https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AAإشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-06T22:15:42Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=801906&oldid=prevA-esmaili: جایگزینی متن - 'AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE' به 'AUTOMATIONCODE......AUTOMATIONCODE'2025-10-22T09:06:58Z<p>جایگزینی متن - 'AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE' به 'AUTOMATIONCODE......AUTOMATIONCODE'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۲:۳۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =1403 </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| سال نشر =1403 </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>.....AUTOMATIONCODE</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| چاپ =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شابک =2ـ294ـ203ـ600ـ978</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| شابک =2ـ294ـ203ـ600ـ978</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-801762:rev-801906 -->
</table>A-esmailihttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=801762&oldid=prevA-esmaili در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۰2025-10-22T07:10:42Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۴۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت'''تألیف [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی]] (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق [[اوجبی، علی|علی اوجبی]]؛ کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی]] مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت''' تألیف [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی]] (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق [[اوجبی، علی|علی اوجبی]]؛ کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی]] مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-791459:rev-801762 -->
</table>A-esmailihttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=791459&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''2025-07-29T06:05:15Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>تألیف [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی]] (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق [[اوجبی، علی|علی اوجبی]]؛ کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی]] مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت'''تألیف [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی]] (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق [[اوجبی، علی|علی اوجبی]]؛ کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی]] مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-779420:rev-791459 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=779420&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' .' به '.'2025-04-12T13:29:27Z<p>جایگزینی متن - ' .' به '.'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l36">خط ۳۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابراهیم بن نوبخت|ابن نوبخت]] در کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» گرچه موضوع علم کلام را تکلیف میداند، اما نخست به اثبات مکلف میپردازد. سپس به سراغ مقدماتی میرود که اثبات حدوث عالم مبتنی بر آنهاست: ترکیب جسم از جوهرهای فرد، تماثل اجسام، مرئیبودن اجسام، اثبات و تعریف حرکت و سکون. سپس به اثبات حدوث جهان میپردازد تا از آنجا به علت محدثه یعنی حقتعالی برسد. نیز تسلسل را نفی میکند و در ادامه به شبهات مربوط پاسخ میدهد. سپس به دیگر مقدماتی میپردازد که برای اثبات صانع از مسیر حدوث عالم بدانها نیاز است. مبحث بعدی اثبات صفات باری است. پس از اثبات توحید، سیر صعودی را در پیش میگیرد و به مکلف و غایةالغایات یعنی واجبالوجود میپردازد. سپس در سیر نزول به تکلیف میرسد و در ادامه مسائل مربوط به عدل الهی را ذکر میکند. پس از آن به مسائل وعد و وعید میرسد و در پایان این بخش به اعتراضها پاسخ میدهد. مسئلۀ بعدی صدق مبلغ تکلیف یعنی پیامبر است و در ادامه به اثبات معاد و اینکه جواهر باقیاند، میپردازد. سپس عصمت پیامبران را اثبات میکند و در بخش پایانی کتاب مباحث مربوط به حافظ تکلیف یعنی امام را روشن میکند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابراهیم بن نوبخت|ابن نوبخت]] در کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» گرچه موضوع علم کلام را تکلیف