https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%A5%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9آداب إتباع الأئمة - تاریخچهٔ نسخهها2026-07-05T05:52:10Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%A5%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9&diff=789702&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - ' ' به ''2025-07-15T12:05:52Z<p>جایگزینی متن - ' ' به ''</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره = <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>الف2آ4 223/12 BP </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| کد کنگره =الف2آ4 223/12 BP </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| موضوع =</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|ناشر </div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-768491:rev-789702 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%A5%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9&diff=768491&oldid=prevHbaghizadeh: جایگزینی متن - 'مقدمه نويس' به 'مقدمهنويس'2024-12-25T08:41:00Z<p>جایگزینی متن - 'مقدمه نويس' به 'مقدمهنويس'</p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۲:۱۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن حیون، نعمان بن محمد]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[ابن حیون، نعمان بن محمد]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[غالب، مصطفی]] (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه نويس</del>)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[غالب، مصطفی]] (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمهنويس</ins>)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| زبان = عربی</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-761769:rev-768491 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%A5%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9&diff=761769&oldid=prevHbaghizadeh در ۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۲۶2024-11-09T04:26:24Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پیش از = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>}}</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الهمة في آداب اتباع الأئمة'''، نوشته قاضی نُعمان بن حیون تمیمی مغربی (درگذشته 363ق)، پایهگذار فقه اسماعیلی و بزرگترین فقیه در همه ادوار اسماعیلیه است. این کتاب، آدابی را که شایسته و بایسته است که اهل ولایت و اولیای الهی فاطمی و قاضیان و کاتبان و دیوانیان حکومتیاشان، خود را بدانها زینت بخشند، برمیشمرد و بههمراه مباحثی در امامت توضیح میدهد. مصطفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غالب، </del>پژوهش این اثر را انجام داده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''الهمة في آداب اتباع الأئمة'''، نوشته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن حیون، نعمان بن محمد|</ins>قاضی نُعمان بن حیون تمیمی مغربی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(درگذشته 363ق)، پایهگذار فقه اسماعیلی و بزرگترین فقیه در همه ادوار اسماعیلیه است. این کتاب، آدابی را که شایسته و بایسته است که اهل ولایت و اولیای الهی فاطمی و قاضیان و کاتبان و دیوانیان حکومتیاشان، خود را بدانها زینت بخشند، برمیشمرد و بههمراه مباحثی در امامت توضیح میدهد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[غالب، </ins>مصطفی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|مصطفی غالب]]، </ins>پژوهش این اثر را انجام داده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصل «امامت»، موضوع کتاب است؛ اصلی که مهمترین باور «فاطمیان»، بلکه همه مذهب شیعه است؛ تا جایی که این باور مساوی با دین داشتن انگاشته میشود و در حدیث نبوی «مَن ماتَ و لم يَعرف إمام زمانهِ ماتَ مِيتةً جاهلية»، جِلوه مینماید<ref>ر.ک: محمد کامل حسین، ص19</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصل «امامت»، موضوع کتاب است؛ اصلی که مهمترین باور «فاطمیان»، بلکه همه مذهب شیعه است؛ تا جایی که این باور مساوی با دین داشتن انگاشته میشود و در حدیث نبوی «مَن ماتَ و لم يَعرف إمام زمانهِ ماتَ مِيتةً جاهلية»، جِلوه مینماید<ref>ر.