ابن‌ زبا‌له‌، محمد بن حسن ‌ - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Hbaghizadeh: /* منابع مقاله */

2026-07-03T19:41:25Z

منابع مقاله

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۱
خط ۱۱۶:		خط ۱۱۶:

	==منابع مقاله==		==منابع مقاله==
	*[https://noorlib.ir/book/view/20943?volumeNumber=3&pageNumber=51 ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، الضعفاء و المتروکین، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۶ق/~~۱۹۸۶م، ج۳~~]		*[https://noorlib.ir/book/view/20943?volumeNumber=3&pageNumber=51 ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، الضعفاء و المتروکین، ج۳، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م]
	*امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق، ج۵		*امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، ج۵، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق،
	*سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، قم: کتابخانه حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی (ره)، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق، ج۱		*سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، قم: کتابخانه حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی (ره)، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق،
	*ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفيات المشاهير و ~~الأعلام،~~ بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق، ~~ج۱۵~~		*ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفيات المشاهير و الأعلام،ج۱۵، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق،

	==وابسته‌ها==		==وابسته‌ها==

Hbaghizadeh: /* آثار */

2026-07-03T19:40:04Z

آثار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۰
خط ۴۲:		خط ۴۲:
	}}		}}

	'''محمد بن حسن بن ابی الحسن بن زباله مخزومی مدنی''' (متوفی پیش از ۲۰۰ق)، مشهور به '''ابن زباله'''، از محدثان، اخباریان و نویسندگان قرن دوم هجری در مدینه بود. او از راویان و نویسندگان اولیه تاریخ مدینه به شمار می‌رود و کتاب «اخبار المدینه» یا «تاریخ المدینه» از آثار مهم اوست که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است. ابن زباله از مالک بن انس و دیگر محدثان مدینه روایت کرده و راویانی چون زبیر بن بکار و احمد بن صالح مصری از او نقل حدیث کرده‌اند. درباره وثاقت او میان رجال‌شناسان اختلاف نظر جدی وجود دارد؛ برخی او را به کذب و وضع حدیث متهم کرده‌اند، در حالی که برخی او را در زمینه مغازی و انساب بسیار دانا توصیف کرده‌اند.		'''محمد بن حسن بن ابی الحسن بن زباله مخزومی مدنی''' (متوفی پیش از ۲۰۰ق)، مشهور به '''ابن زباله'''، از محدثان، اخباریان و نویسندگان قرن دوم هجری در مدینه بود. او از راویان و نویسندگان اولیه تاریخ مدینه به شمار می‌رود و کتاب «اخبار المدینه» یا «تاریخ المدینه» از آثار مهم اوست که بعدها [[ابن بکار، زبیر\|زبیر بن بکار]] از آن استفاده کرده است. ابن زباله از [[مالک بن انس]] و دیگر محدثان مدینه روایت کرده و راویانی چون [[ابن بکار، زبیر\|زبیر بن بکار]] و احمد بن صالح مصری از او نقل حدیث کرده‌اند. درباره وثاقت او میان رجال‌شناسان اختلاف نظر جدی وجود دارد؛ برخی او را به کذب و وضع حدیث متهم کرده‌اند، در حالی که برخی او را در زمینه مغازی و انساب بسیار دانا توصیف کرده‌اند.

	==ولادت==		==ولادت==
خط ۵۱:		خط ۵۱:
	ابن زباله از استادان متعددی روایت کرده است که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:		ابن زباله از استادان متعددی روایت کرده است که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

	- مالک بن انس (امام مالک)<ref name="ibnjozi" /><ref name="dhahabi" />		- [[مالک بن انس]] (امام مالک)<ref name="ibnjozi" /><ref name="dhahabi" />