میداند، اما نخست به اثبات مکلف میپردازد. سپس به سراغ مقدماتی میرود که اثبات حدوث عالم مبتنی بر آنهاست: ترکیب جسم از جوهرهای فرد، تماثل اجسام، مرئیبودن اجسام، اثبات و تعریف حرکت و سکون. سپس به اثبات حدوث جهان میپردازد تا از آنجا به علت محدثه یعنی حقتعالی برسد. نیز تسلسل را نفی میکند و در ادامه به شبهات مربوط پاسخ میدهد. سپس به دیگر مقدماتی میپردازد که برای اثبات صانع از مسیر حدوث عالم بدانها نیاز است. مبحث بعدی اثبات صفات باری است. پس از اثبات توحید، سیر صعودی را در پیش میگیرد و به مکلف و غایةالغایات یعنی واجبالوجود میپردازد. سپس در سیر نزول به تکلیف میرسد و در ادامه مسائل مربوط به عدل الهی را ذکر میکند. پس از آن به مسائل وعد و وعید میرسد و در پایان این بخش به اعتراضها پاسخ میدهد. مسئلۀ بعدی صدق مبلغ تکلیف یعنی پیامبر است و در ادامه به اثبات معاد و اینکه جواهر باقیاند، میپردازد. سپس عصمت پیامبران را اثبات میکند و در بخش پایانی کتاب مباحث مربوط به حافظ تکلیف یعنی امام را روشن میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همانگونه که بیان شد کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی]] مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید. او در استرآباد زاده شد و مدتی در حله زیسته است و سرانجام در نجف سکنی میگزیند. ازآنجاکه شماری از آثارش را در سالهای 697 و 728 قمری به انجام رسانده، بهیقین در سدههای هفتم و هشتم میزیسته است. از دیگر آثار او عبارتاند از: روضة المحققین فی تفسیر الکتاب المبین، الاشارات فی علم البلاغة، المباحث العربیة فی شرح الکافیة الحاجبیة، سرائر العربیة فی شرح الوافیة الحاجبیة، الدرة البهیة فی شرح الرسالة الشمسیة فی المیزان و ... .</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همانگونه که بیان شد کتاب «[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر [[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی]] مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید. او در استرآباد زاده شد و مدتی در حله زیسته است و سرانجام در نجف سکنی میگزیند. ازآنجاکه شماری از آثارش را در سالهای 697 و 728 قمری به انجام رسانده، بهیقین در سدههای هفتم و هشتم میزیسته است. از دیگر آثار او عبارتاند از: روضة المحققین فی تفسیر الکتاب المبین، الاشارات فی علم البلاغة، المباحث العربیة فی شرح الکافیة الحاجبیة، سرائر العربیة فی شرح الوافیة الحاجبیة، الدرة البهیة فی شرح الرسالة الشمسیة فی المیزان و....</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شارح به اندیشههای متکلمان و فلاسفه احاطه دارد و خود نیز از صاحبان اندیشه است؛ از اینرو در این شرح رویکردی انتقادی دارد؛ یعنی نه تابع و شیفتۀ مصنف است و نه پیرو استادانش. او هر آنچه را درست میانگارد، میپذیرد و آنچه موافق نیست (مانند مبحث جزء لایتجزی، تماثل اجسام، انتقای و بقای امراض، ابطال تسلسل و ابدینبودن عالم) را به چالش میکشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شارح به اندیشههای متکلمان و فلاسفه احاطه دارد و خود نیز از صاحبان اندیشه است؛ از اینرو در این شرح رویکردی انتقادی دارد؛ یعنی نه تابع و شیفتۀ مصنف است و نه پیرو استادانش. او هر آنچه را درست میانگارد، میپذیرد و آنچه موافق نیست (مانند مبحث جزء لایتجزی، تماثل اجسام، انتقای و بقای امراض، ابطال تسلسل و ابدینبودن عالم) را به چالش میکشد.</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772999:rev-779420 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=772999&oldid=prevHbaghizadeh در ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۷2025-02-02T06:27:12Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l54">خط ۵۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کلام و عقاید]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(بهمن) باقی زاده]] </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات(بهمن) باقی زاده]] </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 بهمن 1403</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772996:rev-772999 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=772996&oldid=prevHbaghizadeh در ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۱2025-02-02T06:21:49Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت''' تألیف [[جرجانی، محمد بن علی|ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی]] (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق [[اوجبی، علی|علی اوجبی]]؛ کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الیاقوت» </del>شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت''' تألیف [[جرجانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رکنالدین </ins>محمد بن علی|ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی]] (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق [[اوجبی، علی|علی اوجبی]]؛ کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» </ins>شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|</ins>رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==گزارش کتاب==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابواسحاق ابراهیم بن اسحاق بن ابیسهل بن نوبخت که در منابع کلامی از او با عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ابننوبخت» </del>یاد میشود، از معدود متکلمان برجستهای است که اطلاعات اندکی دربارهاش وجود دارد. شیوۀ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابننوبخت </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الیاقوت» </del>نشان میدهد که او در دورانی نزدیک به علامه یعنی در سدۀ هشتم حضور داشته است. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابننوبخت </del>تنها یک کتاب یعنی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الیاقوت» </del>به یادگار مانده است که به دلیل اهمیت آن، شروح ارزشمندی بر آن نوشته شده است؛ از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ارجوزه </del>فی شرح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاقوت» </del>اثر شیخ شهابالدین اسماعیل بن الشیخ شرفالدین ابیعبدالله حسینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملی، «انوار </del>الملکوت فی شرح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاقوت» </del>علامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلی، </del>«اشراق اللاهوت فی شرح الیاقوت» نگاشتۀ ابوعبدالله محمد بن علی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجرجانی، </del>«اشراق اللاهوت فی نقد شرح الیاقوت» که حاشیۀ انتقادی عمیدالدین اعرجی بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«انوار الملکوت» </del>علامه حلی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابراهیم بن نوبخت|</ins>ابواسحاق ابراهیم بن اسحاق بن ابیسهل بن نوبخت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>که در منابع کلامی از او با عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ابن نوبخت» </ins>یاد میشود، از معدود متکلمان برجستهای است که اطلاعات اندکی دربارهاش وجود دارد. شیوۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابراهیم بن نوبخت|ابن نوبخت]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» </ins>نشان میدهد که او در دورانی نزدیک به علامه یعنی در سدۀ هشتم حضور داشته است. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابراهیم بن نوبخت|ابن نوبخت]] </ins>تنها یک کتاب یعنی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» </ins>به یادگار مانده است که به دلیل اهمیت آن، شروح ارزشمندی بر آن نوشته شده است؛ از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[ارجوزه </ins>فی شرح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاقوت]]» </ins>اثر شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شهابالدین اسماعیل بن الشیخ شرفالدین ابیعبدالله حسینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملی]]، «[[أنوار الملكوت في شرح الياقوت|انوار </ins>الملکوت فی شرح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الیاقوت]]» [[حلی، حسن بن یوسف|</ins>علامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حلی]]، </ins>«اشراق اللاهوت فی شرح الیاقوت» نگاشتۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|</ins>ابوعبدالله محمد بن علی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الجرجانی]]، </ins>«اشراق اللاهوت فی نقد شرح الیاقوت» که حاشیۀ انتقادی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اعرجی، عبدالمطلب بن محمد|</ins>عمیدالدین اعرجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[أنوار الملكوت في شرح الياقوت|انوار الملکوت]]» [[حلی، حسن بن یوسف|</ins>علامه حلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابننوبخت </del>در کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الیاقوت» </del>گرچه موضوع علم کلام را تکلیف میداند، اما نخست به اثبات مکلف میپردازد. سپس به سراغ مقدماتی میرود که اثبات حدوث عالم مبتنی بر آنهاست: ترکیب جسم از جوهرهای فرد، تماثل اجسام، مرئیبودن اجسام، اثبات و تعریف حرکت و سکون. سپس به اثبات حدوث جهان میپردازد تا از آنجا به