https://fa.wikinoor.ir/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Sharifiaanویکینور - مشارکتهای کاربر [fa]2026-06-02T07:09:31Zمشارکتهای کاربرMediaWiki 1.39.0https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1_%D9%88_%D8%B7%D9%88%D8%A7%DB%8C%D9%81_(%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C_%D9%88_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C)&diff=602766نامنامه ایلات و عشایر و طوایف (ایران تاریخی و فرهنگی)2022-09-15T03:51:31Z<p>Sharifiaan: زمینه سازی برای ایجاد صفحه ایلات</p>
<hr />
<div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br />
| تصویر =NUR11685J1.jpg<br />
| عنوان =نامنامه ایلات و عشایر و طوایف (ایران تاریخی و فرهنگی)<br />
| عنوانهای دیگر =<br />
| پدیدآوران = <br />
[[مومنی، خورشید]] (نویسنده)<br />
<br />
[[ستوده، منوچهر]] (نویسنده)<br />
| زبان =فارسی<br />
| کد کنگره =DSR 69 /س2ن2<br />
| موضوع =<br />
ایلات و عشایر - ایران - دایرةالمعارفها و واژه نامهها<br />
<br />
ایلات و عشایر - ایران - کتابشناسی - فهرستها<br />
| ناشر = <br />
مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی<br />
| مکان نشر =تهران - ایران<br />
| سال نشر = 1385 ش <br />
<br />
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE11685AUTOMATIONCODE<br />
| چاپ =1<br />
| شابک =964-7025-29-7<br />
| تعداد جلد =1<br />
| کتابخانۀ دیجیتال نور =11685<br />
| کتابخوان همراه نور =11685<br />
| کد پدیدآور =<br />
| پس از =<br />
| پیش از =<br />
}}<br />
<br />
'''''نامنامهایلات و عشایر و طوایف'' (ایران تاریخی و فرهنگی)'''، اثر فارسى [[ستوده، منوچهر|منوچهر ستوده]]، با همكارى خانم [[مومنی، خورشید|خورشيد مؤمنى]]، به بيان نام و مكان زندگى ايلات، عشاير و طوايفى كه در ايرانزمين مىزيستهاند، پرداخته است.<br />
<br />
انگيزه نویسنده، نشان دادن يكپارچگى ايلات، عشاير، خاندانها و دودمانهاى شهرى ايران فرهنگى(مناطقى از آسيا كه فرهنگ مشتركى با ايران دارند) مىباشد.تعدد نامها و تفرق مسكنى صاحبان آنها، نویسنده را واداشته است تا چنين راهنمايى براى آنكه معلوم شود هر ايل، عشيره، طايفه، تيره و خاندان در چه دوره و در چه مكانى مىزيسته است، فراهم آورد.<br />
<br />
كتاب، مختص به عشاير و طوايف صحرانشين و دودمانها و خاندانهاى شهرنشين مىباشد. نویسنده، معتقد است كه بيشتر شهرنشينان نيز صحرانشين بوده و براى بهبود وضع زندگى، يكجانشين شدهاند و اين جريان، امروز هم ادامه دارد؛ چادرنشينان با نامهاى ايلى خود وارد زندگى شهرى مىشوند و با همين نام ادامه زندگى مىدهند.<br />
<br />
اين اثر، راهنماى ارزشمندى است براى دستيابى به نامهاى عشاير، ايلات و دودمانهاى ايران فرهنگى، چه پيشينيان و چه اكنونيان، خواه در ايران تاريخى و خواه امروزى.<br />
<br />
== ساختار ==<br />
كتاب، با مقدمه مؤلف در بيان انگيزه تأليف، آغاز و مطالب، در دو بخش كلى، ارائه شده است.<br />
<br />
نویسنده، پس از تعريف واژههاى مربوط به زندگى كوچنشينى، مناطق كوهستانى كوچروهاى ايران را تشريح و ضمن بيان نمونهاى از خاندانهايى كه در ايران فرهنگى مستقرند، به نام برخى از دهكدهها در شمال شرق ايران كنونى اشاره كرده و در پايان، نام و محل زندگى ايلات، عشاير و خاندانهاى ايرانى، به ترتيب حروف الفبا، ذكر گرديده است.<br />
<br />
== گزارش محتوا ==<br />
در بخش اول، ابتدا واژههاى زير تعريف و بررسى شده و پس از اشاره مختصر به مناطق كوهستانى كوچروهاى ايران از قبيل رشتهكوههاى زاگرس، البرز و كوههاى آذربايجان شرقى، نمونهاى از خاندانهايى كه در ايران فرهنگى مستقرند، نام برده شدهاند:<br />
