https://fa.wikinoor.ir/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Mrmoosavi 2026-05-27T09:29:27Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%AF%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D8%9B_%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C_(%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%AD%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C)&diff=807622 2025-11-25T07:27:09Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ اخبار الدولة السلجوقیة را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به زبدة التواريخ؛ اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی (ترجمه روح‌الهی) که تغییرمسیر بود منتقل کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR11187J1.jpg<br /> | عنوان =زبدة التواریخ: اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی (صدرالدین حسینی)<br /> | عنوان‌های دیگر =اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی<br /> <br /> زبده التواریخ، اخبار الامراء و الملوک السلجوقیه. فارسی<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نورالدین‏، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[بونیاتوف، ضیاءالدین]] (مقدمه‌نويس)<br /> <br /> [[حسینی، علی بن ناصر]] (نویسنده)<br /> <br /> [[اقبال، محمد]] (مقدمه‌نويس)<br /> <br /> [[روح الهی، رمضانعلی]] (مترجم)<br /> | زبان =فارسی<br /> | کد کنگره =‏DSR‎‏ ‎‏809‎‏ ‎‏/‎‏ح‎‏5‎‏ ‎‏ز‎‏2041‎‏<br /> | موضوع =<br /> ایران - تاریخ - سلجوقیان، 429 - 590ق.<br /> <br /> ایران - شاهان و فرمانروایان - سرگذشت‌نامه<br /> | ناشر = <br /> ایل شاهسون بغدادی<br /> | مکان نشر =تهران - ایران<br /> | سال نشر = 1380 ش <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE11187AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =11187<br /> | کتابخوان همراه نور =11187<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''''زبدة التواريخ؛ اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی'' (ترجمه روح‌الهی)''' تألیف [[حسینی، علی بن ناصر|صدرالدین ابوالحسن علی بن ناصر حسینی]]، ترجمه [[روح الهی، رمضانعلی|رمضانعلی روح الهی]]، اين كتاب كه از منابع مهم تاريخ آل سلجوق به شمار آمده، در آستانه سده سيزدهم ميلادى و به عربى نوشته شده و به رغم آثار مورخان ارمنى و بيزانسى، تنها به تاريخ سلجوقيان به ويژه سلطان طغرل پرداخته و از همين روى مى‌توان گمان زد كه نویسنده منصب مهمى مانند «اِنشا»، در درگاه سلجوقى داشته است.<br /> <br /> اگر چه عنوان «اخبار الدولة السلجوقية» در ديباچه اين اثر ديده مى‌شود، نامش همان «زبدة التواريخ؛ اخبار الامراء و الملوك السلجوقية» است. شايد عنوان نخست را نویسنده (كاتب) ديباچه از پيش خود بر آن افزوده باشد. عطا ملك جوينى و كمال‌الدين بن العديم نيز در كتاب‌هاى خود از آن با همين نام ياد كرده‌اند. زندگى و كارهاى شاهان و اميران و كارگزارن و وزيران بزرگ، نشستن آنان در جايگاه قدرت، جنگ‌ها و نيرنگ‌ها و عزل و كشته شدنشان، درون‌مايه اين كتاب به شمار مى‌رود. <br /> <br /> به گفته استاد هوتما، بخش فراوانى از كتاب حسينى، چكيده‌اى از كتاب عمادالدّين كاتب اصفهانى است و او تنها در تاريخ نخستين شاهان سلجوقى از ديگر كتاب‌هاى تاريخى بهره مى‌برد و كمتر از منابع خود ياد مى‌كند. شايد او اين نوشته‌ها را كلمه به كلمه رو نويسى كرده باشد. آنچه مؤلف درباره رويدادهاى دوره خويش مى‌گويد، بيش از ديگر رويدادها مهم شمرده مى‌شود.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> زبدة التواريخ در 223 صفحه و 41 فصل سامان يافته كه سى فصل از آن (تا پايان فرمان‌روايى سلطان سنجر در 1157م)، كمابيش در نيمى از اين كتاب آمده و جز دو فصل پايانى‌اش، نُه فصل ديگر (رويدادهاى پيش آمده براى خود نویسنده) در نيمه دوم آن گنجانده شده است. نثر مورخ را در اين نوشتار از ديد فن بيان و بديع، سنتى مى‌توان خواند؛ زيرا تكرار سجع، استعاره، غلو و مبالغه و كنايات و تشبيهات فراوانى در آن ديده مى‌شود. درون‌مايه‌اش اندك و جمله‌هايش كوتاه است و گاهى به شعر نيز استشهاد مى‌كند. وى بر پايه دنباله روى (تسلسل) زمانى، از رويدادها گزارش مى‌دهد، اما به رغم مكتب كهن تاريخ نويسى عربى، فصل‌ها را نه بر پايه سال‌ها، كه با توجه به موضوع آنها (خليفه، شاه، وزير، كارگزار و...) دسته بندى مى‌كند. كانون گزارش‌هاى اين كتاب، شخصيت‌هايند و از اين رو، بسيارى از مباحث باز گفته شده است يا به آمدن آنها در فصل‌هاى آينده وعده داده مى‌شود.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> زبدة التواريخ با عنوان «اخبار الدولة السلجوقية» نيز شناخته مى‌شود. اين كتاب از منابع تاريخى آل سلجوق به شمار مى‌رود كه مؤلّف آن در بيان و شرح احوال اين سلسله بسيار كوشيده است. اين اثر پس از تاريخ بيهقى، نصره الفتره و عصره الفطره عمادالدين كاتب اصفهانى(1974)، از ديد دقّت در ضبط رويدادهاى سلسله سلجوقى، بسيار مهم شمرده مى‌شود. آوردن برخى از رويدادها كه در ديگر منابع تاريخى با چنين شرح و دامنه‌اى نيست، بر اهميّت و ارزش اين كتاب مى‌افزايد.<br /> <br /> نویسنده به شرح احوال و اخبار اتابكان آذربايجان، به ويژه ايلدگز و فرزندان او بسيار توجه مى‌كند. به گمان، هم‌عصرى وى با فرمان‌روايان اين خاندان و اطّلاعات فراوانى كه به سبب نزدیکى زمانى و مكانى با آنان به دست آورده، او را به گستردن دامن سخن در اين باره برانگيخته است. نویسنده، بر پايه نشانه‌هاى موجود در اين اثر، براى دريافت اطّلاعات بيشتر درباره رويدادها، به شهرهایى سفر مى‌كرد و به پرسش از افراد آگاه مى‌پرداخت. <br /> <br /> اين كتاب از گزارشى درباره ماجراى مسلمان شدن نخستين سلجوقى (يقاق) آغاز مى‌شود. يقاق پس از مخالفت با شاه تركان در حمله به بلاد اسلام، زندانى شد و درگذشت و شاه، فرزندش امير سلجوق را سپه‌سالار (سوباشى) خواند. او در جوانى به ديار اسلام روى آورد و به مذهب حنفى در آمد. سپس به جُند رفت و كافران را از آنجا دور كرد و قدرت گرفت و صد سال در همان جا زيست و فرزندانى مانند امير ميكاييل، امير موسى و امير يبغو ارسلان بر جاى نهاد.<br /> <br /> ماجراى هجرت هر يك از امير زادگان سلجوقى به گوشه و كنار و درگيرى و رويارويى آنان با سلطان محمود بن سبک تكين و سلطان مسعود بن محمود و جنگشان با سپاه سوباشى، درون‌مايه سخن دوم اين كتاب است.<br /> <br /> مودود، پسر و ولى‌عهد مسعود به فرمان پدرش همراه با وزير او به بلخ رفت (432ق) و محمد، برادر سلطان مسعود، بر سر پادشاهى با او به نبرد پرداخت و سرانجام زندانى‌اش كرد و كشت و پس از آن با مودود درگير و كشته شد. مودود نيز پس از هفت سال پادشاهى، مُرد و فرزندش عبدالرشيد بر جايش نشست. يكى از غلامان شاهان غزنه او را نيز به قتل رساند و نوشتكين، غلام سلطان مسعود به خون‌خواهى اين خاندان برخاست و فرخ‌زاد، فرزند مسعود را بر تخت شاهى نشاند. ويژگى‌هاى اخلاقى و خصال حكومت دارى فرخ‌زاد و رويدادهاى روزگار وى نيز در دنباله همين گزارش آمده و «ماجراى اميرالمؤمنين، القائم بامر الله و ارسلان بساسيرى و رهسپار شدن سلطان ركن‌الدين ابوطالب طغرل بك به بغداد»، پس از آن جاى گرفته است.<br /> <br /> ويژگى‌هاى وزير عميد الملك ابونصر كندرى، در فصل ديگرى عرضه مى‌شود و پيش از آن، سخنى درباره «منش سلطان ركن‌الدين ابوطالب طغرل بن ميكاييل بن سلجوق» نيز وجود دارد و نبرد ملك جقر بك داود بن ميكاييل با سلطان عضد‌الدوله ابوشجاع آلب ارسلان و شكست خوردن مودود و صلح آنان با يك‌ديگر، خود داستان ديگرى است.<br /> <br /> پس از مرگ ملك جقر بك، «پادشاهى بى‌انباز سلطان عضد‌الدوله ابوشجاع الب ارسلان» آغاز شد. او با ملك قتلمش بن اسراييل جنگيد و بر او پيروز شد، اما از كشتن اسيران دست كشيد و از آنان در گذشت. پس از چندى محمد بن منصور نسوى، كارگزار بصره با اموالى خدمت سلطان رسيد و در جايگاه «آخور سالار» سلطان نشست.<br /> <br /> «سخن از حركت سلطان اعظم عضد‌الدوله ابوشجاع الب ارسلان به سوى روم» و رفتن او به فارس و کرمان (459ق) و گشودن قلعه فضلون (فضل بن حسن / احسان) و اسير كردن شاه روم (اَرمانوس)، از ديگر گزارش‌هاى اين كتابند. ابوشجاع سرانجام به سمرقند رفت و بر اثر مجادله با يوسف خوارزمى، از نگهبانان دژ برزان در ناحيه مرو، از تخت برخاست تا او را بكشد، اما پايش لغزيد و به زمين خورد و يوسف خود را روى او افكند و وى را كشت. سلطان سه روز زنده ماند و در «واپسين روز ربيع‌الاول 465» درگذشت. <br /> <br /> از آن پس «روزگار سلطان اعظم، جلال‌الدوله ابوالفتح ملك شاه» فرزند آلب ارسلان فرا رسيد. وى در «حل و عقد و گشاد و بست امور اقاليم زمين، نام‌بردار» بود. ويژگى‌هاى وى و گزارش، درباره رويدادهاى روزگار او و درگذشت القائم بأمر الله (467ق) و نشستن مقتدى (ابوالقاسم عبيدالله) بر جايش، در سخن‌هاى جداگانه‌اى عرضه شده‌اند.<br /> <br /> ديگر گفتار اين كتاب، درباره ولادت سنجر بن ملك شاه، نوه الب ارسلان و «حركت ديگر بار سلطان جلال‌الدوله ابوالفتح ملك شاه» به سوى ما وراء النهر است. نویسنده هم‌چنين از چگونگى كشته شدن نظام‌الملک به هم‌دستى الموتيان، پس از 27 سال وزارت و درگذشت ابوالفتح ملك شاه بن آلب ارسلان گزارش مى‌كند و به ماجراى پادشاهى محمد بن سلطان ملك شاه و سلطنت ركن‌الدين ابوالمظفر بركيارق بن ملك شاه و غياث‌الدين ابوشجاع محمد طبر مى‌پردازد. وى غياث‌الدين را قسيم اميرالمؤمنين مى‌خواند و وزيرانش را بر مى‌شمرد و ويژگى‌هايشان را باز مى‌گويد و از ديگر ماجراهاى روزگار وى گزارش مى‌دهد.<br /> <br /> پس از مرگ محمد طبر، ابوالحارث سنجر بن ملك شاه كه در زندگى‌اش توفيق‌مند بود، به رى رفت و در آنجا با سلطان محمود (برادر زاده‌اش) روياروى شد (512ق) و او را شكست داد. ماجراهاى خرد و كلان ديگرى نيز در اين بخش گزارش مى‌شود تا اينكه از «سلطنت مغيث‌الدين ابوالقاسم محمود بن محمد طبر در عراق» و سلطنت ركن‌الدين طغرل بن محمد طبر (برادر محمود) سخن مى‌رود. <br /> <br /> گزارش‌هاى بلند بعدى، درباره پادشاهى مسعود بن محمد طبر است كه از كنيزكى زاده شد. سخن درباره خوش‌خويى و منش سلطان مسعود نيز دراز دامن است و از آن پس ماجراهاى عراق و رخدادهاى آن پى گرفته مى‌شود.<br /> <br /> پس از مرگ مسعود، امام المقتفى لأمر الله، اميرانى گماشت تا بيگانگان رومى و ارمنى را از عراق برانند. برخى از رانده شدگان مانند مسعود بلالى، گروهى گرد آوردند و به بغداد تاختند. داستان بلند اين جنگ و گريزها نيز در همين گفتار گزارش شده است.<br /> <br /> داستان بلند پادشاهى ارسلان شاه بن طغرل بن محمد طبر، چندى و چگونگى وزيران و اميران وى و ماجراهاى زندگى و مرگ آنان و تربيت و لشكر كشى‌هايشان به گوشه و كنار ايران، در فصلى پيش از پايان كتاب روايت مى‌شود و سرانجام درباره شاهان سلجوقى و كوتاهى و بلندى روزگارشان از آن هنگام كه بر سرزمين‌ها دست يافتند تا آن زمان كه از هم گسستند، گفتار چكيده‌اى مى‌آيد. اين بخش تاريخ ولادت، پادشاهى و مرگ اين پادشاهان را در بر دارد. فصل فرجامين كتاب نيز به سخنى درباره «احوال برخى از مملوكان سلجوقيان» و برخوردارى‌هاى آنان مى‌پردازد.<br /> <br /> ==وضعيت كتاب==<br /> نام اين كتاب و نویسنده‌اش در فهرست نسخه‌هاى خطى عربى، نوشته ريو و تاريخ ادبيات عرب، نوشته بروكلمان وجود دارد و يگانه نسخه‌اش در موزه بريتانياست. نخست م. رايت، شرق شناس مقيم كمبريج، اين كتاب را به هوتسما (از ديگر خاور شناسان) شناساند و موجب شد كه وى در ديباچه‌اش بر مجموعه متون مربوط به تاريخ سلجوقيان (1886م) بدان اشاره كند. م.آمد روز، از ديگر شرق شناسان نيز كه به نشر تاريخ ابويعلى (ذيل تاريخ دمشق) پرداخت، در حاشيه‌هاى خود از زبدة التواريخ حسينى نام برد و كارل زوسهايم، شرق شناس آلمانى در 1911 ميلادى به پژوهش دراز دامنى درباره آن دست گشاد. ديباچه [[اقبال لاهوری، محمد|محمد اقبال]] بر چاپ نخست اين نسخه به عربى (1933م)، به پشتوانه اين پژوهش نوشته شده، اما به گفته خودش، از تصحيح متن به تحقيق آن پرداخته و حتى قلم تصحيحش در بسيارى از جاها لغزيده است. نجاتى غولى، در 1943 ميلادى بر پايه تصحيح [[اقبال لاهوری، محمد|اقبال]] به ترجمه تركى اين كتاب پرداخت، اما شعرهايش را ترجمه نكرد و در نام كسان و جاى‌ها به خطاهاى گرانى دچار شد، اما ضياءالدين بونياتوف، شرق شناس روسى آن را به روسى ترجمه كرد و همراه با تصوير كامل نسخه خطى آن در مسكو چاپش كرد (1980م). ترجمه روسى اين اثر نمونه و نيكوست و اطلاعات تازه و مهمى از منابع گرجى، ارمنى و... كه در كتاب‌خانه‌هاى عربى نيست، بر آن افزود.<br /> <br /> ناشر اين كتاب، جدول زمان نگارى رويدادها را بر پايه نوشته [[صدرالدين حسينى]] به پايانش افزوده و منابعى انگليسى، عربى، فارسى، فرانسوى، آلمانى، تركى و روسى كه در تصحيح متن به كار آمده، پيش از نمايه جاى‌ها و كسان (اعلام) و اصطلاح‌ها گنجانده شده و تصوير دو صفحه از نسخه اصلى، در آغاز كتاب و توضيحات مصحح درباره افراد، مكان‌ها و زمان‌ها و...، در پانوشت هر صفحه جاى گرفته است.<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> <br /> # متن كتاب.<br /> # پيش گفتار مصحح كتاب.<br /> # نظرى، جليل (بهار 1381)، «سيد صدرالدين حسينى و آثار او»، مجله علوم اجتماعى و انسانى دانشگاه شيراز، دوره هفدهم، شماره 34.<br /> # انصارى قمى، حسن ()، «اخبار الدولة السلجوقية»، معارف،‌ش 49. <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده: تاریخ]]<br /> [[رده: تاریخ ایران]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%AF%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%D8%9B_%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%A1_%D9%88_%D9%BE%D8%A7%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%B3%D9%84%D8%AC%D9%88%D9%82%DB%8C_(%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%AD%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%87%DB%8C)&diff=807620 2025-11-25T07:26:01Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ زبدة التواريخ؛ اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی (ترجمه روح‌الهی) را به اخبار الدولة السلجوقیة منتقل کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR11187J1.jpg<br /> | عنوان =زبدة التواریخ: اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی (صدرالدین حسینی)<br /> | عنوان‌های دیگر =اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی<br /> <br /> زبده التواریخ، اخبار الامراء و الملوک السلجوقیه. فارسی<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نورالدین‏، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[بونیاتوف، ضیاءالدین]] (مقدمه‌نويس)<br /> <br /> [[حسینی، علی بن ناصر]] (نویسنده)<br /> <br /> [[اقبال، محمد]] (مقدمه‌نويس)<br /> <br /> [[روح الهی، رمضانعلی]] (مترجم)<br /> | زبان =فارسی<br /> | کد کنگره =‏DSR‎‏ ‎‏809‎‏ ‎‏/‎‏ح‎‏5‎‏ ‎‏ز‎‏2041‎‏<br /> | موضوع =<br /> ایران - تاریخ - سلجوقیان، 429 - 590ق.<br /> <br /> ایران - شاهان و فرمانروایان - سرگذشت‌نامه<br /> | ناشر = <br /> ایل شاهسون بغدادی<br /> | مکان نشر =تهران - ایران<br /> | سال نشر = 1380 ش <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE11187AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =11187<br /> | کتابخوان همراه نور =11187<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''''زبدة التواريخ؛ اخبار امراء و پادشاهان سلجوقی'' (ترجمه روح‌الهی)''' تألیف [[حسینی، علی بن ناصر|صدرالدین ابوالحسن علی بن ناصر حسینی]]، ترجمه [[روح الهی، رمضانعلی|رمضانعلی روح الهی]]، اين كتاب كه از منابع مهم تاريخ آل سلجوق به شمار آمده، در آستانه سده سيزدهم ميلادى و به عربى نوشته شده و به رغم آثار مورخان ارمنى و بيزانسى، تنها به تاريخ سلجوقيان به ويژه سلطان طغرل پرداخته و از همين روى مى‌توان گمان زد كه نویسنده منصب مهمى مانند «اِنشا»، در درگاه سلجوقى داشته است.<br /> <br /> اگر چه عنوان «اخبار الدولة السلجوقية» در ديباچه اين اثر ديده مى‌شود، نامش همان «زبدة التواريخ؛ اخبار الامراء و الملوك السلجوقية» است. شايد عنوان نخست را نویسنده (كاتب) ديباچه از پيش خود بر آن افزوده باشد. عطا ملك جوينى و كمال‌الدين بن العديم نيز در كتاب‌هاى خود از آن با همين نام ياد كرده‌اند. زندگى و كارهاى شاهان و اميران و كارگزارن و وزيران بزرگ، نشستن آنان در جايگاه قدرت، جنگ‌ها و نيرنگ‌ها و عزل و كشته شدنشان، درون‌مايه اين كتاب به شمار مى‌رود. <br /> <br /> به گفته استاد هوتما، بخش فراوانى از كتاب حسينى، چكيده‌اى از كتاب عمادالدّين كاتب اصفهانى است و او تنها در تاريخ نخستين شاهان سلجوقى از ديگر كتاب‌هاى تاريخى بهره مى‌برد و كمتر از منابع خود ياد مى‌كند. شايد او اين نوشته‌ها را كلمه به كلمه رو نويسى كرده باشد. آنچه مؤلف درباره رويدادهاى دوره خويش مى‌گويد، بيش از ديگر رويدادها مهم شمرده مى‌شود.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> زبدة التواريخ در 223 صفحه و 41 فصل سامان يافته كه سى فصل از آن (تا پايان فرمان‌روايى سلطان سنجر در 1157م)، كمابيش در نيمى از اين كتاب آمده و جز دو فصل پايانى‌اش، نُه فصل ديگر (رويدادهاى پيش آمده براى خود نویسنده) در نيمه دوم آن گنجانده شده است. نثر مورخ را در اين نوشتار از ديد فن بيان و بديع، سنتى مى‌توان خواند؛ زيرا تكرار سجع، استعاره، غلو و مبالغه و كنايات و تشبيهات فراوانى در آن ديده مى‌شود. درون‌مايه‌اش اندك و جمله‌هايش كوتاه است و گاهى به شعر نيز استشهاد مى‌كند. وى بر پايه دنباله روى (تسلسل) زمانى، از رويدادها گزارش مى‌دهد، اما به رغم مكتب كهن تاريخ نويسى عربى، فصل‌ها را نه بر پايه سال‌ها، كه با توجه به موضوع آنها (خليفه، شاه، وزير، كارگزار و...) دسته بندى مى‌كند. كانون گزارش‌هاى اين كتاب، شخصيت‌هايند و از اين رو، بسيارى از مباحث باز گفته شده است يا به آمدن آنها در فصل‌هاى آينده وعده داده مى‌شود.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> زبدة التواريخ با عنوان «اخبار الدولة السلجوقية» نيز شناخته مى‌شود. اين كتاب از منابع تاريخى آل سلجوق به شمار مى‌رود كه مؤلّف آن در بيان و شرح احوال اين سلسله بسيار كوشيده است. اين اثر پس از تاريخ بيهقى، نصره الفتره و عصره الفطره عمادالدين كاتب اصفهانى(1974)، از ديد دقّت در ضبط رويدادهاى سلسله سلجوقى، بسيار مهم شمرده مى‌شود. آوردن برخى از رويدادها كه در ديگر منابع تاريخى با چنين شرح و دامنه‌اى نيست، بر اهميّت و ارزش اين كتاب مى‌افزايد.<br /> <br /> نویسنده به شرح احوال و اخبار اتابكان آذربايجان، به ويژه ايلدگز و فرزندان او بسيار توجه مى‌كند. به گمان، هم‌عصرى وى با فرمان‌روايان اين خاندان و اطّلاعات فراوانى كه به سبب نزدیکى زمانى و مكانى با آنان به دست آورده، او را به گستردن دامن سخن در اين باره برانگيخته است. نویسنده، بر پايه نشانه‌هاى موجود در اين اثر، براى دريافت اطّلاعات بيشتر درباره رويدادها، به شهرهایى سفر مى‌كرد و به پرسش از افراد آگاه مى‌پرداخت. <br /> <br /> اين كتاب از گزارشى درباره ماجراى مسلمان شدن نخستين سلجوقى (يقاق) آغاز مى‌شود. يقاق پس از مخالفت با شاه تركان در حمله به بلاد اسلام، زندانى شد و درگذشت و شاه، فرزندش امير سلجوق را سپه‌سالار (سوباشى) خواند. او در جوانى به ديار اسلام روى آورد و به مذهب حنفى در آمد. سپس به جُند رفت و كافران را از آنجا دور كرد و قدرت گرفت و صد سال در همان جا زيست و فرزندانى مانند امير ميكاييل، امير موسى و امير يبغو ارسلان بر جاى نهاد.<br /> <br /> ماجراى هجرت هر يك از امير زادگان سلجوقى به گوشه و كنار و درگيرى و رويارويى آنان با سلطان محمود بن سبک تكين و سلطان مسعود بن محمود و جنگشان با سپاه سوباشى، درون‌مايه سخن دوم اين كتاب است.<br /> <br /> مودود، پسر و ولى‌عهد مسعود به فرمان پدرش همراه با وزير او به بلخ رفت (432ق) و محمد، برادر سلطان مسعود، بر سر پادشاهى با او به نبرد پرداخت و سرانجام زندانى‌اش كرد و كشت و پس از آن با مودود درگير و كشته شد. مودود نيز پس از هفت سال پادشاهى، مُرد و فرزندش عبدالرشيد بر جايش نشست. يكى از غلامان شاهان غزنه او را نيز به قتل رساند و نوشتكين، غلام سلطان مسعود به خون‌خواهى اين خاندان برخاست و فرخ‌زاد، فرزند مسعود را بر تخت شاهى نشاند. ويژگى‌هاى اخلاقى و خصال حكومت دارى فرخ‌زاد و رويدادهاى روزگار وى نيز در دنباله همين گزارش آمده و «ماجراى اميرالمؤمنين، القائم بامر الله و ارسلان بساسيرى و رهسپار شدن سلطان ركن‌الدين ابوطالب طغرل بك به بغداد»، پس از آن جاى گرفته است.<br /> <br /> ويژگى‌هاى وزير عميد الملك ابونصر كندرى، در فصل ديگرى عرضه مى‌شود و پيش از آن، سخنى درباره «منش سلطان ركن‌الدين ابوطالب طغرل بن ميكاييل بن سلجوق» نيز وجود دارد و نبرد ملك جقر بك داود بن ميكاييل با سلطان عضد‌الدوله ابوشجاع آلب ارسلان و شكست خوردن مودود و صلح آنان با يك‌ديگر، خود داستان ديگرى است.<br /> <br /> پس از مرگ ملك جقر بك، «پادشاهى بى‌انباز سلطان عضد‌الدوله ابوشجاع الب ارسلان» آغاز شد. او با ملك قتلمش بن اسراييل جنگيد و بر او پيروز شد، اما از كشتن اسيران دست كشيد و از آنان در گذشت. پس از چندى محمد بن منصور نسوى، كارگزار بصره با اموالى خدمت سلطان رسيد و در جايگاه «آخور سالار» سلطان نشست.<br /> <br /> «سخن از حركت سلطان اعظم عضد‌الدوله ابوشجاع الب ارسلان به سوى روم» و رفتن او به فارس و کرمان (459ق) و گشودن قلعه فضلون (فضل بن حسن / احسان) و اسير كردن شاه روم (اَرمانوس)، از ديگر گزارش‌هاى اين كتابند. ابوشجاع سرانجام به سمرقند رفت و بر اثر مجادله با يوسف خوارزمى، از نگهبانان دژ برزان در ناحيه مرو، از تخت برخاست تا او را بكشد، اما پايش لغزيد و به زمين خورد و يوسف خود را روى او افكند و وى را كشت. سلطان سه روز زنده ماند و در «واپسين روز ربيع‌الاول 465» درگذشت. <br /> <br /> از آن پس «روزگار سلطان اعظم، جلال‌الدوله ابوالفتح ملك شاه» فرزند آلب ارسلان فرا رسيد. وى در «حل و عقد و گشاد و بست امور اقاليم زمين، نام‌بردار» بود. ويژگى‌هاى وى و گزارش، درباره رويدادهاى روزگار او و درگذشت القائم بأمر الله (467ق) و نشستن مقتدى (ابوالقاسم عبيدالله) بر جايش، در سخن‌هاى جداگانه‌اى عرضه شده‌اند.<br /> <br /> ديگر گفتار اين كتاب، درباره ولادت سنجر بن ملك شاه، نوه الب ارسلان و «حركت ديگر بار سلطان جلال‌الدوله ابوالفتح ملك شاه» به سوى ما وراء النهر است. نویسنده هم‌چنين از چگونگى كشته شدن نظام‌الملک به هم‌دستى الموتيان، پس از 27 سال وزارت و درگذشت ابوالفتح ملك شاه بن آلب ارسلان گزارش مى‌كند و به ماجراى پادشاهى محمد بن سلطان ملك شاه و سلطنت ركن‌الدين ابوالمظفر بركيارق بن ملك شاه و غياث‌الدين ابوشجاع محمد طبر مى‌پردازد. وى غياث‌الدين را قسيم اميرالمؤمنين مى‌خواند و وزيرانش را بر مى‌شمرد و ويژگى‌هايشان را باز مى‌گويد و از ديگر ماجراهاى روزگار وى گزارش مى‌دهد.<br /> <br /> پس از مرگ محمد طبر، ابوالحارث سنجر بن ملك شاه كه در زندگى‌اش توفيق‌مند بود، به رى رفت و در آنجا با سلطان محمود (برادر زاده‌اش) روياروى شد (512ق) و او را شكست داد. ماجراهاى خرد و كلان ديگرى نيز در اين بخش گزارش مى‌شود تا اينكه از «سلطنت مغيث‌الدين ابوالقاسم محمود بن محمد طبر در عراق» و سلطنت ركن‌الدين طغرل بن محمد طبر (برادر محمود) سخن مى‌رود. <br /> <br /> گزارش‌هاى بلند بعدى، درباره پادشاهى مسعود بن محمد طبر است كه از كنيزكى زاده شد. سخن درباره خوش‌خويى و منش سلطان مسعود نيز دراز دامن است و از آن پس ماجراهاى عراق و رخدادهاى آن پى گرفته مى‌شود.<br /> <br /> پس از مرگ مسعود، امام المقتفى لأمر الله، اميرانى گماشت تا بيگانگان رومى و ارمنى را از عراق برانند. برخى از رانده شدگان مانند مسعود بلالى، گروهى گرد آوردند و به بغداد تاختند. داستان بلند اين جنگ و گريزها نيز در همين گفتار گزارش شده است.<br /> <br /> داستان بلند پادشاهى ارسلان شاه بن طغرل بن محمد طبر، چندى و چگونگى وزيران و اميران وى و ماجراهاى زندگى و مرگ آنان و تربيت و لشكر كشى‌هايشان به گوشه و كنار ايران، در فصلى پيش از پايان كتاب روايت مى‌شود و سرانجام درباره شاهان سلجوقى و كوتاهى و بلندى روزگارشان از آن هنگام كه بر سرزمين‌ها دست يافتند تا آن زمان كه از هم گسستند، گفتار چكيده‌اى مى‌آيد. اين بخش تاريخ ولادت، پادشاهى و مرگ اين پادشاهان را در بر دارد. فصل فرجامين كتاب نيز به سخنى درباره «احوال برخى از مملوكان سلجوقيان» و برخوردارى‌هاى آنان مى‌پردازد.<br /> <br /> ==وضعيت كتاب==<br /> نام اين كتاب و نویسنده‌اش در فهرست نسخه‌هاى خطى عربى، نوشته ريو و تاريخ ادبيات عرب، نوشته بروكلمان وجود دارد و يگانه نسخه‌اش در موزه بريتانياست. نخست م. رايت، شرق شناس مقيم كمبريج، اين كتاب را به هوتسما (از ديگر خاور شناسان) شناساند و موجب شد كه وى در ديباچه‌اش بر مجموعه متون مربوط به تاريخ سلجوقيان (1886م) بدان اشاره كند. م.آمد روز، از ديگر شرق شناسان نيز كه به نشر تاريخ ابويعلى (ذيل تاريخ دمشق) پرداخت، در حاشيه‌هاى خود از زبدة التواريخ حسينى نام برد و كارل زوسهايم، شرق شناس آلمانى در 1911 ميلادى به پژوهش دراز دامنى درباره آن دست گشاد. ديباچه [[اقبال لاهوری، محمد|محمد اقبال]] بر چاپ نخست اين نسخه به عربى (1933م)، به پشتوانه اين پژوهش نوشته شده، اما به گفته خودش، از تصحيح متن به تحقيق آن پرداخته و حتى قلم تصحيحش در بسيارى از جاها لغزيده است. نجاتى غولى، در 1943 ميلادى بر پايه تصحيح [[اقبال لاهوری، محمد|اقبال]] به ترجمه تركى اين كتاب پرداخت، اما شعرهايش را ترجمه نكرد و در نام كسان و جاى‌ها به خطاهاى گرانى دچار شد، اما ضياءالدين بونياتوف، شرق شناس روسى آن را به روسى ترجمه كرد و همراه با تصوير كامل نسخه خطى آن در مسكو چاپش كرد (1980م). ترجمه روسى اين اثر نمونه و نيكوست و اطلاعات تازه و مهمى از منابع گرجى، ارمنى و... كه در كتاب‌خانه‌هاى عربى نيست، بر آن افزود.<br /> <br /> ناشر اين كتاب، جدول زمان نگارى رويدادها را بر پايه نوشته [[صدرالدين حسينى]] به پايانش افزوده و منابعى انگليسى، عربى، فارسى، فرانسوى، آلمانى، تركى و روسى كه در تصحيح متن به كار آمده، پيش از نمايه جاى‌ها و كسان (اعلام) و اصطلاح‌ها گنجانده شده و تصوير دو صفحه از نسخه اصلى، در آغاز كتاب و توضيحات مصحح درباره افراد، مكان‌ها و زمان‌ها و...، در پانوشت هر صفحه جاى گرفته است.<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> <br /> # متن كتاب.<br /> # پيش گفتار مصحح كتاب.<br /> # نظرى، جليل (بهار 1381)، «سيد صدرالدين حسينى و آثار او»، مجله علوم اجتماعى و انسانى دانشگاه شيراز، دوره هفدهم، شماره 34.