https://fa.wikinoor.ir/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Sooshiantt 2026-05-27T19:18:16Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%87%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C%D8%8C_%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C&diff=804957 2025-10-31T23:41:36Z

<p>Sooshiantt: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR06939.jpg|بندانگشتی|هدایتی، هادی]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |هدایتی، هادی<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | <br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |ابوالحسن<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |1302ش<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |شهر رى<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; |<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[تاریخ هرودت]]<br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE06939AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> {{کاربردهای دیگر|هدایتی (ابهام زدایی)}}<br /> <br /> '''هادى هدايتى''' (متولد 1302ش)، نماینده شهر ری در بیست و یکمین دوره مجلس شورای ملی، وزیر آموزش و پرورش، نویسنده، مترجم، مورخ، مترجم کتاب [[تاریخ هرودت]] <br /> <br /> == ولادت ==<br /> فرزند ابوالحسن در سال 1302ش در شهر رى از توابع تهران متولد شد. <br /> <br /> == تحصیلات ==<br /> وى تحصيلات ابتدائى و متوسطه را در تهران به اتمام رسانيد و وارد دانشكده حقوق شد و در رشته حقوق قضائى ليسانس گرفت. سپس براى ادامه تحصيلات عالى، عازم اروپا شد و از دانشگاه سوربن پاريس درجه دكتراى زبان و ادبيات فرانسه دريافت كرد. <br /> <br /> پس از اخذ دكترا مجددا در دانشگاه سوربن نام‌نويسى نمود و در رشته علوم سياسى، دكتراى دولتى دريافت نمود. <br /> <br /> == فعالیت‌ها ==<br /> در 1331 به ايران مراجعت و با عنوان دانشيارى به دانشكده ادبيات و دانشكده حقوق راه يافت و پس از مدتى استاد دانشگاه شد. وى در كنار مشاغل دانشگاهى، به فعالیت‌های سياسى و اقتصادى دست زد و مدتى در شوراى اقتصاد فعاليت داشت و زمانى مدير عامل بانك بيمه ايران بود. <br /> <br /> همزمان با فعالیت‌های حسنعلى منصور در كانون مترقى، او نيز دست اندركار بود. وى در دوره بيست و يكم قانون‌گزارى، از طرف مردم شهر رى كانديداى انتخابات مجلس شوراى ملى شد و چند ماهى در مجلس عضويت داشت. بعد از آن‌كه حسنعلى منصور به نخست وزيرى منصوب شد، هدايتى در آن كابينه وزير مشاور بود. در آبان ماه 1343 در كابينه تغييراتى به وجود آمد و وزارت فرهنگ به دو وزارتخانه به نام فرهنگ و هنر و آموزش و پرورش تقسيم شد كه هدايتى سمت وزارت آموزش و پرورش را احراز كرد. <br /> <br /> در كابينه‌ى اميرعباس هويدا نيز هدايتى همچنان وزارت آموزش و پرورش را عهده‌دار بود و تا آبان ماه 1347 در آن سمت باقى و قريب چهار سال مجموعا بر قسمتى از فرهنگ ايران وزارت داشت و در دوران وزارت او بر آموزش و پرورش تحولاتى در آن وزارتخانه به عمل آمد. از جمله كارهاى مهمى كه به وقوع پيوست، نظام جديد آموزشى بود كه با طرح‌ريزى صحيح انجام نگرفت و در موقع اجرا به علت نبودن كادر آموزش ديده و وسائل كار دچار ناتوانى شد. هدايتى هنگامى كه وزير آموزش و پرورش بود، به علت اختلافاتى كه بين وى و رئيس دولت و چند تن از اعضاء كابينه وجود داشت، در كار توفيق پيدا نكرد.<br /> <br /> هدايتى در 1347 پس از وزارت آموزش و پرورش، به عنوان وزير مشاور معرفى شد، ولى كسى با او مشورت نمى‌كرد. تدريجا توجهى به او شد و صميميت بيشتر در كار از خود نشان داد و معاونت اجرائى نخست‌وزير ضميمه كار او شد. پس از مدتى تقريبا بعد از نخست‌وزير، نفر اول كابينه بود و تمام كارها با صلاحديد او حل و فصل مى‌گشت. آخرين سمت وى در رژيم پهلوى، رياست بيمه مركزى ايران بود.&lt;ref&gt;ر.ک.عاقلی، باقر، ج3، ص1745–1747&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == آثار==<br /> <br /> هدايتى در كنار مشاغل سياسى، در كار تأليف و ترجمه نيز فعاليت داشت و در دوران جوانى آثارى منتشر كرد كه عبارتند از:<br /> <br /> #تاريخ زنديه<br /> #كوروش كبير<br /> #سياست مذهبى كوروش<br /> #اصول فن ادارى<br /> #تحقيق درباره نسخ خطى فارسى مربوط به قرن دوازدهم هجرى<br /> #ترجمه تاريخ هردوت.<br /> <br /> ==پانويس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> عاقلی، باقر، شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران، نشر گفتار با همکاری نشر علم، 1380<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[تاریخ هرودت]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> <br /> [[رده:آذر(1400)]]</div>

Sooshiantt https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AA&diff=804956 2025-10-31T23:40:43Z

<p>Sooshiantt: /* ساختار */ویراستاری نگارشی جزئی</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR11288J1.jpg<br /> | عنوان =تاریخ هرودت<br /> | عنوان‌های دیگر =تواریخ<br /> | پدیدآوران = <br /> [[هدایتی، هادی]] (ترجمه و تحشیه)<br /> <br /> [[هرودوت]] (نویسنده)<br /> | زبان =فارسی<br /> | کد کنگره =‏D‎‏ ‎‏58‎‏ ‎‏/‎‏ﻫ‎‏4‎‏ت‎‏2<br /> | موضوع =<br /> تاریخ باستان<br /> | ناشر = <br /> دانشگاه تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ<br /> | مکان نشر =تهران - ایران<br /> | سال نشر = 1383 ش <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE11288AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =2<br /> | شابک =964-03-9376-2<br /> | تعداد جلد =6<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =11288<br /> | کتابخوان همراه نور =11288<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> '''تاريخ هرودت'''، تأليف نویسنده یونانی به نام هرودت(حدود 490-425 پيش از ميلاد)، توسط دكتر [[هدایتی، هادی|هادى هدايتى]] به فارسی ترجمه شده است. تاريخ شش جلدى هرودت كه در پنج مجلد منتشر شده، دربردارنده تاريخ تمدن يونان باستان، يكى از كشورهاى شگفت انگيز دنياى كهن است. نویسنده در اين اثر مى‌كوشد تا خلاصه‌اى از تاريخ گذشته يونان را به خواننده ارائه كند و در اين راستا سعى كرده است تا منشاء اختلافات دو قوم پارسى و يونانى را در خلال تاريخ كشف كند و در كلامى فشرده خلاصه كند. اين اثر قديمى‌ترين و كهن‌ترين تاريخ در جهان و نيز به عنوان يكى از مهم‌ترين منابع تاريخ ایران باستان محسوب مى‌شود.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> نویسنده، كتاب شش جلدى حاضر را تحت عناوين كلييو، اوترپ، تالى، ملپومن، ترپسيكور و اراتو كه به معناى خداوند تاريخ، موسيقى، كمدى، تراژدى، رقص و حزين است، آورده است. مطالب كتاب بدون بخش‌بندی و فصل‌بندى خاصى به صورت سلسله‌وار ذكر شده است و مترجم كتاب‌، تنها با ذكر شماره‌های، قدرى از يكنواختى آن كاسته است. نثر كتاب از لحاظ طرز بيان و شيوه انشاء از سادگى و روانى برخوردار است و همين سادگى و روانى لطفى خاص به نوشته هرودت داده كه آن را از نثر پيچيده و متکلف قرون بعدی، ممتاز كرده است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> يونان باستان يكى از كشورهاى شگفت انگيز عهد باستان است كه بيش از هر سرزمين ديگر براى بشر نویسنده و متفكر و فيلسوف باقى گذارده است. نويسندگان يونان باستان بيشتر درباره چگونگى تأسيس شهرهاى قديم، شكوه، جلال، كبر و غرور خانواده‌هاى بزرگ و اشراف داد سخن داده‌اند و كوشيده‌اند با استدلالى غالباً ً واهى و خيالى اصل و نسب كسانى را كه مورد نظر بوده‌اند به خدايان و قهرمانان باستان برسانند. از اين حيث در حقيقت اين دسته از مورخان باستان پيش‌قدمان مكتب بيوگرافى‌نويس در عالم تاريخ محسوب مى‌شوند. كتب آنان غالباً ً شامل مجموعه‌اى از حوادث و وقايع مربوط به خدايان باستان و افسانه‌هاى منسوب به آنان بود.<br /> <br /> فرق بزرگ هرودت با اين دسته از مورخان باستان در اين است كه او در طرح‌ريزى كتاب خود وسعت نظر بيشترى داشته و اگر كه آن را استثناء كنيم، مى‌توان مدعى شد كه هرودت از حيث اهميت كتاب و بزرگى هدفى كه در نظر داشته و وحدت كتابى كه تأليف كرده، با هيچ يك از مؤلفان قبل از زمان خود قابل قياس نمى‌باشد.