ک: محمد کامل حسین، ص19</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قاضی نُعمان در باب امامت اثر دیگری نیز با عنوان «كتاب التوحيد و الإمامة» نوشته است. او در «الهمة» به برخی ملامتها و ستیزهجوییهای مخالفان فرقه فاطمی پاسخ میدهد؛ آنان فاطمیان را به عدم سیادت، باور به حلول، تناسخ و علم غیب متهم میکردهاند و ایشان را به مذهب اباحیگری نزدیک میدانستهاند؛ درحالیکه شواهد تاریخی این ادعا را رد میکند. قاضی نُعمان نیز در «الهمة» این اتهامها را رد کرده، میگوید: «ما به آنچه غالیان گمراه و باطلسُرایانی که راه اولیای خداوند را بستهاند و میپندارند که آن اولیا از غیب الهی و آنچه در سینه بندگان است، آگاهند، قائل نیستیم و به آن باور نداریم. هرچند خداوند هرکس از رسولانش را بخواهد، به غیب خویش آگاه میگرداند. همانا این فاسقان میخواهندکه با انتساب این پندارهای باطل به ساحت امامان(ع)، پیشوایی ایشان را دفع کنند؛ چراکه این غالیان میپندارند که امامان(ع) از غیب آگاهند، اما از سوی دیگر، ائمه در نگاه مردم کسانیاند که جز به چیزی ورای آنچه در ظاهر امر دیده میشود، آگاه نیستند؛ آنگاه، نبودن این صفت سبب میشود که این پیشوایان معصوم(ع) نزد آن فاسفان و پیروانشان امام نباشند»<ref>ر.ک: همان، ص21-20</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن حیون، نعمان بن محمد|</ins>قاضی نُعمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در باب امامت اثر دیگری نیز با عنوان «كتاب التوحيد و الإمامة» نوشته است. او در «الهمة» به برخی ملامتها و ستیزهجوییهای مخالفان فرقه فاطمی پاسخ میدهد؛ آنان فاطمیان را به عدم سیادت، باور به حلول، تناسخ و علم غیب متهم میکردهاند و ایشان را به مذهب اباحیگری نزدیک میدانستهاند؛ درحالیکه شواهد تاریخی این ادعا را رد میکند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن حیون، نعمان بن محمد|</ins>قاضی نُعمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز در «الهمة» این اتهامها را رد کرده، میگوید: «ما به آنچه غالیان گمراه و باطلسُرایانی که راه اولیای خداوند را بستهاند و میپندارند که آن اولیا از غیب الهی و آنچه در سینه بندگان است، آگاهند، قائل نیستیم و به آن باور نداریم. هرچند خداوند هرکس از رسولانش را بخواهد، به غیب خویش آگاه میگرداند. همانا این فاسقان میخواهندکه با انتساب این پندارهای باطل به ساحت امامان(ع)، پیشوایی ایشان را دفع کنند؛ چراکه این غالیان میپندارند که امامان(ع) از غیب آگاهند، اما از سوی دیگر، ائمه در نگاه مردم کسانیاند که جز به چیزی ورای آنچه در ظاهر امر دیده میشود، آگاه نیستند؛ آنگاه، نبودن این صفت سبب میشود که این پیشوایان معصوم(ع) نزد آن فاسفان و پیروانشان امام نباشند»<ref>ر.ک: همان، ص21-20</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این کتاب نمایهای از مرتبت امامت نمود یافته است و همه اختلافهایی که فاطمیان با گروهی از تاریخنگاران و گمانهزنیها و اتهامهای ایشان دارند و میپندارند که فاطمیان به اُلوهیت امامان(ع) باور دارند، بررسی میشود. قاضی نعمان برای رفع این ابهامات از باور فاطمیان در مسائلی مانند جدایی مرتبت «پیامبری» از مرتبت «امامت» بسیار سخن میگوید و به این عقیده که پیامبران از امامان برترند و رتبه نبوت بالاتر و بزرگتر از رتبه امامت است، اشاره کرده، چنین توضیح میدهد که «فاطمیان رتبه امامت را پس از رتبه «پیامبری» و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«وصایـت» </del>جای میدهند». همین رتبهبندی است که «الهمة» را در جایگاه مصدر و منبعی برای باورهای فاطمیان مینشاند. قاضی نعمان در این کتاب دیدگاههای گوناگون بسیاری را گنجانده است که امروزه، در آثار غیر فاطمیان خوانشی بههمریخته و آشفته و بدون چهارچوب روشنی را نشان میدهد. اگر این دیدگاههایی که در «الهمة» و آثار فاطمیان دیگر منعکس است، نبود، بهسختی میشد از اقوال مخالفان بهدرستی آگاه شد؛ ازایندست مسائل دقیقی که قاضی نُعمان در کتابش آورده است، یکی مسئله «سجده بر امامان» است؛ این مسئله بهانهای به دست محدثان و حافظان اهل سنت داده است تا فاطمیان را به تیر شرک و کفر هدف گیرند. مسئله دیگر، مربوط