<br /> # انصارى قمى، حسن ()، «اخبار الدولة السلجوقية»، معارف،‌ش 49. <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده: تاریخ]]<br /> [[رده: تاریخ ایران]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%AA&diff=807619 2025-11-25T07:16:37Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR31528J1.jpg<br /> | عنوان = المراقبات<br /> | عنوان‌های دیگر = المراقبات فی اعمال السنه. فارسی ** المراقبات: نردبان وصال همراه با فهرست آیات<br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[ملکی تبریزی، جواد بن شفیع]] (نويسنده)<br /> [[میرزایی، علی‌اکبر]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره =/‎‏م‎‏8‎‏ ‎‏م‎‏4041‎‏ 266 BP <br /> | موضوع =اعمال السنه - دعاها - روزه<br /> |ناشر <br /> | ناشر = علويون<br /> | مکان نشر = ایران - قم<br /> | سال نشر = 1389ش<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE31528AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 4<br /> | شابک = 978-600-90799-9-5<br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 31528<br /> | کتابخوان همراه نور = 31528<br /> | کد پدیدآور = 2081<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| المراقبات (ابهام‌زدایی)}} <br /> '''نردبان وصال'''، ترجمه «[[المراقبات «أعمال السنة»|المراقبات]]» اثر عارف مشهور [[ملکی تبریزی، جواد بن شفیع|میرزا جواد ملكی تبریزی]] (درگذشته 1305ش)، به قلم [[میرزایی، علی‌اکبر|علی‌اكبر میرزایی]] است. در این كتاب، اعمال مستحبی مانند نمازها، ادعیه، زیارات، صلوات و ذكرهای مربوط به روزها و ماه‌های سال از محرم تا ذی‌الحجه توضیح داده شده است.<br /> <br /> ناشر، كتاب المراقبات را اثری معرفی كرده كه همه مراقبه و مشارطه‌های لازم برای رسیدن به كمال مطلق را به انسان عرضه كرده است.&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه ناشر، ص16&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نسخه حاضر سراسر به زبان فارسی است و متن عربی همراه با برگردان نیامده است. مترجم با یادآوری این مطلب كه در این اثر اعمال 12 ماه قمری به خوبی شرح داده شده، تأكید كرده است: چون نویسنده، دانشمندی عارف و عامل بوده، كتابش تأثیرات شگرفی بر روح و جان و قلب خواننده می‌گذارد. او ترجمه خودش را به‌دور از پیچیدگی و روان دانسته&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه مترجم، ص18&lt;/ref&gt;‏ و توضیح بیشتری درباره روش ترجمه خودش و ویژگی‌ها و افزوده‌ها یا كاستی‌ها نسبت به متن اصلی ارائه نكرده است. او متن كامل تقریظ [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه سید محمدحسین طباطبایی]] بر كتاب المراقبات را نیز به زبان فارسی ترجمه كرده است.&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه علامه طباطبایی، ص19- 21&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نمونه ترجمه:<br /> <br /> نویسنده به عربی نوشته: «و أنا أكتب فی هذا مجملاً أختار من الأعمال الواردة أهمّها و أشیر من المراقبات إلی ألزمها».&lt;ref&gt;ر.ك: الملكی التبریزی، المیرزاجواد، المراقبات، ص19&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> مترجم این‌گونه ترجمه كرده: «كاری كه در این كتاب انجام دادم، این بود كه مهمترین اعمالی كه واجب شده به‌طور خلاصه و مراقباتی را كه در آن واجب است می‌آورم».&lt;ref&gt;ر.ك: متن كتاب، ص32&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نقد: هیچیک از اعمالی كه در این كتاب آمده واجب نیست و همه مستحبات است. منظور نویسنده این است كه اعمال مستحبی فراوان است و او از بین آن، موارد مهمتر را برگزیده است. نویسنده می‌توانسته از واژه واجب و أوجب استفاده کند، ولی آگاهانه، تعبیر «أهمّها» و «ألزمها» آورده است. پس عبارت مترجم که «واجب شده» و «واجب است»، دقیق و صحیح نیست.<br /> <br /> گفتنی است داوری درباره میزان موفقیت مترجم و امانتداری و صحت و دقت در ترجمه این کتاب برعهده صاحب‌نظران است و بعد از مقابله و مقایسه سراسر ترجمه فارسی با متن عربی انجام می‌شود.<br /> <br /> از کتاب المراقبات ترجمه دیگری نیز به قلم [[رضا رجب‌زاده]] با نام «ره‌توشه عابدان: اعمال عبادی سالک در روزهای سال» به سال 1389ش منتشر شده است. <br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #مقدمه‌های ناشر، مترجم، علامه طباطبایی و متن كتاب.<br /> #[https://pdf.lib.eshia.ir/95032/1/19 الملكی التبریزی، المیرزا جواد، المراقبات، تحقیق سید عبدالكریم محمد الموسوی، اعمال السنة، مؤسسة دار الاعتصام، کتابخانه مدرسه فقاهت بخش تصویری (اصلی)]<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[چه باید کرد؟]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:آداب و رسوم]]<br /> [[رده:مباحث خاص آداب و رسوم]]<br /> [[رده:ادعیه، اذکار، اوراد، اعمال]]<br /> [[رده:آثار کلی ادعیه، مجموعه متون اهل سنت (قرن 1 – 14)]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1401]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1401 توسط محمد خردمند]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1401 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%AA&diff=807618 2025-11-25T07:13:51Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR31528J1.jpg<br /> | عنوان = المراقبات<br /> | عنوان‌های دیگر = المراقبات فی اعمال السنه. فارسی ** المراقبات: نردبان وصال همراه با فهرست آیات<br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[ملکی تبریزی، جواد بن شفیع]] (نويسنده)<br /> [[میرزایی، علی‌اکبر]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره =/‎‏م‎‏8‎‏ ‎‏م‎‏4041‎‏ 266 BP <br /> | موضوع =اعمال السنه - دعاها - روزه<br /> |ناشر <br /> | ناشر = علويون<br /> | مکان نشر = ایران - قم<br /> | سال نشر = 1389ش<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE31528AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 4<br /> | شابک = 978-600-90799-9-5<br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 31528<br /> | کتابخوان همراه نور = 31528<br /> | کد پدیدآور = 2081<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| المراقبات (ابهام‌زدایی)}} <br /> '''نردبان وصال'''، ترجمه «[[المراقبات «أعمال السنة»|المراقبات]]» اثر عارف مشهور [[ملکی تبریزی، جواد بن شفیع|میرزا جواد ملكی تبریزی]] (درگذشته 1305ش)، به قلم [[میرزایی، علی‌اکبر|علی‌اكبر میرزایی]] است. در این كتاب، اعمال مستحبی مانند نمازها، ادعیه، زیارات، صلوات و ذكرهای مربوط به روزها و ماه‌های سال از محرم تا ذی‌الحجه توضیح داده شده است.<br /> <br /> ناشر، كتاب المراقبات را اثری معرفی كرده كه همه مراقبه و مشارطه‌های لازم برای رسیدن به كمال مطلق را به انسان عرضه كرده است.&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه ناشر، ص16&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نسخه حاضر سراسر به زبان فارسی است و متن عربی همراه با برگردان نیامده است. مترجم با یادآوری این مطلب كه در این اثر اعمال 12 ماه قمری به خوبی شرح داده شده، تأكید كرده است: چون نویسنده، دانشمندی عارف و عامل بوده، كتابش تأثیرات شگرفی بر روح و جان و قلب خواننده می‌گذارد. او ترجمه خودش را به‌دور از پیچیدگی و روان دانسته&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه مترجم، ص18&lt;/ref&gt;‏ و توضیح بیشتری درباره روش ترجمه خودش و ویژگی‌ها و افزوده‌ها یا كاستی‌ها نسبت به متن اصلی ارائه نكرده است. او متن كامل تقریظ [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه سید محمدحسین طباطبایی]] بر كتاب المراقبات را نیز به زبان فارسی ترجمه كرده است.&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه علامه طباطبایی، ص19- 21&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نمونه ترجمه:<br /> <br /> نویسنده به عربی نوشته: «و أنا أكتب فی هذا مجملاً أختار من الأعمال الواردة أهمّها و أشیر من المراقبات إلی ألزمها».&lt;ref&gt;ر.ك: الملكی التبریزی، المیرزاجواد، المراقبات، ص19&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> مترجم این‌گونه ترجمه كرده: «كاری كه در این كتاب انجام دادم، این بود كه مهمترین اعمالی كه واجب شده به‌طور خلاصه و مراقباتی را كه در آن واجب است می‌آورم».&lt;ref&gt;ر.ك: متن كتاب، ص32&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نقد: هیچیک از اعمالی كه در این كتاب آمده واجب نیست و همه مستحبات است. منظور نویسنده این است كه اعمال مستحبی فراوان است و او از بین آن، موارد مهمتر را برگزیده است. نویسنده می‌توانسته از واژه واجب و أوجب استفاده کند، ولی آگاهانه، تعبیر «أهمّها» و «ألزمها» آورده است. پس عبارت مترجم که «واجب شده» و «واجب است»، دقیق و صحیح نیست.<br /> <br /> گفتنی است داوری درباره میزان موفقیت مترجم و امانتداری و صحت و دقت در ترجمه این کتاب برعهده صاحب‌نظران است و بعد از مقابله و مقایسه سراسر ترجمه فارسی با متن عربی انجام می‌شود.<br /> <br /> از کتاب المراقبات ترجمه دیگری نیز به قلم [[رضا رجب‌زاده]] در سال 1389 منتشر شده است. <br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #مقدمه‌های ناشر، مترجم، علامه طباطبایی و متن كتاب.<br /> #[https://pdf.lib.eshia.ir/95032/1/19 الملكی التبریزی، المیرزا جواد، المراقبات، تحقیق سید عبدالكریم محمد الموسوی، اعمال السنة، مؤسسة دار الاعتصام، کتابخانه مدرسه فقاهت بخش تصویری (اصلی)]<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[چه باید کرد؟]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:آداب و رسوم]]<br /> [[رده:مباحث خاص آداب و رسوم]]<br /> [[رده:ادعیه، اذکار، اوراد، اعمال]]<br /> [[رده:آثار کلی ادعیه، مجموعه متون اهل سنت (قرن 1 – 14)]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1401]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1401 توسط محمد خردمند]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1401 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%AA&diff=807617 2025-11-25T07:13:34Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR31528J1.jpg<br /> | عنوان = المراقبات<br /> | عنوان‌های دیگر = المراقبات فی اعمال السنه. فارسی ** المراقبات: نردبان وصال همراه با فهرست آیات<br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[ملکی تبریزی، جواد بن شفیع]] (نويسنده)<br /> [[میرزایی، علی‌اکبر]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره =/‎‏م‎‏8‎‏ ‎‏م‎‏4041‎‏ 266 BP <br /> | موضوع =اعمال السنه - دعاها - روزه<br /> |ناشر <br /> | ناشر = علويون<br /> | مکان نشر = ایران - قم<br /> | سال نشر = 1389ش<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE31528AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 4<br /> | شابک = 978-600-90799-9-5<br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 31528<br /> | کتابخوان همراه نور = 31528<br /> | کد پدیدآور = 2081<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| المراقبات (ابهام‌زدایی)}} <br /> '''نردبان وصال'''، ترجمه «[[المراقبات «أعمال السنة»|المراقبات]]» اثر عارف مشهور [[ملکی تبریزی، جواد بن شفیع|میرزا جواد ملكی تبریزی]] (درگذشته 1305ش)، به قلم [[میرزایی، علی‌اکبر|علی‌اكبر میرزایی]] است. در این كتاب، اعمال مستحبی مانند نمازها، ادعیه، زیارات، صلوات و ذكرهای مربوط به روزها و ماه‌های سال از محرم تا ذی‌الحجه توضیح داده شده است.<br /> <br /> ناشر، كتاب المراقبات را اثری معرفی كرده كه همه مراقبه و مشارطه‌های لازم برای رسیدن به كمال مطلق را به انسان عرضه كرده است.&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه ناشر، ص16&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نسخه حاضر سراسر به زبان فارسی است و متن عربی همراه با برگردان نیامده است. مترجم با یادآوری این مطلب كه در این اثر اعمال 12 ماه قمری به خوبی شرح داده شده، تأكید كرده است: چون نویسنده، دانشمندی عارف و عامل بوده، كتابش تأثیرات شگرفی بر روح و جان و قلب خواننده می‌گذارد. او ترجمه خودش را به‌دور از پیچیدگی و روان دانسته&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه مترجم، ص18&lt;/ref&gt;‏ و توضیح بیشتری درباره روش ترجمه خودش و ویژگی‌ها و افزوده‌ها یا كاستی‌ها نسبت به متن اصلی ارائه نكرده است. او متن كامل تقریظ [[طباطبایی، سید محمدحسین|علامه سید محمدحسین طباطبایی]] بر كتاب المراقبات را نیز به زبان فارسی ترجمه كرده است.&lt;ref&gt;ر.ك: مقدمه علامه طباطبایی، ص19- 21&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نمونه ترجمه:<br /> <br /> نویسنده به عربی نوشته: «و أنا أكتب فی هذا مجملاً أختار من الأعمال الواردة أهمّها و أشیر من المراقبات إلی ألزمها».&lt;ref&gt;ر.ك: الملكی التبریزی، المیرزاجواد، المراقبات، ص19&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> مترجم این‌گونه ترجمه كرده: «كاری كه در این كتاب انجام دادم، این بود كه مهمترین اعمالی كه واجب شده به‌طور خلاصه و مراقباتی را كه در آن واجب است می‌آورم».&lt;ref&gt;ر.ك: متن كتاب، ص32&lt;/ref&gt;‏<br /> <br /> نقد: هیچیک از اعمالی كه در این كتاب آمده واجب نیست و همه مستحبات است. منظور نویسنده این است كه اعمال مستحبی فراوان است و او از بین آن، موارد مهمتر را برگزیده است. نویسنده می‌توانسته از واژه واجب و أوجب استفاده کند، ولی آگاهانه، تعبیر «أهمّها» و «ألزمها» آورده است. پس عبارت مترجم که «واجب شده» و «واجب است»، دقیق و صحیح نیست.<br /> <br /> گفتنی است داوری درباره میزان موفقیت مترجم و امانتداری و صحت و دقت در ترجمه این کتاب برعهده صاحب‌نظران است و بعد از مقابله و مقایسه سراسر ترجمه فارسی با متن عربی انجام می‌شود.<br /> <br /> از کتاب المراقبات ترجمه دیگری نیز نیز به قلم [[رضا رجب‌زاده]] در سال 1389 منتشر شده است. <br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #مقدمه‌های ناشر، مترجم، علامه طباطبایی و متن كتاب.<br /> #[https://pdf.lib.eshia.ir/95032/1/19 الملكی التبریزی، المیرزا جواد، المراقبات، تحقیق سید عبدالكریم محمد الموسوی، اعمال السنة، مؤسسة دار الاعتصام، کتابخانه مدرسه فقاهت بخش تصویری (اصلی)]<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[چه باید کرد؟]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:آداب و رسوم]]<br /> [[رده:مباحث خاص آداب و رسوم]]<br /> [[رده:ادعیه، اذکار، اوراد، اعمال]]<br /> [[رده:آثار کلی ادعیه، مجموعه متون اهل سنت (قرن 1 – 14)]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 بهمن 1401]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ دی 1401 توسط محمد خردمند]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ دی 1401 توسط سید محمد رضا موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%84%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A5%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D8%A9_%D9%85%D9%86_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB&diff=806929 2025-11-12T08:52:04Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR64849J1.jpg<br /> | عنوان = لمحات إجتماعیة من تاريخ العراق الحديث <br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[وردی، علی]] (نويسنده)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = /و4ل8 77 DS <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = [بی نا]<br /> | مکان نشر = [بی جا] - [بی جا]<br /> | سال نشر = 13سده<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE64849AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 6<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 64849<br /> | کتابخوان همراه نور = 64849<br /> | کد پدیدآور = 9827<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''لمحات اجتماعية من تاريخ العراق الحديث'''، تألیف [[علی الوردی]] (1913-1955م) است که به تحلیل و بررسی جامعه‌شناختی تاریخ معاصر عراق می‌پردازد و رویدادهای تاریخی را با تمرکز بر تحولات اجتماعی و فکری، از دوره عثمانی تا مراحل اولیه تشکیل دولت نوین عراق، مورد واکاوی قرار می‌دهد.<br /> <br /> ==انگیزه نگارش==<br /> انگیزه اصلی نویسنده از تألیف این اثر، ارائه یک «تحلیل اجتماعی» از وقایع تاریخی عراق است که فراتر از روایت‌های خشک و صرفاً توصیفی تاریخی باشد که به «سرد تاریخی» (روایت رویدادها) محدود می‌شود و از راهنمایی‌های فکری و اجتماعی رخدادها غافل می‌ماند&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه، ج1، ص‌3-4&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب، در شش جلد تدوین شده است که هر جلد به دوره مشخصی از تاریخ معاصر عراق می‌پردازد و ابعاد اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آن را در فصول متعدد تحلیل می‌کند.<br /> <br /> ==سبک نگارش==<br /> * رویکرد جامعه‌شناختی: نویسنده به‌طور مداوم رویدادها را از منظر جامعه‌شناسی تحلیل می‌کند و به‌جای تمرکز صرف بر وقایع سیاسی، به ریشه‌های اجتماعی و تأثیرات پدیده‌های جمعی مانند «تنویم اجتماعی» می‌پردازد.<br /> * تحلیل عمیق و انتقادی: متن فراتر از یک روایت ساده است و نویسنده اغلب با نقد و بررسی دیدگاه‌های رایج به دنبال کشف لایه‌های پنهان و معانی عمیق‌تر حوادث تاریخی است.<br /> * استفاده از منابع متنوع: برای پشتیبانی از تحلیل‌ها، الوردی از طیف وسیعی از منابع تاریخی، از جمله خاطرات، اسناد رسمی و آثار دیگر پژوهشگران، استفاده می‌کند.<br /> * تمرکز بر روان‌شناسی اجتماعی: نویسنده به بررسی روان‌شناسی افراد و گروه‌ها در بستر اجتماع و تأثیر آن بر رفتارها و تحولات تاریخی می‌پردازد.<br /> * وضوح و انسجام: علی‌رغم پیچیدگی موضوعات، سبک نگارش واضح و منسجم است و تلاش شده تا مطالب به‌گونه‌ای ارائه شود که برای خواننده قابل فهم و پیگیری باشد.<br /> <br /> ==اهمیت کتاب==<br /> * پیش‌گامی در تاریخ‌نگاری اجتماعی عراق: این اثر یکی از اولین و برجسته‌ترین تلاش‌ها برای نگارش تاریخ عراق با رویکرد جامعه‌شناختی است، که به درک عمیق‌تر پویایی‌های اجتماعی و فرهنگی این سرزمین کمک شایانی می‌کند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌4&lt;/ref&gt;.<br /> * غنای محتوایی و پژوهشی: با توجه به استفاده گسترده از منابع و تحلیل‌های عمیق، این کتاب به‌عنوان یک منبع مهم برای محققان تاریخ و جامعه‌شناسی عراق و منطقه شناخته می‌شود.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> جلد اول: این جلد، با مقدمه‌ای مشتمل بر بیان هدف نویسنده، یعنی ارائه تحلیلی جامعه‌شناختی از تاریخ عراق، آغاز می‌شود و بر لزوم فراتر رفتن از روایت صرف وقایع تأکید دارد. این بخش، به پدیده «تنویم اجتماعی» و چگونگی تأثیر آن بر رفتار و افکار جوامع می‌پردازد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌6&lt;/ref&gt;. سپس، به رابطه تاریخی و نزاع‌های مذهبی میان «دولت صفوی» در ایران و «دولت عثمانی» در عراق می‌پردازد و تأثیر تشیع ایرانی بر جامعه عراق را بررسی می‌کند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص9-10&lt;/ref&gt;. همچنین به نقش قبایل بدوی (المد البدوی) و تأثیر اخلاقیات بدوی بر جامعه شهری عراق اشاره می‌کند و ناتوانی دولت عثمانی در کنترل کامل این قبایل را مورد بحث قرار می‌دهد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌18-19&lt;/ref&gt;. معرفی اشقیا و عیاران بغداد و تفاوت ویژگی‌های اخلاقی آنها، از دیگر مباحثی است که در مقدمه به آن پرداخته شده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص23-27&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در فصل اول این جلد، دورانی طولانی از آغاز تشکیل دولت عثمانیان تا نیمه قرن نوزدهم، یعنی بیشترین زمانی که عثمانیان بر عراق حکومت رانده‌اند، مورد بررسی قرار گرفته است &lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، همان، ص33-55&lt;/ref&gt;.<br /> از دیگر مباحث این جلد، موضوع حکومت سلیمان کبیر و ظهور حرکت وهابیه است. سلطان سلیمان در سال ۱۷۸۰م، حکومت خود را در بغداد آغاز کرد و نزدیک به بیست سال بر این منطقه حکمرانی کرد. او به دلیل کفایت و ویژگی‌های برجسته‌اش، از جمله زیبایی، قدرت بدنی، مهارت‌های نظامی و ورزشی و صداقت در انجام وظایف دینی، به &quot;سلیمان کبیر&quot; شهرت یافت.<br /> ظهور و گسترش وهابیت: در سال ۱۷۴۵م، محمد بن سعود با محمد بن عبدالوهاب ائتلاف کرد تا آئین جدیدی را با زور شمشیر منتشر کنند. هدف این ائتلاف مبارزه با شرک و ترویج جهاد بود. از سال ۱۷۹۰م، جنبش‌های وهابی در مرزها شدت گرفتند و مناطق عثمانی و عراق را تهدید کردند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص170، 180 و 183&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد دوم: این جلد، دوره زمانی بین سال‌های ۱۸۳۱ تا ۱۸۷۲م، را پوشش می‌دهد. آن‌گونه که در مقدمه آمده، برخلاف جلد اول که بر رویدادهای ایران (به‌خاطر پیوند تنگاتنگ آن با رویدادهای عراق) تمرکز داشت، تمرکز جلد دوم بیشتر بر رویدادهای مصر و شام است. یکی از مفاهیم کلیدی که در این جلد به‌تفصیل مورد بررسی قرار می‌گیرد، «کشمکش میان کهنه و نو» (الصراع بين القديم و الجديد) است که به‌عنوان یک پدیده اجتماعی عمیق در عراق توصیف شده و شامل تعصبات فرقه‌ای و قبیله‌ای نیز می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه، ج2، ص3-4&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد سوم: این جلد، دوره زمانی بین سال‌های ۱۸۷۶م، هم‌زمان با روی کار آمدن سلطان عبدالحمید در عثمانی، تا سال ۱۹۱۴م، آغاز جنگ جهانی اول، را پوشش می‌دهد. مقدمه این جلد بیان می‌کند که در سال‌های پیش از این دوره، ورود اختراعات و مظاهر تمدن جدید مانند کشتی‌های بخار، ایستگاه‌های تلگراف و مراکز پستی به عراق، به از بین بردن موانع اجتماعی و خروج جامعه عراق از انزوای فرهنگی و اجتماعی کمک شایانی کرده است. همچنین، افتتاح کانال سوئز در سال ۱۸۶۹م، تأثیر بسیار عظیمی بر ابعاد اقتصادی و فکری عراق گذاشت. این جلد بر تحولات اجتماعی و فکری عراق در این بازه زمانی تمرکز دارد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج3، ص3&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد چهارم: این جلد، به بررسی رویدادهای عراق در طول جنگ جهانی اول، از سال ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸م، می‌پردازد. مؤلف بر تأثیر عمیق و پیامدهای آنی این جنگ بر جامعه عراق تأکید دارد و این دوره را آغاز یک انتقال اجتماعی بزرگ توصیف می‌کند که هنوز هم در جامعه عراق ادامه دارد.<br /> هدف اصلی این جلد، مطالعه دقیق حوادث جنگ و تأثیرات فوری آن بر جامعه عراق است. نویسنده همچنین دو فصل ابتدایی این کتاب را به بررسی رویدادهای مهمی در ترکیه، شام (سوریه) و حجاز اختصاص داده است. این رویدادها ارتباط مستقیم یا غیر مستقیم با وقایع عراق در این دوره داشته‌اند و شامل ورود دولت عثمانی به جنگ و جنبه‌های سیاسی آن نیز می‌شود. این رویکرد به خواننده کمک می‌کند تا تصویر کامل‌تری از تأثیرات منطقه‌ای جنگ بر عراق به دست آورد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج4، ص3&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد پنجم: این جلد، به بحث و بررسی انقلاب عراق در سال ۱۹۲۰م، معروف به «ثورة العشرين»، می‌پردازد. مؤلف اشاره می‌کند که مطالعات و تألیفات بسیاری پیرامون این انقلاب انجام شده است و مشاهده کرده است که اغلب نویسندگان عرب در نوشته‌های خود، رویکردی مبتنی بر تمجید، ستایش و حماسه‌گرایی را در پیش گرفته‌اند. این نویسندگان بر جنبه‌های مثبت انقلاب تأکید کرده و جنبه‌های منفی را نادیده گرفته یا توجیه کرده‌اند.<br /> بااین‌حال، رویکرد دکتر الوردی در این جلد، همانند جلدهای پیشین و بعدی کتاب، بر ذکر رویدادها آن‌گونه که رخ داده‌اند، بدون در نظر گرفتن ماهیت یا تأثیرشان و با توجه به طبیعت جامعه در آن زمان است. او با اذعان به اینکه انقلاب ۱۹۲۰ شایسته ستایش است و باید به جنبه‌های نیکویش ارج نهاد، تأکید می‌کند که توقف کوتاهی برای استخراج درس‌های اجتماعی از آن، از منافع ملی است. به باور الوردی، هر پدیده انسانی، از جمله انقلاب، هم جنبه‌های مثبت و هم جنبه‌های منفی دارد و او بر لزوم مطالعه‌ای علمی و بی‌طرفانه از این انقلاب، با بررسی تمامی ابعاد آن، تأکید می‌ورزد. وی برای توجیه این رویکرد، از تمثیل طبیبی استفاده می‌کند که باید با صداقت به بیمار خود از «بیماری صعب‌العلاج» او بگوید و معتقد است که اگر بیماری واقعی باشد، نادیده گرفتن آن به هلاکت می‌انجامد. او بر اهمیت «توازن بین انگیزه شور و انگیزه بی‌طرفی» در مطالعه تاریخ تأکید دارد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج5، ص3-6&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد ششم: این جلد، به‌عنوان بخشی الحاقی ارائه شده که تمرکز اصلی آن بر بررسی نزاع و درگیری میان حسین بن علی (شریف مکه) و عبدالعزیز بن سعود است که در منطقه حجاز و نجد به وقوع پیوسته بود. مؤلف این نزاع را یک نمونه مهم از کشمکش‌های انسانی توصیف می‌کند که بین دو طرف متخاصم رخ می‌دهد و معتقد است که مطالعه آن به درک بهتر واقعیت کمک می‌کند.<br /> نویسنده تأکید می‌کند که این مطالعه با رویکردی بی‌طرفانه و علمی انجام شده و هدف آن بررسی رویدادها آن‌گونه که رخ داده‌اند، است، بدون جانب‌داری از یکی از طرفین. او اشاره می‌کند که این نزاع میان حسین بن علی و ابن سعود، حدود بیست سال به طول انجامیده و دربرگیرنده درگیری میان دو شخصیت متضاد بوده است. نویسنده خاطرنشان می‌کند که در آن زمان، مردم عراق در مورد این نزاع به دو گروه تقسیم شده بودند (گروهی طرف‌دار این و گروهی طرف‌دار آن) و او هم در آغاز کار مثل دیگر مردم بود، ولی پس از تجارب زندگی و آگاهی بر اسرار تاریخ، فهمید که وی فقط یک روی حقیقت را می‌‌دیده؛ درحالی‌که می‌بایست آن را از هر دو رو دید&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج6، ص3-4&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==ترجمه اثر==<br /> ترجمه کتاب به قلم [[انصاری، هادی | هادی انصاری]] با عنوان «تاریخ عراق: دیدگاه‌های اجتماعی در تاریخ عراق معاصر» در سه جلد در سالهای 1388 و 1389 در شرکت چاپ و نشر بین الملل به طبع رسیده است. <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> <br /> [[ar:لمحات إجتماعية من تاريخ العراق الحديث]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ شهریور 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ شهریور 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%84%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A5%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C%D8%A9_%D9%85%D9%86_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D8%AB&diff=806928 2025-11-12T08:27:06Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR64849J1.jpg<br /> | عنوان = لمحات إجتماعیة من تاريخ العراق الحديث <br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[وردی، علی]] (نويسنده)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = /و4ل8 77 DS <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = [بی نا]<br /> | مکان نشر = [بی جا] - [بی جا]<br /> | سال نشر = 13سده<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE64849AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 6<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 64849<br /> | کتابخوان همراه نور = 64849<br /> | کد پدیدآور = 9827<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''لمحات اجتماعية من تاريخ العراق الحديث'''، تألیف [[علی الوردی]] (1913-1955م) است که به تحلیل و بررسی جامعه‌شناختی تاریخ معاصر عراق می‌پردازد و رویدادهای تاریخی را با تمرکز بر تحولات اجتماعی و فکری، از دوره عثمانی تا مراحل اولیه تشکیل دولت نوین عراق، مورد واکاوی قرار می‌دهد.