<br /> <br /> مؤلف حيات بشرى را شبيه يك صحنه نمايش بزرگ مى‌دانسته كه مراحل مختلف آن؛ مانند سلسله زنجير حوادث يك داستان به هم مربوط است. او پس از وقوف به اصل وحدت تاريخ جهان در تصور اين وحدت به حدى مبالغه كرده است كه در نخستين فصل از كتاب خود، دو قوم يونانى و پارس را با هم روبرو و اين دو قوم را به صورت دو قهرمان بزرگ تاريخ جهان معرفى مى‌كند. تاريخ هرودت در حقيقت تاريخ نزاع و برخورد آسيا و اروپا و ستيز اين دو تمدن مغاير است. وى در ضمن بيان جريان اين رقابت و ستيز بزرگ بين دو تمدن آسيايى و اروپايى كوشيده است، آنچه به قول او «زيبايى‌ها و شگفتى‌هاى جهان از يونانيان و اهالى آسيا باقى مانده است»، در كتاب خود نقل كند.<br /> <br /> برخلاف تصور جمعى از محققان شيوه تاريخ‌نويسى هرودت فقط جمع‌آورى ساده متون و اسناد و افسانه‌هاى تاريخى نبوده و حق اين است كه گفته شود، اين مؤلف كهن سبک و شيوهاى خاص در تركيب مطالب بكار برده و جلوهاى خاص به اثر خود بخشيده است. او مطالب و افسانه‌هاى تاريخى را به قسمى بيان كرده كه فهم آن براى همه كس آسان است؛ ولى چون مردى است كه زياد سفر كرده و به تحقيقاتى پرزحمت و دشوار دست زده دريغش آمده است كه اطلاعات و معلومات وسيع خود را خلاصه كند و عصاره و چكيده آن را براى خوانندگان ارمغان گذارد و به همين جهت است كه همه جا و از همه چيز با تفصيل زايدى سخن مى‌گويد، به قسمى كه گاه اطاله كلام خواننده را كسل و ناراحت مى‌كند.<br /> <br /> با وجود فصول زيادى كه هرودت به شرح جزئيات عجايب و شگفتى‌هاى زمان خود اختصاص داده است، شگفتى‌هایى كه امروز در نظر ما كودكانه و ناچيز جلوه مى‌كند، در خلال همين مطالب، كتاب پرارزش او تاريخ جهان را مشاهده مى‌كنيم كه آهسته و آرام ورق مى‌خورد.<br /> <br /> در سرفصل كتاب داستان بزرگ كرزوس پادشاه افسانه‌اى ليدى و فرمانرواى شهر سرود و سرزمين‌هاى وسيع بر اقوام يونى در آسياى صغير فائق مى‌شود. طولى نمى‌كشد كه كورش پادشاه فاتح پارس امپراتورى وسيع او را فتح كرده و كرزوس را از تخت شاهى بزير مى‌كشد و به اسارت مى‌برد. افسانه جوانى كوروش و ظهور مؤسس خاندان هخامنشى نيز به سهم خود جالب است.<br /> <br /> هرودت ضمن بيان يكى از اين افسانه‌ها سراسر تاريخ آسيا را بيان مى‌كند و ضمن استفاده از فرصت به تفصيل از اوضاع مصر سخن مى‌گويد.مطالبى كه او در اين قسمت از كتاب خود درباره مصر نوشته به حدى مفصل است كه شايد بتوان گفت در هيچ قسمت از كتاب درباره هيچ يك از كشورهاى آن زمان چنين به تفصيل سخن نگفته است. از موقعى كه كمبوجيه براى فتح مصر حركت مى‌كند تا موقعى كه مصر به دست اين پادشاه فتح مى‌شود، يك جلد تمام از كتاب به شرح اوضاع مصر اختصاص دارد.<br /> <br /> پس از آن هرودت انقلابات داخلى پارس و چگونگى جلوس داريوش را بر اريكه سلطنت شرح مى‌دهد و به تهيه مقدمات جنگ‌هاى مديك كه در زمان اين پادشاه پايه‌گذارى شد، اشاره مى‌كند. او قبل از بيان جزئيات اين جنگ بزرگ و تاريخى به ذكر جنگ‌هاى داريوش با اقوام با سيت مى‌پردازد و آنگاه به تفصيل از جنگ سيرن ياد مى‌كند و درباره اقوام و ملل مختلف كه در اين جريان با آنها برخورد كرده است، داد سخن مى‌دهد.<br /> <br /> مؤلف پس از بيان سرگذشت داريوش، شورش مردم يونى و قيام شهر سارد را شرح مى‌دهد و در اين قسمت است كه خواننده با حساس‌ترين لحظات تاريخ بشر روبرو مى‌شود. اسامى فراموش نشدنى تاريخ جهان، ماراتن، سالامين، پلاته و ميكال افسانه بزرگ‌ترين جنگ‌هاى حماسى و پهلوانى تاريخ باستان را در ذهن خواننده منعكس مى‌كند. جنگ ماراتن يكى از بزرگ‌ترين جنگ‌هاى تاريخ جهان محسوب مى‌شود. لشكركشى داريوش از راه دريا و پياده شدن سربازان متهور پارس در دشت ماراتن در برابر دروازه‌هاى شهر آتن نخستين برخورد دو تمدن متضاد جهان باستان بود.<br /> <br /> دوره تاريخ هرودت با شرح جنگ‌هاى پلاته و ميكال كه آخرين برخورد تمدن شرق و غرب محسوب مى‌شود به پايان مى‌رسد. در جدال و ستيز بزرگى كه بين اين دو تمدن درگرفت غرب موقتاً پيروز شد و شرق به داخل چهارديوارى قاره وسيع خود رانده شد. قصد اصلى مؤلف از تأليف نه جلد كتاب تاريخ بيان ماجراى همين زورآزمايى بزرگ بوده و آنچه هرودت بعد از ذكر اين وقايع نقل مى‌كند در حقيقت دنباله زائدى از شرح همين وقايع است.<br /> <br /> ==وضعيت كتاب==<br /> ترجمه فارسی كتاب با استفاده از دو نسخه ترجمه فرانسوى صورت گرفته و مترجم در تكميل يادداشت‌ها و توضيحات خود از حواشى يكى از نسخه‌ها نيز استفاده كرده و پاورقى‌هاى مفيدى را ارائه كرده است. در ابتداى هر يك از مجلدات فهرست مطالب و در انتها نيز فهرست اسامى اشخاص و اماكن آمده است.<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن كتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]</div>

Sooshiantt https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=804955 2025-10-31T23:38:51Z

<p>Sooshiantt: /* گزارش محتوا */اصلاح مشکلات نیم‌فاصله‌ها</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR22023J1.jpg<br /> | عنوان =‏تاریخ ایران دوره هخامنشیان<br /> | عنوان‌های دیگر =دوره هخامنشيان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[گرشويچ، ايليا]] (نویسنده)<br /> <br /> [[ثاقب‌فر، مرتضی]] (مترجم)<br /> | زبان =فارسی<br /> | کد کنگره =‏‏DSR‎‏ ‎‏219‎‏ ‎‏/‎‏گ‎‏4‎‏ت‎‏2 <br /> | موضوع =ایران - تاريخ - هخامنشيان، 558 - 330ق. م. <br /> <br /> | ناشر =جامى<br /> <br /> | مکان نشر =ایران - تهران<br /> | سال نشر =مجلد1: 1385ش ,<br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE22023AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =<br /> | شابک =<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =22023<br /> | کتابخوان همراه نور =22023<br /> | کد پدیدآور =14331<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''تاریخ ایران دوره هخامنشیان'''، کتابی است حاصل مجموعه مقالاتی از اساتید تاریخ دانشگاه کمبریج. این نوشتار در واقع ترجمه جلد دوم از مجموعه تاریخ کمبریج «The combridg history of iran» به حساب می‌آید و به سرپرستی [[ایلیا گرشویچ]] ویراستاری گردیده و توسط [[ثاقب‌فر، مرتضی|مرتضی ثاقب‌فر]] ترجمه فارسی شده است. محتوای این کتاب مشتمل بر تبیین و تحلیل تاریخی دوره هخامنشی است، از جهات گوناگونی، همچون شخصیت‌شناسی سلاطین، کشورگشایی‌ها، مذهب‌شناسی، معماری عصر هخامنشی و سایر جهات مرتبط با آن عصر.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب، مشتمل بر هفده فصل است و هر فصل از بخش‌ها و زیربخش‌های متعددی تشکیل ‎شده و در هرکدام از آنها مطالب مرتبط با آن و مستندات تاریخی مربوطه ارائه گردیده است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> فصل اول کتاب نوشته جان مانوئل کوک، در باب ظهور هخامنشیان و بنیان‌گذاری امپراتوری هخامنشی است. در بخش نخست آن به منابع اصلی تاریخ آغازین هخامنشی اشاره شده است:<br /> # کتاب تاریخی هرودوت: هرودوت در شاهنشاهی ایران در شهر هالیکارناسوس، واقع در ساحل غربی آسیای صغیر به دنیا آمد. اثر بزرگ او کتاب تاریخ منظمی درباره ظهور و سقوط امپراتوری ایران است.<br /> # کتب تاریخی کتزیاس: او پزشک پرآوازه‌ای در کنیدوس بود که به اسارت درآمد و پزشک مخصوص شاه ایران شد و تا سال‌ها در این مقام باقی ‎ماند. نویسنده درباره او بیان می‌دارد که بعد از مقایسه و تطبیق کتب وی با متون آشوری و بابلی، درمی‌یابیم که اطلاعات خاصی که می‌دهد کاملا نادرست هستند و احتمالا هنگامی که کتزیاس در دربار ایران بوده، به‌طور جدی در صدد گردآوری مصالح برای تدوین تاریخ مشرق برنیامده.<br /> # کتاب کوروپدیا (کوروش‎نامه یا تربیت کوروش): این کتاب، توسط گزنفون نوشته شده است و در آن در هشت کتاب به زندگانی کوروش پرداخته ‎است. نگارنده در مورد این منبع بیان می‌دارد که اگر دلیلی داشتیم که باور کنیم مؤلف آن در صدد گردآوری و انتقال اطلاعات تاریخی اصیلی بوده است، این اثر از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار می‌بود.