https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A5%D8%B4%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%82_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87 2026-07-11T03:48:45Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%82_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&diff=791350&oldid=prev 2025-07-29T06:03:18Z

<p>جایگزینی متن - &#039; &#039; به &#039;&#039;</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۹ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>/ز3 الف5 219/9 BP  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =/ز3 الف5 219/9 BP  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر  </div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-782205:rev-791350 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%82_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&diff=782205&oldid=prev 2025-05-04T10:09:15Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l64">خط ۶۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==منابع مقاله==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مبارک، عبدالحسین، «الزجاجي و كتابه «اشتقاق أسماء الله»»، المورد، ربیع 1974م، مجلّد الثالث<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[:noormags:272408|</ins>مبارک، عبدالحسین، «الزجاجي و كتابه «اشتقاق أسماء الله»»، المورد، ربیع 1974م، مجلّد الثالث<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://www.noormags</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/view/fa/articlepage/272408</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابسته‌ها==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==وابسته‌ها==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌شناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتاب‌شناسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کلام و عقاید]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده: مباحث خاص کلامی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 اردیبهشت 1404</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-782204:rev-782205 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%82_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&diff=782204&oldid=prev 2025-05-04T10:06:38Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از =  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اشتقاق أسماء الله'''، نوشته ابوالقاسم عبدالرحمن بن اسحاق زجاجی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگذشته </del>340ق) است. او تصریفات و مشتقّات نام‌ها و صفت‌های الهی را با استناد به آرای نحویان و لغویانِ دو مدرسه بصره و کوفه و با بهره‌گیری از منابع زبان‌شناسی، نحو، تفسیر و حدیث بررسی کرده است. عبدالحسین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارک، </del>پژوهش کتاب را انجام داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''اشتقاق أسماء الله'''، نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>ابوالقاسم عبدالرحمن بن اسحاق زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متوفی </ins>340ق) است. او تصریفات و مشتقّات نام‌ها و صفت‌های الهی را با استناد به آرای نحویان و لغویانِ دو مدرسه بصره و کوفه و با بهره‌گیری از منابع زبان‌شناسی، نحو، تفسیر و حدیث بررسی کرده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مبارک، </ins>عبدالحسین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|عبدالحسین مبارک]]، </ins>پژوهش کتاب را انجام داده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==محتوای کتاب==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم زجاجی کتابش را با خطابه‌ای کوتاه، همراه با حمد و صلوات آغاز می‌کند. سپس روش نگارش خود را توضیح داده، می‌گوید: این کتاب را ویژه اشتقاق نام‌ها و صفات خداوندی نوشته‌ام و آن را بر پایه روایت و استنباطی که دانشمندان از این نام‌ها و صفات داشته‌اند، تحریر کرده‌ام، تا این پشتوانه علمی مذاهب اهل لغت عرب، هیچ تردیدی را برای خواننده در نحوه اشتقاقات و درستی آن‌ها باقی نگذارد. من نوشتارم را با بررسی فرق میان اسم و صفت، گونه‌های نعت در کلام عرب، مجرا و جایگاه هریک از صفات خداوندی در کلام کسانی که قائل به اشتقاق و یا منکر آنند، پایان برده‌ام&lt;ref&gt;ر.ک: مبارک، عبدالحسین، ص285&lt;/ref&gt;‏.