<br /> <br /> ==انگیزه نگارش==<br /> انگیزه اصلی نویسنده از تألیف این اثر، ارائه یک «تحلیل اجتماعی» از وقایع تاریخی عراق است که فراتر از روایت‌های خشک و صرفاً توصیفی تاریخی باشد که به «سرد تاریخی» (روایت رویدادها) محدود می‌شود و از راهنمایی‌های فکری و اجتماعی رخدادها غافل می‌ماند&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه، ج1، ص‌3-4&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> کتاب، در شش جلد تدوین شده است که هر جلد به دوره مشخصی از تاریخ معاصر عراق می‌پردازد و ابعاد اجتماعی، سیاسی و فرهنگی آن را در فصول متعدد تحلیل می‌کند.<br /> <br /> ==سبک نگارش==<br /> * رویکرد جامعه‌شناختی: نویسنده به‌طور مداوم رویدادها را از منظر جامعه‌شناسی تحلیل می‌کند و به‌جای تمرکز صرف بر وقایع سیاسی، به ریشه‌های اجتماعی و تأثیرات پدیده‌های جمعی مانند «تنویم اجتماعی» می‌پردازد.<br /> * تحلیل عمیق و انتقادی: متن فراتر از یک روایت ساده است و نویسنده اغلب با نقد و بررسی دیدگاه‌های رایج به دنبال کشف لایه‌های پنهان و معانی عمیق‌تر حوادث تاریخی است.<br /> * استفاده از منابع متنوع: برای پشتیبانی از تحلیل‌ها، الوردی از طیف وسیعی از منابع تاریخی، از جمله خاطرات، اسناد رسمی و آثار دیگر پژوهشگران، استفاده می‌کند.<br /> * تمرکز بر روان‌شناسی اجتماعی: نویسنده به بررسی روان‌شناسی افراد و گروه‌ها در بستر اجتماع و تأثیر آن بر رفتارها و تحولات تاریخی می‌پردازد.<br /> * وضوح و انسجام: علی‌رغم پیچیدگی موضوعات، سبک نگارش واضح و منسجم است و تلاش شده تا مطالب به‌گونه‌ای ارائه شود که برای خواننده قابل فهم و پیگیری باشد.<br /> <br /> ==اهمیت کتاب==<br /> * پیش‌گامی در تاریخ‌نگاری اجتماعی عراق: این اثر یکی از اولین و برجسته‌ترین تلاش‌ها برای نگارش تاریخ عراق با رویکرد جامعه‌شناختی است، که به درک عمیق‌تر پویایی‌های اجتماعی و فرهنگی این سرزمین کمک شایانی می‌کند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌4&lt;/ref&gt;.<br /> * غنای محتوایی و پژوهشی: با توجه به استفاده گسترده از منابع و تحلیل‌های عمیق، این کتاب به‌عنوان یک منبع مهم برای محققان تاریخ و جامعه‌شناسی عراق و منطقه شناخته می‌شود.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> جلد اول: این جلد، با مقدمه‌ای مشتمل بر بیان هدف نویسنده، یعنی ارائه تحلیلی جامعه‌شناختی از تاریخ عراق، آغاز می‌شود و بر لزوم فراتر رفتن از روایت صرف وقایع تأکید دارد. این بخش، به پدیده «تنویم اجتماعی» و چگونگی تأثیر آن بر رفتار و افکار جوامع می‌پردازد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌6&lt;/ref&gt;. سپس، به رابطه تاریخی و نزاع‌های مذهبی میان «دولت صفوی» در ایران و «دولت عثمانی» در عراق می‌پردازد و تأثیر تشیع ایرانی بر جامعه عراق را بررسی می‌کند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص9-10&lt;/ref&gt;. همچنین به نقش قبایل بدوی (المد البدوی) و تأثیر اخلاقیات بدوی بر جامعه شهری عراق اشاره می‌کند و ناتوانی دولت عثمانی در کنترل کامل این قبایل را مورد بحث قرار می‌دهد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص‌18-19&lt;/ref&gt;. معرفی اشقیا و عیاران بغداد و تفاوت ویژگی‌های اخلاقی آنها، از دیگر مباحثی است که در مقدمه به آن پرداخته شده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص23-27&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در فصل اول این جلد، دورانی طولانی از آغاز تشکیل دولت عثمانیان تا نیمه قرن نوزدهم، یعنی بیشترین زمانی که عثمانیان بر عراق حکومت رانده‌اند، مورد بررسی قرار گرفته است &lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، همان، ص33-55&lt;/ref&gt;.<br /> از دیگر مباحث این جلد، موضوع حکومت سلیمان کبیر و ظهور حرکت وهابیه است. سلطان سلیمان در سال ۱۷۸۰م، حکومت خود را در بغداد آغاز کرد و نزدیک به بیست سال بر این منطقه حکمرانی کرد. او به دلیل کفایت و ویژگی‌های برجسته‌اش، از جمله زیبایی، قدرت بدنی، مهارت‌های نظامی و ورزشی و صداقت در انجام وظایف دینی، به &quot;سلیمان کبیر&quot; شهرت یافت.<br /> ظهور و گسترش وهابیت: در سال ۱۷۴۵م، محمد بن سعود با محمد بن عبدالوهاب ائتلاف کرد تا آئین جدیدی را با زور شمشیر منتشر کنند. هدف این ائتلاف مبارزه با شرک و ترویج جهاد بود. از سال ۱۷۹۰م، جنبش‌های وهابی در مرزها شدت گرفتند و مناطق عثمانی و عراق را تهدید کردند&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص170، 180 و 183&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد دوم: این جلد، دوره زمانی بین سال‌های ۱۸۳۱ تا ۱۸۷۲م، را پوشش می‌دهد. آن‌گونه که در مقدمه آمده، برخلاف جلد اول که بر رویدادهای ایران (به‌خاطر پیوند تنگاتنگ آن با رویدادهای عراق) تمرکز داشت، تمرکز جلد دوم بیشتر بر رویدادهای مصر و شام است. یکی از مفاهیم کلیدی که در این جلد به‌تفصیل مورد بررسی قرار می‌گیرد، «کشمکش میان کهنه و نو» (الصراع بين القديم و الجديد) است که به‌عنوان یک پدیده اجتماعی عمیق در عراق توصیف شده و شامل تعصبات فرقه‌ای و قبیله‌ای نیز می‌شود&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه، ج2، ص3-4&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد سوم: این جلد، دوره زمانی بین سال‌های ۱۸۷۶م، هم‌زمان با روی کار آمدن سلطان عبدالحمید در عثمانی، تا سال ۱۹۱۴م، آغاز جنگ جهانی اول، را پوشش می‌دهد. مقدمه این جلد بیان می‌کند که در سال‌های پیش از این دوره، ورود اختراعات و مظاهر تمدن جدید مانند کشتی‌های بخار، ایستگاه‌های تلگراف و مراکز پستی به عراق، به از بین بردن موانع اجتماعی و خروج جامعه عراق از انزوای فرهنگی و اجتماعی کمک شایانی کرده است. همچنین، افتتاح کانال سوئز در سال ۱۸۶۹م، تأثیر بسیار عظیمی بر ابعاد اقتصادی و فکری عراق گذاشت. این جلد بر تحولات اجتماعی و فکری عراق در این بازه زمانی تمرکز دارد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج3، ص3&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد چهارم: این جلد، به بررسی رویدادهای عراق در طول جنگ جهانی اول، از سال ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۸م، می‌پردازد. مؤلف بر تأثیر عمیق و پیامدهای آنی این جنگ بر جامعه عراق تأکید دارد و این دوره را آغاز یک انتقال اجتماعی بزرگ توصیف می‌کند که هنوز هم در جامعه عراق ادامه دارد.<br /> هدف اصلی این جلد، مطالعه دقیق حوادث جنگ و تأثیرات فوری آن بر جامعه عراق است. نویسنده همچنین دو فصل ابتدایی این کتاب را به بررسی رویدادهای مهمی در ترکیه، شام (سوریه) و حجاز اختصاص داده است. این رویدادها ارتباط مستقیم یا غیر مستقیم با وقایع عراق در این دوره داشته‌اند و شامل ورود دولت عثمانی به جنگ و جنبه‌های سیاسی آن نیز می‌شود. این رویکرد به خواننده کمک می‌کند تا تصویر کامل‌تری از تأثیرات منطقه‌ای جنگ بر عراق به دست آورد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج4، ص3&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد پنجم: این جلد، به بحث و بررسی انقلاب عراق در سال ۱۹۲۰م، معروف به «ثورة العشرين»، می‌پردازد. مؤلف اشاره می‌کند که مطالعات و تألیفات بسیاری پیرامون این انقلاب انجام شده است و مشاهده کرده است که اغلب نویسندگان عرب در نوشته‌های خود، رویکردی مبتنی بر تمجید، ستایش و حماسه‌گرایی را در پیش گرفته‌اند. این نویسندگان بر جنبه‌های مثبت انقلاب تأکید کرده و جنبه‌های منفی را نادیده گرفته یا توجیه کرده‌اند.<br /> بااین‌حال، رویکرد دکتر الوردی در این جلد، همانند جلدهای پیشین و بعدی کتاب، بر ذکر رویدادها آن‌گونه که رخ داده‌اند، بدون در نظر گرفتن ماهیت یا تأثیرشان و با توجه به طبیعت جامعه در آن زمان است. او با اذعان به اینکه انقلاب ۱۹۲۰ شایسته ستایش است و باید به جنبه‌های نیکویش ارج نهاد، تأکید می‌کند که توقف کوتاهی برای استخراج درس‌های اجتماعی از آن، از منافع ملی است. به باور الوردی، هر پدیده انسانی، از جمله انقلاب، هم جنبه‌های مثبت و هم جنبه‌های منفی دارد و او بر لزوم مطالعه‌ای علمی و بی‌طرفانه از این انقلاب، با بررسی تمامی ابعاد آن، تأکید می‌ورزد. وی برای توجیه این رویکرد، از تمثیل طبیبی استفاده می‌کند که باید با صداقت به بیمار خود از «بیماری صعب‌العلاج» او بگوید و معتقد است که اگر بیماری واقعی باشد، نادیده گرفتن آن به هلاکت می‌انجامد. او بر اهمیت «توازن بین انگیزه شور و انگیزه بی‌طرفی» در مطالعه تاریخ تأکید دارد&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج5، ص3-6&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> جلد ششم: این جلد، به‌عنوان بخشی الحاقی ارائه شده که تمرکز اصلی آن بر بررسی نزاع و درگیری میان حسین بن علی (شریف مکه) و عبدالعزیز بن سعود است که در منطقه حجاز و نجد به وقوع پیوسته بود. مؤلف این نزاع را یک نمونه مهم از کشمکش‌های انسانی توصیف می‌کند که بین دو طرف متخاصم رخ می‌دهد و معتقد است که مطالعه آن به درک بهتر واقعیت کمک می‌کند.<br /> نویسنده تأکید می‌کند که این مطالعه با رویکردی بی‌طرفانه و علمی انجام شده و هدف آن بررسی رویدادها آن‌گونه که رخ داده‌اند، است، بدون جانب‌داری از یکی از طرفین. او اشاره می‌کند که این نزاع میان حسین بن علی و ابن سعود، حدود بیست سال به طول انجامیده و دربرگیرنده درگیری میان دو شخصیت متضاد بوده است. نویسنده خاطرنشان می‌کند که در آن زمان، مردم عراق در مورد این نزاع به دو گروه تقسیم شده بودند (گروهی طرف‌دار این و گروهی طرف‌دار آن) و او هم در آغاز کار مثل دیگر مردم بود، ولی پس از تجارب زندگی و آگاهی بر اسرار تاریخ، فهمید که وی فقط یک روی حقیقت را می‌‌دیده؛ درحالی‌که می‌بایست آن را از هر دو رو دید&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ج6، ص3-4&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==ترجمه اثر==<br /> این کتاب در سالهای 1388 و 1389 در شرکت چاپ و نشر بین الملل در سه جلد با ترجمه و تحقیق [[انصاری، هادی | هادی انصاری]] به طبع رسیده است. <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> <br /> [[ar:لمحات إجتماعية من تاريخ العراق الحديث]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ شهریور 1404 توسط سید محمد رضا موسوی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ شهریور 1404 توسط محسن عزیزی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%87%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82%D9%8A%D8%A9_(2_%D8%AC%D9%84%D8%AF%DB%8C)&diff=789289 2025-07-13T05:20:23Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية (2 جلدی) را به الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية منتقل کرد</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B6%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%87%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%85%D8%B4%D9%82%D9%8A%D8%A9&diff=789288 2025-07-13T05:20:23Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية (2 جلدی) را به الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية منتقل کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR00235J1.jpg<br /> | عنوان =الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية (2 جلدی)<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> | پدیدآوران = <br /> [[شهید ثانی، زین‌‎الدین بن علی]] (نویسنده)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏182‎‏/‎‏3‎‏ ‎‏/‎‏ش‎‏9‎‏ ‎‏ل‎‏8025<br /> | موضوع =<br /> شهید اول، محمد بن مکی، 734 - 786ق. اللمعه الدمشقیه - نقد و تفسیر<br /> <br /> فقه جعفری - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> مکتب الإعلام الإسلامي، مرکز النشر<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = 1410 ق <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00235AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =4<br /> | تعداد جلد =2<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =00235<br /> | کتابخوان همراه نور =00235<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر|شرح اللمعة (ابهام‌‌زدایی)}}<br /> '''الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية''' اثر [[شهید ثانی، زین‌الدین بن علی|شيخ سعيد زين‌الدين بن على بن احمد بن تقى عاملى]]، معروف به [[شهيد ثانى]] (م 966 ق) می‌باشد و یکی از بهترين شروح [[اللمعة الدمشقية في فقه الإمامية|اللمعة الدمشقية]] تأليف [[شهيد اول]] است و يك دورۀ نيمه استدلالى فقه اماميّه را در بردارد.<br /> <br /> ==ارزش كتاب==<br /> <br /> <br /> عبارات لطيف و ذوقى و سليقۀ بى‌نظير در نگارش متن آن، اين كتاب را از بهترين شروح مزجى فقهى قرار داده، به گونه‌اى كه تميّز بين متن و شرح مشكل است.<br /> <br /> اين كتاب در كنار «[[روض الجنان في شرح إرشاد الأذهان|روض الجنان في شرح إرشاد الأذهان]]» و «[[مسالك الأفهام إلی تنقيح شرائع الإسلام|مسالك الأفهام]]» از آثار جاويدان [[شهيد ثانى]] است كه صدها سال است در حوزه‌هاى علميۀ شيعه محور تعليم و تعلم قرار گرفته است و هنوز هم از مهم‌ترين كتاب‌هاى درسى حوزه‌هاى علميه مى‌باشد.<br /> <br /> در اين اثر گرانقدر حاصل افكار عميق و دقت نظر و ذوق سرشار و اعتدال روش فقهى با بهترين تعابير از دو شهيد بزرگوار گردآورى شده است. نحوۀ نگارش كتاب به گونه‌اى است كه هم افراد مبتدى مى‌توانند مباحث فقهى آن را به آسانى بياموزند و هم علماء و فضلاء از آن استفاده نمايند.<br /> <br /> از زمان نگارش اين كتاب، فقها و بزرگان به آن توجه داشته و بزرگانى همچون [[عاملی موسوی، محمد بن علی|سيد‌ ‎محمد عاملى]] (م 1009 ق) در [[مدارك الأحكام في شرح شرائع الإسلام|مدارک الأحكام]]، [[فاضل هندی، محمد بن حسن|فاضل هندى]] (م 1137 ق) در [[كشف اللثام عن قواعد الأحكام|كشف اللثام]]، [[بهبهانی، محمدباقر بن محمداکمل|وحيد بهبهانى]] (م 1206 ق) در [[حاشية مجمع الفايدة و البرهان|مجمع الفائدة و البرهان]]، [[سيد‌ ‎محمد جواد عاملى]] (م 1226 ق) در [[مفتاح الكرامة في شرح قواعد العلامة|مفتاح الكرامة]]، [[سید علی طباطبایی]] (م 1231 ق) در [[رياض المسائل في بيان الأحكام بالدلائل (ط - القدیمة)|رياض المسائل]]، [[فاضل نراقى]] (م 1245 ق) در [[مستند الشيعة في أحكام الشريعة|مستند الشيعة]] و [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شيخ انصارى]] (م 1281 ق) در كتاب‌هایش و ديگران به آن استناد نموده‌اند.<br /> <br /> در حدود يك صد شرح و حاشيه در كتاب [[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]] ذكر شده است كه مهم‌ترين آنان [[التعليقات علی شرح اللمعة الدمشقية|شرح آقا جمال‌الدين خوانسارى]] (م 1125 ق)، [[سلطان‌العلماء، سید حسین بن محمد|سلطان العلماء]] (م 1064 ق) [[عاملی موسوی، محمد بن علی|صاحب المدارك]] (م 1009 ق) هستند.<br /> <br /> ==تاريخ تأليف==<br /> <br /> <br /> آغاز نگارش آن در اوائل ربيع‌الاول 956ق و پایان آن شب شنبه بيست و يكم جمادى الاولى 957ق در حدود 6 ماه مى‌باشد. (ذ90/6/، 29/11، 49/14).<br /> <br /> ==تاريخ انتشار==<br /> <br /> <br /> اين كتاب مكرّرا در ایران، مصر و عراق چاپ شده است. بهترين چاپ بوسيلۀ جامعة النجف‌الدينية مى‌باشد كه محقق آن سيد‌ ‎محمد كلانتر بوده است. چاپ اول در سال 1386ق و چاپ مجدد آن در سال 1398ق بوده است.<br /> <br /> ==حواشى و شروح==<br /> <br /> <br /> حواشى و شروح كتاب به دو دسته تقسيم مى‌شوند.<br /> <br /> الف: كتاب‌هایى كه داراى نام مشخصى هستند.<br /> <br /> #الابانة المرضيّة في شرح مبحث الوقت و القبلة<br /> #:شيخ محمدتقى بن محمد كاظم تسترى (ذ485/3/، 92/6)<br /> #صفاء الروضة<br /> #:سيد‌ ‎امير محمد صالح بن حسن حائرى حسینى (ذ43/15/، 95/6)<br /> #التعليقة الأنيقة<br /> #:سيد‌ ‎مفتى مير محمد عباس موسوى تسترى كهنوى (م 1306 ق) (ذ223/4/، 95/6)<br /> #فصل الخطاب الإبراهیميّة<br /> #: ميرزا ابراهیم سيد‌ ‎على خان مدنى (ذ91/6/)<br /> #الحديقة النجفية<br /> #: ملا محمدتقى هروى (م 1299 ق) (ذ92/6/، 390)<br /> #مخزن الأسرار الفقهية<br /> #:آقا محمد على بن آقا محمدباقرهزار جريبى (ذ95/6/، 222/20)<br /> #الزاهرات الزويّة<br /> #:شيخ على بن محمد بن زين‌الدين مهيئه (ذ95/6/، 94/13)<br /> #المناهج السوية<br /> #:[[فاضل هندی، محمد بن حسن|محمد بن حسن اصفهانى]] معروف به كاشف اللثام (م 1299 ق) (ذ295/13/، 260/18)<br /> #الهداية السنية في شرح الروضة البهيّة<br /> #:سيد‌ ‎هادى بن ابوالحسن رضوى كشميرى (م 1357) (ذ345/22/)<br /> #السحاب الروية و النفخة المحمديّة و النسمة الغرويّة<br /> #:شيخ محمد بن يوسف جامعى (ذ150/12/)<br /> #الغرائب الربوبيّة في مقامات العبوديّة<br /> #:شيخ شريعتمدار استرآبادى (ذ30/16/)<br /> #مجمع الحواشي<br /> #:كه مجموعه‌اى از حواشى بر روضة البهيّة است كه بوسيلۀ ملا حبيب‌الله كاشانى تدوين شده است (ذ27/20/).<br /> #مطالع البكور من الأيام و دهر الدهور<br /> #:شيخ على بن محمد جعفر استرآبادى (م 1315 ق) (ذ145/21/)<br /> #منهاج الأمة في شرح الروضة البهيّة<br /> #: ميرزا محمد بن احمد نراقى (ذ157/23/)<br /> #منهاج الملة في تعيين الوقت و القبلة<br /> #:[[علیاری تبریزی، علی بن عبدالله|ملا على بن عبدالله عليارى]] (م 1327) (ذ176/23/)<br /> #الموائد الحسينية من الروضة البهيّة<br /> #:سيد‌ ‎حسن بن احمد حسینى كاشانى (م 1342) (ذ213/23/)<br /> <br /> ب: شروح و حواشى كه داراى نام مشخصى نيستند و با نام شرح الروضة البهية و يا حاشية الروضة البهية ذكر شده و با نام محشى شناخته مى‌شوند:<br /> <br /> #سيد‌ ‎آقا تسترى، صاحب تعديد اللسان<br /> #ميرزا ابراهیم بن سلطان العلماء مرعشى آملى اصفهانى (م 1098 ق)<br /> #ميرزا ابراهیم بن ملا صدرالدين محمد شيرازى (م 1070 ق) (ذ91/6/)<br /> #امير ابراهیم بن امير معصوم قزوينى (م 1149 ق) (ذ91/6/)<br /> #امير ابوطالب نوۀ مير فندرسكى، معاصر با صاحب الرياض (ذ91/6/)<br /> #امير ابوالقاسم كبير موسوى خوانسارى (م 1158 ق) (ذ91/6/)<br /> #ملا احمد بن محمد تونى برادر ملا عبدالله تونى، صاحب الوافيّة، معاصر [[حر عاملی، محمد بن حسن|شيخ حر عاملى]] (ذ91/6/)<br /> #شيخ اسحاق تربتى مشهدى (م 1237 ق) (ذ91/6/)<br /> #شيخ اسدالله بن اسماعيل دزفولى كاظمى (م 1237 ق) (ذ91/6/)<br /> #سيد‌ ‎محمدباقربن زين‌العابدين موسوى خوانسارى صاحب [[روضات الجنات في أحوال العلماء و السادات|روضات الجنات]](م 1313 ق) (ذ91/6/)<br /> #شيخ محمدتقى بن ملا عباس نهاوندى (ذ92/6/)<br /> #ملا محمد جعفر شريعتمدار استرآبادى (م 1263 ق) (ذ92/6/)<br /> #شيخ جعفر قاضى بن عبدالله بن ابراهیم حويزى كمره‌اى اصفهانى (م 1115 ق) (ذ92/6/)<br /> #محقق آقا جمال‌الدين محمد بن حسین بن جمال‌الدين خوانسارى (م 1125 ق) (ذ93/6/)<br /> #شيخ حسن بن سلام بن حسن جيلانى تيمجانى (ذ93/6/)<br /> #شيخ حسن بن محمد سبيتى عاملى (ذ93/6/)<br /> #شيخ حسن بن مؤلف، [[ابن شهید ثانی، حسن بن زین‌الدین|صاحب معالم]] (م 1011 ق) (ذ93/6/)<br /> #سيد‌ ‎احمد بن سيد‌ ‎على اصغر شهرستانى (شرح وقت و قبله) (ذ17/14/)<br /> #شيخ احمد بن ابراهیم بن احمد درازى بحرانى (م 1299 ق) (شرح مبحث وقت زوال) (ذ61/12/)<br /> #ملا حسین تربتى (ذ93/6/)<br /> #سيد‌ ‎حسين بن جعفر بن حسین موسوى خوانسارى (م 1191 ق) (ذ93/6/)<br /> #ملا حسین بن حسن جيلانى بنانى صاحب حاشية الذخيرة (ذ94/6/)<br /> #امير محمدحسین بن امير محمد صالح خاتون‌آبادى (م 1151 ق) (ذ94/6/)<br /> #ملا محمدحسین بن محمد قاسم قمشه‌اى نجفى (م 1336 ق) (ذ94/6/)<br /> #سلطان العلماء، حسین بن رفيع‌الدين محمد مرعشى آملى اصفهانى (م 1064 ق) (ذ94/6/)<br /> #[[محقق خوانساری، حسین بن محمد|محقق خوانسارى]]، حسین بن جمال‌الدين محمد (م 1098 ق) (ذ94/6/)<br /> #سيد‌ ‎حيدر على هندى (م 1033 ق) (ذ94/6/)<br /> #ملا محمد رفيع بن مزج جيلانى مشهدى (ذ94/6/)<br /> #مؤلف، شيخ زين‌الدين شهيد (م 966 ق) (94/6)<br /> #ملا حسام‌الدين [[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|محمد صالح بن احمد مازندرانى]] (م 1086 ق) (ذ94/6/)<br /> #سيد‌ ‎عبدالصمد بن احمد بن محدث جزائرى (م 1337 ق) (ذ95/6/)<br /> #سيد‌ ‎عبدالله بن نور‌الدين جزائرى (م 1173 ق) (ذ95/6/)<br /> #ملا محمد على بن احمد قراچه داغى (م 1310 ق) (ذ95/6/)<br /> #محمد على بن آقا باقر بهبهانى (م 1216 ق) (ذ95/6/)<br /> #سيد‌ ‎محمد على بن سيد‌ ‎صادق رضوى مشهدى (م 1311 ق) (ذ95/6/)<br /> #سيد‌ ‎على بن سيد‌ ‎عزيزالله بن عبدالمطلب جزائرى (م 1149 ق) (ذ95/6/)<br /> #محمد على بن محمد بن مرتضى طباطبايى (م 1240 ق) (ذ95/6/)<br /> #ملا على قلى بن محمد خلخالى (م 1115 ق) (ذ96/6/)<br /> #شيخ على بن نصرالله ليثى، شاگرد [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شيخ بهایى]] (ذ96/6/)<br /> #محمد على بن محمد نصير چهاردهى مدرسى (م 1334 ق) (ذ96/6/، ذ294/13/)<br /> #امير فخر‌الدين مشهدى خراسانى (م 1097 ق) (ذ96/6/)<br /> #ميرزا محمد معروف به دليماج (ذ96/6/)<br /> #شيخ محمد بن حسن بن زين‌الدين شهيد، معروف به شيخ محمد سبط (ذ97/6/)<br /> #آقا رضى‌الدين محمد بن آقا حسین خوانسارى (ذ97/6/)<br /> #ميرزا [[تنکابنی، محمد بن سلیمان|محمد بن سليمان تنكابنى]] (ذ97/6/)<br /> #سيد‌ ‎محمد بن امير صالح خاتون‌آبادى (شهيد در 1148 ق) (ذ97/6/)<br /> #محمد بن عبدالفتاح تنكابنى سراب (م 1124 ق) (ذ97/6/)<br /> #سيد‌ ‎محمد بن على بن ابوالحسن عاملى، صاحب المدارک (ذ97/6/)<br /> #سيد‌ ‎امير رفيع‌الدين محمد صدر بن محمد بن سيد‌ ‎على معروف به خليفة السلطان (م 1040 ق) (ذ97/6/)<br /> #سيد‌ ‎محمد بن هبةالله قزوينى (ذ97/6/)<br /> #سيد‌ ‎مصطفى بن على نقوى كهنوى (م 1323 ق))Z<br /> #ملا محمد بن مؤمن بن شاه قاسم سبزوارى، معاصر محدث [[حر عاملى]] (ذ97/6/)<br /> #ميرزا نصرالله فارسی مدرس (م 1291 ق) (ذ97/6/)<br /> #محمد نصير بن عبدالله بن محمدتقى مجلسى (ذ97/6/)<br /> #شيخ ياسين بن صلاح‌الدين بن على بحرانى (ذ97/6/)<br /> #سيد‌ ‎مير محمد يوسف بن عبدالفتاح تبريزى (م 1242 ق) (ذ97/6/)<br /> #ميرزا ابوالحسن خان مجتهد فسايى (م 1279 ق) (ذ98/7/)<br /> #محمدباقربن محمد جعفر فشاركى (ذ98/7/)<br /> #ميرزا محمدباقرهرندى (ذ98/7/)<br /> #ميرزا عبدالعلى هرندى (م 1306 ق) (ذ98/7/)<br /> #ملا محمد على نورى (ذ98/7/)<br /> #اسماعيل بن نجف مرندى حسینى تبريزى (م 1318 ق) (ذ292/13/)<br /> #شيخ جواد بن مبارک نجفى (م 1311 ق) (ذ292/13/)<br /> #ملا حسین تربتى (م 1300 ق) (ذ293/13/)<br /> #سيد‌ ‎شفيع جابلقى (م 1280 ق) (ذ293/13/)<br /> #سيد‌ ‎محمد طاهر بن اسماعيل معروف به آغا مير، داماد [[شيخ انصارى]] (ذ293/13/)<br /> #شيخ عباس بن شيخ حسن کاشف‌الغطاء (م 1323 ق) (ذ294/13/)<br /> #سيد‌ ‎على بن سيد‌ ‎محمد بن محسن اعرجى كاظمى (ذ294/13/)<br /> #آقا محمد على بن آقا محمدباقرهزار جريبى (م 1245 ق) (ذ294/13/)<br /> #ملا محمد كاظم بن محمد صادق كاشانى اصفهانى (م 1273 ق) (ذ295/13/)<br /> #سيد‌ ‎محمد سيوشانى (ذ295/13/)<br /> #شيخ محمد بن يوسف عبداللطيف جامعى عاملى (م 1218 ق) (ذ295/13/)<br /> #علامه ميرزا مسيح بن محمد سعيد رازى تهرانى (م 1263 ق) (ذ295/13/)<br /> #[[قزوینی، مهدی|سيد‌ ‎مهدى قزوينى]] حلّى (ذ295/13/)<br /> #شيخ مهدى ملا كتاب نجفى (م 1337 ق) (ذ295/13/)<br /> #محمد مهدى بن محمد ابراهیم كلباسى (ذ295/13/)<br /> #محمد نصير بن ملا احمد نراقى (م 1273 ق) (ذ295/13/)<br /> #شيخ عبدالغنى (شرح مسألۀ ترتيب الفوائت المنسيّة) (ذ38/14/)<br /> <br /> ==گفتار بزرگان==<br /> <br /> <br /> الذريعة 292/13: هو من أمتن الشروح حيث يصعب التمييز بينه و بين المتن، و قد اشتهر و تداول بين العلماء منذ قرن العاشر حتى التاريخ و عليه اعتمادهم، و هو من الكتب الدرسية في معاهد العلم الشيعيّة.<br /> <br /> [[أعيان الشيعة (12 جلدی)|أعيان الشيعة]] 145/1: هو (شهيد ثانى) أوّل من صنف منهم الشروح المزجية و كانت غير معروفة بينهم فصنف شروح اللمعة الدمشقيّة و الألفية في الفقه و النفلية و الدراية كلها مزجيّة.<br /> <br /> [[أعيان الشيعة (12 جلدی)|أعيان الشيعة]] 155/7: الروضة البهيّة في شرح اللمعة الدمشقيّة في الفقه بتمامه و هو آخر ما صنّفه و أعطى خطا عظيما في التدريس فكان عليه المعوّل عمله في ستة أشهر و ستة أيام و كان في الغالب يكتب كل يوم كراسا فرغ منه خاتمة ليلة السبت 21 جمادي الأولى سنة 957 و هو شرح مزجي مطبوع عدّة مرات.<br /> <br /> الذريعة 290/11: الروضة البهيّة في شرح اللمعة الدمشقية للشيخ السعيد زين‌الدين على بن أحمد بن تقي بن صالح بن مشرف العاملي الشهيد 966ق مرّ في 6:90 الحواشي و التعليقات عليها و كثرة الاعتناء برفع غواشيها حيث مسلك فيها مسلكا لطيفا فصارت روضة الحسن و الجمال.<br /> <br /> خطبۀ كتاب الروضة البهيّة: فهذه تعليقة لطيفة و فوائد خفيفة أضفتها إلى المختصر الشريف، المؤلف المنيف المشتمل على أمهات المطالب الشرعية الموسوم ب‍ «اللمعة الدمشقيّة».<br /> <br /> و در ادامه مى‌نويسد: جعلتها جارية له مجرى الشرح الفاتح لمغلقه، و المقيد لمطلقه و المتمم لفوائده، و المهذب لقواعده، ينتفع به المبتدي، و يستمد منه المتوسط و المنتهى،...اقتصرت فيه على بحث الفوائد.<br /> <br /> كشف الحجب به نقل از [[منية المريد في أدب المفيد و المستفيد|منية المريد]]: هو شرح ممزوج من أدق الكتب الفقهية و ألطفها و أمتنها، لعلّه لم يصنف في هذه الفرقة مثله في الدقة و الغموض متداول بين الأعلام و العلماء الكرام في الدرس و قد اعتنى به الفضلاء و المحققون بتعليق الحواشي عليه.<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية یا راهنمای فارسی شرح لمعه]]<br /> <br /> [[شرح الروضة البهية]]<br /> <br /> [[الزهرات الزوية في الروضة البهية]] <br /> <br /> [[التعلیقات علی شرح اللمعة الدمشقیة]]<br /> <br /> [[الروضة البهية في شرح اللمعة الدمشقية (كلانتر)]]<br /> <br /> [[الحاشیة علی الروضة البهیة]]<br /> <br /> [[النجعة في شرح اللمعة]]<br /> <br /> [[الجواهر الفخریة في شرح الروضة البهیة]]<br /> <br /> [[نهج الإعلان بما یثبت به دخول شهر رمضان]]<br /> <br /> [[منهاج الملة في بیان الوقت و القبلة]]<br /> <br /> [[الزبدة الفقهية في شرح الروضة البهية]]<br /> <br /> [[القواعد الستة عشر]]<br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده: فقه و اصول]]<br /> [[رده: فقه مذاهب]]<br /> [[رده: فقه شیعه]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782499 2025-05-06T10:34:55Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =شرح المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> <br /> <br /> حاشیة الچلبي،<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE66826AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] که در این طبع آمده است: حاشیه سیالکوتی بر شرح المواقف، حاشیه‌ای است بر شرح میر سیدشریف جرجانی بر المواقف فی علم الکلام عضدالدین ایجی در علم کلام و از دیگر حاشیه‌های فراوان این شرح معروف‌تر است، چنان‌که چاپ‌های متداول شرح المواقف مشتمل بر حاشیه سیالکوتی است. حاشیه او بیشتر متن را دربر می‌گیرد، ولی پیش از ورود به مباحث کلامی محض یا الهیات به معنای اخص به پایان می‌رسد. و به تبع متن المواقف بیشتر متمرکز بر مبانی فلسفی کلام متأخر است.