<br /> # سنگ‌‎نبشته سه‌زبانه داریوش: این اثر، بر سینه صخره‌ای در بیستون کنده شده است و دارای یک متن اصلی به زبان پارسی باستان است. از نظر نویسنده، این منبع به‌لحاظ ارزش تحقیقاتی، بهترین اثر است و هیچ متن دیگری به زبان پارسی باستان وجود ندارد که از لحاظ فراخی و اهمیت تاریخی با این سنگ‌‎نبشته قابل قیاس باشد&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ص13-22&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در بخش دوم این فصل، به موضوع کشورگشایی‌ها در آسیا و مصر اشاره شده است. کوروش با ارتش ایرانی خود فتوحات زیادی را انجام می‌داد و هیچ علاقه‌ای به دریا که به احتمال زیاد هرگز دریانوردی نکرده بود، نشان نداد. او در واپسین سال‎های خود رهسپار شرق شد. داستان‌هایی درباره لشکرکشی فاجعه‌آمیز کوروش به هندوستان نقل شده است که به مرگ وی یا بازگشت او با هفت تن زنده انجامید. <br /> <br /> کوروش در میانه تابستان ۵٣٠ق.م، کشته شد و دو پسر از خود باقی گذاشت. پسر بزرگ‎تر کمبوجیه نام داشت که دارای مقام نائب‌السلطنگی بابل بود و جانشین کوروش تلقی می‌شد؛ پسر کوچک‎تر بردیا نام داشت&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص22-32&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بخش بعدی پیرامون تحکیم امپراتوری در زمان پادشاهی داریوش و دربار ایران است. نگارنده به‌تفصیل به ویژگی‌های شخصیتی داریوش و کشورگشایی‌های گسترده وی می‌پردازد و سپس به تشریح رسم و رسومات و آیین زندگانی شاه و همسران و فرزندان و درباریان وی و خصوصیات آن‌ها و سایر موضوعات مرتبط با شیوه حکمرانی داریوش پرداخته است.&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص32-56&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> بخش پنجم پیرامون سرزمین پارس است؛ سرزمینی که ایرانیان به آن پارس و یونانیان پرسیس می‌گویند، به‌طور کلی سرزمینی کوهستانی است که در شمال شرقی خلیج فارس واقع شده و حوضه مرتفعی را که تخت جمشید و شیراز در آن قرار گرفته‌اند در بر می‌گیرد. امروزه این سرزمین، فارس نام دارد. هرودوت از ده قبیله یا طائفه نام می‌برد که در سرزمین اصلی پارس اقامت داشته‌اند و فقط سه قبیله از این قبایل وقتی کورش علیه آستیاگ به‌پا خاست، از سوی او بسیج شدند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص57-63&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از جمله مباحث مطرح‌شده دیگر در این فصل، موضوع اداره ساتراپی‌ها است، ساتراپ‎ها (حامیان قلمرو) نظیر فرمانداران در ایالت نایبان و جانشینان شاه بودند. حوزه وظایف آن‌ها تمام امور کشوری و لشگری را در بر می‌گرفت و آنها ظاهرا مسئول پرداخت خراج سالانه، ترتیبات امر سربازی‌گری و مسائل قضایی و امنیتی بودند. گفته می‌شود که اعیان و نجیب‎زادگان ایرانی ساکن در ساتراپی‌ها به دربار آن‌ها راه داشتند و به‌عنوان آموزگار در آموزش و پرورش فرزندان آن‌ها خدمت می‌کردند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص93-104&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل دوم کتاب، نوشته آر. ر. برن، درباره ایران و یونانیان است که در شش بخش مجزا مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.<br /> بخش اول درباره تلاش کوروش برای ایجاد اتحاد و ارتباط با یونانیان برای مقابله با کروزوس است. این تلاشی بسیار منطقی بود که یا در پشت جبهه دشمن ناآرامی و آشوب ایجاد کند، یا حداقل کروزوس با سرزمین‌هایی که تازه با پیاده‌نظام خود فتح کرده بود، قادر به حرکت نباشد. بخش دوم در مورد گسترش امپراتوری هخامنشی به مصر و مدیترانه است. کمبوجیه پسر کوروش به پیروی از راه پدر خویش، در سال 525 به مصر یورش برد و به‌عنوان مقدمه این کار امر خطیری را پیش‎ برد که به‌خاطر آن ستایشگران او را ستودند، او «فاتح دریا» شد. کمبوجیه با تمام تدابیری که آماسیس، «فرعون پیر»، برای دفاع از سرزمین خود اندیشیده بود، بر وی غلبه کرد و ایرانیان پیروز شدند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص122-132&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از جمله مهم‎ترین بخش‌های مهم این فصل، بخش سوم و چهارم است که به ورود ایرانیان به اروپا و جنگ‎های بزرگ و اتفاقاتی که در اروپا درگرفت پرداخته است. داریوش پس از فتح مصر که دست‎هایش آزاد شده بود، به‌راستی نقشه رسیدن به اروپا را در سر داشت، البته به شیوه ایرانی؛ یعنی عملیات زمینی سنگین و گسترده، استفاده از نیروی دریایی یونان آسیایی برای حمل و نقل تدارکات و غیره. در مورد اهداف این جنگ‎ها نگارنده بر این باور است که اگر لشگرکشی‌های گذشته کوروش و کمبوجیه و خشایار شاه را مقایسه کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که انگیزه اصلی فقط توسعه قدرت خویش تا جایی که می‌توانسته بوده است؛ اقدامی که بسیاری از محققان باستانی آن را جزو سرشت انسانی می‌دانسته‌اند و با گفته داریوش در مورد اعتقادش به رسالت الهی خویش مطابقت دارد؛ چه‌بسا او قصد همه اروپا را داشت و اگر ارباب قاره می‌شد، سرزمین‌های مدیترانه نیز به چنگ وی می‌افتاد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص133-177&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل سوم کتاب، نوشته ماکس مالووان، به شرح حال و اتفاقات و زندگی‌نامه کوروش بزرگ اختصاص داده شده، که در یازده بخش مجزا به‌تفصیل به آن پرداخته‌شده است. اولین بخش آن درباره نقشی از کوروش است با چهار بال، از یگانه ستون باقی‌مانده در پاسارگاد. شبح کورش، با جامه‌ای عیلامی بر فراز ویرانه‌های شهری که در درازای سده‌ها متروک شده، در پرواز است. از جمله بخش‌های دیگری که در این فصل به آن پرداخته شده است، مباحثی است مانند کیفیت مسافرت‎های مقامات هخامنشی به سایر سرزمین‌ها، شرح حال و اخلاقیات کوروش، گاه‌شماری فتوحات، کیفیت تسخیر بابل، آثار خط میخی: منشور کوروش، مدارا و تساهل کوروش: سیاست خارجی، ضرب مسکوکات، دین و آیین کوروش و انتخاب پاسارگاد به‌عنوان پایتخت&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص245-278&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل چهارم کتاب، نوشته بادیان، در مورد فتح ایران توسط اسکندر است که نگارنده در این زمینه ابراز می‌دارد که مستندات خوبی در این‌باره دستگیر ما نشده، لکن این فتح، نقطه عطفی در تاریخ ایران بشمار می‌رود و در ادامه به تشریح ماجرای مرتبط با این فتح می‌پردازد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص279-280&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل پنجم، نوشته برشانی، به کیفیت اشغال مصر و ماجراهای پیرامون آن توسط ایرانیان اشاره دارد و فصل ششم، نوشته آ. ل. اوپنهایم، به مدارک بابلی درباره حکومت هخامنشی می‌پردازد؛ مدارکی اعم از متون خط میخی و مدارک باستانی درباره اتفاقات تاریخی حکمرانان هخامنشی&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص376-471&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل هفتم، نوشته ر. ت. هالوک، به موضوع الواح یافت‌شده در تخت جمشید و محتوای آنها اشاره دارد و فصل هشتم، نوشته آ. د. ه. بیوار، در مورد انواع سکه‌های ضرب‌شده در دوران حکومت هخامنشیان و وزن و اندازه‌های این مسکوکات سخن به میان آورده است. همچنین به موضوعاتی که در تجارت و کسب و کار دخیل بوده، مانند واحدهای طول و فاصله و اندازه‌های گنجایش، جامدات و مایعات و سایر مباحث مرتبط با آنها اشاره کرده است.&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص472-532&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> فصل نهم کتاب، نوشته شوارتس، در مورد تاریخ جهان باستان شرقی از دیدگاه اوستا می‌باشد. از جمله مباحث مطرح‌شده در این فصل می‌توان به موضوع حقیقت جهان و خاستگاه آن در نظر ایرانیان باستان اشاره کرد؛ از نظر آنها نخستین چیزی که آفریده شد آسمان بود که در زبان ایرانیان باستان اسمن نامیده شده و انسان موجود به‌عنوان یک بدن و تعدادی قوای روانی – ذهنی، تعبیر و ادراک شده است. سایر عناوین طرح‌شده در این فصل، مباحثی از قبیل سازمان اجتماعی، تربیت و پرورش و زندگی اقتصادی است.&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص533-563&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از دیگر مباحث این کتاب می‌توان به موضوعاتی مانند: دین ایران هخامنشی، زبان آرامی در امپراتوری هخامنشی، تقویم‎های ایران باستان، معماری و پیکرتراشی، برجسته‌کاری بیستون، اقامتگاه مادی، پاسارگاد و فلزکاری اشاره کرد.<br /> <br /> ==وضعیت کتاب==<br /> در ابتدای کتاب فهرست مطالب آن و در پاورقی‌ها توضیح برخی از جملات و آدرس مطالب ذکر شده است.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[جغرافیای استرابو، سرزمینهای زیر فرمان هخامنشیان]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> <br /> [[رده:تاریخ]]<br /> <br /> [[رده:تاریخ ایران]]<br /> <br /> [[رده:سلسله‌ها، تقسیم‌بندی دوره‌ای]]<br /> <br /> [[رده:سلسله‌های پیش از اسلام]]</div>

