترام‌ تمام‌ به‌ خاك‌ سپرده‌ شد.<br /> كرامات‌ و مكاشفات‌ بسیاری‌ نیز به‌ او نسبت‌ داده‌اند و از جمله این‌ كرامات‌، یكى‌ پیشگویى‌ زمان‌ مرگش‌ بوده‌ است. <br /> ==وفات، مدفن==<br /> وفات‌ او در آخرین‌ روز، یا به‌ قول‌ ابن‌ زیات‌ در اواخر شعبان‌ 559ق‌ در زادگاهش‌ روی‌ داد و همانجا دفن‌ شد. و چنان‌كه‌ از گفته باباتنبكتى‌ برمى‌آید، مدفنش‌ نزد مردم‌ از مزارات‌ متبرك‌ شمرده‌ مى‌شد، و ظاهراً بدین‌ سبب‌ بود كه‌ سلطان‌ محمد بن‌ عبدالله‌ در 1177ق‌/1763م‌ امر به‌ بنای‌ گنبدی‌ بر گور او كرد.<br /> آرامگاه‌ ابن‌ حرزهم‌ تقریباً در 15 كیلومتری‌ جنوب‌ شرقى‌ فاس‌ قرار دارد و به‌ نام‌ خود او «سیدی‌ حَرازم‌» خوانده‌ مى‌شود و زیارتگاه‌ مردم‌ است‌.&lt;ref&gt; جلالى‌مقدم‌، مسعود، ج3، ص342-343&lt;/ref&gt;<br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> ==منابع مقاله==<br /> جلالى‌مقدم‌، مسعود، دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر کاظم موسوی بجنوردی، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، چاپ دوم، 1374.<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[رده:زندگی‌نامه]] <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد کد پدیدآور]]</div>

Mhosseini