&lt;ref&gt;ر.ک: انواری، محمدجواد، ص437&lt;/ref&gt;‏ حاشیه دیگر به قلم جلال‌زاده صالح چلبی (۸۹۹-۹۷۳ق / ۱۴۹۴-۱۵۶۵م)، عالم و مورخ و مترجم دوره سلطان سلیمان قانونی حاکم عثمانی می‌باشد که در ذیل حاشیه سیالکوتی به شیوه رایج با عبارت «قوله» بخشی از عبارت شرح مواقف را ذکر و بر آن حاشیه نوشته است. <br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #مقدمه و متن کتاب<br /> #انواری، محمدجواد، دانشنامه جهان اسلام، جلد 25، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، چاپ اول، 1397. <br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782498 2025-05-06T10:33:58Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =شرح المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> <br /> <br /> حاشیة الچلبي،<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE66826AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] که در این طبع آمده است: حاشیه سیالکوتی بر شرح المواقف، حاشیه‌ای است بر شرح میر سیدشریف جرجانی بر المواقف فی علم الکلام عضدالدین ایجی در علم کلام و از دیگر حاشیه‌های فراوان این شرح معروف‌تر است، چنان‌که چاپ‌های متداول شرح المواقف مشتمل بر حاشیه سیالکوتی است. حاشیه او بیشتر متن را دربر می‌گیرد، ولی پیش از ورود به مباحث کلامی محض یا الهیات به معنای اخص به پایان می‌رسد. و به تبع متن المواقف بیشتر متمرکز بر مبانی فلسفی کلام متأخر است.&lt;ref&gt;ر.ک: انواری، محمدجواد، ص437&lt;/ref&gt;‏ حاشیه دیگر به قلم جلال‌زاده صالح چلبی(۸۹۹-۹۷۳ق / ۱۴۹۴-۱۵۶۵م، عالم و مورخ و مترجم دوره سلطان سلیمان قانونی حاکم عثمانی می‌باشد که در ذیل حاشیه سیالکوتی به شیوه رایج با عبارت «قوله» بخشی از عبارت شرح مواقف را ذکر و بر آن حاشیه نوشته است. <br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #مقدمه و متن کتاب<br /> #انواری، محمدجواد، دانشنامه جهان اسلام، جلد 25، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، چاپ اول، 1397. <br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782497 2025-05-06T10:28:52Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =شرح المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> <br /> <br /> حاشیة الچلبي،<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE66826AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] که در این طبع آمده است: حاشیه سیالکوتی بر شرح المواقف، حاشیه‌ای است بر شرح میر سیدشریف جرجانی بر المواقف فی علم الکلام عضدالدین ایجی در علم کلام و از دیگر حاشیه‌های فراوان این شرح معروف‌تر است، چنان‌که چاپ‌های متداول شرح المواقف مشتمل بر حاشیه سیالکوتی است. حاشیه او بیشتر متن را دربر می‌گیرد، ولی پیش از ورود به مباحث کلامی محض یا الهیات به معنای اخص به پایان می‌رسد. و به تبع متن المواقف بیشتر متمرکز بر مبانی فلسفی کلام متأخر است.&lt;ref&gt;ر.ک: انواری، محمدجواد، ص437&lt;/ref&gt;‏ حاشیه دیگر به قلم جلال‌زاده صالح چلبی، عالم و مورخ و مترجم دوره سلطان سلیمان قانونی حاکم عثمانی می‌باشد که در ذیل حاشیه سیالکوتی به شیوه رایج با عبارت «قوله» بخشی از عبارت شرح مواقف را ذکر و بر آن حاشیه نوشته است. <br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #مقدمه و متن کتاب<br /> #انواری، محمدجواد، دانشنامه جهان اسلام، جلد 25، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، چاپ اول، 1397. <br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782490 2025-05-06T10:10:26Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =شرح المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> <br /> <br /> حاشیة الچلبي،<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE66826AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] که در این طبع آمده است: حاشیه سیالکوتی بر شرح المواقف، حاشیه‌ای است بر شرح میر سیدشریف جرجانی بر المواقف فی علم الکلام عضدالدین ایجی در علم کلام و از دیگر حاشیه‌های فراوان این شرح معروف‌تر است، چنان‌که چاپ‌های متداول شرح المواقف مشتمل بر حاشیه سیالکوتی است. حاشیه او بیشتر متن را دربر می‌گیرد، ولی پیش از ورود به مباحث کلامی محض یا الهیات به معنای اخص به پایان می‌رسد. و به تبع متن المواقف بیشتر متمرکز بر مبانی فلسفی کلام متأخر است.&lt;ref&gt;ر.ک: انواری، محمدجواد، ص437&lt;/ref&gt;‏ <br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #مقدمه و متن کتاب<br /> #انواری، محمدجواد، دانشنامه جهان اسلام، جلد 25، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران، بنیاد دائرة المعارف اسلامی، چاپ اول، 1397. <br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782456 2025-05-06T06:04:03Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =شرح المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> <br /> <br /> حاشیة الچلبي،<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] از معاصرين و ميرزاهد از قدما.<br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782455 2025-05-06T06:03:36Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =شرح المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> <br /> حاشیة الچلبي<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] از معاصرين و ميرزاهد از قدما.<br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782454 2025-05-06T06:02:39Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =شرح المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> <br /> کتاب المواقف<br /> <br /> حاشیة الچلبي<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> شرح المواقف<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] از معاصرين و ميرزاهد از قدما.<br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782453 2025-05-06T06:02:02Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر =المواقف. شرح<br /> <br /> کتاب المواقف<br /> <br /> حاشیة الچلبي<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> شرح المواقف<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''شرح المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] از معاصرين و ميرزاهد از قدما.<br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782452 2025-05-06T06:01:32Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر =المواقف. شرح<br /> <br /> کتاب المواقف<br /> <br /> حاشیة الچلبي<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> شرح المواقف<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد که به قلم سید شریف علی بن محمد جرجانی (متوفی 816ق) به رشته تحریر درآمده است. <br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] از معاصرين و ميرزاهد از قدما.<br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782451 2025-05-06T05:52:12Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ المواقف را به شرح المواقف منتقل کرد</p> <hr /> <div>#تغییر_مسیر [[شرح المواقف]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81&diff=782450 2025-05-06T05:52:12Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ المواقف را به شرح المواقف منتقل کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01246J1.jpg<br /> | عنوان =المواقف<br /> | عنوان‌های دیگر =المواقف. شرح<br /> <br /> کتاب المواقف<br /> <br /> حاشیة الچلبي<br /> <br /> حاشیة السیالکوتي<br /> <br /> شرح المواقف<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نعسانی حلبی، محمد]] (مصحح)<br /> <br /> [[چلبي، حسن بن محمد]] (حاشيه نويس)<br /> <br /> [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[جرجانی، علی بن محمد]] (شارح)<br /> <br /> [[سیالکوتی، عبدالحکیم بن شمس‌الدین]] (حاشيه نويس)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏205‎‏/‎‏4‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏6‎‏ ‎‏م‎‏8023<br /> | موضوع =<br /> عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد، 700؟ - 756ق. المواقف - نقد و تفسیر<br /> <br /> کلام اشعری - قرن 8ق.<br /> <br /> کلام اهل سنت - قرن 8ق.<br /> | ناشر = <br /> الشريف الرضي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01246AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01246<br /> | کتابخوان همراه نور =01246<br /> | کد پدیدآور =<br /> <br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> {{کاربردهای دیگر| مواقف (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''المواقف''' معروف‌ترين و مهم‌ترين شرح كتاب «المواقف» [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين ايجى]] مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف در كلام اسلامى و به خصوص در معرفى كلام [[اشعری، علی بن اسماعیل|اشعرى]] جايگاه ويژه‌اى دارد.به تحقيق مى‌توان گفت كه يكى از مهمترين و جامع‌ترين و علمى‌ترين كتب كلامى اشعريها بلكه تمام اهل تسنن همين كتاب مى‌باشد.<br /> <br /> كتاب شرح مواقف علاوه بر حوزه‌هاى علمى اهل تسنن در حوزه‌هاى علمى تشيع نيز سالهاى متمادى به عنوان كتاب درسى مطرح بوده است.<br /> <br /> امروزه با تأسيس مؤسسات و دانشگاه‌ها و تشكيل گروه كلام در آنها كاملا مشخص است كه كتابى همچون شرح مواقف-لااقل بخشى از آن-مى‌تواند در تبيين موضوعات كلامى مؤثر واقع شود.<br /> <br /> شيوۀ مؤلف در شرح كتاب مواقف، بيشتر از آنكه بر محور ادلۀ نقليه همچون آيات و روايات و اقوال باشد، مبتنى است بر استدلالات عقلى و جدلى گرچه مؤلف در اندك مواردى از شواهد نقلى هم براى تائيد استدلالات خود آورده است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> اين كتاب گرچه در موضوع علم كلام نوشته شده است اما علاوه بر آنچه دركلام مطرح مى‌شود موضوعات متنوعى از مباحث فلسفى، همچون مباحث وجود، عدم، ماهيت، عرض، جوهر و...و از مسائل علم نجوم همچون مباحث مربوط به شمس، قمر، افلاك نه‌گانه و وضعيت جغرافيائى زمين و از مسائل علم اصول فقه، همچون مسائل مربوط به قياس، استقراء، تمثيل و...سخن به ميان مى‌آورد.<br /> <br /> مؤلف علت تأليف اين كتاب را وجود مطالب عاليه از علم كلام در كتاب مواقف و مستور بودن آنها مى‌داند كه جمعى از دوستان از او خواسته بودند كه اين مطالب را روشن سازد.او مى‌گويد«كتاب المواقف الذى احتوى من اصوله (علم الكلام) و قواعده على اهمها و اولاها و من شعبه و فوائده على الطفها و اسناها و...فاجتمع الى نفر من اجلة الاحباب المتطلعين الى سرائر الكتاب و اقترحوا على أن اكشف لهم عن مخدارته الاستار و ابرز لهم من نقاب الحجاب‌هاتيك الاسرار ليجتلوها بأعينهم متبرجات بزينتها متبخرات بمحاسن فطرتها...<br /> <br /> و شرحته بحمد الله سبحانه شرحا يذلل من شوارده صحابها و يميط عن خرائده نقابها...»&lt;ref&gt;متن کتاب، ج1 ص4&lt;/ref&gt; <br /> <br /> تأليف اين كتاب، شوال سال 807 ه‍.ق در يكى از توابع سمرقند تمام گشته است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> الموقف الاول في المقدمات: مؤلف در اين موقف وارد مقدمات كلام مى‌شود كه شامل شش مرصد مى‌باشد. <br /> <br /> المرصد الاول: آنچه عرفا در علم كلام واجب است. اين مرصد از شش مقصد تشكيل شده است كه عبارتند از: تعريف علم كلام، موضوع علم كلام، فايده علم كلام، شرافت علم كلام، مسائل علم كلام‌و تسميه آن به علم كلام.<br /> <br /> المرصد الثانى:در تعريف مطلق علم مى‌باشد.<br /> <br /> المرصد الثالث در اين مرصد اقسام علم مورد كنكاش قرار مى‌گيرد كه شامل 4 مقصد است: تعريف علم، علم حادث، تصور و تصديق، آراء ضعيف.<br /> <br /> المرصد الرابع: دلايل علوم ضرورى را بررسى مى‌نمايد.<br /> <br /> المرصد الخامس: در بيان مطلوب علم كلام مى‌باشد كه مباحث آن در 10 مقصد بيان شده است: نظر صحيح، کیفیت افاده نظر صحيح براى علم، شرط نظر، معرفة الله، اولین واجب بر مكلف، نظر فاسد، اختلافات شروط علم، مغايرت علم با مدلول.<br /> <br /> المرصد السادس: طريق وصول به علم كلام كه در ضمن هشت مقصد بيان شده است: تحديد و تقسيم علم كلام، وجوب شناخت معرف قبل از معرف، أجلى بودن معرف از معرف، روش‌هاى استدلال، قياس، قويترين طريق اثبات مسائل كلام، قضاياى طريق تصديق، دلايل عقلى و نقلى، جايگاه ادلۀ عقلى و نقلى.<br /> <br /> الموقف الثانى في الامور العامة: اين موقف شامل مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، عرض مى‌باشد كه شامل يك مقدمه و پنج مرصد است، <br /> <br /> مرصد اول در مورد وجود و عدم مى‌باشد كه خود مشتمل است بر هفت مقصد همچون تعريف وجود از حيث بديهى بودن، اشتراك معنوى وجود، رابطۀ وجود با ماهيت از حيث عينيت و يا زيادت آن بر وجود، وجود ذهنى، معدوم، شى بودن معدوم، اتحاد وجود و ماهيت، حال.<br /> <br /> المرصد الثانى: ماهيت بما هى هى در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تمييز ماهيت از غير، تقسيمات ماهيت، نظر افلاطون، ماهيت يا مركب، اجزاء ماهيت مركب، ماهيت مجعول، مركب، اجزاء مركب، ماهيت حقيقى، وجوب نياز به اجزاء ماهيت، وجوب قبول شركت در ماهيت، آراء حكما در ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثالث:اين مرصد بحث مى‌كند از وجوب، امتناع، قدم، حدوث مباحث اين مرصد در 6 مقصد مى‌باشد كه عبارتند از: تصور واجب ممكن و ممتنع، اعتبارى بودن واجب، ممكن و ممتنع، تقسيمات چهارگانه واجب، ممكن، قديم، قديم زمانى و ذاتى.<br /> <br /> المرصد الرابع:اين مرصد در بيان مباحث وحدت و كثرت مى‌باشد كه در 11 مقصد بيان شده است:وجود واحد و كثير، اعتبارى بودن وحدت و كثرت، حقيقى بودن آنها، اختلاف حكماء و متكلمين در اين‌باره، تقابل وحدت و كثرت، مقابله ذاتى بين اين دو، مراتب اعداد، اقسام واحد، تقسيم وحدت به حسب اصطلاح، اثنين، اتحاد مجازى اثنين، مثلان-ضدان-متخالفان، اجتماع متماثلين، عدم اجتماع متقابلان در زمان واحد.<br /> <br /> المرصد الخامس در مباحث علت و معلول مى‌باشد كه در 10 مقصد بيان شده است:نياز اشياء به غير، واحد شخصى، استناد آثار متعدد به مؤثر بسيط، مراد از بسيط حقيقى، علت نبودن غير متناهى در مدت و شدت و عدت بر جسم، امتناع دور در علت و معلول، معيت علت و معلول، تسلسل در علت و معلول، فرق جزء و شرط علت، مسائل هشتگانه علت و معلول.<br /> <br /> الموقف الثالث: في الاعراض مؤلف مباحث مربوط به اعراض را در يك مقدمه و سه مرصد بيان مى‌كند كه عبارتند از: المرصد الاول: مباحث كلى اعراض كه در 8 مقصد مطرح شده كه عبارتند از: تعريف عرض، اقسام عرض، عرض از ديدگاه حكماء، اثبات عرض، عدم انتقال اعراض، عدم جواز قيام عرض به عرض، عدم بقاء عرض در دو زمان، عدم بقاء عرض در دو محل.<br /> <br /> المرصد الثانى: في الكم مباحث اين موقف در نه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:خواص كم، اقسام كم، اقسام جسم، ذاتيات و عرضيات كم، انكار متكلمين بر عدد، انكار متكلمين بر مقدار، انكار متكلمين بر زمان، حقيقت زمان، مكان‌المرصد الثالث: في الكيفيات مباحث كيفيات شامل يك مقدمه و چهار فصل مى‌باشد كه عبارتند از: كيفيات محسوسه در 5 مقصد شامل:حرارت، يبوست، اعتماد، صلابت، ملاسه، الوان، انكار لون، نور، ظلمت قسم ثانى:ضوء در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت نور، مراتب نور، کیفیت و ارتباط هوا با نور، شعاع و طلعلع نور.<br /> <br /> النوع الثالث: مسموعات در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت صوت، کیفیت صوت وجود خارجى صوت.القسم الثانى:حروف در 4 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: ماهيت حروف اقسام حروف، ابتدا به ساكن، امكان جمع ساكنين.الفصل الثانى:كيفيات نفسانية در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف حيات، شرط حيات، تعريف مرگ.<br /> <br /> النوع الثانى:علم در 14 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نسبت مخصوص عالم و معلوم، تعلق علم واحد به دو معلوم، جهل مركب، مباحث پيرامون جهل مركب، حواس پنجگانه، صورتهاى عقلى، علم تفصيلى و اجمالى، علم بالفعل و بالقوه، علم فعلى، مراتب عقل، اطلاقات عقل، تعلق دو علم به دو معقول، دگرگونى علم نظرى به علم ضرورى و بالعكس، استناد علم ضرورى به علم نظرى.<br /> <br /> النوع الثالث:اراده در 7 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف اراده، ارادۀ قديم، عدم اشتراط اراده به اعتقاد نفع، مغايرت اراده با شهوت، مغايرت اراده با تمنى، قول اشعرى در اراده، اراده و رابطه او با ذات متعلق.<br /> <br /> النوع الرابع: مبحث قدرت در 13 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف قدرت، مقدور بودن يك شى براى دو قادر، وجودى بودن صفت قدرت، اثبات قدرت، قدرت همراه فعل، قدرت قادر بر فعلى كه از آن منع شده است.تعلق قدرت به ضدين، عجز، تابع علم بودن مقدور، منافات داشتن خواب با قدرت و...<br /> <br /> النوع الخامس:كيفيات نفسانى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:بديهى بودن لذت و درد، و مباحث مربوط به صحت.<br /> <br /> الفصل الثالث: كيفيات مخصوص به كميات در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:كيفيات مخصوص كميات، خط.المرصد الرابع: مقولات نسبى در يك مقدمه و دو فصل كه عبارتند از: مقولات نسبى كه در خارج موجود هستند، اكوان در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تعريف مقولات نسبى، انواع كون، ضرورى بودن وجود كون، حركت جواهر، جوهر فرد، تضاد اكوان، اختلافات معتزله در اكوان.<br /> <br /> الفصل الثانى: مبحث«اين» در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حركت و سكون جسم، نظر [[ارسطو]] در تعريف حركت، اختلاف حكماء در اينكه حركت از مقولات است يا نه، علت حركت طبيعى، مقتضيات شش گانه حركت، لوازم مقتضيات ششگانه حركت، انواع حركت از جهت تضاد، لوازم تضاد حركت، اقسام حركت بعنوان كم بالعرض، محرك، حركت از جهت سرعت زمانى و ملازمات آن، علت كندى حركت، دو حركت مستقيم. المرصد الخامس: مبحث اضافه در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ابوت، خواص مضاف، عدم استقلال اضافه، تقسيمات اضافه، اقسام مضاف از جهت تقدم و تأخر.<br /> <br /> الموقف الرابع: موضوع جواهر در يك مقدمه و چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف جواهر و المرصد الاول:جسم در دو فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت و اجزاء جسم در هشت مقصد مى‌باشد كه شامل: تعريف جسم، رابطه جسم و اعراض مجتمه، تقسيمات جسم به اعتبار تركيب و بساطت، دلايل متكلمين بر وجود جسم، دلايل حكماء بر اينكه جسم بسيط واحد متصل في نفسه است، اجسام بسيط لطيف، هيولى و صورت، تفريعات هيولى.<br /> <br /> الفصل الثانى:جسم طبيعى در يك مقدمه و پنج قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از:افلاك در شش مقصد بيان مى‌شود كه شامل: تعداد افلاك، اثبات محدود بودن جسم در جهات مختلف، فلكهاى ثابت، فلك خورشيد، فلك قمر.<br /> <br /> القسم الثانى:كواكب مضىء در پنج مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: هلال ماه، خسوف ماه، كسوف خورشيد، محو قمر، مجرة.<br /> <br /> القسم الثالث:عناصر در سيزده مقصد بيان مى‌شود كه شامل:نظر حكماء متاخر در وجود عناصر چهارگانه، طول زمين، آب، وضعيت جغرافيايى زمين، اندازه زمين، سكون زمين، دائره نصف النهار، سبب ايجاد صبح، بلندى و كوتاهى سطح زمين، اثرات كوه‌ها بر باد و جو زمين، كون و فساد عناصر اربعه، عناصر اربعه از حيث تركيب، طبقات عناصر هفتگانه.<br /> <br /> القسم الرابع: مركبات ممزوجة در سه فصل بيان مى‌شود كه عبارتند از: مبحث مزاج در دو مقصد شامل:ارتباط با صورت جسمى، اقسام مزاج، عناصر معادن در فصل دوم بيان مى‌شود فلزات هفتگانه، فلزات جامد، فلزات مايع.<br /> <br /> الفصل الثالث: مبحث مركبات داراى نفس در يك مقدمه و سه قسم بيان مى‌شود كه عبارتند از: مقدمه در تعريف نفس و القسم الاول شامل:نفس نباتى القسم الثانى: نفس حيوانى.القسم الثالث:نفس انسانى القسم الخامس: مركبات غير قابل مخلوط شدن.<br /> <br /> المرصد الثانى:عوارض جسم در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اجسام محدثه، فناء عالم، بقاء اجسام، امتناع دخول جواهر بر يكديگر، وحدت جوهر و مكان، خالى بودن جسم از عرض و ضدش، ابعاد متناهى، وجود عالم ديگرى مماثل با اين عالم.<br /> <br /> المرصد الثالث:نفوس مجرده در چهار مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:نفوس فلكى مجرد از ماده، نفوس انسانى مجرده، حادث بودن نفوس ناطقه، تعلق نفس به بدن.المرصد الرابع: موضوع عقل در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:ثبات عقل، ترتيب صدور عقل، احكام عقول.<br /> <br /> الموقف الخامس: مبحث الهيات در هفت مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: المرصد الاول: موضوع ذات در سه مقصد بيان مى‌شود كه شامل:اثبات صانع، ذات حق تعالى کیفیت وجود حق تعالى با ماهيت.<br /> <br /> المرصد الثانى: صفات سلبيه خداوند در هفت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: تصور مكان و جهت براى خداوند، جسم نبودن خداى تعالى، رابطه جوهر و عرض با خداوند، رابطه زمان با خدا، اتحاد وجودى خداوند، امتناع مقوم بودن حدوث حق تعالى به ذات او، اتفاق عقلا بر عدم اتصاف حق تعالى به عرض محسوس و غير محسوس المرصد الثالث: توحيد<br /> <br /> المرصد الرابع:صفات وجودى حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:<br /> <br /> اثبات صفات حق تعالى، قدرت حق تعالى، علم حق تعالى، زنده بودن حق تعالى، مريد بودن حق تعالى، سميع و بصير بودن حق تعالى، متكلم بودن حق تعالى، صفات مورد اختلاف حق تعالى.<br /> <br /> المرصد الخامس:امور جايز براى حق تعالى در دو مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:رؤيت و كلام حق تعالى، علم به حقيقت حق تعالى.<br /> <br /> المرصد السادس:افعال حق تعالى در هشت مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:اختيار بندگان، تولید و فروعات آن، امورى كه قرآن كريم به آنها تصريح كرده است، اراده خداوند، حسن و قبح، افعال الله، تكليف ما لا يطاق، عدم تعليل افعال حق تعالى به اغراض، اسم، اسماء حق تعالى الموقف السادس: سمعيات در چهار مرصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:المرصد الاول:نبوت در 9 مقصد بيان مى‌شود كه شامل: معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكه، برترى انبياء بر ملائكه، كرامات انبياء.<br /> <br /> المرصد الثانى: معاد در 12 مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: اعاده معدوم، حشر اجساد، معاد روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، حسن و قبح افعال، عذاب و عقاب، احباط عمل، عفو الهى، شفاعت، توبه، احياء مردگان در قبر و سؤال نكير و منكر و عذاب قبر، صراط و ميزان و حساب و قرائت كتاب و حوض و شهادت اعضاء.<br /> <br /> المرصد الثالث: اسماء در سه مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از:حقيقت ايمان، زيادت و نقصان ايمان، كفر، مرتكب كبيره.<br /> <br /> المرصد الرابع: امامت در شش مقصد بيان مى‌شود كه عبارتند از: وجوب نصب امام، شروط امامت، شرائط امام، امام حق بعد از رسول‌الله‌افضل ناس بعد از رسول‌الله.<br /> <br /> المقصد السادس: مبحث افضليت امام افضل بر مفظول بيان مى‌شود.<br /> <br /> المقصد السابع: تعظيم صحابه<br /> <br /> ==ویژگی‌هاى كتاب==<br /> #جايگاه كتاب: متن كتاب متعلق به [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين عبدالرحمن ايجى]]، از متكلمين اشعرى است كه توسط جناب [[جرجانی، علی بن محمد|مير سيد‌ ‎شريف جرجانى]] شرح داده شده و تحت عنوان شرح المواقف نوشته شده است.مؤلف بنابر نقل بعضى از اسناد شيعه امامى است.<br /> #:اين شرح از معروفترين شروح كتاب مواقف [[عضدالدین ایجی، عبدالرحمن بن احمد|قاضى عضد‌الدين]] است و البته بر اين متن شروح ديگرى از معاصرين و قدما نوشته شده است، مانند: السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|چلبى]] از معاصرين و ميرزاهد از قدما.<br /> #جامعيت كتاب:<br /> #:كتاب از حيث جامعيت در بين كتب كلامى ممتاز است و در بين كتب كلامى اشعرى بى‌نظير است.<br /> #: مؤلف در قالب 6 موقف و چندين مرصد و ده‌ها مقصد، همۀ موضوعات و مسائل علم كلامى را كه تا زمان خود مطرح بوده است، مورد بررسى قرار مى‌دهد.از بحثهاى عرض گرفته تا مباحث كلى از قبيل واجب، جوهر، علت و...از مباحث الهيات موضوعاتى از قبيل ذات خداوند-اثبات صانع، وجود خداوند، ماهيت خدا، صفات ثبوتى و سلبى...و نيز مباحث مربوط به نبوت از قبيل معناى نبى، حقيقت معجزه، امكان بعثت، اثبات نبوت، عصمت انبياء، حقيقت عصمت، عصمت ملائكة و...و نيز مباحث مربوط به معاد از قبيل اعاده معدوم، حشر اجساد، حشر روحانى، مخلوق بودن بهشت و جهنم در حال حاضر، عذاب و عقاب، احباط عمل و...و نيز مباحث مربوط به امامت مانند معناى امام، افضليت امام، تقدم افضل بر مفضول، امام بر حق و...همه را بطور مبسوط مورد تحقيق قرار مى‌دهد.<br /> #تعصبات بى‌جا:<br /> #: مؤلف در مباحث امامت بيشتر از آنكه كلماتش را براساس استدلال منطقى بيان كند براساس تعصبات فرقه‌اى بيان نموده است.او در تفضيل دادن خلفا مخصوصاً ابوبكر بر امير مومنان على(ع)، دلايل متقنى را كه شيعه بر نصب امامت از جانب نص پيغمبر (مانند غدير خم و آيه التطهير و...) و موارد اشتباه‌هاى تاريخى ابوبكر چه قبل از اسلام كه در حالت كفر بوده و چه بعد از اسلام، مانند غصب فدك و عفو خالد بن ولید قاتل مالك بن نويره (او كسى بود كه بعد از قتل اين مسلمان در همان شب با همسر او جمع شد)همه را با رديه‌هاى پوچ جواب مى‌دهد.مثلاًدر مورد عفو خالد مى‌گويد: فأنّه نقل انّ خالدا انما قتل مالكا لأنه ارتد و ردّ على قومه صدقاتهم لما بلغه وفاة رسول‌الله و خاطب خالدا بأنه مات صاحبك فعلم خالد قصده أنه ليس صاحبا له فتيقن ردته (هنگامى كه مالك صدقات قوم را بعد از وفات پيغمبر برگرداند و به خالد گفت صاحب تو مرده و خالد يقين كرد او مرتد شده است) و يا در مورد تزويج زن او مى‌گويد:<br /> #:فلعلّها كانت مطلقة قد انقضت عدتها الاّ انها كانت محبوسة عنده (شايد زن او مطلقه گرديده و در خانه او محبوس شده است).&lt;ref&gt;همان، ج8 ص358&lt;/ref&gt;با اين احتمالات بعيد مى‌خواهد خطاهاى مسلم ابوبكر را ترميم كند و همچنين در قضيه غدير خم بعد از نقل روايت چنين مى‌گويد:الجواب مع صحة الحديث و دعوى الضرورة في العلم بصحته لكونه متواترا مكابرة كيف و لم ينقله اكثر اصحاب الحديث كالبخارى و مسلم و...و لأن عليا لم يكن يوم الغدير مع النبى فانه كان باليمن اولا.اصل حديث را كه از روايات صحيحه و متواتره است زير سئوال مى‌برد و اين سخن كه على(ع) در روز غدير در يمن بوده را نيز جزء ادلۀ كذب حديث مى‌شمرد،&lt;ref&gt;همان ج 8 ص360 و 361&lt;/ref&gt;<br /> #:در جاى ديگر در قضيه اخوت كه حضرت رسول اكرم امير مومنان را مفتخر به برادرى خود مى‌كند، اين افتخار بزرگ را دليلى براى علو رتبه و افضليت على(ع) نمى‌داند در آنجا كه مى‌گويد:التاسع انه عليه‌السلام لما آخى بين الصحابة اتخذه اخا لنفسه قيل لا دلالة اذ لعل ذلك لزيادة شفقته عليه للقرابة و زيادة الالفة و الخدمة.