Sooshiantt https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D8%AF&diff=804715 2025-10-30T01:09:19Z

<p>Sooshiantt: ویرایش جزئی</p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR01837.jpg|بندانگشتی|طبری، محمد بن جریر]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |طبری، محمد بن جریر<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | <br /> <br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |جریر<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; | 224 ق - 218 شمسی<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |آمل <br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; | ۲۶ شوال سال ۳۱۰ ق برابر با 301 شمسی<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; | احمد بن حماد دولابی<br /> <br /> محمد بن حمید رازی<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[تاريخ الطبري، تاريخ الأمم و الملوك]]<br /> <br /> [[تهذيب الآثار و تفصيل الثابت عن رسول‌الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم من الأخبار]]<br /> <br /> [[تهذيب الآثار: الجزء المفقود]]<br /> <br /> [[صريح السنة]]<br /> <br /> [[جامع البيان في تفسير القرآن (تفسير الطبري)]]<br /> <br /> <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE01837AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> {{کاربردهای دیگر|طبری (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> {{کاربردهای دیگر| محمد بن جریر طبری (ابهام‌‌زدایی)}}<br /> '''ابوجعفر محمد بن جریر بن یزید بن کثیر بن غالب طبری''' (۲۲۴ – ۳۱۰ ق)، مشهور به '''جریر طبری'''، مورخ، مفسر ایرانی، صاحب تفسیر [[جامع البيان في تفسير القرآن (تفسير الطبري)|جامع البيان في تفسير القرآن]] و کتاب مشهور [[تاريخ الطبري، تاريخ الأمم و الملوك|تاريخ الأمم و الملوك]] معروف به تاریخ طبری است.<br /> <br /> ==ولادت==<br /> ولادت طبری در آخر سال 224 و یا اول سال 225ق در آمل مازندران اتفاق افتاده است&lt;ref&gt;شهابی، علی‌اکبر، ص1&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==مشخصات ظاهری==<br /> طبری مردی گندم‌گون، کشیده‌قامت، لاغراندام و سیاه‌چشم بود&lt;ref&gt;همان، ص3&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==تحصیلات==<br /> محمد بن جریر مقدمات علمی را در زادگاهش آمل نزد فضلای آنجا فرا گرفت و پس‌ازآن به گردش و مسافرت در داخل و خارج ایران پرداخت و در هر جا عالم و فقیه و محدثی سراغ داشت بدانجا رهسپار می‌شد و فقه و حدیث و ادبیات و دیگر علوم متداول آن عصر را از آنان فرا می‌گرفت تا بدان پایه رسید که بر اغلب دانشمندان معاصرش پیشی گرفت و شهرت و آوازه علمی‌اش در شهرهای بزرگ اسلامی آن زمان پراکنده شد چنانکه به هر شهری وارد می‌شد دانشمندان و دانش‌پژوهان آنجا گردش را فرا می‌گرفتند و از محضر و مجلس درس و بحث او بهره می‌گرفتند و درک صحبتش را غنیمت می‌شمردند. تا آخرالامر، بغداد، مرکز خلافت و علوم و دانشگاه‌های اسلامی و بزرگ‌ترین شهر آباد و پرجمعیت آن عصر را محل اقامت خود قرار داد و به تعلیم و تدریس و تألیف و تصنیف پرداخت&lt;ref&gt;همان، ص10&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ===سفرهای علمی===<br /> نخستین سفری که طبری برای فراگرفتن و نوشتن علم حدیث کرد، به‌سوی ری بود. در آن عصر علم حدیث از مهم‌ترین و رایج‌ترین علوم اسلامی بود و شهرری نیز یکی از مراکز علمی و محل رفت و آمد دانشمندان و دانش‌پژوهان بود. طبری در ردی صحبت و محضر اغلب فقها و اساتید را درک کرد و در آنجا علوم و احادیث بسیاری فرا گرفت. از اساتید مشهور وی در ری یکی محمد بن حمید رازی و دیگری مثنی بن ابراهیم اُبُلّی است. طبری بیشتر علوم خود را در ری از آن دو تن فرا گرفت چنانکه نوشته‌اند که طبری افزون از صد هزار حدیث از ابن حمید نوشت.<br /> <br /> پس‌ازآن طبری رخت سفر بغداد که در آن زمان مشهور به مدینة السلام بود بست و بر آن اندیشه بود که مجلس درس ابوعبدالله احمد بن حنبل را درک نماید و از وی حدیث بشنود و بنویسد ولی بدین مقصود نرسید زیرا ابن حنبل اندکی پیش از ورود طبری به بغداد از جهان رخت بر بسته بود. طبری در بغداد به خدمت اکثر اساتید و دانشمندان رسید و از علمای فقه و حدیث اخبار و احادیث زیاد نوشت و مدتی در آن شهر اقامت گزید.<br /> <br /> او پس از توقف مدتی در بغداد و استفاده از مجلس درس دانشمندان آنجا به‌سوی بصره که در آن زمان یکی از مراکز علم و ادب بود، رهسپار شد و در بین راه از علمای فقه و حدیث شهر واسط احادیث بسیاری فرا گرفت و نوشت. پس‌ازآن وارد بصره گردید و در آنجا به مجلس درس و بحث علمای معروف و بزرگ ره یافت و از آنان احادیث و اخبار زایدی فرا گرفت و نوشت. از معاریف استادان او در بصره، ابوکریب محمد بن علاء همدانی بود که از بزرگان اصحاب حدیث به شمار می‌رفته است.<br /> <br /> سپس به‌جانب کوفه رهسپار شد و از فقها و علمای آنجا احادیث زیادی شنید و نوشت. پس‌ازآن به بغداد بازگشت و شروع به نوشتن احادیث کرد و مدتی در آنجا اقامت گزید و به تحصیل و تکمیل علوم فقه و قران پرداخت.<br /> <br /> پس‌ازآنکه طبری در شهرهای شرقی ممالک اسلامی به اندازه کافی گردش کرد و از محضر علما و اساتید آنجا برخوردار شد، تصمیم گرفت که به شهرهای غربی مملکت اسلامی نیز سفری بکند ازاین‌رو به مصر عزیمت کرد. مصر از همان آغاز صدر اسلامی و در دوره خلفای عباسی و فاطمی همیشه یکی از مراکز بزرگان و نامداران علوم اسلامی بود. در بین راه طبری هرجا به یکی از علما و اساتید بر می‌خورد به حضورش می‌شتافت و از او حدیث می‌پرسید و می‌نوشت و همواره در تحقیق و بحث و فراگرفتن علوم و احادیث بود. چنانکه از فقها و مشایخ نواحی شام و سواحل و سرحدات احادیث بسیاری شنید و نوشت تا آنکه در سال 253ق وارد مصر شد و هنوز در آنجا بسیاری از مشایخ و علمای فقه و حدیث باقی بودند و مجامع و مجالس درس و بحث دایر و رایج بود. طبری در مصر احادیث زیادی از مالک و شافعی و ابن وهب و غیر ایشان نوشت و آنگاه به‌سوی شام رفت و پس از توقف کمی به مصر باز گشت&lt;ref&gt;همان، ص10-13&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> طبری پس‌ازآنکه چندی در مصر اقامت گزید و به تحقیق و مطالعه و مباحثه مشغول بود، به بغداد بازگشت و در آنجا مشغول نوشتن گردید و توقف در بغداد در این دفعه زیاد به طول نیانجامید و پس از مدت کمی به وطن اصلی خود طبرستان بازگشت، پس از بیرون آمدن از طبرستان در مازندران مدتی توقف کرد و آنگاه بار دیگر رهسپار شهر بغداد گردید و در محله قنطره البردان ساکن شد&lt;ref&gt;همان، ص14&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> او پس از بازگشت از طبرستان با طرفداران احمد بن حنبل که معتقد به قدیم بودن قرآن و جسمانیت خداوند بودند درگیر شد و کار به‌جایی رسید ابن خزیمه از معاصران طبری گفته: حنبلیان درباره طبری ظلم کردند و نمی‌گذارند هیچ‌کس نزد طبری آید و از او حدیث بشنود&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص15-16&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پس‌ازآن نیز طبری جهت فراگیری علوم سفرهایی داشت آخرالامر در بغداد اقامت گزید و مشغول تعلیم و تألیف و کارهای علمی بود&lt;ref&gt;همان، ص16&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==شیوخ و اساتید==<br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> <br /> # سلیمان بن عبدالرحمن طلحی؛<br /> # یونس بن عبدالأعلی؛<br /> # محمد بن عبدالملک بن ابی شوارب؛<br /> # اسحاق بن ابی اسرائیل؛<br /> # اسماعیل بن موسی فزاری؛<br /> # احمد بن منیع؛<br /> # محمد بن حمید رازی؛<br /> # ابوکریب وهناد؛<br /> # ربیع بن سلیمان؛<br /> # حسن بن محمد زعفرانی؛<br /> # یونس بن عبدالاعلی؛<br /> # محمد و عبدالرحمن عبدالحکم؛<br /> # ابی مقاتل&lt;ref&gt;عبدالقادر محمد حسین، ص17-18&lt;/ref&gt;.