	- سلیمان بن بلال<ref name="dhahabi" />		- سلیمان بن بلال<ref name="dhahabi" />
خط ۶۱:		خط ۶۱:
	===شاگردان===		===شاگردان===
	راویان متعددی از او حدیث و اخبار نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:		راویان متعددی از او حدیث و اخبار نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:
	- زبیر بن بکار (راوی و نویسنده معروف)<ref name="sezgin">سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۲۰۱-۲۰۲</ref><ref name="dhahabi" />
			- [[ابن بکار، زبیر\|زبیر بن بکار]] (راوی و نویسنده معروف)<ref name="sezgin">سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۲۰۱-۲۰۲</ref><ref name="dhahabi" />

	- احمد بن صالح مصری<ref name="dhahabi" />		- احمد بن صالح مصری<ref name="dhahabi" />

	- ابوخیثمه<ref name="dhahabi" />		- [[نسائی، زهیر بن حرب\|ابوخیثمه]]<ref name="dhahabi" />

	- هارون حمّال<ref name="dhahabi" />		- هارون حمّال<ref name="dhahabi" />
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۹:

	- '''کتاب اخبار المدینه (تاریخ المدینه):''' از نخستین آثار در زمینه تاریخ مدینه که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است.<ref name="sezgin" />		- '''کتاب اخبار المدینه (تاریخ المدینه):''' از نخستین آثار در زمینه تاریخ مدینه که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است.<ref name="sezgin" />

	- '''منتخب من کتاب أزواج النبی صلی‌الله‌علیه‌وسلم'''		- '''منتخب من کتاب أزواج النبی صلی‌الله‌علیه‌وسلم'''

Hbaghizadeh: /* آثار */

2026-07-03T19:37:14Z

آثار

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۰۷
خط ۱۰۸:		خط ۱۰۸:

	- '''کتاب اخبار المدینه (تاریخ المدینه):''' از نخستین آثار در زمینه تاریخ مدینه که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است.<ref name="sezgin" />		- '''کتاب اخبار المدینه (تاریخ المدینه):''' از نخستین آثار در زمینه تاریخ مدینه که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است.<ref name="sezgin" />
			- '''منتخب من کتاب أزواج النبی صلی‌الله‌علیه‌وسلم'''

	==پانويس==		==پانويس==

Hbaghizadeh: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محمد بن حسن بن زباله | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمد بن حسن بن ابی الحسن بن زباله مخزومی مدنی | نام‌های دیگر = ابو الحسن | لقب = ابن زباله | تخلص = | نسب = از قبیله مخزوم | نام پدر = حسن...» ایجاد کرد

2026-07-03T19:35:43Z

صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه | عنوان = محمد بن حسن بن زباله | تصویر = NUR00000.jpg | اندازه تصویر = | توضیح تصویر = | نام کامل = محمد بن حسن بن ابی الحسن بن زباله مخزومی مدنی | نام‌های دیگر = ابو الحسن | لقب = ابن زباله | تخلص = | نسب = از قبیله مخزوم | نام پدر = حسن...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه
| عنوان = محمد بن حسن بن زباله
| تصویر = NUR00000.jpg
| اندازه تصویر =
| توضیح تصویر =
| نام کامل = محمد بن حسن بن ابی الحسن بن زباله مخزومی مدنی
| نام‌های دیگر = ابو الحسن
| لقب = ابن زباله
| تخلص =
| نسب = از قبیله مخزوم
| نام پدر = حسن بن ابی الحسن بن زباله
| ولادت = اواخر قرن دوم هجری
| محل تولد = مدینه
| کشور تولد =
| محل زندگی = مدینه
| رحلت = قبل از ۲۰۰ هجری قمری
| شهادت =
| مدفن = مدینه
| طول عمر =
| نام همسر =
| فرزندان =
| خویشاوندان =
| دین = اسلام
| مذهب =
| پیشه = محدث، اخباری، نویسنده
| درجه علمی =
| دانشگاه =
| علایق پژوهشی = تاریخ مدینه، مغازی، انساب
| منصب =
| پس از =
| پیش از =
| اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | مالک بن انس | سلیمان بن بلال | دراوردی | اسامه بن زید بن اسلم}}
| مشایخ =
| معاصرین =
| شاگردان = {{فهرست جعبه عمودی | زبیر بن بکار | احمد بن صالح مصری | ابوخیثمه | هارون حمّال | عبدالله بن احمد بن ابی مسرّه}}
| اجازه اجتهاد از =
| آثار = {{فهرست جعبه عمودی | کتاب اخبار المدینه (تاریخ المدینه)}}
| سبک نوشتاری =
| وبگاه =
| امضا =
| کد مؤلف = AUTHORCODE55579AUTHORCODE
}}