&lt;ref&gt;همان، ج 8 ص368&lt;/ref&gt; و در آخر بحث كه شايد خود نيز به پوشالى بودن استدلالات غير منطقى خود مظنون شده است ادعا مى‌كند چون گذشتگان بر ما حكم كرده‌اند كه افضل صحابه اول ابوبكر بعد عمر و سپس عثمان و على هستند پس ما نيز چشممان را بر حقيقت مى‌بندیم و پيرو كوركورانه بزرگانمان مى‌شويم.آنجا كه مى‌گويد:لكنا وجدتا السلف قالوا بأنّ افضل ابوبكر ثم عمر ثم عثمان ثم على و حسن ظننا بهم يقضى بانهم لو لم يعرفوا ذلك لما أطبقوا عليه فوجب علينا اتباعهم في ذلك.&lt;ref&gt;همان، ج8 ص372&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==نسخه‌شناسى==<br /> <br /> اين كتاب براى اولین‌بار در سال 1325 ه‍.ق بدون هيچ تحقيق و مقدمه‌اى به همت حاج محمد افندى ساسى المغربى التونسى به زيور چاپ آراسته شد.اما در مرحلۀ بعد با تصحيح السيد‌ ‎محمد بدر‌الدين النعسانى و با حاشيه جنابان عبدالحكيم السيالكوتى و [[چلبي، حسن بن محمد|حسن چلبى]] به چاپ رسيد.<br /> <br /> در همان سال در قاهره در مطبعه السعادة مجددا به چاپ رسيد ‎و براى بار ديگر در سال 1301 ه‍.ق.با شرح ميرزاهد در لكنهو هند منتشر شد.<br /> <br /> نسخۀ موجود در برنامه همان نسخه محمد افندى ساسى المغربى التونسى است كه در سال 1325 ه‍.ق مطابق با 1907 ميلادى توسط انتشارات منشورات الشريف الرضى در 8 جلد و چهار مجلد از روى نسخه اصل افست شده است.<br /> <br /> كتاب حاضر تنها شامل فهرست مطالب مى‌باشد كه در آخر هرفصل به چاپ رسيده است اما متأسفانه فهرست موجود فقط شامل شماره صفحه و شماره مرصد و مقصد است.ولى عنوان نشانگر متن مربوط به آن مقصد در فهرست نيامده است.همين‌موضوع باعث شده كه فهرست ناقص و بى‌فايده باشد.<br /> <br /> صفحات هريك از مجلدات به تفصيل ذيل مى‌باشد.<br /> <br /> جلد اول 291 ص، جلد دوم 219 ص، جلد سوم 199 ص، جلد چهارم 203 ص، جلد پنجم 295 صجلد ششم 294 ص، جلد هفتم 261 صو جلد هشتم 401 ص.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[المحصل]]<br /> <br /> [[تلخیص المحصل]]<br /> <br /> [[تلخيص الأدلة لقواعد التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الإصفهانية]]<br /> <br /> [[شرح المقاصد]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[الرسالة الكمالية في الحقائق الإلهية]]<br /> <br /> [[شرح كتاب الفقه الأكبر]]<br /> <br /> [[الإشارة في أصول الكلام للإمام فخرالدين محمد بن عمر بن الحسين الرازي]]<br /> <br /> [[شرح النسفیة فی العقیدة الإسلامیة (شرح عقاید اهل سنت و جماعت)]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية (شرح)]]<br /> <br /> [[الأربعين في أصول‌الدين (رازی)]]<br /> <br /> [[المطالب العالية من العلم الإلهي]]<br /> <br /> [[المسائل الخمسون في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[شرح العقائد النسفية]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[أساس التقديس]]<br /> <br /> [[طوالع الأنوار من مطالع الأنظار]]<br /> <br /> [[شرح جوهرة التوحيد المسماة إتحاف المريد بجوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[غاية المرام في علم الكلام]]<br /> <br /> [[المواقف في علم الكلام]]<br /> <br /> [[القول السديد في شرح جوهرة التوحيد]]<br /> <br /> [[شرح العلامة الخيالي علی النونية]]<br /> <br /> [[مقدمات المراشد إلی علم العقائد في دفع شبهات المطلين و الملحدين]]<br /> <br /> [[أبكار الأفكار في أصول‌الدين]]<br /> <br /> [[الإمامة فی أهم الکتب الکلامیة]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%82%D9%8A%D8%AF%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A%D8%A9&diff=782136 2025-05-04T06:12:28Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR21745J1.jpg<br /> | عنوان =متن العقيدة الطحاوية و يليه متن القيروانية و يليه العقيدة السفارينية (نظم الدرة المضية في عقد أهل الفرقة المرضية)<br /> | عنوان‌های دیگر =العقيده السفارينيه: نظم الدره المضيه في عقد اهل الفرقه المرضيه <br /> | پدیدآوران = <br /> [[طحاوی، احمد بن محمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[ابن ابی‌زید، عبدالله بن عبدالرحمن]] (نویسنده)<br /> <br /> [[سفارینی، محمد بن احمد]] (نویسنده)<br /> <br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =<br /> | ناشر = <br /> دار الصميعي <br /> | مکان نشر =عربستان<br /> | سال نشر = |مجلد1: 1427ق,<br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE21745AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =2<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =21745<br /> | کتابخوان همراه نور =21745<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> '''العقيدة الطحاوية''' اثر [[طحاوی، احمد بن محمد|ابوجعفر طحاوی]] (متوفی 321ق)، این رساله به همراه دو رساله دیگر در مجموعه‌ای به نام [[متن العقيدة الطحاوية و يليه متن القيروانية و يليه العقيدة السفارينية (نظم الدرة المضية في عقد أهل الفرقة المرضية)]] به چاپ رسیده، نویسندگان این اثرها چیزهایی را که از نظر بزرگان آنان، به‌لحاظ زبانی باید به آنها اقرار کرد و به‌صورت قلبی باورشان داشت و با اعمال و جوارح انجامشان داد، بیان کرده‌اند. هر سه کتاب، مربوط به عقاید اهل سنت است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> این رساله شامل یک مقدمه و بیان محتوای مطالب ضمن 105 شماره است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> <br /> متن این رساله این‌گونه شروع می‌شود: «علامه حجت‌الاسلام ابوجعفر وراق طحاوی در مصر گفت: این اثر بیان عقیده اهل سنت و جماعت بر مذهب فقهای مسلمان: [[ابوحنیفه، نعمان بن ثابت|ابوحنیفه نعمان بن ثابت کوفی]] و ابویوسف یعقوب بن ابراهیم انصاری و ابوعبدالله محمد بن حسن شیبانی (رضوان‌الله‌عليهم‎أجمعين) و اعتقاداتشان در اصول دین است»&lt;ref&gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/28936/1/7 ر.ک: متن کتاب، ص7]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> متن این اثر، به‌صورت نثر مسجع نوشته شده است. نویسنده در آن در قالب 105 شماره به بیان عقاید اسلامی از نگاه افراد فوق‎الذکر پرداخته و متن را با دعا و درخواست ثبات قدم در ایمان به پایان برده است. وی در پایان از خداوند می‌خواهد که ما را از اهوای مختلف و آرای متفرقه و مذاهب ردیه‌ای مثل مشبهه و معتزله و جهمیه و جبریه و قدریه و دیگرانی که با جماعت اهل سنت و جماعت مخالفت کردند، درامان بدارد و از این فرقه‌ها برائت می‌جوید&lt;ref&gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/28936/1/7 ر.ک: همان، ص7-18]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> [[طحاوی، احمد بن محمد|طحاوی]] در قسمتی از متن درباره قرآن می‌نویسد: «و إن القرآن كلام الله، منه بدا بلا كيفية قولا و أنزله علی رسوله وحياً و صدقه المؤمنون علی ذلك حقا و أيقنوا أنه كلام الله تعالی بالحقيقة، ليس بمخلوق ككلام البرية؛ فمن سمعه فزعم أنه كلام البشر فقد كفر و قد ذمه الله و عابه و أوعده بسقر؛ حيث قال تعالی:'''سَأُصْلِيهِ سَقَرَ''' ﴿المدثر: 26﴾؛ فلما أوعد الله بسقر لمن قال'''إِنْ هَـذَا إِلَّا قَوْلُ الْبَشَرِ''' ﴿المدثر: ٢٥﴾، علمنا و أيقنا أنه قول خالق البشر و لا يشبه قول البشر» (ما معتقدیم که قرآن سخن خداست که آن را بر پیامبرش فرستاده است و مؤمنان حقانیت آن را تصدیق کرده و یقین دارند که این سخن، در حقیقت سخن خداست و چون سخن بشر، مخلوق نیست. هرکه پندار مخلوق بودنش را داشته باشد، حتما کافر است و خدای متعال او را مذمت کرده و وعده جهنمش داده...)&lt;ref&gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/28936/1/9 ر.ک: همان، ص9]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==وضعیت کتاب==<br /> فهرست مطالب هر سه رساله، در انتهای کتاب ذکر شده است.&lt;ref&gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/28936/1/45 ر.ک: کتاب، ص45-46]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> مطالب دو رساله اول، منثور و رساله سوم منظوم است. فقط رساله اول دارای پاورقی است و آن‌هم به‌جز ذکر موارد اختلاف نسخ در چند مورد، چیز دیگری ندارد.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> [[شرح العقيدة الطحاوية (السقاف)]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الطحاوية]]<br /> <br /> [[شرح العقيدة الطحاوية المسماة بيان السنة و الجماعة]]<br /> <br /> [[الرياض الندية علی شرح العقيدة الطحاوية]]<br /> <br /> [[متن العقيدة الطحاوية و يليه متن القيروانية و يليه العقيدة السفارينية (نظم الدرة المضية في عقد أهل الفرقة المرضية)]]<br /> <br /> [[القيروانية]]<br /> <br /> [[العقيدة السفارينية]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B7%D8%AD%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=782134 2025-05-04T06:06:34Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR14102.jpg|بندانگشتی|احمد بن محمد طحاوی]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |احمد بن محمد طحاوی<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; |حمد بن محمد بن سلمة (سلامة) بن عبدالملك، ازدى القبيلة، ابوجعفر الكنيه، حنفى المذهب، مصرى طحاوى الشّهرة <br /> <br /> ازدي‌ ال‍طح‍اوي‌، اح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د <br /> <br /> طح‍اوي‌، اب‍و ج‍ع‍ف‍ر اح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د<br /> <br /> احمد بن جعفر الحنفى‏<br /> <br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |محمد<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |239ق <br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |طحا یکی از روستاهای صعید مصر<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; | 14 ذوالقعده سال 321ق<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |مزنی<br /> <br /> قاضی ابوخازم<br /> <br /> عیسی بن ابان<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[العقيدة الطحاوية]]<br /> [[متن العقيدة الطحاوية و يليه متن القيروانية و يليه العقيدة السفارينية (نظم الدرة المضية في عقد أهل الفرقة المرضية)]]<br /> <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE14102AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''احمد بن محمد طحاوی''' (239-321ق)، محدث، فقیه حنفی و نویسنده توانای مصری و دارای کتابی است به نام «[[العقيدة الطحاوية]]» که بسیاری از اهل سنت بر آن شرح نوشته‌اند.<br /> <br /> ==ولادت==<br /> ابوجعفر احمد بن محمد بن سلامة بن سلمة بن عبدالملک بن سلمة بن سلیم بن سلیمان بن حباب ازدی، حجری، مصری، طحاوی‎ در سال 229 یا به قولی 231 در یکی از روستاهای صعید مصر به نام طحا متولد شد&lt;ref&gt;[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/7639/1/100 ر.ک: قاسم بن قطلوبغا، ص100]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==تحصیلات==<br /> پدرش از بزرگان شعر و روایت بود. مادرش از ‎زمره اصحاب شافعی به ‌حساب می‌آید که در مجلس ایشان حضور داشته‌اند. دایی‌اش، ‎ مزنی فقیه‌ترین شاگرد شافعی و ناشر علم وی می‌باشد.‎<br /> <br /> طحاوی معاصر ائمه و حافظین حدیث از صاحبان کتاب‌های شش‌گانه حدیثی و کسانی که در ‎طبقه آنان بوده‌اند، بود و با برخی از آنان در روایت‌هایشان مشارکت داشته است.‎<br /> <br /> او برای تحصیل به حلقه‌های علم که در مسجد عمرو ‎بن عاص برپا می‌شد، روی آورد. قرآن را نزد ابوزکریا یحیی بن محمد بن عمروس حفظ نمود؛ ‎کسی که درباره‌اش گفته‌اند: در مسجد جامع هیچ ستونی وجود ندارد مگر آنکه او قرآن را نزد ‎آن ختم نموده است. ‎<br /> <br /> طحاوی نزد دایی‌اش، یعنی مزنی، علم فقه آموخته و قسمت‌هایی از «مختصر مزنی» که از ‎علم شافعی و مفهوم گفته‌اش گرفته، از وی شنیده است. مزنی اولین کسی بوده که طحاوی از ‎وی فقه آموخته است. طحاوی، از مزنی حدیث شنیده و آن را نوشته و روایت‌ها و نقل‎هایش ‎از شافعی به سال 252ق، شنیده است. طحاوی به خدمت اکثر کسانی که هم‌کیش ‎مزنی بوده‌اند، رسیده و از اکثرشان، روایت نموده است، بعدها طحاوی تابع فقه ابوحنیفه ‎می‌شود.‎<br /> <br /> وقتی طحاوی به سن بیست سالگی رسید، مذهبش را تغییر داد و به مذهب ابوحنیفه گروید. ‎<br /> <br /> طحاوی فرصت بودنش در شام را که در فاصله سال‌های 268 تا 269ق بود، ‎غنیمت شمرد و در اثنای این سال‌ها به غزه و عسقلان و طبریه و بیت‌المقدس و دمشق رفت و ‎از بزرگان و دانشمندان کسب علم نمود و از آنان استفاده نمود و نزد قاضی ابوخازم فقه آموخت. ‎او فقه عراق را از طریق عیسی بن ابان، از محمد بن حسن، از ابوحنیفه و از طریق بکر بن ‎عمّی، از محمد بن سماعه، از محمد بن حسن، از ابوحنیفه کسب کرد.‎<br /> <br /> ==دیدگاه‌ها و نظرات==<br /> ابن یونس بنا به نقل [[ابن عساکر، علی بن حسن|ابن عساکر]] در «[[تاریخ مدینة دمشق|تاریخ]]» خود، ج7، ص367 راجع به طحاوی ‎می‌گوید: «او انسانی ثقه و مورد اعتماد، ثابت، فقیه، خردمند و بی‌نظیر بود».‎‎<br /> <br /> ‎مسلمة بن قاسم در کتاب «الصلة» بنا به نقل ابن حجر در کتاب «اللسان»، ج1، ص276، می‌گوید: «طحاوی انسانی ثقه و مورد اعتماد، ثابت‌دل و ثابت‌زبان، جلیل‌القدر و فقیه بود. از ‎اختلاف نظرهای علما آگاه و نسبت به تألیفات و تصنیفات دانشمندان باخبر بود».‎<br /> <br /> [[سمعانی، عبدالکریم بن محمد|سمعانی]] در کتاب «[[الأنساب (سمعاني)|الأنساب]]»، ج8، ص218، گوید: «طحاوی، امام، ثقه، ثابت، فقیه، ‎دانشمند و بی‌نظیر بود».‎<br /> <br /> [[ذهبی، محمد بن احمد|ذهبی]] در کتاب «[[سير أعلام النبلاء]]»، ج15، ص27، راجع به طحاوی می‌گوید: «او امام، ‎علامه، حافظ بزرگ و محدث و فقیه دیار مصر بود... در ادامه افزود: هرکس به تألیفات این ‎بزرگوار نظری بیفکند، به جایگاه علمی و فراوانی معارفش پی می‎‎برد».<br /> یافعی راجع به وی می‌گوید: «او در فقه و حدیث خیلی آگاه و متبحر بود و تصنیفات مفیدی را ‎تألیف نمود».‎<br /> <br /> [[ابن کثیر، اسماعیل بن عمر|ابن کثیر]] در کتاب «[[البداية و النهاية (دارالفکر)|البداية و النهاية]]»، ج11، ص186، گوید: «طحاوی، فقیه حنفی‌مذهب، ‎دارای تصنیفات مفید، ثقه، ثابت‌دل و ثابت‌زبان و حافظ بود».‎<br /> <br /> [[سیوطی، عبدالرحمن بن ابی‌بکر|سیوطی]] در «طبقات الحفاظ»، صفحه 337، راجع به طحاوی می‌گوید: «او امام، علامه، حافظ، ‎دارای تصنیفات بدیع... ثقه، ثابت‌دل و زبان، فقیه و بی‌نظیر بود».‎‎<br /> <br /> محمود بن سلیمان کوفی در کتاب «طبقات» خود بنا به نقل لَکنَوی در «الفوائد البهية»، صفحه ‎‎31، گوید: «طحاوی، امامی جلیل‌القدر و مشهور در تمامی نقاط جهان بود. یاد زیبایش در میان ‎صفحات پُر است. او در احادیث و روایات، امام بود و تصنیفات بزرگ و معتبری دارد».‎<br /> <br /> ==اساتید ==<br /> # اسماعیل بن یحیی بن اسماعیل مزنی شافعی‌مذهب (متوفی 264ق)؛<br /> # قاضی احمد بن ابی‌عمران بغدادی (متوفی 280ق)؛<br /> # قاضی ابوخازم عبدالحمید بن عبدالعزیز بغدادی (متوفی 292ق)؛<br /> # قاضی ابوبکر بکّار بن قُتیبه (متوفی 270ق)؛<br /> # قاضی ابوعبید بن حسن بن حَربَوَیه (متوفی 319ق).‎<br /> و...<br /> <br /> ==شاگردان ==<br /> # ابوالفرَج احمد بن قاسم بن خَشّاب (متوفی 364ق)؛<br /> # ابوبکر احمد بن منصور دامغانی؛<br /> # ابوالقاسم سلیمان بن احمد طَبرانی (متوفی 360ق)&lt;ref&gt;[http://anvarweb.net/fa/2014-01-20-10-38-3/%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA/1887-14-%D8%B0%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B7%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87 ر.ک: سایت حوزه علمیه انوار العلوم خیرآباد -‌تایباد]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==وفات==<br /> طحاوی در سال 321ق، در مصر از دنیا رفت و در قرافه دفن شد.<br /> <br /> ==آثار==<br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> # أحكام القرآن؛<br /> # معاني الآثار؛<br /> # بيان مشكل الآثار؛<br /> # المختصر في الفقه؛<br /> # شرح الجامع الكبير؛<br /> # شرح الجامع الصغير؛<br /> # الشروط الكبير؛<br /> # الشروط الصغير؛<br /> # الشروط الأوسط؛<br /> # المحاضر و السجلات؛<br /> # الوصايا؛<br /> # الفرائض؛<br /> # نقض كتاب المدلسين علی الكرابيسي؛<br /> # مناقب أبي‌حنيفة؛<br /> # النوادر الفقهية؛<br /> # النوادر و الحكایات؛<br /> # حكم أراضي مكة؛<br /> # قسمة الفيء و الغنائم؛<br /> # الرد علی عيسی بن أبان؛<br /> # الرد علی أبي‌عبید؛<br /> # اختلاف الروايات علی مذهب الكوفيين؛<br /> # اختلاف الفقهاء؛<br /> # العقيدة&lt;ref&gt;[https://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Image/7639/1/100 ر.ک: قاسم بن قطلوبغا، ص100]&lt;/ref&gt;.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # قاسم بن قطلوبغا، «تاج التراجم»، دارالقلم، دمشق، چاپ اول، 1413ق؛<br /> # [http://anvarweb.net/fa/2014-01-20-10-38-3/%D8%AA%D9%82%D9%88%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%87%D9%84-%D8%B3%D9%86%D8%AA/1887-14-%D8%B0%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B9%D8%AF%D9%87-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B7%D8%AD%D8%A7%D9%88%D9%8A-%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%87-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87 سایت حوزه علمیه انوار العلوم خیرآباد – تایباد، در 16 بهمن 1397]،<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[العقيدة الطحاوية]]<br /> <br /> [[متن العقيدة الطحاوية و يليه متن القيروانية و يليه العقيدة السفارينية (نظم الدرة المضية في عقد أهل الفرقة المرضية)]]<br /> <br /> [[التسویة بین حدثنا و بین أخبرنا و ذکر الحجة فیه]]<br /> <br /> [[المعتصر من المختصر من مشکل الآثار]]<br /> <br /> [[حاشیة الطحطاوي علی مراقي الفلاح شرح نور الإیضاح...]]<br /> <br /> [[مختصر الطحاوي]]<br /> <br /> [[شرح مختصر الطحاوي (فی‌ الفقه‌ الحنفی‌)]]<br /> <br /> [[شرح مشكل الآثار]]<br /> <br /> [[شرح معاني الآثار]]<br /> <br /> ‏[[متون العقيدة و التوحید]]<br /> <br /> [[مختصر إختلاف العلماء]]<br /> <br /> [[مشکل الآثار]]<br /> <br /> [[مغاني الأخيار في شرح أسماء رجال معاني الآثار]]<br /> <br /> [[نور اليقين في أصول‌الدين في شرح عقائد الطحاوي]]<br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D8%A7%D9%81%D8%B1_(%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1_%D8%AE%D8%B3%D8%B1%D9%88)&diff=767118 2024-12-22T11:31:26Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01889J1.jpg<br /> | عنوان =زاد المسافر (ناصر خسرو)<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> | پدیدآوران = <br /> [[ناصر خسرو]] (نویسنده)<br /> <br /> [[عمادی حائری، اسماعیل]] (محقق)<br /> <br /> [[عمادی حائری، محمد]] (محقق)<br /> | زبان =فارسی<br /> | کد کنگره =<br /> | موضوع =<br /> <br /> | ناشر = <br /> مرکز پژوهشی ميراث مکتوب<br /> | مکان نشر =تهران - ایران<br /> | سال نشر = 1384 ش <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01889AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE93128AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | شابک =964-8700-00-1<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01889<br /> | کتابخوان همراه نور =01889<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''زاد المسافر'''، مهم‌ترين اثر [[ناصر خسرو|ناصر خسرو قباديانى بلخى]]، سخنور، متكلم و حجت نامدار اسماعيلى است كه نزدیک به سال پيش از اين (453ق) تألیف شده و معتبرترين و عمده‌ترين منبع در شناخت انديشه‌ها و باورهاى او به شمار مى‌آيد.<br /> <br /> اين كتاب، يكى از مهم‌ترين آثار كلامى فلسفى اسماعليى و حاوى واپسين باورهاى مذهبى و ايده‌هاى كلامى و جهان شناختى رسمى فاطميان، در دوره امپراتورى دينى آنان است، پيش از آن كه دعوت فاطمى دچار دو دستگى نزارى و مستعلوى شود.<br /> <br /> اين اثر بيشتر به زاد المسافرين شهرت دارد، امّا آن گونه كه ضبط كهن‌ترين و اصيل‌ترين نسخه اين اثر - نسخه تهران كه از آن سخن خواهم گفت - نشان مى‌دهد، نام آن زاد المسافر است. بر اين گفته قرينه‌اى نيز هست و آن يادكرد خود ناصر خسرو، از آن در اشعار خويش است، آنجا كه مى‌گويد:<br /> <br /> زاد المسافر است يكى گنج من نثر آن چنان و نظم از اين سان كنم و آنجا كه گفته:<br /> <br /> از تصنيفات من زاد المسافر كه معقولات را اصل است و قانون با اين همه، در جامع الحكمتين و وجه دين (كه دو اثر ديگر از ناصر خسرو است) از آن با نام زاد المسافرين ياد شده، كه شايد حاصل دستبرد كاتبان باشد.<br /> <br /> ==ساختار و گزارش محتوا==<br /> <br /> اين كتاب مشتمل بر 27 قول و ابواب و مباحث متعدد است و در همين كتاب است كه ناصر خسرو به نقل و نقد آراء و عقايد فيلسوف معروف ذكريا رازى مى‌پرازد.<br /> <br /> در اين اقوال درباره حواس ظاهر و باطن، جسم و اقسام آن، حركت و انواع آن، نفس، هيولى، مكان، زمان، حدوث عالم، اثبات صانع، چگونگى پيوستن نفس به بدن و غيره سخن به ميان آمده است.<br /> <br /> == ويژگى ==<br /> <br /> زاد المسافرين، در زمره متون منثور كهن فارسى است و به جهت روزگار تألیف و روش نگارش، از ديرباز مورد توجه سبک شناسان نثر فارسى بوده است. زادالمسافرين سرشار از واژه‌هاى نادر و كهن فارسى است و افزون بر آن، برابر نهاده‌هاى فارسى ارزشمندى براى اصطلاحات فلسفى عربى در آن آمده كه سخت در خور توجه است.<br /> <br /> == نسخه شناسى ==<br /> <br /> زادالمسافرين به سبب محتواى كلامى فلسفى و زبان ويژه و كهن، متنى آسان نيست. همين موضوع موجب شده كه دست نوشته‌هاى بر جاى مانده از آن، آكنده از اغلاط و تصحيفات باشد، جداى از آن كه نسخه‌هاى اصيل و كهن آن بس اندك است.<br /> <br /> نسخه شماره 4911 در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران. اين نسخه كهن‌ترين دست نوشت زاد المسافر است كه تاكنون شناسايى گرديده و شيوه نگارش آن كهنه مى‌نمايد؛ ولى از آنجا كه انجام آن افتاده است، تاريخ كتابت و كاتب آن دانسته نيست. فهرست‌گر نسخه- استاد فقيد محمّد تقى دانش پژوه- آن را از قرن 9 و 10 دانسته است.<br /> <br /> پس از نسخه‌اى كه شرح آن گذشت، دو دست‌نوشت بى‌تاريخ ديگر قديم‌ترين نسخه‌هاى بازمانده از زاد المسافراند كه نسبت به ديگر نسخ از صحّت و اصالت بيشترى برخوردارند:<br /> <br /> #نسخه شماره 79. d. 2669 در كتابخانه بادليان دانشگاه آكسفورد (تاريخ كتابت: قرن 10- 11).<br /> #نسخه شماره 216 در كتابخانه مدرسه شاهى كمبريج (تاريخ كتابت: قرن 11- 12).<br /> <br /> سيد محمد عمادى حائرى، پس از نسخه شناسى تطبيقى زادالمسافرين و برگزيدن كهن‌ترين، اصيل‌ترين و صحيح‌ترين نسخه‌ها، با تامل در مفاهيم كلامى فلسفى اسماعيلى از سويى و دقت‌هاى واژه‌پژوهانه و سبک شناسه‌گانه از ديگر سو، به تصحيح انتقادى اين اثر پرداخته و براى نخستين بار متنى صحيح و اصيل از آن عرضه كرده است. او همچنين تعليقاتى پيرامون اثبات متن و ضبط نسخه‌ها، بر متن ويراسته خود افزوده است.<br /> <br /> نسخه حاضر در برنامه با تصحيح و تحقيق سيد محمد عمادى حائرى، در قطع وزيرى با جلد گالينگور در 511 صفحه براى بار نخست در سال 1384ش توسط مركز نشر ميراث مكتوب، تهران منتشر شده است.<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> #ويكى پديا به نقل از روزنامه جام جم.<br /> #عمادى حائرى، سيد اسماعيل؛ پيشگفتار كتاب.<br /> #عمادى حائرى، سيد محمد؛ مقدمه مصحح.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[زاد المسافرین (ناصرخسرو قبادیانی)]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%86%D8%A9_(%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%AD%D9%86%D8%A8%D9%84)&diff=767117 2024-12-22T11:27:42Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR57374J1.jpg<br /> | عنوان = السنة <br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآوران = <br /> [[ابن حنبل، عبدالله بن احمد]] (نويسنده)<br /> <br /> [[قحطاني، محمد بن سعيد بن سالم]] (محقق)<br /> <br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = ‏‎الف 26 س9 118 BP <br /> | موضوع = <br /> <br /> | ناشر =دار ابن القيم<br /> <br /> | مکان نشر = عربستان - دمام <br /> | سال نشر = 1986م , 1406ق<br /> <br /> | کد اتوماسیون = AUTOMATIONCODE57374AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE89595AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =57374<br /> | کتابخوان همراه نور =57374<br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }} <br /> <br /> {{کاربردهای دیگر|السنة (ابهام‌زدایی)}}<br /> <br /> '''السنة'''، تألیف [[ابن حنبل، عبدالله بن احمد|عبدالله بن احمد بن حنبل]] (متوفی 290ق)، کتابی است حدیثی در رد جهمیه که توسط [[قحطاني، محمد بن سعيد بن سالم|محمد بن سعید بن سالم قحطانی]] مورد تحقیق قرار گرفته است.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> این کتاب، دارای دو بخش است. بخش اول، حاوی تحقیق و بررسی محقق پیرامون مؤلف و کتاب وی و بخش دوم، شامل متن تحقیق‌شده کتاب، مشتمل بر 1553 حدیث و اثر است.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> این اثر، رساله دکترای محقق بوده که در سال 1405ق، موفق به دفاع از آن شده است&lt;ref&gt;ر.ک: ص7، زیر عنوان «هذا الكتاب&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در بخش اول، محقق ابتدا مطالبی را جهت آشنایی با مذهب سلف از عصر پیامبر تا عصر نویسنده بیان کرده، سپس اوضاع سیاسی، اجتماعی و علمی عصر نویسنده را بررسی نموده است. آنگاه زندگی‌نامه نویسنده را ذکر کرده و در ادامه توضیحاتی را درباره این اثر و موضوعات آن ارائه نموده و برخی از مطالب آن را به نقد کشیده است و در پایان درباره نسخ خطی این اثر توضیح داده است.<br /> <br /> [[خطیب بغدادی، احمد بن علی|خطیب بغدادی]] در «[[تاریخ بغداد]]» و [[ذهبی، محمد بن احمد|ذهبی]] در دو کتاب «[[سير أعلام النبلاء]]» و «[[تاريخ الإسلام و وفيات المشاهير و الأعلام|تاريخ الإسلام]]»، این کتاب را به «[[الرد علی الجهمية]]» نام‌گذاری کرده‌اند. محقق با مقابله نصوص مذکور توسط آنان و کتاب حاضر دریافته که این دو، یک کتابند که تنها نامشان متفاوت است. به دلیل اینکه این کتاب در مخالفت و محاجه با جهمیه نوشته شده، آن را با عنوان مزبور یاد کرده‌اند&lt;ref&gt;ر.ک: بخش اول، ص57-58&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> این اثر از مهم‌ترین مصادر عقیدتی در کتب سلف بشمار می‌رود؛ زیرا مبتنی بر روش محدثین است که در آن هیچ گفتار یا اندیشه‌ای جز با سندی که بتوان آن را با معیارهای معروف نقد حدیث، بررسی نمود، پذیرفته نیست&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص65&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> پاره‌ای از موضوعات مطرح‌شده در این کتاب عبارتند از:<br /> # کافر بودن معتقدین به مخلوق بودن قرآن؛<br /> # رؤیت خداوند در آخرت؛<br /> # مسئله کرسی؛<br /> # ایمان و رد بر مرجئه؛<br /> # قدریه و حکم نماز پشت سر آنان؛<br /> # دجال و صفت وی؛<br /> # وجه و رؤیت خداوند؛<br /> # آیاتی که با آنها علیه جهمیه استدلال می‌شود؛<br /> # بحث از خلفای اربعه و خلافت آنان؛<br /> # عذاب قبر؛<br /> # بحث از خوارج&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص69-74&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> نویسنده در این کتاب، از 176 شیخ روایت کرده که مهم‌ترین و بیشترین شیوخش که روایت وی از ایشان غالب و فراوان است عبارتند از:<br /> # [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]]، 660 مورد؛<br /> # ابومعمر هذلی، 66 مورد؛<br /> # احمد بن ابراهیم دورقی، 45 مورد؛<br /> # محمد بن اسحاق صاغانی، 38 مورد؛<br /> # عبیدالله بن عمر قواریری، 26 مورد؛<br /> # ابوالفضل خراسانی، 28 مورد؛<br /> # [[عثمان بن ابی‌شیبه]]، 27 مورد؛<br /> # عباس بن عبدالعظیم عنبری، 23 مورد؛<br /> # ابوبکر بن ابی‌شیبه، 20 مورد؛<br /> # سوید بن سعید، 20 مورد؛<br /> و...