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>ابوالقاسم زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>کتابش را با خطابه‌ای کوتاه، همراه با حمد و صلوات آغاز می‌کند. سپس روش نگارش خود را توضیح داده، می‌گوید: این کتاب را ویژه اشتقاق نام‌ها و صفات خداوندی نوشته‌ام و آن را بر پایه روایت و استنباطی که دانشمندان از این نام‌ها و صفات داشته‌اند، تحریر کرده‌ام، تا این پشتوانه علمی مذاهب اهل لغت عرب، هیچ تردیدی را برای خواننده در نحوه اشتقاقات و درستی آن‌ها باقی نگذارد. من نوشتارم را با بررسی فرق میان اسم و صفت، گونه‌های نعت در کلام عرب، مجرا و جایگاه هریک از صفات خداوندی در کلام کسانی که قائل به اشتقاق و یا منکر آنند، پایان برده‌ام&lt;ref&gt;ر.ک: مبارک، عبدالحسین، ص285&lt;/ref&gt;‏.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه نویسنده==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==انگیزه نویسنده==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زجاجی خواسته است که به احساس نیاز مردم به درک توأمان زبانی و دینی اسماء و صفات خداوند و آگاهی از مصطلحات دینی پاسخ دهد و به توجهی که آنان به نام‌های مقدس پروردگار برای تقرّب به او دارند، یاری رساند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص286&lt;/ref&gt;‏.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خواسته است که به احساس نیاز مردم به درک توأمان زبانی و دینی اسماء و صفات خداوند و آگاهی از مصطلحات دینی پاسخ دهد و به توجهی که آنان به نام‌های مقدس پروردگار برای تقرّب به او دارند، یاری رساند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص286&lt;/ref&gt;‏.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==بهره‌مندی زجاجی از منابع گوناگون==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==بهره‌مندی زجاجی از منابع گوناگون==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زجاجی در «الاشتقاق»، افزون بر قرآن و حدیث نبوی(ص)، از مصادر گوناگون دانشمندان نحوی و لغوی مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«سیبویه»، «خلیل </del>بن احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراهیدی»، «مازنی»، «اخفش»، «اصمعی»، «ابن اعرابی»، </del>«فرّاء»، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ابن سکّیت» </del>و از کُتب عالمانی چون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ابن کیسان» </del>که آرای دو مکتب بصری و کوفی را به هم پیوند داده‌ است و همچنین، از آثار شاعران دوره جاهلیت عرب و دوره اسلامی (به‌ویژه برای اثبات دیدگاه خود) بهره جسته است. کارهای دیگری که او در نگارش «الاشتقاق» انجام داده، عبارتند از:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در «الاشتقاق»، افزون بر قرآن و حدیث نبوی(ص)، از مصادر گوناگون دانشمندان نحوی و لغوی مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[سیبویه، عمرو بن عثمان|سیبویه]]»، «[[خلیل بن احمد|خلیل </ins>بن احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراهیدی]]»، «[[مازنی، ابراهیم عبدالقادر|مازنی]]»، «[[اخفش، سعید بن مسعده|اخفش]]»، «[[اصمعی، عبدالملک بن قریب|اصمعی]]»، «[[ابن اعرابی، ابوعبدالله محمد بن زیاد|ابن اعرابی]]»، </ins>«فرّاء»، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[ابن سکیت، یعقوب بن اسحاق|ابن سکّیت]]» </ins>و از کُتب عالمانی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[ابن کیسان نحوی، محمد|ابن کیسان]]» </ins>که آرای دو مکتب بصری و کوفی را به هم پیوند داده‌ است و همچنین، از آثار شاعران دوره جاهلیت عرب و دوره اسلامی (به‌ویژه برای اثبات دیدگاه خود) بهره جسته است. کارهای دیگری که او در نگارش «الاشتقاق» انجام داده، عبارتند از:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تقسیم‌بندی موضوعی نام‌ها و صفات الهی بر اساس سوره‌های قرآن و ترتیب نزول آن‌ها از فاتحة الکتاب به بعد؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تقسیم‌بندی موضوعی نام‌ها و صفات الهی بر اساس سوره‌های قرآن و ترتیب نزول آن‌ها از فاتحة الکتاب به بعد؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نوآوری و دوری از دنباله‌روی کورکورانه؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># نوآوری و دوری از دنباله‌روی کورکورانه؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># شرح تفصیلی برخی موضوع‌ها و کوتاه‌نویسی برخی دیگر؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># شرح تفصیلی برخی موضوع‌ها و کوتاه‌نویسی برخی دیگر؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># افزودن مباحثی بیرون از چهارچوب اصلی کتاب (مانند بررسی مشتقات نام‌های پیامبر(ص)).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># افزودن مباحثی بیرون از چهارچوب اصلی کتاب (مانند بررسی مشتقات نام‌های پیامبر(ص)).