به اموال بسیاری است که در دست فاطمیان بوده است و در چشم مخالفان به اخاذی از پیروان متهم میشدهاند. قاضی نعمان با گشودن باب خمس و تسری آن از موضوع «غنیمت» به همه اموال بهدستآمده یک مسلمان و تأیه آنها به حکومت، این اتهام را رد میکند. در مجموع، این کتاب اثر گرانبهایی برای آموختن آموزههای فاطمیان و همچنین، تاریخشان است؛ آموزههایی که در اصل امامت و آموختن آنچه را که بایسته است در پیروی امامان انجام گیرد، مطرح میشود و نیز آنچه را که ضروری است هر گروندهای خود را با آن به مسلک فاطمیان زینت دهد و آنچه را که در اصلاح خویش پیش از آغاز به دعوت دیگران نیاز دارد. همچنین، این کتاب خواننده را با برخی آداب که در مجلس امام فاطمی بهجا آورده میشده است، آشنا میکند. آداب دیگر نیز همان آدابی است که در قرآن و مجموعه روایات نبوی به همه مسلمانان سفارش شده است که از میان آنها «ادبِ تقوی» است که در همه فصلها بهویژه در باب جهاد تکرار شده است<ref>ر.ک: همان، ص31-27</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در این کتاب نمایهای از مرتبت امامت نمود یافته است و همه اختلافهایی که فاطمیان با گروهی از تاریخنگاران و گمانهزنیها و اتهامهای ایشان دارند و میپندارند که فاطمیان به اُلوهیت امامان(ع) باور دارند، بررسی میشود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن حیون، نعمان بن محمد|</ins>قاضی نعمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برای رفع این ابهامات از باور فاطمیان در مسائلی مانند جدایی مرتبت «پیامبری» از مرتبت «امامت» بسیار سخن میگوید و به این عقیده که پیامبران از امامان برترند و رتبه نبوت بالاتر و بزرگتر از رتبه امامت است، اشاره کرده، چنین توضیح میدهد که «فاطمیان رتبه امامت را پس از رتبه «پیامبری» و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«وصایت» </ins>جای میدهند». همین رتبهبندی است که «الهمة» را در جایگاه مصدر و منبعی برای باورهای فاطمیان مینشاند. قاضی نعمان در این کتاب دیدگاههای گوناگون بسیاری را گنجانده است که امروزه، در آثار غیر فاطمیان خوانشی بههمریخته و آشفته و بدون چهارچوب روشنی را نشان میدهد. اگر این دیدگاههایی که در «الهمة» و آثار فاطمیان دیگر منعکس است، نبود، بهسختی میشد از اقوال مخالفان بهدرستی آگاه شد؛ ازایندست مسائل دقیقی که قاضی نُعمان در کتابش آورده است، یکی مسئله «سجده بر امامان» است؛ این مسئله بهانهای به دست محدثان و حافظان اهل سنت داده است تا فاطمیان را به تیر شرک و کفر هدف گیرند. مسئله دیگر، مربوط به اموال بسیاری است که در دست فاطمیان بوده است و در چشم مخالفان به اخاذی از پیروان متهم میشدهاند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ابن حیون، نعمان بن محمد|</ins>قاضی نعمان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>با گشودن باب خمس و تسری آن از موضوع «غنیمت» به همه اموال بهدستآمده یک مسلمان و تأیه آنها به حکومت، این اتهام را رد میکند. در مجموع، این کتاب اثر گرانبهایی برای آموختن آموزههای فاطمیان و همچنین، تاریخشان است؛ آموزههایی که در اصل امامت و آموختن آنچه را که بایسته است در پیروی امامان انجام گیرد، مطرح میشود و نیز آنچه را که ضروری است هر گروندهای خود را با آن به مسلک فاطمیان زینت دهد و آنچه را که در اصلاح خویش پیش از آغاز به دعوت دیگران نیاز دارد. همچنین، این کتاب خواننده را با برخی آداب که در مجلس امام فاطمی بهجا آورده میشده است، آشنا میکند. آداب دیگر نیز همان آدابی است که در قرآن و مجموعه روایات نبوی به همه مسلمانان سفارش شده است که از میان آنها «ادبِ تقوی» است که در همه فصلها بهویژه در باب جهاد تکرار شده است<ref>ر.