&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص61-62&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> روش نویسنده در ذکر احادیث و آثار چنین است:<br /> # او در هر باب، حدیث و اثر صحیح را ذکر می‌کند، سپس قبل یا بعد از آن طرق دیگر خود حدیث یا حدیث مقاربة الالفاظ را بیان می‌کند.<br /> # آثار را با طرق متعدد که برخی صحیح و بعضی غیر صحیحند ذکر می‌کند.<br /> # از پدرش درباره وضعیت شخصی که در نزد او در سند وارد شده، سؤال می‌کند.<br /> # گاه در مورد شخصی چیزهایی می‌داند که دیگران نمی‌دانند، لذا او را موثق یا ضعیف می‌خواند.<br /> # چه‌بسا او و شیخش در روایت از شیخ شیخش اجتماع می‌کنند، ولی ایشان به سبب رعایت امانت و دقت به‌صورت مستقیم از شیخ شیخش روایت نمی‌کند، بلکه از شیخش روایت می‌کند.<br /> # ایشان گاه به مکان روایت نیز اشاره می‌کند.<br /> # گاه ایشان به زمان نقل روایت نیز اشاره می‌کند.<br /> # یکی از کارهای علمی نویسنده در این اثر این است که وقتی روایتی را می‌آورد، آن را نقد علمی اصیل می‌کند.<br /> # ایشان در برخی از موارد، به جهت عدم اختلاط بین روات، یک راوی را معرفی و از دیگران متمایز می‌کند.<br /> # در صورت فراموشی چیزی، آن را یادآوری می‌کند و در صورت شک در چیزی، شک خود را ذکر می‌نماید.<br /> # چه‌بسا نویسنده، شیخی را ملاقات کرده و از او سماع نموده، لکن حدیثی را با سندی که آن شیخ در آن وجود دارد و از دیگری به وی رسیده است، می‌آورد، پس می‌گوید: «سمعت أنا من فلان و لم أسمع منه هذا الحديث».<br /> # عبدالله به وصیت پدرش مبنی بر اینکه تنها از ثقات روایت نقل کند و بنویسد، ملتزم بوده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص63-64&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> اشکالات وارد بر نویسنده کتاب:<br /> # درج کلام در مورد ابوحنیفه در این کتاب که از مهم‌ترین و نخستین کتب پیرامون عقیده سلف است؛ درحالی‌که قطعا قدح یا مدح ابوحنیفه اساسا جزء اصول عقاید نیست.<br /> # آوردن احادیث و آثار تکراری که تعداد آنها به حدود صد فقره می‌رسد.<br /> # آوردن هشت فقره حدیث که در جای مناسب خویش قرار نگرفته‌اند.<br /> # نقل برخی از احادیث صحیح، به صیغه تمریض (روي)، که این برخلاف روش محدثین است.<br /> # آوردن مطالب واهی که از ناحیه سند ثابت نیست و از نظر متن هم با عقیده سلف مخالف است&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص75-82&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==وضعیت کتاب==<br /> محقق، در تحقیق کتاب موارد زیر را رعایت کرده است:<br /> # آنچه را درست و راجح دیده، در متن و تفاوت‌های مرجوح را در پاورقی آورده است.<br /> # چون این اثر بر طبق روش محدثین نگاشته شده، بنابراین حکم هر سند و به‌تبع حکم راویان آن را از حیث صحت و ضعف بیان کرده است.<br /> # به‌قدر امکان ترجمه‌ای مختصر از راوی ارائه داده و در آن سماع راوی از شیخش و سماع تلمیذ از راوی را بیان کرده، سپس تاریخ وفات راوی و مصادر ترجمه را ذکر نموده است.<br /> # اتخاذ ‌حکم نهایی در مورد هر روای از روش [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر]] در «[[التقريب و التيسير لمعرفة سنن البشير النذير في اصول الحديث|التقريب]]»؛ البته بعد از اینکه نظرات علمای پیش از ابن حجر را درباره وی بررسی کرده، سپس به مواضع تدلیس یا ارسال یا اختلاط اشاره نموده است. ایشان نسبت به راویانی که نامشان در کتاب [[ابن حجر عسقلانی، احمد بن علی|ابن حجر]] نیامده، به اقوال ائمه جرح و تعدیل، همچون [[ابن حنبل، احمد بن محمد|احمد بن حنبل]]، [[بخاری، محمد بن اسماعیل|بخاری]] و ابی‌زرعه استناد کرده است.<br /> # ترجمه هر راوی را در اولین جایی که نامش ‌آمده، ذکر نموده و در موارد بعدی به شماره ثبت‌شده برای وی حواله داده است.<br /> # اعتماد به دو نسخه از میان چندین نسخه و رمزگذاری آن به «أ» و «ب» (بقیه نسخه‌ها از نسخه «ب» نقل شده و تاریخشان بعد از سنه هزار است).<br /> # استخراج آیات و استخراج احادیث از کتب معتبر حدیثی و استخراج آثار از منابع آنها.<br /> # توضیح و تبیین و شرح کلمات و الفاظ غریب به‌وسیله مصادر معتبر.<br /> و...&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص14-16&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> مقدمه و متن کتاب.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[مسند ابن أبي‌شيبة]]<br /> <br /> [[المجتبی من السنن (المشهور بسنن النسائی)]]<br /> <br /> [[السنن (شافعی)]]<br /> <br /> [[سنن ابن ماجة]]<br /> <br /> [[سنن سعيد بن منصور]]<br /> <br /> [[مسند الإمام الشافعي]]<br /> <br /> [[سنن أبي‌داود]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:حدیث]]<br /> [[رده:متون احادیث]]<br /> [[رده:احادیث اهل سنت]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%A6%D9%84_%D8%B5%D9%88%D9%81%D9%8A%D8%A9_%D9%84%D8%A3%D8%A8%D9%8A%E2%80%8C%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D9%85%D9%8A&diff=767116 2024-12-22T11:00:46Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR75027J1.jpg<br /> | عنوان = رسائل صوفیة <br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[سلمی، محمد بن حسین]] (نويسنده)<br /> [[بوورینگ، گ‍ره‍ارد ]] (محقق)<br /> [[بوورینگ، گ‍ره‍ارد ]] (مقدمه نويس)<br /> [[ارفه‌‌لی، بلال ]] (محقق)<br /> [[ارفه‌‌لی، بلال]] (مقدمه نويس)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = /س۸ر۵ 282/5 BP <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = دار المشرق<br /> | مکان نشر = لبنان - بیروت<br /> | سال نشر = 2009م<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE75027AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE86852AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 75027<br /> | کتابخوان همراه نور = 75027<br /> | کد پدیدآور = 2745<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''رسائل صوفية لأبي‌عبدالرحمن السلمي'''، مجموعه‌ای است از پنج رساله در موضوعات مربوط به تصوف از [[سلمی، محمد بن حسین|ابوعبدالرحمن محمد بن موسی ازدی سلمی نیشابوری]] (412-325ق) که با تحقیق [[بوورینگ، گ‍ره‍ارد|گرهارد بوورینگ]] و [[ارفه‌‌لی، بلال|بلال ارفه لی]]، منتشر شده است.<br /> <br /> رساله نخست، رساله‌ای است با عنوان «معاني الحروف». در انتساب این اثر به [[سلمی، محمد بن حسین|سلمی]]، نباید تردید کرد؛ چه، در ابتدای رساله، مؤلف گفته است که این رساله را پس از نوشتن کتاب «حقائق التفسير» خود، بنا به خواهش دوست یا مریدی، درباره معانی حروف و سخنان حکمای اهل معرفت، در این خصوص نوشته است. از نکات مهمی که درباره محتوای این رساله می‌توان ذکر کرد، این است که نزدیک به 140 قول، از اشخاصی که معرفی نشده‌اند، در آن نقل شده است که حدود 30 قول، متعلق به مشایخ صوفیه عمدتا بغدادی است. جمعا 30 آیه قرآن و 9 حدیث و سه بیت شعر هم نقل شده است. اسناد 18 قول ذکر شده است که از میان آنها، دو راوی را به‌طور مشخص می‌توان ملاحظه کرد: یکی منصور بن عبدالله اصفهانی (7 مورد) و دیگر ابوبکر محمد بن عبدالله رازی (4 مورد). این رساله، از دو بخش تشکیل شده است. در بخش اول، پس از مقدمه، حدیثی به روایت از [[امام علی علیه‌السلام|حضرت علی(ع)]] نقل شده که بنا بر آن، هر آیه ظاهر و باطنی دارد و هر حرف، حد و مطلعی. پس از آن، حدیثی به روایت از ابن عباس، همراه با اسناد نقل شده که در آن، بر اهمیت فراگرفتن حروف الفبا (ابجد) و تفسیر آنها، تأکید شده است. در بخش دوم، حروف الفبا، از الف تا یا، با استفاده از اقوال بزرگان، شرح و تفسیر شده است&lt;ref&gt;ر.ک: پورجوادی نصرالله؛ سوری، محمد، ج3، ص225-226&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> رساله دوم، «لطائف المعراج» نام دارد. سلمی در این رساله، با استفاده از کلمات قرآنی، سعی کرده است به مسئله معراج، با استفاده از اصطلاحات عرفانی، معنایی تازه ببخشد. وی با آوردن سخنانی از بزرگان، سعی نموده دیدار و معراج پیامبر(ص) را در لفافه‌ای از الفاظ و اصطلاحات خاص صوفیه، بیان کند؛ به‌گونه‌ای که هم غیر قابل دسترس بودن خداوند از اذهان و افکار بشر را متذکر شود (نکته‌ای که اکثر متکلمان اسلامی سعی می‌کنند با صفات سلبیه و ثبوتیه آن را بیان کنند) و هم مقام پیامبر(ص) را بالاتر از دیگر انبیا قرار دهد. زبان مورد استفاده او، شسته و رفته خاص عربی است&lt;ref&gt;ر.ک: جباری فرکوش، احمد؛ دادوند، سوسن، ص71&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> عنوان سایر رسائل کتاب، عبارت است از: «تفسير ألفاظ الصوفية»، «المنتخب من حكایات الصوفية» و «الأمثال و الاستشهادات».<br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # پورجوادی نصرالله؛ سوری، محمد، «مجموعه آثار ابوعبدالرحمن سلمی»، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، چاپ اول، 1369.<br /> # [https://www.sid.ir/FileServer/SF/5341394h10159 جباری فرکوش، احمد؛ دادوند، سوسن، «معراج از دیدگاه سلمی و میبدی»، مجموعه مقاله‌های دهمین همایش بین‌المللی ترویج زبان و ادب فارسی دانشگاه محقق اردبیلی، 4-6 شهریورماه 1394]<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده: تصوف و عرفان]]<br /> [[رده:آثار کلی تصوف و عرفان]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 آبان 1403]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مهر 1403 توسط عباس مکرمی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مهر 1403 توسط محسن عزیزی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B5%D9%88%D9%84_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D9%85%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8A%D9%88%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D9%86&diff=767115 2024-12-22T10:03:44Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01512J1.jpg<br /> | عنوان =الفصول المختارة من العیون و المحاسن<br /> | عنوان‌های دیگر =العیون و المحاسن. برگزیده<br /> | پدیدآوران = <br /> [[مفید، محمد بن محمد]] (نویسنده)<br /> <br /> [[علم‌الهدی، علی بن الحسین]] (گردآورنده)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏209‎‏/‎‏7‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏7‎‏م‎‏6‎‏ ‎‏18‎.‎‏ش<br /> | موضوع =<br /> اهل سنت - دفاعیه‌ها و ردیه‌ها<br /> <br /> شیعه - دفاعیه‌ها و ردیه‌ها<br /> <br /> مفید، محمد بن محمد، 336 - 413ق. - مناظره‌‏ها<br /> <br /> کلام شیعه امامیه - قرن 5ق.<br /> | ناشر = <br /> المؤتمر العالمي لألفية الشيخ المفيد<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = 1413 ق <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01512AUTOMATIONCODE،AUTOMATIONCODE86611AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =01512<br /> | کتابخوان همراه نور =01512<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> '''الفصول المختارة'''، از آثار [[علم‌الهدی، علی بن حسین|سيد‌ ‎مرتضى]] علم الهدى است كه نویسنده كتاب‌هاى «المجالس» و «العيون و المحاسن» و از املاى [[شيخ مفيد]] بر ايشان و ديگر تأليفات [[شيخ مفيد]]، گل‌چين كرده و با نام «الفصول المختارة» تدوين نموده است.<br /> <br /> بسيارى از بزرگان، در منابع روايى، اين كتاب را به [[شيخ مفيد]] نسبت داده‌اند، اما در مقابل، نوه [[محقق کرکی، علی بن حسین|محقق كركى]] و سيد‌ ‎حسين مجتهد، آن را تأليف [[علم‌الهدی، علی بن حسین|سيد‌ ‎مرتضى]] دانسته‌اند.<br /> <br /> با توجه به مقدمه كتاب، مى‌توان گفت نسبت اين كتاب به [[علم‌الهدی، علی بن حسین|سيد‌ ‎مرتضى]] مناسب‌تر است، زيرا او، اين كتاب را از ميان تأليفات [[شيخ مفيد]] جمع‌آورى نموده است.<br /> <br /> اين كتاب، به زبان عربى است و حاوى مجموعه مباحثات [[شيخ مفيد]] با علماى اهل تسنن، درباره مباحث اعتقادى و كلامى است كه به شكل زيبايى تدوين شده است.<br /> <br /> [[شيخ مفيد]]، در اين مباحثات، بسيارى از عقايد شيعه را با بيانى استدلالى و با استناد به عقل و قرآن و روايات اهل‌بيت عصمت و طهارت(ع) ثابت كرده و بسيارى از شبهات و اشكالات اهل تسنن را بر شيعه، جواب داده است.<br /> <br /> اين كتاب، از معتبرترين كتب استدلالى و از مجموعه كتاب‌هاى فقهاى شيعه مى‌باشد كه در بسيارى از منابع شيعه از آن نقل شده و بزرگان به آن استناد كرده‌اند و در بسيارى از اجازات علماى بزرگ نام اين كتاب در رديف كتاب‌هایى است كه به يك‌ديگر اجازه روايت آن را مى‌داده‌اند.<br /> <br /> ==ساختار==<br /> كتاب، در دو جزء تنظيم شده كه جزء اول آن، داراى 69 فصل و جزء دوم، شامل 30 فصل مى‌باشد.<br /> <br /> ==گزارش محتوا==<br /> كتاب حاضر، در اثبات عقايد شيعه، كتابى بس ارزش‌مند است و با توجه به استدلال‌هاى عقلى و استناد به قرآن و روايات اهل‌بيت رسول خدا(ص) نگاشته شده و شور و نشاط شيعه را در بحث‌هاى جدلى، كلامى و فقهى از صدر اسلام تا زمان [[شيخ مفيد]] به خوبى به تصوير كشيده است.<br /> <br /> هم‌چنين به پيدايش و تاريخ شيعه و ديدگاه فرقه‌هاى شيعى و بحث‌هایى كه در رابطه با آنها مطرح مى‌شده نيز اشاره دارد.<br /> <br /> مؤلف، در تأليف خود، در صدد ارائه يك نظام فكرى منسجم است كه داراى حدود و ويژگى‌هاى شفافى براى شيعه باشد كه برجسته‌ترين مشخصه آن، مسئله امامت است و اينكه معيار انتساب هر فرد يا گروه به مذهب شيعه، اعتقاد به اصل محورى امامت مى‌باشد.<br /> <br /> پاره‌اى از موضوعات مطرح شده در فصول اين كتاب، عبارتند از: معناى نص، معنى مولى و بيان نص جلى بر امامت [[امام على(ع)|حضرت امير]](ع)، خلافت، ابطال امامت ابوبكر از جهت اجماع، مشاوره پيامبر و آيه شورا، مباهله، پيرامون آيه تطهير، معناى معرفت و ارجاء، حسن عفو با صدور وعيد، قضا و قدر، معناى كلام و متكلم، معناى نحو و اولین كسى كه آن را وضع نمود، دليل برترى [[امام على(ع)|حضرت امير]](ع) از همه ياران پيامبر(ص)، شبهه صدور معصيت از حضرت داود(ع) و...<br /> <br /> == وضعيت كتاب ==<br /> «الفصول المختارة» به وسيله محقق نامى، آقا جمال‌الدين، محمد بن آقا حسین خوانسارى به فارسی ترجمه شده است.<br /> <br /> مولى مظفر على بن حسن تبريزى، فهرستى بر اين كتاب نگاشته كه هم اكنون در كتاب‌خانه حضرت آیت‌الله نجفى مرعشى موجود است.<br /> <br /> == نسخه‌شناسى ==<br /> <br /> <br /> #نسخه‌اى در كتاب‌خانه آستان قدس رضوى كه تاريخ نگارش آن، 1345ق، است.<br /> #نسخه‌اى در كتاب‌خانه دار الكتب الظاهرية در دمشق.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> [[دفاع از تشیع (ترجمه الفصول المختاره)]]<br /> <br /> [[سلسلة مؤلفات الشيخ المفيد]]<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:آثار کلی (مناظرات کلامی، مذاهب کلامی)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B1%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B6%DB%8C%D8%A9&diff=755962 2024-09-17T10:26:19Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR65397J1.jpg<br /> | عنوان = الدراري المضیة <br /> | عنوان‌های دیگر = الدرر البهیة. شرح ** شرح الدرر البهیة <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[شوکانی، محمد]] (نويسنده)<br /> |زبان<br /> | زبان = عربی<br /> | کد کنگره = /ش9 د9025 184 BP <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = دار الکتب العلمية<br /> | مکان نشر = لبنان - بیروت<br /> | سال نشر = 1407ق - 1987م<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE65397AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = 1<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 2<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = 65397<br /> | کتابخوان همراه نور = 65397<br /> | کد پدیدآور = 2797<br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> '''الدراري المضيّة'''، شرح فقهی استدلالی [[شوکانی، محمد|محمد بن علی شوکانی]] (متوفی 1250ق)، بر کتاب دیگرش «الدرر البهية في المسائل الفقهية» است.<br /> <br /> این کتاب از روی نسخه خطی خوبی که شرح «الدراري المضية» [[شوکانی، محمد|علامه شوکانی]] بر متن «الدرر البهية» خود اوست، به طبع رسیده است. این نسخه قدیمی در زمان حیات مؤلف به خط یکی از شاگردانش علامه محمد بن احمد شاطبی در سال 1238ق، نوشته شده است. بر این کتاب تقاریر فراوانی و همچنین استدراکاتی بر دیدگاه‌های مؤلف در جاه‌های متعددی از کتاب توسط اقران و علمای زمان مؤلف نوشته شده و ناسخ آنها را از خطوط ایشان نقل کرده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه ناشر، ج1، ص5&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ازآنجاکه [[شوکانی، محمد|شوکانی]] در تحقیق و اجتهاد، از بزرگ‌ترین علمای اهل سنت در قرن سیزدهم هجری قمری است و کسی از علمای اهل سنت در عهدش در طراز او نبود و این کتابش نیز به‌لحاظ متن و شرح از بهترین تألیفات اوست و اولین کسی است که فقه نبوی را از فقه اجتهادی جدا کرد، لذا این کتاب او نیز به‌لحاظ متن و شرح از بهترین آثار است و در آثار فقهی گذشته مانند آن نوشته نشده است&lt;ref&gt;ر.ک: همان&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> درباره این کتاب در «[[دانشنامه جهان اسلام]]» چنین آمده است: «الدرر البهية في المسائل الفقهية»، کتاب فقه استدلالی است و مؤلف بدون التزام به یکی از مذاهب رسمی فقهی و نیز فقه زیدی، آن را در حدود 1217 تا 1219ق، تألیف کرد، سپس در 1220ق، بر آن شرحی با عنوان «الدراري المضية» نوشت&lt;ref&gt;ر.ک: صحرایی، شهرام؛ طارمی‌راد، حسن، ج27، ص815&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> در مقدمه کتاب، شرح شوکانی با شرح الروضة الندية صدیق حسن قنوجی مقایسه شده است:<br /> # این کتاب به قلم خود [[شوکانی، محمد|شوکانی]] است و سخنان [[شوکانی، محمد|شوکانی]] از سخنان دیگر علما شناخته می‌شود، اما در الروضة الندية ممکن است آنچه از [[شوکانی، محمد|شوکانی]] نقل شده ادعا باشد و از خود او نباشد.<br /> # در این نسخه از شرح مؤلف اضافاتی وجود دارد که در الروضة الندية وجود ندارد؛ به‌عنوان مثال مذهب و روش اهل‌بیت(ع) و دیگران ذکر شده است؛ علاوه بر مواضع متعددی که در شرح مؤلف دیده می‌شود، ولی در روضه وجود ندارد.<br /> # این شرح مشتمل بر تقریرات و استدراکات متعددی به قلم اقران و رجال عصر [[شوکانی، محمد|شوکانی]] است که در حاشیه نسخه خطی کتاب موجود است و نویسنده الروضه از آن مطلع نبوده است&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه ناشر، ج1، ص8&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> [[شوکانی، محمد|شوکانی]] در مقدمه کتاب، سبب نگارش این شرح و شیوه نگارش آن را این‌گونه توضیح می‌دهد: گروهی از اهل انتقاد و فهم نافذ و علوم اجتهاد از من درخواست کردند که دشواری‌های کتاب الدرر البهية را توضیح دهم؛ لذا تصمیم گرفتم که غوامض آن را که لابد توضیح است، به‌اختصار شرح و توضیح دهم&lt;ref&gt;ر.ک: مقدمه شارح، همان، ص15-16&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> متن الدرر البهية همانند دیگر کتب فقهی با مباحث طهارت و کیفیت صلات آغاز و با کتاب دیات، وصیت، مواریث و جهاد به انتها آمده است. شیوه شارح نیز بدین ترتیب است که بخشی از متن را انتخاب و با واژه «أقول»، به شرح و توضیح آن پرداخته است&lt;ref&gt;ر.ک: متن کتاب، ج2، ص259&lt;/ref&gt;‏.<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # مقدمه و متن کتاب.<br /> # صحرایی، شهرام؛ طارمی‌راد، حسن، «دانشنامه جهان اسلام»، زیر نظر غلامعلی حداد عادل، تهران، بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، چاپ اول، 1388.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:فقه و اصول]]<br /> [[رده:فقه مذاهب]]<br /> [[رده:فقه شیعه]]<br /> [[رده:فقه زیدی، اسماعیلی، شیخیه، مذاهب دیگر شیعی، خوارج]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 مرداد 1403]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ مرداد 1403 توسط سید محمد رضا موسوی]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ مرداد 1403 توسط محسن عزیزی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=751738 2024-09-01T10:54:17Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR00216.jpg|بندانگشتی|دارابی، محمد بن محمد]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |دارابی، محمد بن محمد<br /> |-<br /> |نام‎های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | داراب‍ی‌ ش‍ی‍رازی‌، م‍ح‍م‍د ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د<br /> <br /> ش‍اه‌ م‍ح‍م‍د داراب‍ی‌<br /> <br /> دارابی اصطهباناتی، محمد بن محمد<br /> <br /> عارف، محمد بن محمد<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |محمد<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |داراب شیراز<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; |حدود 1130ق<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |[[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ‌ بهائی]]<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[رياض‌العارفين في شرح صحيفة سيدالساجدين]] <br /> <br /> [[تذکره لطایف الخیال]] <br /> <br /> <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف <br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE00216AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''محمد بن محمد دارابی''' (حدود ۱۱۳۰- شیراز )، شاعر، متخلص به عارف و شاه.<br /> <br /> == ولادت ==<br /> ایشان از داراب شیراز بود. سال تولد و وفات وی مشخص نیست اما با توجه به وقایع زندگی او و مطالبی که شاگردان و معاصرانش در مورد او حکایت کرده‌اند، وی حدود ۱۳۰ سال عمر کرده و در حدود ۱۱۳۰ در شیراز وفات کرده است.<br /> <br /> او را ملاشاه‌ محمد و با شهرت‌ اصطهباناتی، دارابی، دارابجردی و شیرازی خوانده‌اند. <br /> <br /> [[آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن|آقابزرگ‌ طهرانی]] شاه‌محمد دارابی اصطهباناتی را غیر از شاه‌محمد دارابجردی، که‌ در هند شهید شده‌، دانسته‌ است‌ و استناد او دربارۀ شهادت ‌دارابجردی در هند به‌ گزارش‌ صبح‌ گلشن‌ است‌.<br /> <br /> به‌ نظر وی، چنانچه‌ بتوان‌ در روایت‌ مذکور تردید کرد می‌توان‌ به‌ یکی بودن‌ این‌ دو نفر حکم‌ کرد.<br /> <br /> افزون بر این، آقاى [[گلچین معانی، احمد| احمد گلچین معانى]] نیز در تاریخ تذکره‌هاى فارسى، (ج2، ص 87-105) که به معرفى لطائف الخیال از تألیفات محمد ابن محمد دارابى شیرازى پرداخته، هر دو تخلّص «عارف» و «شاه» را از آن وى دانسته و از قسمتى از لطائف الخیال استنباط نموده که وى در آغاز جوانى نزد [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ بهایى]] شاگردى نموده است.<br /> <br /> اما، باتوجه‌ به‌ اینکه‌ در صبح‌ گلشن‌ گزارشی در بارۀ شهادت‌ دارابی نیامده‌ است‌، می‌توان‌ القاب‌ و عناوین‌ مذکور را متعلق‌ به‌ یک‌ نفر دانست‌.<br /> <br /> دارابی ظاهراً در حلقۀ ادبی محمد مسیح‌، متخلص‌ به‌ معنی، در شیراز شرکت‌ می‌کرده‌ است. <br /> <br /> == اساتید ==<br /> با توجه‌ به‌ آنچه‌ در تذکرۀ لطایف‌ الخیال ‌ نوشته‌، در جوانی شاگرد [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ‌ بهائی]] بوده‌ است‌. این‌ احتمال‌ هم‌ مطرح‌ شده‌ که‌ وی شاگرد [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدرا]] (متوفی ۱۰۵۰) بوده‌ و به‌ واسطۀ او، از شاگردان‌ [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شیخ‌ بهائی]] به‌شمار آمده‌ است‌.<br /> <br /> == تدریس و شاگردان ==<br /> دارابی فقه‌ و حدیث‌ و حکمت‌ درس‌ می‌داده‌ است‌ و [[حزین لاهیجی، محمدعلی بن ابی‌طالب|حزین‌ لاهیجی]] (متوفی ۱۱۸۰)، محمد مؤمن‌ جزائری (متوفی ۱۱۳۰) و قطب‌الدین‌ نِیریزی (متوفی ۱۱۷۳) از شاگردان‌ وی بوده‌ و از او به‌ بزرگی یاد کرده‌اند.<br /> <br /> از حاشیۀ نسخه‌ای از لطایف‌ الخیال ‌ به‌ نوشتۀ خود دارابی، میتوان‌ به‌ جنبه‌هایی از زندگی و احوال‌ او پی برد؛ از جمله‌ اینکه‌ او در ۱۰۶۲ به‌ هند رفته‌ و بین‌ سالهای ۱۰۷۶ و ۱۰۷۸ مشغول‌ تألیف‌ لطایف‌الخیال‌ بوده‌ است‌ و در همین‌ ایام‌ به‌ مکه ‌و عتبات‌ عراق ‌ و نواحی گوناگون‌ ایران ‌، از جمله‌ شوشتر و مشهد و اصفهان‌، سفر کرده‌ و در تاریخی نامعلوم‌ به‌ هند بازگشته‌ است.<br /> <br /> == وفات ==<br /> اما در اواخر عمر به‌ ایران‌ آمده‌ و در شیراز از دنیا رفته‌ است‌. هنگام‌ وفات ‌ دارابی، [[حزین لاهیجی، محمدعلی بن ابی‌طالب|حزین‌ لاهیجی]] در شیراز حضور داشته‌، اما تاریخ ‌ وفات‌ وی را ضبط‌ نکرده‌ است‌. <br /> <br /> == آثار ==<br /> # تذکرۀ لطایف الخیال: در شرح‌حال‌ شاعران‌ قدیم‌ و هم‌ روزگار مؤلف‌ از حافظ‌ تا حسین‌ قدسی کربلایی که‌ به‌ ترتیبِ محل‌ سکونت‌ یا زادگاه ‌ سرایندگان‌ مرتب‌ شده‌ است‌. این‌ اثر از حیث‌ گزارش‌ احوال‌ شاعران‌ و معاصران‌ دارابی، منبعی ارزشمند و مهم‌ است.‌<br /> # معراج‌ الکمال‌: در شرح‌ اصطلاحات‌ شیخ‌ و ارشاد و مرید و استرشاد.<br /> # روضة العارفین یا ریاض العارفین: شرح صحیفۀ سجادیه<br /> # رساله‌ای در باب‌ عالم‌ مثال‌: که‌ در آن‌ گفته‌ است‌ عالم‌ مثال‌ از طریق‌ دلایل‌ عقلی اثبات‌شدنی نیست‌، بلکه‌ از طریق‌ کتاب ‌ و سنّت‌ و مکاشفه‌ به‌ اثبات‌ می‌رسد.‌<br /> # رساله‌ای در مصطلحات‌ موسیقی و آرای دانشمندان اسلامی در بارۀ غنا: با عنوان‌ مقامات‌ السالکین‌، از آثار او شمرده‌ شده‌ است.‌ <br /> #  لطیفۀ غیبی: در شرح‌ اشعار مشکل‌ دیوان‌ حافظ‌ به‌ همراه‌ توضیح‌ برخی اصطلاحات‌ اهل‌ تصوف‌ و عرفان‌ که‌ در ۱۳۵۷ در شیراز با همین‌ عنوان‌ چاپ‌ شده‌ است‌.<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> [https://rch.ac.ir/article/Details/8974 دانشنامه جهان اسلام، بنیاد دائرةالمعارف اسلامی، برگرفته از مقاله «دارابی سیدجعفر»، نکوکریم ل. ج16،]<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رياض‌العارفين في شرح صحيفة سيدالساجدين]] <br /> <br /> [[تذکره لطایف الخیال]] <br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:شارحان صحیفه سجادیه]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A8%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B7%D9%81%DB%8C_%D8%B5%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%E2%80%8C%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D9%88%E2%80%8C%D8%A2%D9%84%D9%87_%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%B9%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%DB%8C_%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85&diff=738984 2024-06-28T15:56:59Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR13793J1.jpg<br /> | عنوان =بشارة المصطفی صلی‌الله‌علیه‌وآله لشیعة المرتضی علیه‌السلام<br /> | پدیدآوران = <br /> [[قیومی اصفهانی، جواد]] (محقق)<br /> <br /> [[عمادالدین طبری آملی، محمد بن علی]] (نویسنده)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏36‎‏ ‎‏/‎‏ع‎‏8‎‏ب‎‏5‎‏ ‎‏1380<br /> | موضوع =<br /> احادیث شیعه - قرن 6ق.