<br /> {{پایان}}<br /> == شاگردان ==<br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> # مخلد باقرحی؛<br /> # ابوالقاسم طبرانی؛<br /> # قاضی ابومحمد بن زبر؛<br /> # احمد بن قاسم خشاب؛<br /> # ابوعمرو محمد بن احمد بن حمدان؛<br /> # ابوجعفر احمد بن علی کاتب؛<br /> # عبدالغفار بن عبیدالله حضینی؛<br /> # ابوالمفضل محمد بن عبدالله شیبانی؛<br /> # معلی بن سعید؛<br /> # ابن مجاهد؛<br /> # محمد بن احمد داجونی؛<br /> # ابوطاهر بن ابی هاشم؛<br /> # ابوشعیب حرانی (هرچند از لحاظ طبقه از او مقدم‌تر است)؛<br /> # احمد بن کامل قاضی؛<br /> # ابوعمرو بن حمدان؛<br /> # و...&lt;ref&gt;همان، ص19&lt;/ref&gt;.<br /> {{پایان}}<br /> ==جایگاه علمی==<br /> طبری در علوم اسلامی تبحری شگفت داشت و به اندازه‌ای کتاب و رساله نوشته بود که هیچ‌یک از علما و فقهای اسلامی، آن اندازه کتاب تألیف نکرده بود. کتب او در زمان حیاتش دست‌به‌دست می‌چرخید. او علاوه بر علوم اسلامی، منطق، حساب، جبر و مقابله و طب نیز می‌دانست. نقل شده که زمانی طبری دچار بیماری ذات‌الجَنب (سینه‌پهلو) شد. هنگامی‌که طبیب نصرانی از او درباره بیماری‌اش پرسید، طبری درباره علت بیماری و راه‌های مداوای آن‌چنان سخن گفت که طبیب اذعان کرد هیچ درمانی اضافه بر آنچه طبری گفته نمی‌داند و اضافه کرد: اگر مانند تو در میان ما بود، از جمله حواریون محسوب می‌شد.<br /> <br /> طبری در شاعری نیز دست داشت و اشعاری با مضامین اخلاقی از او باقی مانده است. می‌گویند گروهی از شاگردانش عمر او را با تألیفاتش مقایسه و محاسبه کردند و به این نتیجه رسیدند که اگر از زمان بلوغ شروع به نوشتن کرده، پس در هرروز باید 14 صفحه نوشته باشد تا بتواند این حجم از آثار را از خود به‌جا گذارد&lt;ref&gt;پایگاه اینترنتی بنیاد ملی نخبگان&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==مذهب و معتقدات طبری==<br /> این اندازه مسلم است که طبری در زمان حیاتش متهم به تشیع و دوستی حضرت علی(ع) و ائمه اطهار بوده است. در نتیجه همین اتهام پس از مرگش، از ترس عوام و متعصبان اهل سنت و جماعت، او را در شب دفن کردند. آنچه تأیید می‌کند تمایل او را به تشیع، آن است که مردم طبرستان و گیلان از همان اوایلی که به دین مقدس اسلام درآمدند اکثر آنان شیعی‌مذهب بودند و به دوستی اهل‌بیت شهرت داشتند ازاین‌رو یکی از پناهگاه‌های شیعیان و سادات علوی در زمان‌هایی که خلفای اموی و عباسی درصدد آزار و افناء آنان بودند، جبال طبرستان و گیلان بود. سلاطین آل‌بویه نیز که خود شیعه پاک‌اعتقاد بودند و از مذهب شیعه اثنی‌عشری ترویج می‌کردند از گیلان برخاسته بودند.<br /> <br /> در عصر که طبری نشو و نما یافت مردم طبرستان، عموماً پیرو حضرت علی(ع) و اولاد بزرگوار او بودند. از مجموع این قرائن می‌توان استنباط کرد که طبری نیز از جهت تأثیر محیط و خانواده و پرورش ابتدایی قطعاً شیعه و یا متمایل به تشیع بوده است ولی معلوم نیست که بر فرض تشیع طبری و یا تمایل او به تشیع، معتقدات وی درباره صحابه و خلفای راشدین همچون معتقدات شیعه‌های دوازده‌امامی بوده است؟ از حکایات و قضایایی که در تاریخ زندگانی وی دیده می‌شود چنان بر می‌آید که اگر هم تمایل به مذهب شیعه داشته است، نسبت به خلفای راشدین و صحابه حضرت رسول اکرم(ص) نیز بدبین نبوده و آنان را گرامی می‌داشته است. مگر اینکه بگوییم تجلیل وی از خلفا و صحابه از راه تقیه بوده است و این گمان در پاره‌ای از موارد چندان دور از حقیقت نمی‌نماید؛ زیرا چنانکه معلوم است شیوع مذهب تسنن در زمان طبری آن‌هم در مرکز خلافت اسلامی و در دربار خلیفه در نهایت شدت بود و مخالفان آن مذهب به‌ویژه شیعیان دوازده‌امامی هیچ‌گونه آزادی اظهار عقاید و عمل نمودن به آداب و مراسم مذهبی خود نداشتند ازاین‌رو برخی از علمای آن عصر که محققاً شیعه بوده‌اند به ظاهر خود را همرنگ دیگران می‌کردند و از تقیه خودداری نمی‌نمودند&lt;ref&gt;شهابی، علی‌اکبر ص30&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==کردار طبری==<br /> طبری از لحاظ خلق‌وخو و شیوه و کردار و وارستگی کم‌نظیر بود. نقل شده به درخواست خلیفه المکتفی کتابی درباره موضوعات مورد اختلاف علما نوشت و در آن سخنان همه عالمان را نقل کرد. خلیفه برای او جایزه‌ای فرستاد، ولی طبری قبول نکرد و هنگامی‌که گفتند آن را صدقه بده، پاسخ داد که شما مستحقان را بهتر از من می‌شناسید.<br /> <br /> اگر کسی به او هدیه‌ای می‌داد، با هدیه‌ای بالا‌تر جبران می‌کرد و اگر قادر به این کار نبود، از قبول هدیه امتناع می‌کرد&lt;ref&gt;پایگاه اینترنتی بنیاد ملی نخبگان&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> او اوقات روز خود را بر اساس اوقات نماز تقسیم کرده بود؛ از نماز صبح تا نماز عصر کتاب می‌خواند و می‌نوشت، از نماز عصر تا نماز عشا به تدریس می‌پرداخت و هر چهار شب یک بار قرآن را ختم می‌کرد.<br /> <br /> طبری در قرائت قرآن شیوه مخصوص خود را داشت و خوش‌الحان بودنش نزد مردم و قاریان قرآن زبانزد بود. چنان‌که می‌گویند یکی از قاریان و نحویان مشهور آن زمان به عمد مسیر هر روزه‌اش را به سمت مسجدی که طبری در آن قرآن می‌خواند، تغییر می‌داد و مدت‌ها می‌ایستاد تا قرائت طبری را بشنود&lt;ref&gt;همان&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==وفات==<br /> طبری در اواخر ماه شوال 310ق در شهر بغداد در سن 86 سالگی از دنیا رفت و به‌خاطر ترس از متعصبین حنابله در خانه خودش دفن شد&lt;ref&gt;ر.ک: عبدالقادر محمد حسین، ص51-53&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==آثار==<br /> # جامع البیان فی (آی) تفسیر القرآن؛<br /> # تاریخ الأمم و الملوك؛<br /> # کتاب تهذیب الآثار؛<br /> # القول فی أحکام شرائع الإسلام؛<br /> # تاریخ الرجال من الصحابة و التابعین؛<br /> # کتاب فی علم القراءت؛<br /> # کتاب اختلاف العلماء؛<br /> # التبصیر؛<br /> # الآداب النفیسة و الأخلاق الحمیدة؛<br /> # کتاب صريح (شرح) السنة؛<br /> # و کتب بسیاری دیگر در فروع فقهی&lt;ref&gt;همان، ص35-38&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # عبدالقادر محمد حسین، شیخ المفسرین الامام محمد بن جریر الطبری، دارالغوثانی للدراسات القرآنية، دمشق، چاپ اول، 1429ق/2008م.<br /> # شهابی، علی‌اکبر، احوال و آثار محمد بن جریر طبری، اساطیر، اول، 1335ق.<br /> # [https://www.bmn.ir/fa-ir/news/news/72872/- پایگاه اینترنتی بنیاد ملی نخبگان] <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[تاريخ الطبري، تاريخ الأمم و الملوك]]<br /> <br /> [[صحيح تاريخ الطبري]]<br /> <br /> [[سیری اجمالی در تاریخ طبری]]<br /> <br /> [[استشهاد الحسين]]<br /> <br /> [[التبصير في معالم الدين]]<br /> <br /> [[تهذيب الآثار و تفصيل الثابت عن رسول‌الله(ص) من الأخبار]]<br /> <br /> [[تهذيب الآثار: الجزء المفقود]]<br /> <br /> [[صريح السنة]]<br /> <br /> [[اختلاف الفقهاء]]<br /> <br /> [[جامع البيان في تفسير القرآن (تفسير الطبري)]]<br /> <br /> [[مختصر تفسیر الطبري]]<br /> <br /> [[تفسير الطبري، جامع البيان عن تأويل آي القرآن]]<br /> <br /> [[احوال و آثار محمد بن جریر طبری]]<br /> <br /> [[بخش‌های بر جای مانده کتاب فضائل علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام و کتاب الولایة]]<br /> <br /> [[كتاب الجهاد و كتاب الجزية و أحكام المحاربين من كتاب اختلاف الفقهاء]]<br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:مورّخان]]<br /> [[رده:مفسران سنی]]<br /> [[رده:عاشوراپژوهان]]</div>

Sooshiantt https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%88%D8%A7%D9%84&diff=804714 2025-10-30T01:05:53Z