<br />
#ايل: واژهاى است مغولى و تركى به معناى دوست، يار، همراه، همقبيله و... واژه ايلات(جمع ايل)، براى نخستين بار در زبان فارسى در زمان ايلخانيان، به كار رفته كه منظور از آن، طوايف صحرانشين و نيمه صحرانشين است. واژههاى ديگرى نيز مانند قبايل و طوايف، به همان معنى، بدون در نظر گرفتن چادرنشينى يا ساكن بودن، به كار برده شده است.<br />
#عشيره: اسم فارسى مأخوذ از زبان عربى به معناى خويشان، نزديكان، تبار، اهل خانه و طايفه است. در متون فارسى، واژههاى [[ايلات]]، عشاير، طوايف، قبايل، اويماقات و اولوسات، غالباً مترادف با يكديگر آمدهاند.<br />
#رموم(جمع رم): در كتابهاى جغرافيايى قديم، هنگام توصيف كردن استان فارس، به معنى طايفه، ايل و قبيله به كار رفته است.<br />
<br />
نویسنده، معتقد است در حال حاضر، استعمال اين واژهها متروك شده و در عرف عشاير كنونى در تقسيمات ايلى بيشتر با واژگانى مانند طايفه و تيره برخورد مىكنيم.<br />
<br />
وى، درباره ايلات، به سه گروه، بهعنوان عشاير اشاره كرده است:<br />
<br />
#ايلات صحرانشين كه نه در سردسير خانه دارند و نه در گرمسير، كوچرواند و هميشه در زير چادر زندگى مىكنند؛<br />
#ايلات نيمه صحرانشين كه گروههاى كوچروى هستند و در سردسير يا گرمسير يا هر دو جا، خانههاى ثابت دارند؛<br />
#ايلات يكجانشين كه ديگر كوچ نمىكنند.<br />
<br />
از جمله خاندانهايى كه در ايران فرهنگى مستقرند و نویسنده از آنها نام برده است، عبارتند از:<br />
<br />
#پاشا: يكى از خاندانهاى قديمى مازندران بوده و مركز اصلى آنها، در كجور مىباشد؛<br />
#پاشى: از اقوام سياهپوشان كافرستان افغانستان كه در دهكده پاشى كابل ساكنند؛<br />
#پاشا ناسنگى: از خاندانهاى ساكن در گيلكلاى ميخساز كجور كه از ناسنگ بدينجا آمدهاند.<br />
<br />
در اين بخش، ليست مفيد و جامعى از الفاظى كه نسبت اولاد و احفاد را به خاندانها و دودمانها مىرساند، ارائه شده است، از جمله زائى(مانند حياتزائى)، بر(مانند حسينبر كه در فارسى تهران نيز به كار رفته و به معنى گروه و دسته است)، اولادى(مانند عسكراولادى)، لو(مانند حيدرلو)، وند(مانند فولادوند) و...<br />
<br />
در پايان، به نام برخى از دهكدههاى شمال شرق ايران كنونى اشاره شده است. اين نامها، دو جزئى است كه جزء اول، نام خاندانها و جزء دوم، شامل الفاظى از قبيل كلا، ده، محله، آباد، خيل، سرا و... مىباشد.<br />
<br />
در بخش دوم، نام ايلات و عشاير، بهصورت بسيار مختصر بيان شده است. در برخى موارد به تعداد خانوار و تاريخ زيست ايشان نيز اشاره شده است؛ بهعنوان مثال:<br />
<br />
#آئينه: از طوايف ايل كرند كه در سال 1310ش، پنجاه خانوار بودهاند و در غرب کرمانشاه سكونت دارند؛<br />
#بهى: از تيرههاى طايفه كوچوك كشكوللى از ايل قشقايى؛<br />
#پاپاجعفرى: از تيرههاى قبايل چهارلنگ بختيارى؛<br />
#تائى: از تيرههاى طايفه بويراحمد سردسير ايل جاكى.<br />
<br />
منظور نویسنده از تهيه اين راهنما، آن بوده است كه خوانندگان متون قديمى و پژوهشگران تاريخ و جامعهشناسى، به سهولت بتوانند با مراجعه به نام گروه مورد نظر، اطلاع مختصرى درباره آنها به دست بياورند.<br />
<br />
== وضعيت كتاب ==<br />
<br />
<br />
كتاب، فاقد فهرست بوده و پاورقىها، به ذكر منابع و توضيح برخى كلمات متن پرداخته است.<br />
<br />
== منابع مقاله ==<br />
<br />
<br />
مقدمه و متن كتاب.<br />
<br />
==وابستهها==<br />
{{وابستهها}}<br />
<br />
[[هیودی و میوند به انضمام فرازهایی از تاریخ بختیاری]]<br />
<br />
[[رده:کتابشناسی]]<br />
[[رده:تاریخ]]<br />
[[رده:تاریخ ایران]]</div>Sharifiaan