علت محدثه یعنی حقتعالی برسد. نیز تسلسل را نفی میکند و در ادامه به شبهات مربوط پاسخ میدهد. سپس به دیگر مقدماتی میپردازد که برای اثبات صانع از مسیر حدوث عالم بدانها نیاز است. مبحث بعدی اثبات صفات باری است. پس از اثبات توحید، سیر صعودی را در پیش میگیرد و به مکلف و غایةالغایات یعنی واجبالوجود میپردازد. سپس در سیر نزول به تکلیف میرسد و در ادامه مسائل مربوط به عدل الهی را ذکر میکند. پس از آن به مسائل وعد و وعید میرسد و در پایان این بخش به اعتراضها پاسخ میدهد. مسئلۀ بعدی صدق مبلغ تکلیف یعنی پیامبر است و در ادامه به اثبات معاد و اینکه جواهر باقیاند، میپردازد. سپس عصمت پیامبران را اثبات میکند و در بخش پایانی کتاب مباحث مربوط به حافظ تکلیف یعنی امام را روشن میکند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابراهیم بن نوبخت|ابن نوبخت]] </ins>در کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» </ins>گرچه موضوع علم کلام را تکلیف میداند، اما نخست به اثبات مکلف میپردازد. سپس به سراغ مقدماتی میرود که اثبات حدوث عالم مبتنی بر آنهاست: ترکیب جسم از جوهرهای فرد، تماثل اجسام، مرئیبودن اجسام، اثبات و تعریف حرکت و سکون. سپس به اثبات حدوث جهان میپردازد تا از آنجا به علت محدثه یعنی حقتعالی برسد. نیز تسلسل را نفی میکند و در ادامه به شبهات مربوط پاسخ میدهد. سپس به دیگر مقدماتی میپردازد که برای اثبات صانع از مسیر حدوث عالم بدانها نیاز است. مبحث بعدی اثبات صفات باری است. پس از اثبات توحید، سیر صعودی را در پیش میگیرد و به مکلف و غایةالغایات یعنی واجبالوجود میپردازد. سپس در سیر نزول به تکلیف میرسد و در ادامه مسائل مربوط به عدل الهی را ذکر میکند. پس از آن به مسائل وعد و وعید میرسد و در پایان این بخش به اعتراضها پاسخ میدهد. مسئلۀ بعدی صدق مبلغ تکلیف یعنی پیامبر است و در ادامه به اثبات معاد و اینکه جواهر باقیاند، میپردازد. سپس عصمت پیامبران را اثبات میکند و در بخش پایانی کتاب مباحث مربوط به حافظ تکلیف یعنی امام را روشن میکند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همانگونه که بیان شد کتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الیاقوت» </del>شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید. او در استرآباد زاده شد و مدتی در حله زیسته است و سرانجام در نجف سکنی میگزیند. ازآنجاکه شماری از آثارش را در سالهای 697 و 728 قمری به انجام رسانده، بهیقین در سدههای هفتم و هشتم میزیسته است. از دیگر آثار او عبارتاند از: روضة المحققین فی تفسیر الکتاب المبین، الاشارات فی علم البلاغة، المباحث العربیة فی شرح الکافیة الحاجبیة، سرائر العربیة فی شرح الوافیة الحاجبیة، الدرة البهیة فی شرح الرسالة الشمسیة فی المیزان و ... .</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>همانگونه که بیان شد کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الياقوت في علم الكلام|الیاقوت]]» </ins>شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|</ins>رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید. او در استرآباد زاده شد و مدتی در حله زیسته است و سرانجام در نجف سکنی میگزیند. ازآنجاکه شماری از آثارش را در سالهای 697 و 728 قمری به انجام رسانده، بهیقین در سدههای هفتم و هشتم میزیسته است. از دیگر آثار او عبارتاند از: روضة المحققین فی تفسیر الکتاب المبین، الاشارات فی علم البلاغة، المباحث العربیة فی شرح الکافیة الحاجبیة، سرائر العربیة فی شرح الوافیة الحاجبیة، الدرة البهیة فی شرح الرسالة الشمسیة فی المیزان و ... .</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شارح به اندیشههای متکلمان و فلاسفه احاطه دارد و خود نیز از صاحبان اندیشه است؛ از اینرو در این شرح رویکردی انتقادی دارد؛ یعنی نه تابع و شیفتۀ مصنف است و نه پیرو استادانش. او هر آنچه را درست میانگارد، میپذیرد و آنچه موافق نیست (مانند مبحث جزء لایتجزی، تماثل اجسام، انتقای و بقای امراض، ابطال تسلسل و ابدینبودن عالم) را به چالش میکشد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شارح به اندیشههای متکلمان و فلاسفه احاطه دارد و خود نیز از صاحبان اندیشه است؛ از اینرو در این شرح رویکردی انتقادی دارد؛ یعنی نه تابع و شیفتۀ مصنف است و نه پیرو استادانش. او هر آنچه را درست میانگارد، میپذیرد و آنچه موافق نیست (مانند مبحث جزء لایتجزی، تماثل اجسام، انتقای و بقای امراض، ابطال تسلسل و ابدینبودن عالم) را به چالش میکشد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نکتۀ دیگر دربارۀ جرجانی این است که او نه اشعری است و نه معتزلی، بلکه اندیشمندی امامیمسلک است؛ از اینرو در مواردی به نقادی اشاعره میپردازد و در مباحثی دیگر آنها را تأیید میکند و معتزله را به کنار مینهد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نکتۀ دیگر دربارۀ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جرجانی، رکنالدین محمد بن علی|</ins>جرجانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>این است که او نه اشعری است و نه معتزلی، بلکه اندیشمندی امامیمسلک است؛ از اینرو در مواردی به نقادی اشاعره میپردازد و در مباحثی دیگر آنها را تأیید میکند و معتزله را به کنار مینهد.