<p>Sooshiantt: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR02347J1.jpg<br /> | عنوان =الأخبار الطوال<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> | پدیدآوران = <br /> [[شیال، جمال‌الدین]] (مراجعه)<br /> <br /> [[عامر، محمد عبدالمنعم]] (محقق)<br /> <br /> [[دینوری، احمد بن داود]] (نویسنده)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏DS‎‏ ‎‏35‎‏/‎‏63‎‏ ‎‏/‎‏د‎‏9‎‏الف‎‏3<br /> | موضوع =<br /> اسلام - تاریخ - متون قدیمی تا قرن 14<br /> <br /> ایران - تاریخ - پیش از اسلام - متون قدیمی تا قرن 14<br /> <br /> تاریخ جهان<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = 1373 ش <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE02347AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =02347<br /> | کتابخوان همراه نور =02347<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> '''الأخبار الطوال'''، اثر [[دینوری، احمد بن داود|ابوحنیفه دینوری]] (متوفای 281ق) با تحقیق [[عامر، محمد عبدالمنعم|عبدالمنعم عامر]] و تصحیح [[شیال، جمال‌الدین|جمال‌الدین شیال]]، از مهم‌ترین کتب و مصادر تاریخی است. کتاب، حاوی یک دوره تاریخ فشرده از حضرت آدم(ع) تا مرگ معتصم، هشتمین خلیفه عباسی است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/275/158 میرشریفی، سید علی، ص158]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> گرچه مؤلف تا سال 282ق، در قید حیات بوده، لیکن کتاب وی به سال 227ق، ختم می‌شود&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/275/158 همان، ص158]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> همه منابع از این کتاب تحت عنوان «[https://ketab.cafe/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B7%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D9%8A%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C/ الأخبار الطوال]» یاد کرده‌اند، جز حاجی خلیفه که از این کتاب تحت عنوان «تاريخ أبي‌حنيفة» یاد نموده است. در میان آثار متنوع ابوحنیفه، این تنها اثری است که در ارتباط با تاریخ بحث کرده است و در همین اثر توانایی و تسلط او بر تاریخ مشهود است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3802/9 ر.ک: سالاری شادی، علی، ص9]&lt;/ref&gt;. <br /> هدف مؤلف، تألیف کتابی در زمینه تاریخ‌ عمومی و اسلام، با تأکید برحوادث تاریخ ایران بوده است. در مورد هدف [[دینوری، احمد بن داود|دینوری]]، دکتر عالم‌زاده و دکتر سجادی می‌نویسند‌: «[[دینوری، احمد بن داود|دینوری]] می‌خواست نقش ایران و عراق را در تاریخ نشان دهد و دوره ساسانی‌ و عباسی را برای این کار برگزید»&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3834/35 عباسی، علی‌اکبر، ص35]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> در ابتدای کتاب مقدمه محقق (حاوی زندگی‌نامه مؤلف و نسخ مورد استفاده برای تحقیق) و سپس متن کتاب که خالی از باب و فصول است، آمده است. می‌توان کتاب را به دو بخش به شرح ذیل تقسیم نمود: <br /> # بخش نخست درباره حضرت آدم(ع) و پیامبران پس از وی مانند: حضرت ادریس، هود، صالح، نوح، ابراهیم، اسماعیل، داوود، سلیمان(ع) تا ظهور حضرت عیسی(ع) و نیز تاریخ پادشاهان ایران، یمن، روم و برخی حوادث دیگر است. از جهتی می‌توان گفت: آخر این بخش، ویژه شرح حال و سرگذشت پادشاهان ایران است.<br /> # بخش دوم که مهم‌ترین و گسترده‌ترین فصل کتاب بوده، ویژه تاریخ اسلام است. این بخش با تاریخ جنگ‌های عرب و عجم آغاز می‌شود و دربرگیرنده فتوحات اسلامی در عهد خلیفه دوم و خلفای پس از اوست؛ نیز شامل نبردهای جمل، صفین، نهروان و ماجرای صلح امام حسن(ع) با معاویه، نهضت خونین کربلا و... است، تا زمان مرگ معتصم عباسی؛ یعنی سال 227 هجری&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/275/158 میرشریفی، سید علی، ص158 و 159]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> برخی دیگر این کتاب را به سه بخش تاریخ پیامبران، ایران باستان و تاریخ اسلام تقسیم نموده‌اند&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3834/36 عباسی، علی‌اکبر، ص36]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [[دینوری، احمد بن داود|دینوری]] مصادر و مآخذ خود را ذکر نکرده، ولذا به‌خوبی روشن نیست که منابع الأخبار الطوال چه کتاب‌هایی بوده است. همین قدر معلوم است که وی در تدوین الأخبار الطوال از آثار و گفتار افراد ذیل استفاده کرده است: <br /> <br /> ابن کیس نمری، ابن شریه جرهمی، ابن کلبی، کسائی، اصمعی، حمید بن مسلم، شعبی، ابن عباس و..&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/275/159 میرشریفی، سید علی، ص159]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> مؤلف برخلاف شیوه مورخان هم‌عصر خویش غالباً، سلسله اسناد را حذف نموده و از عبارت «قال» و یا «قالوا» استفاده نموده است. در مواردی که راوی را نام می‌برد، فقط نام راوی و یا نام وی و نام پدرش را ذکر می‌کند و از ذکر سلسله سند خودداری می‌کند&lt;ref&gt;عباسی، علی‌اکبر، ص36&lt;/ref&gt;. بااینکه این کار تا حد زیادی از ارزش و اعتبار کتاب کاسته، ولی بر سادگی و شیوایی آن افزوده است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/275/158 میرشریفی، سید علی، ص158]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> کتاب الأخبار الطوال، در تاریخ عمومی عالم و با تکیه بر تاریخ ایران و عرب تنظیم شده است. این کتاب طبق معمول الگوی تواریخ عمومی عالم، از آدم و فرزندان او شروع شده و از ادریس و نوح(ع) سخن به میان آورده و در شرح کوتاهی به اختلاف زبان‌ها پرداخته و از پادشاهانی چون نمرود و پسران او، از ابراهیم(ع) و اولاد او مطالبی را نقل کرده و هم‌زمان با آنها به‌صورت تقارنی پیش رفته و معاصران آنها را نیز با ذکر حوادث نام برده است؛ مثلاًهنگام سخن گفتن از فرزندان قحطان، از کار منوچهر پاشاه ایرانی و افراسیاب به‌طور هم‌زمان سخن آورده. کتاب از فصل‌بندی خاصی تبعیت نمی‌کند، بلکه مؤلف خواسته که حوادث مقارن را توأم با هم به‌صورت معارض نقل کند؛ مثلاًنوشته است: «به روزگار کیقباد موسی بن عمران از مصر گریخت»&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3802/9 ر.ک: سالاری شادی، علی، ص9]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> وی به‌طور منظم به ذکر حوادث نپرداخته، از پادشاهان کیانی مانند کیقباد و کیکاوس و پیامبران بنی‌اسرائیل، مانند داود و سلیمان مطالبی را آورده، لیکن مثلاًاز بعثت موسی(ع) ذکری نکرده است؛ از زرتشت و پاشاهی ایرانی قبل و معاصر حمله اسکندر یاد نموده و از اسکندر و فتوحات او به‌تفصیل سخن آورده است، آنگاه به‌طور هم‌زمان و مقارن به پادشاهی ایران و عرب می‌پردازد؛ به این موضوع در بخش پادشاهان یمن و حوادث آن سامان که هم‌زمان با تاریخ ساسانی بوده، توجه چشمگیری کرده است. شاید مهم‌ترین بخش کتاب در ابتدا همان بحث از سلسله ساسانیان است که تا پایان عمر این سلسله، یعنی مقارن جنگ‌های اعراب و ایرانیان و فتوحات مسلمین ادامه دارد. اما اینکه مطالب او درباره ساسانیان تا چه اندازه ارزشمند است و در میان منابع متقدم چه جایگاهی دارد، نظر [[نولدکه، تئودور|نولدکه]] را نقل می‌کنیم که می‌نویسد: «البته بررسی دقیق کتاب ابوحنیفه نشان می‌هد که او به‌طور مستقیم یا غیر مستقیم از مآخذ افسانه‌ای و داستانی اخذ کرده است و مطالب او چندان به صحت نیست؛ درحالی‌که [[طبری، محمد بن جریر|طبری]] اخبار متخالف و متفاوت را به‌طور جداگانه از یکدیگر می‌آورد و [[دینوری، احمد بن داود|دینوری]] آن را به‌صورت شرحی منظم و منسجم می‌آورد»&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3802/9 همان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> یکی از موارد دیگر که ابوحنیفه در آن اشتباه نموده است، داستان فتح حتره (الحضر) می‌باشد که او این حادثه را در عهد شاپور (دوم) آورده؛ درحالی‌که واقعه، مربوط به عهد شاپور اول است... و [[نولدکه، تئودور|نولدکه]] یکی از موارد غلط او را همین موضوع ذکر کرده. بالاخره اینکه [[نولدکه، تئودور|نولدکه]] در موضعی دیگر آورده: [[دینوری، احمد بن داود|دینوری]] که اخبار او درباره ساسانیان چندان صحیح نیست؛ چنان‌که اردشیر سوم را به‌غلط شیرزاد خوانده است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3802/9 ر.