'''محمد بن حسن بن ابی الحسن بن زباله مخزومی مدنی''' (متوفی پیش از ۲۰۰ق)، مشهور به '''ابن زباله'''، از محدثان، اخباریان و نویسندگان قرن دوم هجری در مدینه بود. او از راویان و نویسندگان اولیه تاریخ مدینه به شمار می‌رود و کتاب «اخبار المدینه» یا «تاریخ المدینه» از آثار مهم اوست که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است. ابن زباله از مالک بن انس و دیگر محدثان مدینه روایت کرده و راویانی چون زبیر بن بکار و احمد بن صالح مصری از او نقل حدیث کرده‌اند. درباره وثاقت او میان رجال‌شناسان اختلاف نظر جدی وجود دارد؛ برخی او را به کذب و وضع حدیث متهم کرده‌اند، در حالی که برخی او را در زمینه مغازی و انساب بسیار دانا توصیف کرده‌اند.

==ولادت==
تاریخ دقیق تولد محمد بن حسن بن زباله در منابع ذکر نشده است. او در مدینه به دنیا آمد و به قبیله مخزوم منتسب بود.<ref name="ibnjozi">[https://noorlib.ir/book/view/20943?volumeNumber=3&pageNumber=51 ابن جوزی، الضعفاء و المتروکین، ج۳، ص۵۱]</ref><ref name="dhahabi">ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفيات المشاهير و الأعلام، ج۱۵، ص۳۶۴</ref> کنیه او «ابو الحسن» ذکر شده است.<ref name="amini">امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، ج۵، ص۴۰۷</ref>

==تحصیلات==
===اساتید===
ابن زباله از استادان متعددی روایت کرده است که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:

- مالک بن انس (امام مالک)<ref name="ibnjozi" /><ref name="dhahabi" />

- سلیمان بن بلال<ref name="dhahabi" />

- دراوردی (عبدالعزیز بن محمد دراوردی)<ref name="ibnjozi" /><ref name="dhahabi" />

- اسامه بن زید بن اسلم<ref name="dhahabi" />

===شاگردان===
راویان متعددی از او حدیث و اخبار نقل کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به افراد زیر اشاره کرد:
- زبیر بن بکار (راوی و نویسنده معروف)<ref name="sezgin">سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، ج۱، ص۲۰۱-۲۰۲</ref><ref name="dhahabi" />

- احمد بن صالح مصری<ref name="dhahabi" />

- ابوخیثمه<ref name="dhahabi" />

- هارون حمّال<ref name="dhahabi" />

- عبدالله بن احمد بن ابی مسرّه<ref name="dhahabi" />

==فعالیت‌ها==
===جایگاه علمی===
ابن زباله از نویسندگان و اخباریان اولیه در زمینه تاریخ مدینه به شمار می‌رود.<ref name="sezgin" /> او کتابی در تاریخ مدینه تألیف کرده که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است.<ref name="sezgin" /> احمد بن صالح مصری درباره او گفته است: «من از او صد هزار حدیث نوشتم، سپس برایم روشن شد که او حدیث می‌ساخت، پس او را رها کردم. و کسی را داناتر از او به مغازی و انساب ندیدم.»<ref name="dhahabi" />