ک: همان، ص31-27</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>==پانویس ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-761768:rev-761769 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%A5%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9&diff=761768&oldid=prevHbaghizadeh در ۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۴:۲۲2024-11-09T04:22:42Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ نوامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۷:۵۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآورندگان</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>| پدیدآوران = </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابنحیون، </del>نعمان بن محمد]] (نويسنده)</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابن حیون، </ins>نعمان بن محمد]] (نويسنده)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[غالب، مصطفی]] (مقدمه نويس)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[غالب، مصطفی]] (مقدمه نويس)</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>|زبان</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44">خط ۴۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br/></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:کتابشناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشده2</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:کلام و عقاید]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده: مباحث خاص کلامی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقالات بازبینی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده2 آبان 1403</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1403 توسط محسن عزیزی]]</div></td></tr>
<!-- diff cache key fawiki:diff::1.12:old-761734:rev-761768 -->
</table>Hbaghizadehhttps://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A2%D8%AF%D8%A7%D8%A8_%D8%A5%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9&diff=761734&oldid=prevA-esmaeili: صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR73440J1.jpg | عنوان = آداب إتباع الأئمة | عنوانهای دیگر = الهمة في آداب إتباع الأئمة | پدیدآورندگان | پدیدآوران = ابنحیون، نعمان بن محمد (نويسنده) غالب، مصطفی (مقدمه نويس) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = الف2آ4...» ایجاد کرد2024-11-09T04:09:39Z<p>صفحهای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر =NUR73440J1.jpg | عنوان = آداب إتباع الأئمة | عنوانهای دیگر = الهمة في آداب إتباع الأئمة | پدیدآورندگان | پدیدآوران = <a href="/w/index.php?title=%D8%A7%D8%A8%D9%86%E2%80%8C%D8%AD%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%8C_%D9%86%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&action=edit&redlink=1" class="new" title="ابنحیون، نعمان بن محمد (صفحه وجود ندارد)">ابنحیون، نعمان بن محمد</a> (نويسنده) <a href="/wiki/%D8%BA%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%8C_%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C" title="غالب، مصطفی">غالب، مصطفی</a> (مقدمه نويس) |زبان | زبان = عربی | کد کنگره = الف2آ4...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR73440J1.jpg<br />
| عنوان = آداب إتباع الأئمة<br />
| عنوانهای دیگر = الهمة في آداب إتباع الأئمة<br />
| پدیدآورندگان<br />
| پدیدآوران = <br />
[[ابنحیون، نعمان بن محمد]] (نويسنده)<br />
[[غالب، مصطفی]] (مقدمه نويس)<br />
|زبان<br />
| زبان = عربی<br />
| کد کنگره = الف2آ4 223/12 BP <br />
| موضوع =<br />
|ناشر <br />
| ناشر = دار و مکتبة الهلال<br />
| مکان نشر = لبنان - بیروت<br />
| سال نشر = 1985م<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE73440AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ = 1<br />
| شابک = <br />
| تعداد جلد = 1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 73440<br />
| کتابخوان همراه نور = 73440<br />
| کد پدیدآور = 301<br />
| پس از = <br />
| پیش از = <br />
}}<br />
'''الهمة في آداب اتباع الأئمة'''، نوشته قاضی نُعمان بن حیون تمیمی مغربی (درگذشته 363ق)، پایهگذار فقه اسماعیلی و بزرگترین فقیه در همه ادوار اسماعیلیه است. این کتاب، آدابی را که شایسته و بایسته است که اهل ولایت و اولیای الهی فاطمی و قاضیان و کاتبان و دیوانیان حکومتیاشان، خود را بدانها زینت بخشند، برمیشمرد و بههمراه مباحثی در امامت توضیح میدهد. مصطفی غالب، پژوهش این اثر را انجام داده است.<br />
<br />