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بررسی نوشته‌های زجاجی چنین برمی‌آید که او «بصریّ المذهب» است، اما هنگامی که او را در نقل و واکاوی دیدگاه‌های ادیبان دو مکتب بصری و کوفی می‌بینیم، به استقلال نگاه او پی ‌می‌بریم&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص285-288&lt;/ref&gt;‏.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از بررسی نوشته‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>چنین برمی‌آید که او «بصریّ المذهب» است، اما هنگامی که او را در نقل و واکاوی دیدگاه‌های ادیبان دو مکتب بصری و کوفی می‌بینیم، به استقلال نگاه او پی ‌می‌بریم&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص285-288&lt;/ref&gt;‏.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تأثیر «الاشتقاق» بر مطالعات بعدی==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==تأثیر «الاشتقاق» بر مطالعات بعدی==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رد پای این کتاب در نقل قول‌هایی که قرطبی در تفسیر خود از زجاجی می‌کند و در شباهت‌ برخی عبارت‌های آن با آنچه در آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ابن انباری» </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ابن </del>قیّم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوزی» </del>آمده است، دیده می‌شود. زجاجی گرچه آغازگر حرکت بررسی اشتقاقی اسماء اِلهی نبوده، ولی تلاش جدی و ممتاز او راه را برای محققان پس از خود (همچون ازهری و ابن فارس) هموار کرده است؛ چنان‌که تأثیر کار وی را در موارد زیر می‌بینیم:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رد پای این کتاب در نقل قول‌هایی که قرطبی در تفسیر خود از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌کند و در شباهت‌ برخی عبارت‌های آن با آنچه در آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[ابن انباری، عبدالرحمن بن محمد|ابن انباری]]» </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[ابن قیم جوزیه، محمد بن ابی‌بکر|ابن </ins>قیّم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوزی]]» </ins>آمده است، دیده می‌شود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گرچه آغازگر حرکت بررسی اشتقاقی اسماء اِلهی نبوده، ولی تلاش جدی و ممتاز او راه را برای محققان پس از خود (همچون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ازهری، محمد بن احمد|</ins>ازهری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارس، احمد بن </ins>فارس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ابن فارس]]</ins>) هموار کرده است؛ چنان‌که تأثیر کار وی را در موارد زیر می‌بینیم:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># کتاب زجاجی منبعی مهم در تفسیر قرآن است: نمونه‌ای از آن در الهامی که تفسیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«الجامع </del>لأحكام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القرآن» </del>قرطبی از متن «الاشتقاق» گرفته، دیده می‎شود. هرچند قرطبی در بسیاری از موارد از زجاجی نام نبرده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># کتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منبعی مهم در تفسیر قرآن است: نمونه‌ای از آن در الهامی که تفسیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[الجامع </ins>لأحكام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القرآن]]» [[قرطبی، محمد بن احمد|</ins>قرطبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از متن «الاشتقاق» گرفته، دیده می‎شود. هرچند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قرطبی، محمد بن احمد|</ins>قرطبی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در بسیاری از موارد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نام نبرده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر بر مطالعات اشتقاقی: به نظر می‌رسد دانشمندانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند ابن فارس، ابن </del>جنی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و ازهری در </del>بررسی مشتقات واژه‌ها از روش‌شناسی زجاجی الهام گرفته‌‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر بر مطالعات اشتقاقی: به نظر می‌رسد دانشمندانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند [[ابن فارس، احمد بن فارس|ابن فارس]]، [[ابن جنی، عثمان بن </ins>جنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ابن جنی]] و [[ازهری، محمد بن احمد|ازهری]] در </ins>بررسی مشتقات واژه‌ها از روش‌شناسی زجاجی الهام گرفته‌‌اند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر بر معاجم لغوی: نمونه آن در معاجم المعاني دیده می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر بر معاجم لغوی: نمونه آن در معاجم المعاني دیده می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر بر مطالعات نحوی و زبانی: زجاجی با مقایسه میان مکاتب نحوی، مانند مکتب بصره و کوفه، دایره مطالعات نحوی و زبانی را گسترش داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر بر مطالعات نحوی و زبانی: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با مقایسه میان مکاتب نحوی، مانند مکتب بصره و کوفه، دایره مطالعات نحوی و زبانی را گسترش داده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر در کتاب‌های تخصصی اسماء و صفات الهی: ابن قیم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوزیه در «التبيان </del>في أقسام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القرآن» از </del>دیدگاه‌های زجاجی بهره‌ برده است. این کتاب همچنین بر «ادبیات و شعر»، «زبان‌شناسی» و «روش‌شناسی تحقیق» تأثیر داشته است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص291&lt;/ref&gt;‏.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># تأثیر در کتاب‌های تخصصی اسماء و صفات الهی: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابن قیم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوزیه، محمد بن ابی‌بکر|ابن قیم جوزیه]] در «[[التبيان </ins>في أقسام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">القرآن]]» از </ins>دیدگاه‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|</ins>زجاجی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بهره‌ برده است. این کتاب همچنین بر «ادبیات و شعر»، «زبان‌شناسی» و «روش‌شناسی تحقیق» تأثیر داشته است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص291&lt;/ref&gt;‏.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقد و بررسی روش‌شناسی [[زجاجی، عبدالرحمان بن اسحاق|زجاجی]]:</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقد و بررسی روش‌شناسی زجاجی:</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله اشکالات روش‌شناسی زجاجی، عبارت است از:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از جمله اشکالات روش‌شناسی زجاجی، عبارت است از:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بی‌دقتی در نقل قول‌ها؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بی‌دقتی در نقل قول‌ها؛</div></td></tr> <!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-782176:rev-782204 --> </table>

Hbaghizadeh https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A5%D8%B4%D8%AA%D9%82%D8%A7%D9%82_%D8%A3%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&diff=782176&oldid=prev 2025-05-04T09:32:54Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR67896J1.jpg | عنوان = إشتقاق أسماء الله | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/wiki/%D8%B2%D8%AC%D8%A7%D8%AC%DB%8C%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%AD%D8%A7%D9%82" class="mw-redirect" title="زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق">زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق</a> (نويسنده) <a href="/w/index.php?title=%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%8C_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="مبارک، عبدالحسین (صفحه وجود ندارد)">مبارک، عبدالحسین</a> (محقق) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = /ز3 الف5 219/9 BP | موضوع = |ناشر | ناش...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR67896J1.jpg<br /> | عنوان = إشتقاق أسماء الله<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[زجاجی، عبد الرحمان بن اسحاق]] (نويسنده)<br /> [[مبارک، عبدالحسین]] (محقق)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = /ز3 الف5 219/9 BP <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = مؤسسة الرسالة<br /> | مکان نشر = لبنان - بیروت<br /> | سال نشر = 1406ق - 1986م<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE67896AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 2<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 67896<br /> | کتابخوان همراه نور = 67896<br /> | کد پدیدآور = 3310<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''اشتقاق أسماء الله'''، نوشته ابوالقاسم عبدالرحمن بن اسحاق زجاجی (درگذشته 340ق) است. او تصریفات و مشتقّات نام‌ها و صفت‌های الهی را با استناد به آرای نحویان و لغویانِ دو مدرسه بصره و کوفه و با بهره‌گیری از منابع زبان‌شناسی، نحو، تفسیر و حدیث بررسی کرده است. عبدالحسین مبارک، پژوهش کتاب را انجام داده است.