===تألیف===
از مهم‌ترین آثار ابن زباله می‌توان به کتاب «اخبار المدینه» یا «تاریخ المدینه» اشاره کرد که از نخستین آثار در زمینه تاریخ مدینه به شمار می‌رود.<ref name="sezgin" />

==دیدگاه رجال‌شناسان درباره وثاقت==
درباره وثاقت ابن زباله میان رجال‌شناسان اختلاف نظر شدیدی وجود دارد:

- '''تضعیف شدید:'''

- یحیی بن معین او را «لیس بثقة» و «کان یسرق الحدیث» و «کذاب» توصیف کرده است.<ref name="ibnjozi" /><ref name="dhahabi" />

- ابوداوود او را «کذاب» خوانده است.<ref name="ibnjozi" /><ref name="dhahabi" />

- [[نسائی، احمد بن علی|نسایی]] و ازدی او را «متروک الحدیث» دانسته‌اند.

- [[بخاری، محمد بن اسماعیل|بخاری]] گفته است: «عنده مناکیر» (در روایاتش مطالب ناشناخته و منکر وجود دارد).<ref name="ibnjozi" />

- رازی (ابوحاتم) او را «واهی الحدیث» و «ضعیف» توصیف کرده است.<ref name="ibnjozi" />

- [[دارقطنی، علی بن عمر|دارقطنی]] او را «منکر الحدیث» خوانده است.<ref name="ibnjozi" />

- [[ابن حبان، محمد بن حبان|ابن حبان]] گفته است: «از ثقات چیزهایی روایت می‌کند که از آنها نشنیده است.»<ref name="ibnjozi" />

- [[ابن عدی، عبدالله بن عدی|ابن عدی]] برخی روایات او از مالک را منکر دانسته است.<ref name="dhahabi" />

- '''توصیف به دانش وسیع:''' با وجود تضعیف شدید، برخی از رجال‌شناسان به دانش گسترده او در زمینه مغازی و انساب اعتراف کرده‌اند. احمد بن صالح مصری گفته است: «کسی را داناتر از او به مغازی و انساب ندیدم.»<ref name="dhahabi" /> ذهبی نیز او را «اخباری علامه» توصیف کرده است.<ref name="dhahabi" />

==وفات==
ابن زباله در اواخر قرن دوم هجری و پیش از سال ۲۰۰ هجری قمری در مدینه درگذشت.<ref name="sezgin" /><ref name="amini" />

==آثار==
از مهم‌ترین آثار ابن زباله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

- '''کتاب اخبار المدینه (تاریخ المدینه):''' از نخستین آثار در زمینه تاریخ مدینه که بعدها زبیر بن بکار از آن استفاده کرده است.<ref name="sezgin" />

==پانويس==
<references />

==منابع مقاله==
*[https://noorlib.ir/book/view/20943?volumeNumber=3&pageNumber=51 ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، الضعفاء و المتروکین، بیروت: دار الکتب العلمیة، ۱۴۰۶ق/۱۹۸۶م، ج۳]
*امینی، عبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب، قم: مرکز الغدیر للدراسات الإسلامیة، ۱۴۱۶ق، ج۵
*سزگین، فؤاد، تاریخ التراث العربی، قم: کتابخانه حضرت آیت‌الله العظمی مرعشی نجفی (ره)، چاپ دوم، ۱۴۱۲ق، ج۱
*ذهبی، محمد بن احمد، تاریخ الإسلام و وفيات المشاهير و الأعلام، بیروت: دار الکتاب العربی، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق، ج۱۵

==وابسته‌ها==
{{وابسته‌ها}}
* [[منتخب من کتاب أزواج النبی صلی‌الله‌علیه‌وسلم]]
* [[أخبار المدينة]]
[[رده:زندگی‌نامه]]
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]
[[رده:مؤلفین-تیرماه 1405: باقی‌زاده]]