<br /> <br /> چهارده معصوم - فضایل - احادیث<br /> <br /> خاندان نبوت - احادیث<br /> <br /> خاندان نبوت در قرآن - احادیث<br /> <br /> صحابه - احادیث<br /> <br /> [[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]]، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - فضایل - احادیث<br /> <br /> ‏[[امام على(ع)|علی بن ابی‌طالب(ع)]]، امام اول، 23 قبل از هجرت - 40ق. - کرامت‏ها - احادیث<br /> | ناشر = <br /> جماعة المدرسين في الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامي<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = 1422 ق <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE13793AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =2<br /> | شابک =964-470-251-4<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =13793<br /> | کتابخوان همراه نور =13793<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> '''بشارة المصطفی صلی‌الله‌علیه‌و‌آله لشيعة المرتضی علیه‌السلام'''، اثر [[عمادالدین طبری آملی، محمد بن علی|عمادالدين ابوجعفر محمد بن ابوالقاسم طبرى]] مى‌باشد. از آنجا كه این اثر در [[بشارة المصطفی لشيعة المرتضی (طبع قدیم)]] كتاب‌شناسى شده است، در مقاله حاضر به معرفى نسخه‌اى پرداخته شده است كه توسط جواد قيومى اصفهانى تحقيق شده است.<br /> <br /> اين كتاب، همان‌طوركه مرحوم شيخ [[آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن|آغابزرگ طهرانى]] در «[[الذريعة إلی تصانيف الشيعة|الذريعة]]» آورده است، اثرى است روايى در بيان منزلت تشيع و درجات شيعه و كرامات اوليا و ثواب‌ها و درجاتى كه شيعه نزد خداوند دارا مى‌باشد كه اساسا كتابى بزرگ و داراى هفده بخش بوده كه متأسفانه بسيارى از آن مفقود شده و تنها يازده بخش از كتاب، باقى مانده است و دليل بر اين مطلب، قول مرحوم [[ابن طاووس، علی بن موسی|ابن طاووس]] در كتاب شريف «[[إقبال الأعمال (طبع قديم)|إقبال الأعمال]]» است كه خطبه پيامبر(ص) در ماه شعبان را كه متضمن بيان فضايل ماه مبارک رمضان است، از كتاب «بشارة المصطفى» نقل كرده و حال آنكه در كتاب حاضر، اثرى از آن به چشم نمى‌خورد و اين نشان مى‌دهد كه نسخه موجود، تمام كتاب نيست.&lt;ref&gt;طبرى، عمادالدين محمد بن ابوالقاسم، 1387، ص7&lt;/ref&gt;<br /> <br /> مقدمه‌اى از محقق، به ابتداى كتاب افزوده شده كه در آن، زندگى‌نامه مختصرى از نویسنده، ارائه گرديده است.&lt;ref&gt;مقدمه محقق، ص5-13&lt;/ref&gt;<br /> <br /> فهرست مطالب در انتهاى كتاب آمده و در پاورقى‌ها، علاوه بر اشاره به اختلاف نسخ.&lt;ref&gt;ر.ک: پاورقى، ص17&lt;/ref&gt;، به ذكر منابع.&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص19&lt;/ref&gt;و توضيح برخى از كلمات و عبارات متن، پرداخته شده است.&lt;ref&gt;ر.ک: همان، ص20&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانويس ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> ==منابع مقاله==<br /> <br /> #مقدمه و متن كتاب.<br /> #طبرى، عمادالدين محمد بن ابوالقاسم، «بشارت‌هاى پيامبر(ص) به شیعیان على(ع)»، ترجمه: محمد فربودى، 1387، انتشارات نهاوندى.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[بشارت‌ها؛ ترجمه بشارة المصطفی(ص) لشيعة المرتضی(ع)]]<br /> <br /> [[بشارة المصطفی لشيعة المرتضی (طبع قدیم)]]<br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:سرگذشت‌نامه‌ها]]<br /> [[رده:سرگذشت‌نامه‌های فردی]]<br /> [[رده:ائمه اثنی عشر (دوازده امام)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=738868 2024-06-24T23:14:43Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ درآمدی فلسفه بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران منتقل کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نام پدیدآوران]] (مؤلف)، [[نام پدیدآوران]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = دفتر نشر فرهنگ اسلامی<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1368<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = دوم<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران '''، نوشته سید جواد طباطبایی (1324-1401ش)با بررسی سیاستنامه خواجه نظام‌الملک طوسی و اندیشه سیاسی غزالی، فخررازی و ابصر فارابی به بررسی تاریخ اندیشه سیاسی در ایران پرداخته است. <br /> <br /> کتاب در هشت فصل تدوین یافته است. نویسنده در فصل اول با عنوان «مقدمه‌ای بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، تاریخ اندیشه سیاسی و منطق درونی تحول آن را بغرنج‌ترین و تاریک‌ترین بخش تاریخ اندیشه در دوران اسلامی می‌داند. به گفته او، دو مانع در این راه وجود دارد، یکی عدم شناخت متنهای مهم تاریخ اندیشه سیاسی ایران در دوران اسلامی، و دوم عدم توجه به اهمیت این چنین پژوهشی. نخستین پرسش در آغاز پژوهش نقادانه تاریخ اندیشه سیاسی در ایران، سؤال از ماهیت و طبیعت این اندیشه سیاسی است، که در حوزه تمدن ایرانی در دوران اسلامی تدوین و تأسیس شده است. تاریخ اندیشه سیاسی در حوزه تمدن ایرانی در دوران اسلامی، یا بر مبنای لوازم و مبادی تفکر و فلسفه‌های سیاسی به کار گرفته شده است (نظیر فلسفه سیاسی فارابی)، و یا اندیشه‌های سیاسی در سیاستنامه‌ها، که به تأمل در روابط و مناسبات سیاسی جامعه پرداخته‌اند. معروف‌ترین و مهم‌ترین سیاستنامه خواجه نظام‌الملک است، که در آن سخن از قدرت سیاسی و چگونگی اعمال آن است، تفاوت فلسفه سیاسی فیلسوفانی نظیر فارابی با سیاستنامه‌نویسان، در شیوه نگرش به بحث قدرت است. سیاستنامه‌نویسان به بحث در اکتساب قدرت سیاسی و شیوه‌های نگهداری آن پرداخته‌اند، و سیاستنامه خواجه نظام‌الملک از این ویژگی برخوردار است. <br /> <br /> طباطبایی، در فصل دوم با عنوان «خواجه نظام‌الملک طوسی و اندیشه سیاسی ایرانشهری»، به جایگاه ارجمند خواجه نظام‌الملک در اندیشه سیاسی ایران اشاره دارد. به نوشته کتاب، خواجه نخستین نماینده سیاستنامه‌نویسی در دوران اسلامی است، و در عمل و نظر، گامی بزرگ در تداوم اندیشه سیاسی ایرانشهری برداشته است. او اندیشه سیاسی نوینی را با ترکیب عناصری از آرمانخواهی ایرانشهری، به همراه واقع‌بینی دوران اسلامی تأسیس کرد. نقش او برگشت به اندیشه ایرانشهری، و نتیجه اندیشه او و جریان سیاستنامه، هموار کردن سلطنت مطلقه بود. <br /> <br /> فصل سوم، به اندیشه سیاسی غزالی پرداخته است. نویسنده می‌گوید به عنوان فیلسوف سیاسی آرمانخواه با توجه به روایت خاص خود، به تصویر جامعه‌ای آرمانی و مطلوب می‌پردازد. ضمن اینکه او واقعیت‌های دنیای سیاسی و رابطه نیروهای موجود در جامعه را از نظر دور نداشته است، در سطح عملی و نظری به مداخله در سیاست می‌پردازد. بنابراین، او نظریه‌پرداز واقع‌بینی سیاسی نیز هست. به عقیده نویسنده، نظام‌الملک با نصیحة‌الملوک خود جایگاهی استثنایی در میان سیاستنامه‌نویسان به دست آورده است. نویسنده در این فصل به توضیح آرای سیاسی غزالی در نصیحة‌الملوک می‌پردازد، که در آن او حیات آدمی را مجموعه‌ای از دین و دنیا، و سیاست علما را بعد از سیاست انبیا اشرف سیاست‌ها می‌داند. غزالی خلافت و سلطنت و امامت تغلبیه را در حوزه بحث سیاسی به کار برده است و به تحلیل سلطنت و قدرت و مشروعیت آن نیز می‌پردازد. <br /> <br /> فصل چهارم، به اندیشه سیاسی فخررازی اختصاص دارد. به نوشته کتاب، اندیشه امام فخر در سیاست و مجموعه تاریخ تحول اندیشه سیاسی ایرانی، به توجیه واقعیت سلطنت می‌پردازد. او با اندیشه خود، مشروعیت سلطنت را استوارتر کرد؛ و بنیان این مشروعیت تا زمان نهضت مشروطیت به جد مورد تردید قرار نگرفت. <br /> <br /> در بخش بعدی کتاب، نویسنده تاریخ تحول حکمت عملی و بویژه فلسفه سیاسی را از ابونصر فارابی تا جلال‌الدین دوانی بررسی کرده و سیر منحنی انحطاط و امتناع بحث فلسفی را در فرآیند تحول بررسی و ترسیم می‌نماید، که در واقع تأملی است بر انحطاط حکمت عملی در ایران. <br /> <br /> فصل ششم و هفتم کتاب، بررسی اندیشه سیاسی بر مبنای اندیشه عرفانی است. نویسنده می‌گوید که اندیشه عرفانی از بنیاد با اندیشه سیاسی متعارض است؛ زیرا عالم زیر قمر ، همچون موجی در گذر است و عاقل -یعنی عارف- نه در موج، عمارت می‌سازد و نه در آن نیت اقامت می‌کند، و نه اگر دولتی دارد، بدان اعتماد می‌کند؛ زیرا که دولت و محنت هر دو به یکسان ناپایدار و درگذرند. نویسنده در این فصل، خاستگاه‌های اندیشه عرفانی کسانی نظیر عزیزالدین نسفی و نجم‌الدین رازی را بررسی می‌کند. <br /> <br /> در فصل هشتم، اندیشه‌های فضل‌الله بن روزبهان خنجی بررسی شده است و اشاره شده که او در مخالفت کامل با حکمت و اهل فلسفه، به سنت احیاگری علوم دینی باز می‌گردد. وی دارای اندیشه شیعه‌ستیزی و پیرو سنت توجه به شریعت امام غزالی و ابن تیمیه است. او در کتاب سلوک‌الملوک، احکام شرعیه مربوط به امام و سلطان را بیان می‌کند و سعی او تجدید و احیای خلافت است. اندیشه خنجی در پیکار با اوج‌گیری تشیع است و هدف او از احیای خلافت نیز، مبارزه با آن است.&lt;ref&gt;حقیقت، سید صادق، ص218-221&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات تیر موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=738867 2024-06-24T23:10:25Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نام پدیدآوران]] (مؤلف)، [[نام پدیدآوران]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = دفتر نشر فرهنگ اسلامی<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1368<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = دوم<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' درآمدی فلسفی بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران '''، نوشته سید جواد طباطبایی (1324-1401ش)با بررسی سیاستنامه خواجه نظام‌الملک طوسی و اندیشه سیاسی غزالی، فخررازی و ابصر فارابی به بررسی تاریخ اندیشه سیاسی در ایران پرداخته است. <br /> <br /> کتاب در هشت فصل تدوین یافته است. نویسنده در فصل اول با عنوان «مقدمه‌ای بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، تاریخ اندیشه سیاسی و منطق درونی تحول آن را بغرنج‌ترین و تاریک‌ترین بخش تاریخ اندیشه در دوران اسلامی می‌داند. به گفته او، دو مانع در این راه وجود دارد، یکی عدم شناخت متنهای مهم تاریخ اندیشه سیاسی ایران در دوران اسلامی، و دوم عدم توجه به اهمیت این چنین پژوهشی. نخستین پرسش در آغاز پژوهش نقادانه تاریخ اندیشه سیاسی در ایران، سؤال از ماهیت و طبیعت این اندیشه سیاسی است، که در حوزه تمدن ایرانی در دوران اسلامی تدوین و تأسیس شده است. تاریخ اندیشه سیاسی در حوزه تمدن ایرانی در دوران اسلامی، یا بر مبنای لوازم و مبادی تفکر و فلسفه‌های سیاسی به کار گرفته شده است (نظیر فلسفه سیاسی فارابی)، و یا اندیشه‌های سیاسی در سیاستنامه‌ها، که به تأمل در روابط و مناسبات سیاسی جامعه پرداخته‌اند. معروف‌ترین و مهم‌ترین سیاستنامه خواجه نظام‌الملک است، که در آن سخن از قدرت سیاسی و چگونگی اعمال آن است، تفاوت فلسفه سیاسی فیلسوفانی نظیر فارابی با سیاستنامه‌نویسان، در شیوه نگرش به بحث قدرت است. سیاستنامه‌نویسان به بحث در اکتساب قدرت سیاسی و شیوه‌های نگهداری آن پرداخته‌اند، و سیاستنامه خواجه نظام‌الملک از این ویژگی برخوردار است. <br /> <br /> طباطبایی، در فصل دوم با عنوان «خواجه نظام‌الملک طوسی و اندیشه سیاسی ایرانشهری»، به جایگاه ارجمند خواجه نظام‌الملک در اندیشه سیاسی ایران اشاره دارد. به نوشته کتاب، خواجه نخستین نماینده سیاستنامه‌نویسی در دوران اسلامی است، و در عمل و نظر، گامی بزرگ در تداوم اندیشه سیاسی ایرانشهری برداشته است. او اندیشه سیاسی نوینی را با ترکیب عناصری از آرمانخواهی ایرانشهری، به همراه واقع‌بینی دوران اسلامی تأسیس کرد. نقش او برگشت به اندیشه ایرانشهری، و نتیجه اندیشه او و جریان سیاستنامه، هموار کردن سلطنت مطلقه بود. <br /> <br /> فصل سوم، به اندیشه سیاسی غزالی پرداخته است. نویسنده می‌گوید به عنوان فیلسوف سیاسی آرمانخواه با توجه به روایت خاص خود، به تصویر جامعه‌ای آرمانی و مطلوب می‌پردازد. ضمن اینکه او واقعیت‌های دنیای سیاسی و رابطه نیروهای موجود در جامعه را از نظر دور نداشته است، در سطح عملی و نظری به مداخله در سیاست می‌پردازد. بنابراین، او نظریه‌پرداز واقع‌بینی سیاسی نیز هست. به عقیده نویسنده، نظام‌الملک با نصیحة‌الملوک خود جایگاهی استثنایی در میان سیاستنامه‌نویسان به دست آورده است. نویسنده در این فصل به توضیح آرای سیاسی غزالی در نصیحة‌الملوک می‌پردازد، که در آن او حیات آدمی را مجموعه‌ای از دین و دنیا، و سیاست علما را بعد از سیاست انبیا اشرف سیاست‌ها می‌داند. غزالی خلافت و سلطنت و امامت تغلبیه را در حوزه بحث سیاسی به کار برده است و به تحلیل سلطنت و قدرت و مشروعیت آن نیز می‌پردازد. <br /> <br /> فصل چهارم، به اندیشه سیاسی فخررازی اختصاص دارد. به نوشته کتاب، اندیشه امام فخر در سیاست و مجموعه تاریخ تحول اندیشه سیاسی ایرانی، به توجیه واقعیت سلطنت می‌پردازد. او با اندیشه خود، مشروعیت سلطنت را استوارتر کرد؛ و بنیان این مشروعیت تا زمان نهضت مشروطیت به جد مورد تردید قرار نگرفت. <br /> <br /> در بخش بعدی کتاب، نویسنده تاریخ تحول حکمت عملی و بویژه فلسفه سیاسی را از ابونصر فارابی تا جلال‌الدین دوانی بررسی کرده و سیر منحنی انحطاط و امتناع بحث فلسفی را در فرآیند تحول بررسی و ترسیم می‌نماید، که در واقع تأملی است بر انحطاط حکمت عملی در ایران. <br /> <br /> فصل ششم و هفتم کتاب، بررسی اندیشه سیاسی بر مبنای اندیشه عرفانی است. نویسنده می‌گوید که اندیشه عرفانی از بنیاد با اندیشه سیاسی متعارض است؛ زیرا عالم زیر قمر ، همچون موجی در گذر است و عاقل -یعنی عارف- نه در موج، عمارت می‌سازد و نه در آن نیت اقامت می‌کند، و نه اگر دولتی دارد، بدان اعتماد می‌کند؛ زیرا که دولت و محنت هر دو به یکسان ناپایدار و درگذرند. نویسنده در این فصل، خاستگاه‌های اندیشه عرفانی کسانی نظیر عزیزالدین نسفی و نجم‌الدین رازی را بررسی می‌کند. <br /> <br /> در فصل هشتم، اندیشه‌های فضل‌الله بن روزبهان خنجی بررسی شده است و اشاره شده که او در مخالفت کامل با حکمت و اهل فلسفه، به سنت احیاگری علوم دینی باز می‌گردد. وی دارای اندیشه شیعه‌ستیزی و پیرو سنت توجه به شریعت امام غزالی و ابن تیمیه است. او در کتاب سلوک‌الملوک، احکام شرعیه مربوط به امام و سلطان را بیان می‌کند و سعی او تجدید و احیای خلافت است. اندیشه خنجی در پیکار با اوج‌گیری تشیع است و هدف او از احیای خلافت نیز، مبارزه با آن است.&lt;ref&gt;حقیقت، سید صادق، ص218-221&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات تیر موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE_%D8%A7%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B4%D9%87_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=738866 2024-06-24T23:09:29Z

<p>Mrmoosavi: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر = NUR00000J1.jpg | عنوان = درآمدی فلسفه بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = نام پدیدآوران (مؤلف)، نام پدیدآوران (مترجم) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر = دفتر ن...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = درآمدی فلسفه بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[نام پدیدآوران]] (مؤلف)، [[نام پدیدآوران]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = دفتر نشر فرهنگ اسلامی<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1368<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = دوم<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' درآمدی فلسفه بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران '''، نوشته سید جواد طباطبایی (1324-1401ش)با بررسی سیاستنامه خواجه نظام‌الملک طوسی و اندیشه سیاسی غزالی، فخررازی و ابصر فارابی به بررسی تاریخ اندیشه سیاسی در ایران پرداخته است. <br /> <br /> کتاب در هشت فصل تدوین یافته است. نویسنده در فصل اول با عنوان «مقدمه‌ای بر تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، تاریخ اندیشه سیاسی و منطق درونی تحول آن را بغرنج‌ترین و تاریک‌ترین بخش تاریخ اندیشه در دوران اسلامی می‌داند. به گفته او، دو مانع در این راه وجود دارد، یکی عدم شناخت متنهای مهم تاریخ اندیشه سیاسی ایران در دوران اسلامی، و دوم عدم توجه به اهمیت این چنین پژوهشی. نخستین پرسش در آغاز پژوهش نقادانه تاریخ اندیشه سیاسی در ایران، سؤال از ماهیت و طبیعت این اندیشه سیاسی است، که در حوزه تمدن ایرانی در دوران اسلامی تدوین و تأسیس شده است. تاریخ اندیشه سیاسی در حوزه تمدن ایرانی در دوران اسلامی، یا بر مبنای لوازم و مبادی تفکر و فلسفه‌های سیاسی به کار گرفته شده است (نظیر فلسفه سیاسی فارابی)، و یا اندیشه‌های سیاسی در سیاستنامه‌ها، که به تأمل در روابط و مناسبات سیاسی جامعه پرداخته‌اند. معروف‌ترین و مهم‌ترین سیاستنامه خواجه نظام‌الملک است، که در آن سخن از قدرت سیاسی و چگونگی اعمال آن است، تفاوت فلسفه سیاسی فیلسوفانی نظیر فارابی با سیاستنامه‌نویسان، در شیوه نگرش به بحث قدرت است. سیاستنامه‌نویسان به بحث در اکتساب قدرت سیاسی و شیوه‌های نگهداری آن پرداخته‌اند، و سیاستنامه خواجه نظام‌الملک از این ویژگی برخوردار است. <br /> <br /> طباطبایی، در فصل دوم با عنوان «خواجه نظام‌الملک طوسی و اندیشه سیاسی ایرانشهری»، به جایگاه ارجمند خواجه نظام‌الملک در اندیشه سیاسی ایران اشاره دارد. به نوشته کتاب، خواجه نخستین نماینده سیاستنامه‌نویسی در دوران اسلامی است، و در عمل و نظر، گامی بزرگ در تداوم اندیشه سیاسی ایرانشهری برداشته است. او اندیشه سیاسی نوینی را با ترکیب عناصری از آرمانخواهی ایرانشهری، به همراه واقع‌بینی دوران اسلامی تأسیس کرد. نقش او برگشت به اندیشه ایرانشهری، و نتیجه اندیشه او و جریان سیاستنامه، هموار کردن سلطنت مطلقه بود. <br /> <br /> فصل سوم، به اندیشه سیاسی غزالی پرداخته است. نویسنده می‌گوید به عنوان فیلسوف سیاسی آرمانخواه با توجه به روایت خاص خود، به تصویر جامعه‌ای آرمانی و مطلوب می‌پردازد. ضمن اینکه او واقعیت‌های دنیای سیاسی و رابطه نیروهای موجود در جامعه را از نظر دور نداشته است، در سطح عملی و نظری به مداخله در سیاست می‌پردازد. بنابراین، او نظریه‌پرداز واقع‌بینی سیاسی نیز هست. به عقیده نویسنده، نظام‌الملک با نصیحة‌الملوک خود جایگاهی استثنایی در میان سیاستنامه‌نویسان به دست آورده است. نویسنده در این فصل به توضیح آرای سیاسی غزالی در نصیحة‌الملوک می‌پردازد، که در آن او حیات آدمی را مجموعه‌ای از دین و دنیا، و سیاست علما را بعد از سیاست انبیا اشرف سیاست‌ها می‌داند. غزالی خلافت و سلطنت و امامت تغلبیه را در حوزه بحث سیاسی به کار برده است و به تحلیل سلطنت و قدرت و مشروعیت آن نیز می‌پردازد. <br /> <br /> فصل چهارم، به اندیشه سیاسی فخررازی اختصاص دارد. به نوشته کتاب، اندیشه امام فخر در سیاست و مجموعه تاریخ تحول اندیشه سیاسی ایرانی، به توجیه واقعیت سلطنت می‌پردازد. او با اندیشه خود، مشروعیت سلطنت را استوارتر کرد؛ و بنیان این مشروعیت تا زمان نهضت مشروطیت به جد مورد تردید قرار نگرفت. <br /> <br /> در بخش بعدی کتاب، نویسنده تاریخ تحول حکمت عملی و بویژه فلسفه سیاسی را از ابونصر فارابی تا جلال‌الدین دوانی بررسی کرده و سیر منحنی انحطاط و امتناع بحث فلسفی را در فرآیند تحول بررسی و ترسیم می‌نماید، که در واقع تأملی است بر انحطاط حکمت عملی در ایران. <br /> <br /> فصل ششم و هفتم کتاب، بررسی اندیشه سیاسی بر مبنای اندیشه عرفانی است. نویسنده می‌گوید که اندیشه عرفانی از بنیاد با اندیشه سیاسی متعارض است؛ زیرا عالم زیر قمر ، همچون موجی در گذر است و عاقل -یعنی عارف- نه در موج، عمارت می‌سازد و نه در آن نیت اقامت می‌کند، و نه اگر دولتی دارد، بدان اعتماد می‌کند؛ زیرا که دولت و محنت هر دو به یکسان ناپایدار و درگذرند. نویسنده در این فصل، خاستگاه‌های اندیشه عرفانی کسانی نظیر عزیزالدین نسفی و نجم‌الدین رازی را بررسی می‌کند. <br /> <br /> در فصل هشتم، اندیشه‌های فضل‌الله بن روزبهان خنجی بررسی شده است و اشاره شده که او در مخالفت کامل با حکمت و اهل فلسفه، به سنت احیاگری علوم دینی باز می‌گردد. وی دارای اندیشه شیعه‌ستیزی و پیرو سنت توجه به شریعت امام غزالی و ابن تیمیه است. او در کتاب سلوک‌الملوک، احکام شرعیه مربوط به امام و سلطان را بیان می‌کند و سعی او تجدید و احیای خلافت است. اندیشه خنجی در پیکار با اوج‌گیری تشیع است و هدف او از احیای خلافت نیز، مبارزه با آن است.&lt;ref&gt;حقیقت، سید صادق، ص218-221&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات تیر موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&diff=737726 2024-06-14T16:31:51Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = درسهای سیاسی از نهج‌البلاغه<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[رهبر، محمدتقی]] (مؤلف) <br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = امیرکبیر<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1364<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> '''درسهای سیاسی از نهج‌البلاغه '''، نوشته محمدتقی رهبر (متولد 1314ش) با هدف توجه دادن مسلمانان به آداب و اصول سیاسی در اسلام، و به‌طور خاص در نهج‌البلاغه تألیف شده است. نویسنده بر آن است که بحث‌های حکومت، سیاست کشورداری، شرایط حاکم، رابطه دولت و ملت و... از خلال خطبه‌ها و نامه‌های حضرت علی(ع) استخراج می‌شود. <br /> <br /> کتاب، از مقدمه و هجده قسمت تشکیل شده است. در بحث اول، مؤلف به ضرورت وجود سیاست در جامعه از دیدگاه امام علی(ع) می‌پردازد. دراین‌باره سخن حضرت در برابر خوارج ذکر می‌شود. حضرت بر ضرورت وجود حاکم در جامعه اسلامی استدلال می‌کنند. از این استدلال، رابطه دین و سیاست، ضرورت دولت و تقسیم دولت‌ها به صالح و ضالّه استخراج می‌شود. نویسنده با ذکر نامه حضرت به مالک اشتر، چند مطلب را یادآور می‌شود: <br /> بیان عواقب حاکمیت عناصر پست و بی‌کفایت؛<br /> آثار حکومت سفیهان: تصرف در بیت‌المال؛ برده‌سازی بندگان خدا؛ شکنجه و کشتار و فسق و فساد. <br /> <br /> بنابر فرمایش حضرت، مسئولیت مردم در برابر حاکمان جور، طغیان و پرخاشگری است. در «مسئولیت رهبری»، نویسنده با استناد به بیانات حضرت، از امامت به عنوان یک حق یاد می‌کند. <br /> <br /> عوامل روی کارآمدن حاکم عبارت است از: نص و وصایت، انتخاب و بیعت و شورای اهل حلّ و عقد. نویسنده در توضیح انتخاب و بیعت در بیانات امام بر آن است که اگر در سخنان علی(ع)، از بیعت یا شورا سخنی هست، نشانه آن نیست که وصایت و نصوص مورد توجه نبوده‌اند. بیعت نیز تعهدآور است و نقض آن بدون دلیل موجه، خلاف شرع و قانون است. <br /> <br /> «شورا» عنوان مطلب بعدی کتاب است. دراین‌باره اعتبار شورا، شرایط اعضای شورا، از سخنان حضرت در خطبه شقشقیه برداشت شده، و همچنین بی‌اعتباری شورای اهل حل و عقد عمر مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ادامه، «آزادی در انتخاب رژیم حاکم» مطرح می‌شود و به آزاد اندیشی امام علی(ع) اشاره می‌شود. <br /> <br /> «شیوه‌های سیاست در اسلام»، نام مطلب هشتم کتاب است. از دیدگاه علی(ع) سیاست به معنای ماکیاولی آن رد می‌شود و پایبندی ایشان به اصول و مقررات اسلام یادآوری می‌گردد. <br /> <br /> در بحث از آیین سیاست و مدیریت، مهم‌ترین عناوین استخراجی از کلمات امام چنین مطرح می‌شوند: رفق و مدارا، خشونت و شدت به اقتضای شرایط، تواضع و گشاده‌رویی با مردم، عدل و مساوات میان آحاد ملت، سعه صدر، پرهیز از دیکتاتوری و ظلم، رعایت نظم، تقسیم مسئولیت‌ها، اجتناب از گزینش فامیل، برخورد مسئولان با خوی سخن‌چینی، کوشش مسئولات در پرده‌پوشی عیب‌ها، ستم و فریب عامل سقوط، رهایی از حکومت نفس، عبودیت و قاطعیت. <br /> <br /> در مورد «ارکان دولت»، امام علی(ع) در خطبه‌ها و نامه‌های متعدد بر این نظرند که کتاب و سنت به عنوان منابع قانون است. <br /> <br /> در سخن از ویژگی‌های وزرا، اهم مطالب عبارت است از: عدم وابستگی و سوء پیشینه مسئولان، با وفا بودن، صراحت، پرهیز از تملق، کوشا در تحقیق و نظارت و حراست. <br /> <br /> ویژگی‌های سران ارتش نیز تعبد، اصالت داشتن، سابقه و صلاحیت اخلاقی، تأمین جهادگران (تحقیق و تفقد نسبت به حال جهادگران)، رعایت حال سپاهیان، حفاظت و هوشیاری، حق‌شناسی، شناخت ارزش‌ها و استفاده از مشاوران خیّر و دلسوز و آگاه است. <br /> <br /> «رابطه دولت و ملت»، از مباحثی است که حضرت پیوسته به آن هشدار می‌داده‌اند. حضرت در رابطه خود با رعیت می‌فرمایند: با شما به نیکی معاشرت و مجاورت نمودم و با تمام توان از شما حمایت کردم. <br /> <br /> «حقوق متقابل دولت و ملت»، عنوان بحث چهاردهم اسست. به گفته نویسنده، در نگاه علی(ع): <br /> #حقوق اجتماعی و سیاسی، شعبه‌ای از حقوق الهی، و تضییع آن تضییع حق خداست. <br /> #دولت و ملت را حقوق متقابلی است که اگر یکی از انجام آن کوتاهی کند، دیگری تعهد ندارد. <br /> #حقوق دولت و ملت، بزرگ‌ترین اصل حقوقی است.<br /> <br /> مسئولیت دولت در برابر تجار و پیشه‌وران و مسئولیت دولت در برابر طبقه محروم جامعه، از دیگر نکات نامه امام به مالک اشتر است. <br /> <br /> نویسنده می‌گوید در نهج‌البلاغه، نمونه‌های بسیاری دیده می‌شود که از مسئولیت مستقیم مردم در مسئله حکومت و نوع برخورد با حکام سخن به میان آمده است. <br /> <br /> در بحث از عدالت، نویسنده، ابتدا مفهوم عدالت را به نقل از امام بیان می‌کند، که عدالت، امور را به جای خود می‌نهد. امام علی(ع) در پایه و اسای عدل، ایمان را سرچشمه آن معرفی می‌کند. ادامه مطلب، توجه و تأکید امام بر عدالت و توصیه به عدالت اجتماعی و حقوق طبقات محروم جامعه است. <br /> <br /> «عدالت اقتصادی»، عنوان مطلب هفدهم است، که در آن اشاره شده بخشی از عدالت اجتماعی را باید در عدالت اقتصادی و توازن در امور مالی اختصاص داد. درباره «صلح» و معیارهای آن نیز، نکاتی چند از نامه‌های حضرت مورد بررسی قرار گرفته است. <br /> <br /> در آخر، به بیاناتی از امام علی(ع) درباره حکام بی‌صلاحیت، سیاست کشورداری، نفاق حکومت‌ها، و اینکه زمامدار صالح کیست اشاره شده است.&lt;ref&gt;حقیقت، سید صادق، ص231-234&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات تیر موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D9%86%D9%87%D8%AC%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87&diff=737725 2024-06-14T16:27:04Z