<br /> <br /> ==محتوای کتاب==<br /> ابوالقاسم زجاجی کتابش را با خطابه‌ای کوتاه، همراه با حمد و صلوات آغاز می‌کند. سپس روش نگارش خود را توضیح داده، می‌گوید: این کتاب را ویژه اشتقاق نام‌ها و صفات خداوندی نوشته‌ام و آن را بر پایه روایت و استنباطی که دانشمندان از این نام‌ها و صفات داشته‌اند، تحریر کرده‌ام، تا این پشتوانه علمی مذاهب اهل لغت عرب، هیچ تردیدی را برای خواننده در نحوه اشتقاقات و درستی آن‌ها باقی نگذارد. من نوشتارم را با بررسی فرق میان اسم و صفت، گونه‌های نعت در کلام عرب، مجرا و جایگاه هریک از صفات خداوندی در کلام کسانی که قائل به اشتقاق و یا منکر آنند، پایان برده‌ام&lt;ref&gt;ر.ک: مبارک، عبدالحسین، ص285&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ==انگیزه نویسنده==<br /> زجاجی خواسته است که به احساس نیاز مردم به درک توأمان زبانی و دینی اسماء و صفات خداوند و آگاهی از مصطلحات دینی پاسخ دهد و به توجهی که آنان به نام‌های مقدس پروردگار برای تقرّب به او دارند، یاری رساند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص286&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ==بهره‌مندی زجاجی از منابع گوناگون==<br /> زجاجی در «الاشتقاق»، افزون بر قرآن و حدیث نبوی(ص)، از مصادر گوناگون دانشمندان نحوی و لغوی مانند «سیبویه»، «خلیل بن احمد فراهیدی»، «مازنی»، «اخفش»، «اصمعی»، «ابن اعرابی»، «فرّاء»، «ابن سکّیت» و از کُتب عالمانی چون «ابن کیسان» که آرای دو مکتب بصری و کوفی را به هم پیوند داده‌ است و همچنین، از آثار شاعران دوره جاهلیت عرب و دوره اسلامی (به‌ویژه برای اثبات دیدگاه خود) بهره جسته است. کارهای دیگری که او در نگارش «الاشتقاق» انجام داده، عبارتند از:<br /> # تقسیم‌بندی موضوعی نام‌ها و صفات الهی بر اساس سوره‌های قرآن و ترتیب نزول آن‌ها از فاتحة الکتاب به بعد؛<br /> # نوآوری و دوری از دنباله‌روی کورکورانه؛<br /> # شرح تفصیلی برخی موضوع‌ها و کوتاه‌نویسی برخی دیگر؛<br /> # افزودن مباحثی بیرون از چهارچوب اصلی کتاب (مانند بررسی مشتقات نام‌های پیامبر(ص)).<br /> از بررسی نوشته‌های زجاجی چنین برمی‌آید که او «بصریّ المذهب» است، اما هنگامی که او را در نقل و واکاوی دیدگاه‌های ادیبان دو مکتب بصری و کوفی می‌بینیم، به استقلال نگاه او پی ‌می‌بریم&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص285-288&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ==تأثیر «الاشتقاق» بر مطالعات بعدی==<br /> رد پای این کتاب در نقل قول‌هایی که قرطبی در تفسیر خود از زجاجی می‌کند و در شباهت‌ برخی عبارت‌های آن با آنچه در آثار «ابن انباری» و «ابن قیّم جوزی» آمده است، دیده می‌شود. زجاجی گرچه آغازگر حرکت بررسی اشتقاقی اسماء اِلهی نبوده، ولی تلاش جدی و ممتاز او راه را برای محققان پس از خود (همچون ازهری و ابن فارس) هموار کرده است؛ چنان‌که تأثیر کار وی را در موارد زیر می‌بینیم:<br /> # کتاب زجاجی منبعی مهم در تفسیر قرآن است: نمونه‌ای از آن در الهامی که تفسیر «الجامع لأحكام القرآن» قرطبی از متن «الاشتقاق» گرفته، دیده می‎شود. هرچند قرطبی در بسیاری از موارد از زجاجی نام نبرده است.<br /> # تأثیر بر مطالعات اشتقاقی: به نظر می‌رسد دانشمندانی مانند ابن فارس، ابن جنی و ازهری در بررسی مشتقات واژه‌ها از روش‌شناسی زجاجی الهام گرفته‌‌اند.<br /> # تأثیر بر معاجم لغوی: نمونه آن در معاجم المعاني دیده می‌شود.<br /> # تأثیر بر مطالعات نحوی و زبانی: زجاجی با مقایسه میان مکاتب نحوی، مانند مکتب بصره و کوفه، دایره مطالعات نحوی و زبانی را گسترش داده است.<br /> # تأثیر در کتاب‌های تخصصی اسماء و صفات الهی: ابن قیم جوزیه در «التبيان في أقسام القرآن» از دیدگاه‌های زجاجی بهره‌ برده است. این کتاب همچنین بر «ادبیات و شعر»، «زبان‌شناسی» و «روش‌شناسی تحقیق» تأثیر داشته است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص291&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> نقد و بررسی روش‌شناسی زجاجی:<br /> از جمله اشکالات روش‌شناسی زجاجی، عبارت است از:<br /> # بی‌دقتی در نقل قول‌ها؛<br /> # پرداختن به مباحث پیرامونی و دور شدن از کانون بحث؛<br /> # ایجاز مُخل در برخی موارد و تفصیل بیش از حد در موارد دیگر؛<br /> # نیاوردن منابع قرآنی برخی اسماء و صفت‌ها؛<br /> # تصرف در نصوصی که از منابع نقل کرده است؛<br /> # نیاوردن باب‌های «الخبير» و «الرّقيب» در کنار اسماء الله دیگر؛<br /> # بسندگی نویسنده به نقل روایی در یک مبحث بدون اینکه خواننده از تحلیل عالمانه‌ای که از او انتظار می‌رود، بهره‌مند شود&lt;ref&gt;ر.ک: همان&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مبارک، عبدالحسین، «الزجاجي و كتابه «اشتقاق أسماء الله»»، المورد، ربیع 1974م، مجلّد الثالث:<br /> https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/272408<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> <br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اردیبهشت 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>

A-esmaeili