ک: همان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> شاید مهم‌ترین بخش کتاب در ابتدا بحث از تاریخ قبل از اسلام ایران و عرب، به‌خصوص عصر ساسانیان است که حوادث را تا پایان عمر این سلسله، یعنی مقارن جنگ‌های اعراب و ایرانیان (فتوحات مسلمین) پی می‌گیرد&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3802/9 همان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در حوادث تاریخ اسلام با توجه به تأکید بر تاریخ ایران از برخوردهای پراکنده اعراب و ایرانیان در خلافت خلیفه اول شروع کرده و حوادث دوران خلافت خلیفه دوم را - در جبهه ایران - مفصل توضیح می‌دهد و دوران خلیفه سوم را در یک صفحه و نیم خلاصه نموده، ولی دوران خلافت پنج ساله حضرت علی(ع) را مفصل نگاشته است. در مورد ماجراهایی چون صفین و حکمیت، فرماندهان و اشعار شاعران نسبت به حجم کتاب به‌تفصیل سخن رانده است، خلافت معاویه را در سه موضوع: استلحاق زیاد بن ابیه و رحلت (شهادت) امام حسن(ع) و ماجرای حجر بن عدی خلاصه کرده، حوادث خلافت یزید، به‌ویژه قیام امام حسین(ع) را مفصل توضیح داده و در این مورد مقصر اصلی را ابن زیاد معرفی می‌کند&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3834/36 عباسی، علی‌اکبر، ص36]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> نسبت به سایر منابع، از قیام مختار با جانب‌داری بیشتر و نیکی یاد می‌کند. فتنه ابن زبیر و خصوصیاتش را به‌طور ضمنی بیان می‌نماید. جنگ‌های مهلب با خوارج را توضیح می‌دهد و حوادث دوران خلفای اموی را مثل سایر قسمت‌های کتاب، گزینشی توضیح می‌دهد و بقیه را بسیار مختصر ذکر می‌کند. اما در مورد فتنه عبدالرحمن بن محمد بن اشعث در دوران عبدالملک و تعیین حاکم خراسان در دوران هشام، مطلب از تفصیل زیادی برخوردار است. همچنین تمام دوران سلیمان را به چگونگی تعیین عمر بن عبدالعزیز به‌عنوان جانشین اختصاص داده؛ نیز درگیری اعراب قحطانی و عدنانی در خراسان را مفصل توضیح داده است و بسیاری از حواث را یا بیان نکرده و یا بسیار به‌اجمال از آنها گذشته است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3834/36 همان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در حوادث دوران بنی‌عباس آنچه مفصل نگاشته‌شده، ظهور بنی‌عباس و محاصره ابن هبیره توسط حسن بن قحطبه و منصور، درگیری امین و مأمون، تا اندازه‌ای هم ماجرای ساختن شهر بغداد و شورش بابک و ماجراهای افشین است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3834/36 همان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> درعین‌حال از بسیاری از وقایع آن دوران هم چشم‌پوشی نموده و یا فقط اشاره نموده است؛ مانند غدر و مکر هارون و مأمورن نسبت به برامکه و آل سهل و همچنین ماجرای ولایت‌عهدی امام رضا(ع)&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3834/36 همان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> در متن عربی الأخبار الطوال، کلمات فارسی نیز یافت می‌شود. از جمله کلمه «مرد مرد» که نخارجان هنگام هماورد طلبیدن آن را به زبان آورده است و کلمات «دیوان آمدند، دیوان آمدند» که اشاره به فریاد مردم مدائن هنگام آمدن اعراب است و یا کلمات «بدبخت، مار مار»، «بگز بگز» که در بحث نجات کرمانی از زندان نصر بن سیار مطرح می‌گردد و یا «کافرکوبات» که پیروان ابو‌مسلم به چوب‌دستی‌های خود می‌گفتند، عین فارسی این کلمات در متن عربی ذکر شده است.&lt;ref&gt;[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/3834/36 ر.ک: همان]&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> ==وضعیت کتاب==<br /> پاورقی‌های کتاب به رفع ابهام برخی از مکان‌ها، اقوام، ابزار، اشخاص و... مستندسازی برخی مطالب، همچون آیات قرآن و ذکر اختلاف نسخ، اختصاص یافته است.<br /> <br /> فهارس فنی در پایان کتاب آمده است.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # مقدمه و متن کتاب.<br /> #[[:noormags:2865|میرشریفی سید علی، اخبار الطوال اثری کهن و معتبر، مجله نور علم، اسفند 1369، شماره 33]].<br /> #[[:noormags:65098|سالاری شادی، علی، ابوحنیفه دینوری و کتاب اخبار الطوال، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، مرداد 1377، شماره 9 و 10]].<br /> #[[:noormags:65743|عباسی، علی‌اکبر، نقد و بررسی کتاب اخبار الطوال، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، فروردین و اردیبهشت 1381، شماره 54 و 55]].<br /> <br /> <br /> {{نرم‌افزار تاریخ ایران اسلامى 2}}<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[اخبار الطوال (ترجمه)]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده: تاریخ (عمومی)]]<br /> [[رده: تاریخ آسیا]]</div>

Sooshiantt https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%86%DA%A9%D8%B1%D8%AF_%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%85&diff=804713 2025-10-30T01:03:08Z

<p>Sooshiantt: اضافه کردن توضیحات مختصر</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR106568J1.jpg<br /> | عنوان = دینکرد هفتم<br /> | عنوان‌های دیگر = دینکرد. کتا‌ب‌ هفتم‌. فا‌رسی‌ - پهلوی<br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[راش‍د م‍ح‍ص‍ل‌، م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌]] (نويسنده)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = PIR 2065/د83<br /> | موضوع =دینکرد - دینکرد. کتا‌ب‌ هفتم‌. - ترجمه‌ها‌<br /> |ناشر <br /> | ناشر = پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى‏<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1389ش<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE106568AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 106568<br /> | کتابخوان همراه نور = 106568<br /> | کد پدیدآور = 71061<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> '''دینکرد هفتم'''(تلفظ صحیح: دین‌کَرد به‌معنای آن‌چه در دین آمده/انجام‌یافته توسط دین) ترجمه و تصحیح دینکرد هفتم به قلم [[راش‍د م‍ح‍ص‍ل‌، م‍ح‍م‍دت‍ق‍ی‌|محمدتقی راشد محصل]] است. <br /> <br /> کتاب دربردارنده یک دیباچه و پنج بخش است. در دیباچه، توضیح‌هایی درباره مؤلفان دینکرد، سرگذشت کتاب، محتوای آن و نسخه‌های مورد استفاده و ترجمه‌های دینکرد آورده شده است. <br /> <br /> بخش نخست، دربردارنده آوانویسی متن و یادداشت‌های آن است. نویسنده با بیان اینکه ترجمه خواندن متن‌هایی که از زبان پهلوی به فارسی نوشته می‌شوند، دقیق و درست نیست، به بخش دوم، عنوان «نگارش فارسی» داده و برگردان دینکرد را دربر می‌گیرد و حاصل تصحیحی است که نویسنده از متن ارائه داده است. واژه‌نامه پهلوی – فارسی نو و ویژگی‌های آن و فهرست منابع، در بخش چهارم و پنجم آمده است&lt;ref&gt; شرفایی، محسن؛ اکبری چناری، علی، ص196-197&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> شرفایی، محسن؛ اکبری چناری، علی، کتاب‌شناسی توصیفی ادیان (دفتر چهارم: ادیان ایران باستان)، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، چاپ اول، 1396.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:زبان‌شناسی، زبان و ادبیات]]<br /> [[رده:زبان و ادبیات شرقی (آسیایی)]]<br /> [[رده:زبان و ادبیات فارسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 مرداد 1402]]</div>

Sooshiantt https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%A7%D8%B4%E2%80%8D%D8%AF_%D9%85%E2%80%8D%D8%AD%E2%80%8D%D8%B5%E2%80%8D%D9%84%E2%80%8C%D8%8C_%D9%85%E2%80%8D%D8%AD%E2%80%8D%D9%85%E2%80%8D%D8%AF%D8%AA%E2%80%8D%D9%82%E2%80%8D%DB%8C%E2%80%8C&diff=804712 2025-10-30T01:01:23Z