اصل «امامت»، موضوع کتاب است؛ اصلی که مهمترین باور «فاطمیان»، بلکه همه مذهب شیعه است؛ تا جایی که این باور مساوی با دین داشتن انگاشته میشود و در حدیث نبوی «مَن ماتَ و لم يَعرف إمام زمانهِ ماتَ مِيتةً جاهلية»، جِلوه مینماید<ref>ر.ک: محمد کامل حسین، ص19</ref>.<br />
قاضی نُعمان در باب امامت اثر دیگری نیز با عنوان «كتاب التوحيد و الإمامة» نوشته است. او در «الهمة» به برخی ملامتها و ستیزهجوییهای مخالفان فرقه فاطمی پاسخ میدهد؛ آنان فاطمیان را به عدم سیادت، باور به حلول، تناسخ و علم غیب متهم میکردهاند و ایشان را به مذهب اباحیگری نزدیک میدانستهاند؛ درحالیکه شواهد تاریخی این ادعا را رد میکند. قاضی نُعمان نیز در «الهمة» این اتهامها را رد کرده، میگوید: «ما به آنچه غالیان گمراه و باطلسُرایانی که راه اولیای خداوند را بستهاند و میپندارند که آن اولیا از غیب الهی و آنچه در سینه بندگان است، آگاهند، قائل نیستیم و به آن باور نداریم. هرچند خداوند هرکس از رسولانش را بخواهد، به غیب خویش آگاه میگرداند. همانا این فاسقان میخواهندکه با انتساب این پندارهای باطل به ساحت امامان(ع)، پیشوایی ایشان را دفع کنند؛ چراکه این غالیان میپندارند که امامان(ع) از غیب آگاهند، اما از سوی دیگر، ائمه در نگاه مردم کسانیاند که جز به چیزی ورای آنچه در ظاهر امر دیده میشود، آگاه نیستند؛ آنگاه، نبودن این صفت سبب میشود که این پیشوایان معصوم(ع) نزد آن فاسفان و پیروانشان امام نباشند»<ref>ر.ک: همان، ص21-20</ref>.<br />
<br />
در این کتاب نمایهای از مرتبت امامت نمود یافته است و همه اختلافهایی که فاطمیان با گروهی از تاریخنگاران و گمانهزنیها و اتهامهای ایشان دارند و میپندارند که فاطمیان به اُلوهیت امامان(ع) باور دارند، بررسی میشود. قاضی نعمان برای رفع این ابهامات از باور فاطمیان در مسائلی مانند جدایی مرتبت «پیامبری» از مرتبت «امامت» بسیار سخن میگوید و به این عقیده که پیامبران از امامان برترند و رتبه نبوت بالاتر و بزرگتر از رتبه امامت است، اشاره کرده، چنین توضیح میدهد که «فاطمیان رتبه امامت را پس از رتبه «پیامبری» و «وصایـت» جای میدهند». همین رتبهبندی است که «الهمة» را در جایگاه مصدر و منبعی برای باورهای فاطمیان مینشاند. قاضی نعمان در این کتاب دیدگاههای گوناگون بسیاری را گنجانده است که امروزه، در آثار غیر فاطمیان خوانشی بههمریخته و آشفته و بدون چهارچوب روشنی را نشان میدهد. اگر این دیدگاههایی که در «الهمة» و آثار فاطمیان دیگر منعکس است، نبود، بهسختی میشد از اقوال مخالفان بهدرستی آگاه شد؛ ازایندست مسائل دقیقی که قاضی نُعمان در کتابش آورده است، یکی مسئله «سجده بر امامان» است؛ این مسئله بهانهای به دست محدثان و حافظان اهل سنت داده است تا فاطمیان را به تیر شرک و کفر هدف گیرند. مسئله دیگر، مربوط به اموال بسیاری است که در دست فاطمیان بوده است و در چشم مخالفان به اخاذی از پیروان متهم میشدهاند. قاضی نعمان با گشودن باب خمس و تسری آن از موضوع «غنیمت» به همه اموال بهدستآمده یک مسلمان و تأیه آنها به حکومت، این اتهام را رد میکند. در مجموع، این کتاب اثر گرانبهایی برای آموختن آموزههای فاطمیان و همچنین، تاریخشان است؛ آموزههایی که در اصل امامت و آموختن آنچه را که بایسته است در پیروی امامان انجام گیرد، مطرح میشود و نیز آنچه را که ضروری است هر گروندهای خود را با آن به مسلک فاطمیان زینت دهد و آنچه را که در اصلاح خویش پیش از آغاز به دعوت دیگران نیاز دارد. همچنین، این کتاب خواننده را با برخی آداب که در مجلس امام فاطمی بهجا آورده میشده است، آشنا میکند. آداب دیگر نیز همان آدابی است که در قرآن و مجموعه روایات نبوی به همه مسلمانان سفارش شده است که از میان آنها «ادبِ تقوی» است که در همه فصلها بهویژه در باب جهاد تکرار شده است<ref>ر.ک: همان، ص31-27</ref>.<br />
<br />
==پانویس ==<br />
<references/><br />
<br />
==منابع مقاله==<br />
محمد کامل حسین، مقدمه کتاب «الهمة في آداب اتباع الأئمة»، اثر قاضی نعمان، نشر و تحقیق محمد کامل حسین، دارالفکر العربي، 2002م.<br />
<br />
<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
<br />
[[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br />
[[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ آبان 1403 توسط سید حمید رضا حسینی هاشمی]]<br />
[[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ آبان 1403 توسط محسن عزیزی]]</div>A-esmaeili