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تصحیح این کتاب از روی تنها نسخۀ موجود از آن که در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی به شمارۀ 10187 نگهداری میشود، انجام گرفته است.<ref>[https://literaturelib.com/books/13253 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تصحیح این کتاب از روی تنها نسخۀ موجود از آن که در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی به شمارۀ 10187 نگهداری میشود، انجام گرفته است.<ref>[https://literaturelib.com/books/13253 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانويس ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772989:rev-772996 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=772989&oldid=prevHbaghizadeh در ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۵۷2025-02-02T04:57:48Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|پدیدآورندگان </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جرجانی، محمد بن علی]] (نویسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[جرجانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رکنالدین </ins>محمد بن علی]] (نویسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] (تصحیح و تحقیق)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[اوجبی، علی]] (تصحیح و تحقیق)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772981:rev-772989 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=772981&oldid=prevHbaghizadeh در ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۵۱2025-02-02T04:51:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲ فوریهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت''' تألیف ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق علی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوجبی؛ </del>کتاب «الیاقوت» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت''' تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جرجانی، محمد بن علی|</ins>ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اوجبی، علی|</ins>علی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوجبی]]؛ </ins>کتاب «الیاقوت» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==ساختار==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-772856:rev-772981 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%AA_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%AA&diff=772856&oldid=prevHbaghizadeh: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURإشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوتJ1.jpg | عنوان =إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = جرجانی، محمد بن علی (نویسنده) اوجبی، علی (تصحیح و تحقیق) |زبان | زبان = | کد کنگره = | م...» ایجاد کرد2025-01-31T14:14:29Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NURإشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوتJ1.jpg | عنوان =إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت | عنوانهای دیگر = |پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%AC%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C" class="mw-redirect" title="جرجانی، محمد بن علی">جرجانی، محمد بن علی</a> (نویسنده) <a href="/wiki/%D8%A7%D9%88%D8%AC%D8%A8%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C" title="اوجبی، علی">اوجبی، علی</a> (تصحیح و تحقیق) |زبان | زبان = | کد کنگره = | م...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NURإشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوتJ1.jpg<br />
| عنوان =إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
|پدیدآورندگان <br />
| پدیدآوران = <br />
[[جرجانی، محمد بن علی]] (نویسنده)<br />
[[اوجبی، علی]] (تصحیح و تحقیق)<br />
|زبان <br />
| زبان =<br />
| کد کنگره =<br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر =میراث مکتوب <br />
| مکان نشر =تهران<br />