<p>Sooshiantt: تصحیح ویراستاری</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = محمدتقی راشدمحصل<br /> | تصویر = NUR71061.jpg<br /> | اندازه تصویر = <br /> | توضیح تصویر = <br /> | نام کامل = محمدتقی راشدمحصل<br /> | نام‌های دیگر = <br /> | لقب = <br /> | تخلص = <br /> | نسب = <br /> | نام پدر = محمدحسین (آخوند ملا محمدحسین هردنگی)<br /> | ولادت = ۳ شهریور ۱۳۱۸<br /> | محل تولد = روستای افضل‌آباد، بخش خوسف، شهرستان بیرجند<br /> | کشور تولد = ایران<br /> | محل زندگی = <br /> | رحلت = <br /> | شهادت = <br /> | مدفن = <br /> | طول عمر = <br /> | نام همسر = <br /> | فرزندان = <br /> | خویشاوندان = <br /> | دین = اسلام<br /> | مذهب = <br /> | پیشه = پژوهشگر، استاد دانشگاه<br /> | درجه علمی = دکتری زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی<br /> | دانشگاه = پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی<br /> | علایق پژوهشی = ادبیات فارسی، زبان‌های باستانی، اوستا، سانسکریت، پهلوی، زبان‌شناسی<br /> | منصب = عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و فرهنگستان هنر<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[دکتر احمدعلی رجایی بخاری]] | [[دکتر جمال رضایی]] | [[دکتر یوسفی]] | [[دکتر ابوالقاسمی]] | [[دکتر فروغم]] | [[دکتر نجیم ادب]] | [[دکتر کیا]]}} <br /> | مشایخ = <br /> | معاصرین = <br /> | شاگردان = <br /> | اجازه اجتهاد از = <br /> | آثار = {{فهرست جعبه عمودی | [[وزیدگیهای زادسپرم]] | [[گزیده‌های زادسپرم]] | [[دستور زبان اوستایی]] | [[دم مزن تا بشنوی زان آفتاب، جشن‌نامه استاد دکتر محمدتقی راشد محصل]] | [[فروردگ: گفتارهایی درباره زبان‌ها و فرهنگ ایران]] | [[اوستا «ستایش‌نامه راستی و پاکی»]] | [[دینکرد هفتم]] | [[نجات‌بخشی در ادیان]]}} <br /> | سبک نوشتاری = <br /> | وبگاه = <br /> | امضا = <br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE71061AUTHORCODE<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر|راشد محصل (ابهام‌زدایی)}}<br /> '''محمدتقی راشد محصل''' (متولد ۱۳۱۸ش)، پژوهشگر برجسته، استاد دانشگاه و متخصص در حوزه ادبیات فارسی، زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی ایران است. وی عضو هیئت‌علمی «پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی» و از چهره‌های مطرح در مطالعات اوستا، سانسکریت و پهلوی به شمار می‌رود. از مهم‌ترین اساتید او می‌توان به دکتر [[کیا، صادق|محمدصادق کیا]] و دکتر [[ابوالقاسمی]] اشاره کرد و از آثار شاخص وی کتاب‌های «[[راهنمای زبان سنسکریت]]» و «[[دینکرد هفتم]]» است.<br /> <br /> ==ولادت==<br /> محمدتقی راشدمحصل در سوم شهریور سال ۱۳۱۸ شمسی در روستای افضل‌آباد، واقع در بخش خوسف شهرستان بیرجند، متولد شد.&lt;ref&gt; ر.ک: علائی، مهدی، ص7&lt;/ref&gt; نام پدر ایشان مرحوم محمدحسین بود که با عنوان آخوند ملا محمدحسین هردنگی نیز شناخته می‌شد. خانواده راشدمحصل در بیرجند از خانواده‌های بزرگ و اهل علم محسوب می‌شدند. پدر و مادر ایشان پسرخاله و دخترخاله یکدیگر بودند. پدر ایشان تحصیلات خود را در مشهد نزد اساتید بزرگی چون آخوند خراسانی به اتمام رسانده بود و پس از آن در بیرجند و روستاهای اطراف آن به تدریس اشتغال داشت. محمدتقی راشدمحصل دارای پنج خواهر و پنج برادر بود. از حوادث مهم دوران کودکی و نوجوانی ایشان می‌توان به فوت برادر بزرگترش، محمدرضا، در سال ۱۳۳۹ش اشاره کرد.&lt;ref&gt; ر.ک: همان، ص8&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==تحصیلات==<br /> محمدتقی راشدمحصل تحصیلات خود را در مراحل مختلف و نزد اساتید برجسته‌ای گذراند. وی هشت سال از تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه علمیه معصومیه مشهد گذراند.&lt;ref&gt; ر.ک: همان، ص7&lt;/ref&gt; دانشسرای مقدماتی را در بیرجند به پایان رساند و در سال ۱۳۳۷ شمسی از آن فارغ‌التحصیل شد. سپس شش ماه از دوره متوسطه را به صورت داوطلبانه در مشهد گذراند و در سال ۱۳۳۸ شمسی در رشته ادبیات در دانشگاه مشهد پذیرفته شد. وی در سال ۱۳۳۹ شمسی موفق به اخذ مدرک کارشناسی ادبیات فارسی از دانشگاه مشهد شد. در سال ۱۳۴۶ به تهران نقل مکان کرد و وارد دوره کارشناسی ارشد زبان‌شناسی و زبان‌های باستانی شد و در سال ۱۳۴۸ با ارائه رساله‌ای با عنوان «مهرینیاش و ماهینیاش» فارغ‌التحصیل گردید. وی در سال ۱۳۵۰ وارد مقطع دکتری شد و بخشی از تحصیلات خود را در آلمان به مطالعه اوستا، سانسکریت، پهلوی و آواشناسی پرداخت و نهایتاً در سال ۱۳۵۸ به ایران بازگشت.&lt;ref&gt; ر.ک: همان، ص12&lt;/ref&gt; از جمله مهم‌ترین اساتید وی می‌توان به دکتر [[احمدعلی رجایی بخاری]]، دکتر [[رضایی، جمال|جمال رضایی]]، دکتر یوسفی، دکتر [[ابوالقاسمی]]، دکتر [[فروغم]]، دکتر [[نجیم ادب]] و دکتر [[کیا، صادق|محمدصادق کیا]] اشاره کرد.&lt;ref&gt; ر.ک: همان، ص10&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==فعالیت‌ها==<br /> محمدتقی راشدمحصل فعالیت‌ها و خدمات علمی و فرهنگی گسترده‌ای داشته است. وی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، بزرگترین نهاد پژوهشی کشور در حوزه علوم انسانی، است. در دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها به تدریس ادبیات فارسی، زبان‌های باستانی و زبان‌شناسی اشتغال داشته است. دارای کارنامه علمی مفصلی شامل تألیف کتب و مقالات متعدد در زمینه‌های تخصصی خود است. راهنمایی حدود شصت پایان‌نامه کارشناسی ارشد و دکتری را بر عهده داشته است. وی همچنین عضو فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و فرهنگستان هنر می‌باشد.&lt;ref&gt; [https://www.ihcs.ac.ir/linguistics/fa/page/945/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%84 ر.ک: دکتر محمدتقی راشد محصل، پژوهشگاه علوم انسانی و خدمات فرهنگی، پژوهشگاه زبان‌شناسی]&lt;/ref&gt; به پاس خدمات علمی و فرهنگی ایشان، جشن‌نامه‌ای با عنوان «دم مزن تا بشنوی زان آفتاب» منتشر شده و همواره مورد تقدیر مجامع علمی بوده است.<br /> <br /> ==آثار==<br /> ۱. گزیده‌های زادسپرم (۱۳۶۶)<br /> <br /> ۲. نجات‌بخشی در ادبیات (۱۳۶۹)<br /> <br /> ۳. یزد بهمن یسن (۱۳۷۰، چاپ دوم ۱۳۸۵)<br /> <br /> ۴. کهنه‌های ایران باستان: از ایران چه می‌دانم (۱۳۸۱)<br /> <br /> ۵. سروش یسن (۱۳۸۲)<br /> <br /> ۶. ویژگی‌های زادسپرم (۱۳۸۷)<br /> <br /> ۷. دینکرد هفتم (۱۳۸۹)<br /> <br /> ۸. راهنمای زبان سنسکریت، دستور زبان، متن‌های گزیده، واژه‌نامه (۱۳۸۹)<br /> <br /> ۹. ایدل در زبان عربی (با همکاری پژوهندگان فرهنگستان زبان ایران)<br /> <br /> همچنین وی تصحیح و انتشار نخستین بار اثر «ادیب پیشاوری» و بررسی و تصحیح متن «تاریخ بیهقی» را در کارنامه خود دارد.&lt;ref&gt; ر.ک: علائی، مهدی، ص13-23&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانويس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #علایی، مهدی، مقدمه گردآورنده، دم مزن تا بشنوی زان آفتاب، جشن‌نامه استاد دکتر محمدتقی راشد محصل، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ اول، تهران:1393<br /> #[https://www.ihcs.ac.ir/linguistics/fa/page/945/%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AA%D9%82%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%B4%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B5%D9%84 دکتر محمدتقی راشد محصل، پژوهشگاه علوم انسانی و خدمات فرهنگی، پژوهشگاه زبان‌شناسی]<br /> <br /> {{مهدویت}}<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[وزیدگیهای زادسپرم]]<br /> <br /> [[گزیده‌های زادسپرم]]<br /> <br /> [[دم مزن تا بشنوی زان آفتاب، جشن‌نامه استاد دکتر محمدتقی راشد محصل]]<br /> <br /> [[سروش یسن: بررسی متن زند و اوستایی، یسن 57]]<br /> <br /> [[دستور زبان اوستایی]]<br /> <br /> [[فروردگ: گفتارهایی درباره زبان‌ها و فرهنگ ایران]]<br /> <br /> [[راهنمای زبان سنسکریت: دستور زبان، متنهای گزيده، واژه‌نامه]]<br /> <br /> [[دینکرد هفتم]]<br /> <br /> [[زند بهمن یسن: تصحيح متن، آوانويسي، برگردان فارسي و يادداشتها]]<br /> <br /> [[اوستا «ستایش‌نامه راستی و پاکی»]]<br /> <br /> [[نجات‌بخشی در ادیان]]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات(شهریور 1404) باقی زاده]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 شهریور 1404]]<br /> [[رده:نویسندگان]]<br /> [[رده:مترجمان]]<br /> [[رده:استادان دانشگاه]]<br /> [[رده:ادیبان]]<br /> [[رده:مهدویت‌پژوهان]]</div>

Sooshiantt