| سال نشر =1403 <br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE.....AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =<br />
| شابک =2ـ294ـ203ـ600ـ978<br />
| تعداد جلد =<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =<br />
| کتابخوان همراه نور =<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
'''إشراق اللاهوت في شرح كتاب الياقوت''' تألیف ابوعبدالله محمد بن علی جرجانی (سدۀ هفتم و هشتم هجری)، با تصحیح و تحقیق علی اوجبی؛ کتاب «الیاقوت» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید.<br />
<br />
==ساختار==<br />
کتاب بعد از مقدمه مصحح و شارح، از پانزده مقصد تشکیل شده است.<br />
<br />
==گزارش کتاب==<br />
ابواسحاق ابراهیم بن اسحاق بن ابیسهل بن نوبخت که در منابع کلامی از او با عنوان «ابننوبخت» یاد میشود، از معدود متکلمان برجستهای است که اطلاعات اندکی دربارهاش وجود دارد. شیوۀ ابننوبخت در «الیاقوت» نشان میدهد که او در دورانی نزدیک به علامه یعنی در سدۀ هشتم حضور داشته است. از ابننوبخت تنها یک کتاب یعنی «الیاقوت» به یادگار مانده است که به دلیل اهمیت آن، شروح ارزشمندی بر آن نوشته شده است؛ از جمله «ارجوزه فی شرح الیاقوت» اثر شیخ شهابالدین اسماعیل بن الشیخ شرفالدین ابیعبدالله حسینی عاملی، «انوار الملکوت فی شرح الیاقوت» علامه حلی، «اشراق اللاهوت فی شرح الیاقوت» نگاشتۀ ابوعبدالله محمد بن علی الجرجانی، «اشراق اللاهوت فی نقد شرح الیاقوت» که حاشیۀ انتقادی عمیدالدین اعرجی بر «انوار الملکوت» علامه حلی است.<br />
<br />
ابننوبخت در کتاب «الیاقوت» گرچه موضوع علم کلام را تکلیف میداند، اما نخست به اثبات مکلف میپردازد. سپس به سراغ مقدماتی میرود که اثبات حدوث عالم مبتنی بر آنهاست: ترکیب جسم از جوهرهای فرد، تماثل اجسام، مرئیبودن اجسام، اثبات و تعریف حرکت و سکون. سپس به اثبات حدوث جهان میپردازد تا از آنجا به علت محدثه یعنی حقتعالی برسد. نیز تسلسل را نفی میکند و در ادامه به شبهات مربوط پاسخ میدهد. سپس به دیگر مقدماتی میپردازد که برای اثبات صانع از مسیر حدوث عالم بدانها نیاز است. مبحث بعدی اثبات صفات باری است. پس از اثبات توحید، سیر صعودی را در پیش میگیرد و به مکلف و غایةالغایات یعنی واجبالوجود میپردازد. سپس در سیر نزول به تکلیف میرسد و در ادامه مسائل مربوط به عدل الهی را ذکر میکند. پس از آن به مسائل وعد و وعید میرسد و در پایان این بخش به اعتراضها پاسخ میدهد. مسئلۀ بعدی صدق مبلغ تکلیف یعنی پیامبر است و در ادامه به اثبات معاد و اینکه جواهر باقیاند، میپردازد. سپس عصمت پیامبران را اثبات میکند و در بخش پایانی کتاب مباحث مربوط به حافظ تکلیف یعنی امام را روشن میکند.<br />
<br />
همانگونه که بیان شد کتاب «الیاقوت» شروح متعددی دارد که از جملۀ آنها «اشراق اللاهوت فی شرح کتاب الیاقوت» اثر رکنالدین محمد بن علی بن محمد استرآبادی مشهور به جرجانی است که از متکلمان نامدار و عالمان برجستۀ علم اصول شیعی به شمار میآید. او در استرآباد زاده شد و مدتی در حله زیسته است و سرانجام در نجف سکنی میگزیند. ازآنجاکه شماری از آثارش را در سالهای 697 و 728 قمری به انجام رسانده، بهیقین در سدههای هفتم و هشتم میزیسته است. از دیگر آثار او عبارتاند از: روضة المحققین فی تفسیر الکتاب المبین، الاشارات فی علم البلاغة، المباحث العربیة فی شرح الکافیة الحاجبیة، سرائر العربیة فی شرح الوافیة الحاجبیة، الدرة البهیة فی شرح الرسالة الشمسیة فی المیزان و ... .<br />
<br />
شارح به اندیشههای متکلمان و فلاسفه احاطه دارد و خود نیز از صاحبان اندیشه است؛ از اینرو در این شرح رویکردی انتقادی دارد؛ یعنی نه تابع و شیفتۀ مصنف است و نه پیرو استادانش. او هر آنچه را درست میانگارد، میپذیرد و آنچه موافق نیست (مانند مبحث جزء لایتجزی، تماثل اجسام، انتقای و بقای امراض، ابطال تسلسل و ابدینبودن عالم) را به چالش میکشد.<br />
<br />
نکتۀ دیگر دربارۀ جرجانی این است که او نه اشعری است و نه معتزلی، بلکه اندیشمندی امامیمسلک است؛ از اینرو در مواردی به نقادی اشاعره میپردازد و در مباحثی دیگر آنها را تأیید میکند و معتزله را به کنار مینهد.<br />
<br />
تصحیح این کتاب از روی تنها نسخۀ موجود از آن که در کتابخانۀ مجلس شورای اسلامی به شمارۀ 10187 نگهداری میشود، انجام گرفته است.<ref>[https://literaturelib.com/books/13253 پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات]</ref><br />
<br />
<br />
==پانويس ==<br />
<references /><br />
<br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
پایگاه کتابخانه تخصصی ادبیات<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:مقالات(بهمن) باقی زاده]] <br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:فاقد اتوماسیون]]</div>Hbaghizadeh