<p>Mrmoosavi: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر = NUR00000J1.jpg | عنوان = درسهای سیاسی از نهج‌البلاغه | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = رهبر، محمدتقی (مؤلف) | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر = امیرکبیر | مکان نشر = ایران - تهران | سال نشر = 1364 | کد ا...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = درسهای سیاسی از نهج‌البلاغه<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[رهبر، محمدتقی]] (مؤلف) <br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = امیرکبیر<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1364<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> '''درسهای سیاسی از نهج‌البلاغه '''، نوشته محمدتقی رهبر (متولد 1314ش) با هدف توجه دادن مسلمانان به آداب و اصول سیاسی در اسلام، و به‌طور خاص در نهج‌البلاغه تألیف شده است. نویسنده بر آن است که بحث‌های حکومت، سیاست کشورداری، شرایط حاکم، رابطه دولت و ملت و... از خلال خطبه‌ها و نامه‌های حضرت علی(ع) استخراج می‌شود. <br /> <br /> کتاب، از مقدمه و هجده قسمت تشکیل شده است. در بحث اول، مؤلف به ضرورت وجود سیاست در جامعه از دیدگاه امام علی(ع) می‌پردازد. دراین‌باره سخن حضرت در برابر خوارج ذکر می‌شود. حضرت بر ضرورت وجود حاکم در جامعه اسلامی استدلال می‌کنند. از این استدلال، رابطه دین و سیاست، ضرورت دولت و تقسیم دولت‌ها به صالح و ضالّه استخراج می‌شود. نویسنده با ذکر نامه حضرت به مالک اشتر، چند مطلب را یادآور می‌شود: <br /> بیان عواقب حاکمیت عناصر پست و بی‌کفایت؛<br /> آثار حکومت سفیهان: تصرف در بیت‌المال؛ برده‌سازی بندگان خدا؛ شکنجه و کشتار و فسق و فساد. <br /> <br /> بنابر فرمایش حضرت، مسئولیت مردم در برابر حاکمان جور، طغیان و پرخاشگری است. در «مسئولیت رهبری»، نویسنده با استناد به بیانات حضرت، از امامت به عنوان یک حق یاد می‌کند. <br /> <br /> عوامل روی کارآمدن حاکم عبارت است از: نص و وصایت، انتخاب و بیعت و شورای اهل حلّ و عقد. نویسنده در توضیح انتخاب و بیعت در بیانات امام بر آن است که اگر در سخنان علی(ع)، از بیعت یا شورا سخنی هست، نشانه آن نیست که وصایت و نصوص مورد توجه نبوده‌اند. بیعت نیز تعهدآور است و نقض آن بدون دلیل موجه، خلاف شرع و قانون است. <br /> <br /> «شورا» عنوان مطلب بعدی کتاب است. دراین‌باره اعتبار شورا، شرایط اعضای شورا، از سخنان حضرت در خطبه شقشقیه برداشت شده، و همچنین بی‌اعتباری شورای اهل حل و عقد عمر مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ادامه، «آزادی در انتخاب رژیم حاکم» مطرح می‌شود و به آزاد اندیشی امام علی(ع) اشاره می‌شود. <br /> <br /> «شیوه‌های سیاست در اسلام»، نام مطلب هشتم کتاب است. از دیدگاه علی(ع) سیاست به معنای ماکیاولی آن رد می‌شود و پایبندی ایشان به اصول و مقررات اسلام یادآوری می‌گردد. <br /> <br /> در بحث از آیین سیاست و مدیریت، مهم‌ترین عناوین استخراجی از کلمات امام چنین مطرح می‌شوند: رفق و مدارا، خشونت و شدت به اقتضای شرایط، تواضع و گشاده‌رویی با مردم، عدل و مساوات میان آحاد ملت، سعه صدر، پرهیز از دیکتاتوری و ظلم، رعایت نظم، تقسیم مسئولیت‌ها، اجتناب از گزینش فامیل، برخورد مسئولان با خوی سخن‌چینی، کوشش مسئولات در پرده‌پوشی عیب‌ها، ستم و فریب عامل سقوط، رهایی از حکومت نفس، عبودیت و قاطعیت. <br /> <br /> در مورد «ارکان دولت»، امام علی(ع) در خطبه‌ها و نامه‌های متعدد بر این نظرند که کتاب و سنت به عنوان منابع قانون است. <br /> <br /> در سخن از ویژگی‌های وزرا، اهم مطالب عبارت است از: عدم وابستگی و سوء پیشینه مسئولان، با وفا بودن، صراحت، پرهیز از تملق، کوشا در تحقیق و نظارت و حراست. <br /> <br /> ویژگی‌های سران ارتش نیز تعبد، اصالت داشتن، سابقه و صلاحیت اخلاقی، تأمین جهادگران (تحقیق و تفقد نسبت به حال جهادگران)، رعایت حال سپاهیان، حفاظت و هوشیاری، حق‌شناسی، شناخت ارزش‌ها و استفاده از مشاوران خیّر و دلسوز و آگاه است. <br /> <br /> «رابطه دولت و ملت»، از مباحثی است که حضرت پیوسته به آن هشدار می‌داده‌اند. حضرت در رابطه خود با رعیت می‌فرمایند: با شما به نیکی معاشرت و مجاورت نمودم و با تمام توان از شما حمایت کردم. <br /> <br /> «حقوق متقابل دولت و ملت»، عنوان بحث چهاردهم اسست. به گفته نویسنده، در نگاه علی(ع): <br /> #حقوق اجتماعی و سیاسی، شعبه‌ای از حقوق الهی، و تضییع آن تضییع حق خداست. <br /> #دولت و ملت را حقوق متقابلی است که اگر یکی از انجام آن کوتاهی کند، دیگری تعهد ندارد. <br /> #حقوق دولت و ملت، بزرگ‌ترین اصل حقوقی است.<br /> <br /> مسئولیت دولت در برابر تجار و پیشه‌وران و مسئولیت دولت در برابر طبقه محروم جامعه، از دیگر نکات نامه امام به مالک اشتر است. <br /> <br /> نویسنده می‌گوید در نهج‌البلاغه، نمونه‌های بسیاری دیده می‌شود که از مسئولیت مستقیم مردم در مسئله حکومت و نوع برخورد با حکام سخن به میان آمده است. <br /> <br /> در بحث از عدالت، نویسنده، ابتدا مفهوم عدالت را به نقل از امام بیان می‌کند، که عدالت، امور را به جای خود می‌نهد. امام علی(ع) در پایه و اسای عدل، ایمان را سرچشمه آن معرفی می‌کند. ادامه مطلب، توجه و تأکید امام بر عدالت و توصیه به عدالت اجتماعی و حقوق طبقات محروم جامعه است. <br /> <br /> «عدالت اقتصادی»، عنوان مطلب هفدهم است، که در آن اشاره شده بخشی از عدالت اجتماعی را باید در عدالت اقتصادی و توازن در امور مالی اختصاص داد. درباره «صلح» و معیارهای آن نیز، نکاتی چند از نامه‌های حضرت مورد بررسی قرار گرفته است. <br /> <br /> <br /> <br /> در ادامه، به بیاناتی از امام علی(ع) درباره حکام بی‌صلاحیت، سیاست کشورداری، نفاق حکومت‌ها، و اینکه زمامدار صالح کیست اشاره شده است.&lt;ref&gt;حقیقت، سید صادق، ص231-234&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات تیر موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%B3_%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA&diff=737724 2024-06-14T15:35:42Z

<p>Mrmoosavi: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر = NUR00000J1.jpg | عنوان = درس وحدت | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = طالقانی، سید محمود (مؤلف) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر = ناس | مکان نشر = ایران - تهران | سال نشر = | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = درس وحدت<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[طالقانی، سید محمود]] (مؤلف) <br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = ناس<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = <br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' درس وحدت '''، مشتمل بر سه سخنرانی سید محمود طالقانی (1289-1358ش) در موضوعات وحدت، مراحل انقلاب و حکومت اسلامی از دیدگاه قرآن و مسئله فلسطین است. <br /> <br /> *اولین سخنرانی در میدان بهارستان به مناسبت سی‌ام تیر ایراد شده است که در آن برادران مسلمان را به وحدت توصیه می‌کند. وی خاطره سی‌ام تیر را یادآور شده، می‌گوید پیروزی بزرگی که توسط مصدق بدست آمده بود، بر اثر اختلافات داخی به شکست انجامید. طالقانی، هدف انقلاب را سه چیز می‌داند: نفی استعمار، نفی استبداد و نفی استثمار. لذا از تمام ملت می‌خواهد که در دستیبابی به آنها تلاش کنند و در این راه وحدت داشته باشند. به گفته او، مسئله قسط و عدالت نیز دراین‌باره مطرح می‌شود. اگر وحدت باشد، قسط و عدالت و آزادی هم استقرار پیدا خواهد کرد.<br /> <br /> *سخنرانی دوم، که در مدرسه فیضیه قم ایراد شده، با توجه به آیه «یا ایها المدثر، قم فانذر»، اشاره شده که حکومت اسلامی از زمان پیامبر(ص) در چند مرحله دانسته شده است. مرحله اول، وحی و نبوت بود، و مرحله دوم تدثّر، یعنی به خود فرو رفتن و اندیشه کردن و ابعاد رسالت و چگونگی انجام آن را بررسی کردن. مرحله سوم، قیام است. «قم فانذر» انجام رسالت و شرایط آن را چنین بیان می‌کند. به نظر طالقانی، در انقلاب دو مسئله مطرح است: <br /> #مواجه شدن با دشمن قوی، و بزرگ نشان دادن دشمن خود را از آنچه هست. <br /> #غرور انقلابی، که در مرحله دوم، انقلابیون دچار غرور می‌شوند: «والرجز فاهجر». طالقانی می‌گوید اکنون که استبداد را منهدم کرده‌ایم، نباید دچار غرور شویم. مرحله سخت‌تر یعنی سازندگی در پیش است. ادامه سخنرانی، سخن از ظلم و استبداد و استعمار است. طالقانی همچنین مسئله انجمن‌های ایالتی و ویالتی را مطرح می‌کند. <br /> <br /> * سخنرانی سوم، راجع به مسئله فلسطین است. طالقانی، با توجه به آیات قرآن از بیت المقدس (مسجد الاقصی) و مسجد الحرام، به عنوان کانون‌ها و مهدهای انقلاب نام می‌برد. در ادامه، سخنران به بیان مبارزات ملت فلسطین و جنایات رژیم صهیونیستی می‌پردازد. وی حمایت همه‌جانبه ایران را در راه آزادسازی فلسطین از چنگال رژیم صهیونیستی، اعلام می‌کند.&lt;ref&gt;حقیقت، سید صادق، ص230-231&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات تیر موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AC%D8%B2_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AB%D9%86%DB%8C_%D8%B9%D8%B4%D8%B1_%D9%88_%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%AC_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B4%D8%B1&diff=737363 2024-06-11T09:34:28Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR02416J1.jpg<br /> | عنوان =مدینة معاجز الأئمة الإثنی عشر و دلائل الحجج علی البشر<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> | پدیدآوران = <br /> [[مولائی نیا همدانی، عزت‌الله]] (مصحح)<br /> <br /> [[سرشار، عبادالله]] (مصحح)<br /> <br /> [[مؤسسة المعارف الإسلامیة]] (مصحح)<br /> <br /> [[بحرانی، سید هاشم بن سلیمان]] (نویسنده)<br /> <br /> [[کریم، فارس حسون]] (مصحح)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏36‎‏/‎‏5‎‏ ‎‏/‎‏ب‎‏3‎‏م‎‏4<br /> | موضوع =<br /> ائمه اثناعشر - معجزات<br /> <br /> احادیث شیعه - قرن 11ق.<br /> | ناشر = <br /> مؤسسة المعارف الإسلامیة<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = 1413 ق <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE02416AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =02416<br /> | کتابخوان همراه نور =02416<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''مدينة معاجز الإئمة الاثنی‌عشر و دلائل الحجج على البشر'''، تألیف [[بحرانی، سید هاشم بن سلیمان|سيد هاشم بحرانى]]، كتابى است درباره معجزات ائمه دوازده گانه شيعه كه به زبان عربى نگارش يافته است.<br /> <br /> <br /> ==ساختار==<br /> كتاب حاضر در هشت جلد، داراى دوازده باب، به عدد امامان دوازده گانه شيعه(ع)، است كه ذيل هر باب مؤلف به نقل معجزات يكى از ائمه(ع) پرداخته است.<br /> <br /> == گزارش محتوا ==<br /> مؤلف در هر باب، جداگانه به بيان معجزات امامان معصوم(ع) پرداخته و درباره معجزات ايشان حدود دو هزار و شصت و شش معجزه را ذكر مى‌كند و در ذيل برخى معجزات به نقل روايات متعددى از منابع و مصادر معتبر مورد قبول فريقين مى‌پردازد.<br /> <br /> علامه بحرانى در آغاز كتاب به حدود صد اثر كه درباره موضوع امامت تا زمان وى نگارش يافته اشاره مى‌كند.<br /> <br /> از ويژگى‌هاى كتاب اين است كه در اثبات معجزات ائمه معصومين(ع) به رواياتى استناد مى‌كند كه مورد پذيرش اهل سنت و شیعیان است و برخى از روات احاديث وى از جمله روات صحاح سته اهل سنت هستند.<br /> <br /> ولى با وجود اين به جهت تكرار روايات در برخى موارد به نقص و كاستى دچار است، مثلاًدر بيان معجزات على(ع)، به نقل روايتى مى‌پردازد كه همان روايت را بعينه به هنگام ياد كرد معجزات امام حسن(ع) و امام حسين(ع) نيز ذكر مى‌كند و ثانيا در برخى موارد به نقل رواياتى مى‌پردازد كه با عصمت ائمه(ع) ناسازگار است.<br /> <br /> == نسخه شناسى ==<br /> <br /> <br /> علامه بحرانى در سوم جمادى الاولى سال 1090ق، از نگارش اين اثر فراغت يافته است. استنساخ اين اثر در سال 1290ق به قلم على بن عباس قزوينى صورت گرفته و نخستين بار قبل از سال 1300ق و بار دوم در سال 1300ق به چاپ رسيده است.<br /> <br /> نسخه خطى اين كتاب در كتابخانه آل عصفور بوشهر و نيز اداره اوقاف مركزى ايران نگهدارى مى‌شود كه متأسفانه نسخه‌اى است، ناقص و تاكنون نسخه‌اى كامل از اين كتاب كه شامل تمام معجزات ائمه معصومين(ع) باشد، به دست نيامده است.<br /> <br /> نسخه حاضر در برنامه در قطع وزيرى با جلد گالينگور در هشت جلد(ج اول 559 صفحه، ج دوم 492 صفحه، ج سوم 561 صفحه، ج چهارم 443 صفحه، ج پنجم 473 صفحه، ج ششم 463 صفحه، ج هفتم 681 صفحه و ج هشتم 399صفحه) براى بار در سال توسط مؤسسه المعارف الاسلامىه، منتشر شده است.<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> 1- علامه مهرى، سيدمصطفى؛ گلشن ابرار، جلد اول، ص 242-248.<br /> <br /> 2- مقدمه ناشر.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:سرگذشت‌نامه‌ها]]<br /> [[رده:سرگذشت‌‌نامه‌های فردی]]<br /> [[رده:ائمه اثنی عشر (دوازده امام)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9_%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AC%D8%B2_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A6%D9%85%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%AB%D9%86%DB%8C_%D8%B9%D8%B4%D8%B1_%D9%88_%D8%AF%D9%84%D8%A7%D8%A6%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC%D8%AC_%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B4%D8%B1&diff=737362 2024-06-11T09:33:11Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR02416J1.jpg<br /> | عنوان =مدینة معاجز الأئمة الإثنی عشر و دلائل الحجج علی البشر<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> | پدیدآوران = <br /> [[مولائی نیا همدانی، عزت‌الله]] (مصحح)<br /> <br /> [[سرشار، عبادالله]] (مصحح)<br /> <br /> [[مؤسسة المعارف الإسلامیة]] (مصحح)<br /> <br /> [[بحرانی، سید هاشم بن سلیمان]] (نویسنده)<br /> <br /> [[کریم، فارس حسون]] (مصحح)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏36‎‏/‎‏5‎‏ ‎‏/‎‏ب‎‏3‎‏م‎‏4<br /> | موضوع =<br /> ائمه اثناعشر - معجزات<br /> <br /> احادیث شیعه - قرن 11ق.<br /> | ناشر = <br /> مؤسسة المعارف الإسلامیة<br /> | مکان نشر =قم - ایران<br /> | سال نشر = 1413 ق <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE02416AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =8<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =02416<br /> | کتابخوان همراه نور =02416<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''مدينة معاجز الإئمة الاثنی‌عشر و دلائل الحجج على البشر'''، تألیف [[بحرانی، سید هاشم بن سلیمان|سيد هاشم بحرانى]]، كتابى است درباره معجزات ائمه دوازده گانه شيعه كه به زبان عربى نگارش يافته است.<br /> <br /> <br /> ==ساختار==<br /> كتاب حاضر داراى دوازده باب، در هشت جلد، به عدد امامان دوازده گانه شيعه(ع)، است كه ذيل هر باب مؤلف به نقل معجزات يكى از ائمه(ع) پرداخته است.<br /> <br /> == گزارش محتوا ==<br /> مؤلف در هر باب، جداگانه به بيان معجزات امامان معصوم(ع) پرداخته و درباره معجزات ايشان حدود دو هزار و شصت و شش معجزه را ذكر مى‌كند و در ذيل برخى معجزات به نقل روايات متعددى از منابع و مصادر معتبر مورد قبول فريقين مى‌پردازد.<br /> <br /> علامه بحرانى در آغاز كتاب به حدود صد اثر كه درباره موضوع امامت تا زمان وى نگارش يافته اشاره مى‌كند.<br /> <br /> از ويژگى‌هاى كتاب اين است كه در اثبات معجزات ائمه معصومين(ع) به رواياتى استناد مى‌كند كه مورد پذيرش اهل سنت و شیعیان است و برخى از روات احاديث وى از جمله روات صحاح سته اهل سنت هستند.<br /> <br /> ولى با وجود اين به جهت تكرار روايات در برخى موارد به نقص و كاستى دچار است، مثلاًدر بيان معجزات على(ع)، به نقل روايتى مى‌پردازد كه همان روايت را بعينه به هنگام ياد كرد معجزات امام حسن(ع) و امام حسين(ع) نيز ذكر مى‌كند و ثانيا در برخى موارد به نقل رواياتى مى‌پردازد كه با عصمت ائمه(ع) ناسازگار است.<br /> <br /> == نسخه شناسى ==<br /> <br /> <br /> علامه بحرانى در سوم جمادى الاولى سال 1090ق، از نگارش اين اثر فراغت يافته است. استنساخ اين اثر در سال 1290ق به قلم على بن عباس قزوينى صورت گرفته و نخستين بار قبل از سال 1300ق و بار دوم در سال 1300ق به چاپ رسيده است.<br /> <br /> نسخه خطى اين كتاب در كتابخانه آل عصفور بوشهر و نيز اداره اوقاف مركزى ايران نگهدارى مى‌شود كه متأسفانه نسخه‌اى است، ناقص و تاكنون نسخه‌اى كامل از اين كتاب كه شامل تمام معجزات ائمه معصومين(ع) باشد، به دست نيامده است.<br /> <br /> نسخه حاضر در برنامه در قطع وزيرى با جلد گالينگور در هشت جلد(ج اول 559 صفحه، ج دوم 492 صفحه، ج سوم 561 صفحه، ج چهارم 443 صفحه، ج پنجم 473 صفحه، ج ششم 463 صفحه، ج هفتم 681 صفحه و ج هشتم 399صفحه) براى بار در سال توسط مؤسسه المعارف الاسلامىه، منتشر شده است.<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> 1- علامه مهرى، سيدمصطفى؛ گلشن ابرار، جلد اول، ص 242-248.<br /> <br /> 2- مقدمه ناشر.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:سرگذشت‌نامه‌ها]]<br /> [[رده:سرگذشت‌‌نامه‌های فردی]]<br /> [[رده:ائمه اثنی عشر (دوازده امام)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF&diff=737327 2024-06-11T06:32:30Z

<p>Mrmoosavi: Mrmoosavi صفحهٔ علم‌الهدی، جواد را بدون برجای‌گذاشتن تغییرمسیر به علم‌الهدی، سید عبدالجواد منتقل کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = علم‌الهدی، سید عبدالجواد<br /> | تصویر = NUR10355.jpg<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> | نام کامل = سید عبدالجواد علم‌الهدی خراسانی<br /> | نام‌های دیگر =<br /> | لقب =<br /> | تخلص =<br /> | نسب =<br /> | نام پدر = آیت‌الله سید علی علم‌الهدی<br /> | ولادت = ۱۳۰۹ش برابر با ۱۳۴۹ق<br /> | محل تولد = مشهد مقدس<br /> | کشور تولد =<br /> | محل زندگی =<br /> | رحلت = 30 مرداد 1399ش<br /> | شهادت =<br /> | مدفن = دارالزهد حرم مطهر رضوی<br /> | طول عمر =<br /> | نام همسر =<br /> | فرزندان =<br /> | خویشاوندان =<br /> | دین =<br /> | مذهب =<br /> | پیشه =<br /> | منصب =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[بروجردی، سید حسین|آیت‌الله بروجردی]] | [[حائری، مرتضی|آیت‌الله مرتضی حائری]] | [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی(ره)]]}} <br /> | مشایخ =<br /> | معاصرین =<br /> | شاگردان =<br /> | اجازه اجتهاد از =<br /> | درجه علمی =<br /> | دانشگاه =<br /> | حوزه =<br /> | علایق پژوهشی =<br /> | سبک نوشتاری =<br /> | آثار = تحكيم المباني في أصول الفقه<br /> | وبگاه =<br /> | امضا =<br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE10355AUTHORCODE<br /> }}<br /> '''سید عبدالجواد علم‌الهدی''' (1309-‌1399ش)، مؤسس و استاد عالی حوزه علمیه الإمام القائم(عج)، از شاگردان [[بروجردی، سید حسین|آیت‌الله بروجردی]] و [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی(ره)]]، از مبارزین دوران انقلاب و برادر بزرگ‌تر [[آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی]].<br /> <br /> ==ولادت==<br /> سید عبدالجواد فرزند [[آیت‌الله سید علی علم‌الهدی]]، در سال ۱۳۰۹ش برابر با ۱۳۴۹ق در مشهد مقدس متولد شد.<br /> <br /> ==تحصیلات==<br /> تحصیلات حوزوی را از سن ۱۱سالگی در مشهد شروع نمود.<br /> <br /> اولین استاد ایشان پدرش بود. از دیگر اساتید ایشان می‌توان [[آیت‌الله میرزا مهدی اصفهانی]]، [[آیت‌الله سید احمد یزدی]] و [[ادیب خراسانی]] را نام برد.<br /> <br /> در سال 1323ش به‌همراه برادرش سید محمد به قم هجرت نمود و پای درس [[حائری، مرتضی|آیت‌الله مرتضی حائری]] و [[آیت‌الله سلطانی]] حاضر شد.<br /> <br /> از سال ۱۳۳۰ش به مدت ده سال از درس خارج فقه [[بروجردی، سید حسین|آیت‌الله بروجردی]] بهره‌مند گردید و به مدت سیزده سال از محضر درس [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی(ره)]] در فقه و اصول و اخلاق استفاده نمود.<br /> <br /> ایشان در دوران تحصیل، در کنار درس و بحث، به تدریس دروس حوزوی نیز اشتغال داشت و از این رهگذر شاگردان بسیاری تربیت کرد.<br /> <br /> ==فعالیت‌ها==<br /> وی به نمایندگی از [[گلپایگانی، سید محمدرضا|حضرت آیت‌الله گلپایگانی]] برای تبلیغ به کشورهای بسیاری، از جمله انگلیس، سوریه، لبنان، فلسطین، عمان و مصر سفر کرد و منشأ خدمات بسیاری شد&lt;ref&gt;ر.ک: مؤسسه فرهنگی - تحقیقاتی امام موسی صدر&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در زمان‌های تعطیلی کلاس‌ها و ماه‌های تبلیغی رمضان و محرم و صفر ایشان به سمنان، بیرجند، خراسان و تهران برای تبلیغ می‌رفتند&lt;ref&gt;ر.ک: پایگاه آپارات&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از دیگر خدمات فرهنگی و اجتماعی ایشان، تأسیس حوزه علمیه الإمام القائم و نیز مؤسسه خیریه و دارالایتام فاطمة الزهراء را می‌توان نام برد.<br /> ==وفات==<br /> وی سرانجام در 30 مرداد 1399ش در تهران درگذشت و پس از تشییع و نماز میت در تهران و مشهد، در دارالزهد حرم مطهر رضوی به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;ر.ک: خبرگزاری تابناک&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==آثار==<br /> # صهيون العالمين، به زبان عربی؛<br /> # تحكيم المباني في أصول الفقه؛ <br /> # كتاب الحج؛<br /> # علوم قرآن؛<br /> # ما هي الدنيا؛<br /> # الجبر و الاختيار؛<br /> # رساله عقائد اسلامی در مذهب شیعه؛ <br /> # الاستغفار في الأثر؛<br /> # تقریرات&lt;ref&gt;ر.ک: پایگاه ویکی‌فقه&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # [https://www.aparat.com/v/J1F89 پایگاه آپارات، «مستند سعادتمندان»]<br /> # [http://www.imam-sadr.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%8 مؤسسه فرهنگی - تحقیقاتی امام موسی صدر]<br /> # [https://www.tabnak.ir/fa/news/998401/%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%DA%A9-%D8%B3%D9%BE% خبرگزاری تابناک، «پیکر آیت‌الله علم‌الهدی در مشهد به خاک سپرده شد»]<br /> # [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C پایگاه ویکی‌فقه]<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[تحكيم المباني في أصول الفقه]]<br /> <br /> [[الصهيونية العالمية و الثورة الإسلامية في إيران]]<br /> <br /> [[درس‌هایی از علوم قرآن]]<br /> <br /> [[حج تجلی‌گاه توحید]]<br /> <br /> [[النظر المختار في الجبر و الإختیار علی ضوء الکتاب و السنة]]<br /> <br /> [[ما هي الدنیا]]<br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1402]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ فروردین 1402 توسط حسن باقی زاده]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ فروردین 1402 توسط محسن عزیزی]]<br /> [[رده:شاگردان امام خمینی]]<br /> [[رده:شاگردان آیت‌الله بروجردی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D9%84%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF&diff=737326 2024-06-11T06:31:59Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = علم‌الهدی، سید عبدالجواد<br /> | تصویر = NUR10355.jpg<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> | نام کامل = سید عبدالجواد علم‌الهدی خراسانی<br /> | نام‌های دیگر =<br /> | لقب =<br /> | تخلص =<br /> | نسب =<br /> | نام پدر = آیت‌الله سید علی علم‌الهدی<br /> | ولادت = ۱۳۰۹ش برابر با ۱۳۴۹ق<br /> | محل تولد = مشهد مقدس<br /> | کشور تولد =<br /> | محل زندگی =<br /> | رحلت = 30 مرداد 1399ش<br /> | شهادت =<br /> | مدفن = دارالزهد حرم مطهر رضوی<br /> | طول عمر =<br /> | نام همسر =<br /> | فرزندان =<br /> | خویشاوندان =<br /> | دین =<br /> | مذهب =<br /> | پیشه =<br /> | منصب =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> | اساتید = {{فهرست جعبه عمودی | [[بروجردی، سید حسین|آیت‌الله بروجردی]] | [[حائری، مرتضی|آیت‌الله مرتضی حائری]] | [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی(ره)]]}} <br /> | مشایخ =<br /> | معاصرین =<br /> | شاگردان =<br /> | اجازه اجتهاد از =<br /> | درجه علمی =<br /> | دانشگاه =<br /> | حوزه =<br /> | علایق پژوهشی =<br /> | سبک نوشتاری =<br /> | آثار = تحكيم المباني في أصول الفقه<br /> | وبگاه =<br /> | امضا =<br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE10355AUTHORCODE<br /> }}<br /> '''سید عبدالجواد علم‌الهدی''' (1309-‌1399ش)، مؤسس و استاد عالی حوزه علمیه الإمام القائم(عج)، از شاگردان [[بروجردی، سید حسین|آیت‌الله بروجردی]] و [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی(ره)]]، از مبارزین دوران انقلاب و برادر بزرگ‌تر [[آیت‌الله سید احمد علم‌الهدی]].<br /> <br /> ==ولادت==<br /> سید عبدالجواد فرزند [[آیت‌الله سید علی علم‌الهدی]]، در سال ۱۳۰۹ش برابر با ۱۳۴۹ق در مشهد مقدس متولد شد.<br /> <br /> ==تحصیلات==<br /> تحصیلات حوزوی را از سن ۱۱سالگی در مشهد شروع نمود.<br /> <br /> اولین استاد ایشان پدرش بود. از دیگر اساتید ایشان می‌توان [[آیت‌الله میرزا مهدی اصفهانی]]، [[آیت‌الله سید احمد یزدی]] و [[ادیب خراسانی]] را نام برد.<br /> <br /> در سال 1323ش به‌همراه برادرش سید محمد به قم هجرت نمود و پای درس [[حائری، مرتضی|آیت‌الله مرتضی حائری]] و [[آیت‌الله سلطانی]] حاضر شد.<br /> <br /> از سال ۱۳۳۰ش به مدت ده سال از درس خارج فقه [[بروجردی، سید حسین|آیت‌الله بروجردی]] بهره‌مند گردید و به مدت سیزده سال از محضر درس [[موسوی خمینی، سید روح‌الله|امام خمینی(ره)]] در فقه و اصول و اخلاق استفاده نمود.<br /> <br /> ایشان در دوران تحصیل، در کنار درس و بحث، به تدریس دروس حوزوی نیز اشتغال داشت و از این رهگذر شاگردان بسیاری تربیت کرد.<br /> <br /> ==فعالیت‌ها==<br /> وی به نمایندگی از [[گلپایگانی، سید محمدرضا|حضرت آیت‌الله گلپایگانی]] برای تبلیغ به کشورهای بسیاری، از جمله انگلیس، سوریه، لبنان، فلسطین، عمان و مصر سفر کرد و منشأ خدمات بسیاری شد&lt;ref&gt;ر.ک: مؤسسه فرهنگی - تحقیقاتی امام موسی صدر&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> در زمان‌های تعطیلی کلاس‌ها و ماه‌های تبلیغی رمضان و محرم و صفر ایشان به سمنان، بیرجند، خراسان و تهران برای تبلیغ می‌رفتند&lt;ref&gt;ر.ک: پایگاه آپارات&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> از دیگر خدمات فرهنگی و اجتماعی ایشان، تأسیس حوزه علمیه الإمام القائم و نیز مؤسسه خیریه و دارالایتام فاطمة الزهراء را می‌توان نام برد.<br /> ==وفات==<br /> وی سرانجام در 30 مرداد 1399ش در تهران درگذشت و پس از تشییع و نماز میت در تهران و مشهد، در دارالزهد حرم مطهر رضوی به خاک سپرده شد&lt;ref&gt;ر.ک: خبرگزاری تابناک&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==آثار==<br /> # صهيون العالمين، به زبان عربی؛<br /> # تحكيم المباني في أصول الفقه؛ <br /> # كتاب الحج؛<br /> # علوم قرآن؛<br /> # ما هي الدنيا؛<br /> # الجبر و الاختيار؛<br /> # رساله عقائد اسلامی در مذهب شیعه؛ <br /> # الاستغفار في الأثر؛<br /> # تقریرات&lt;ref&gt;ر.ک: پایگاه ویکی‌فقه&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # [https://www.aparat.com/v/J1F89 پایگاه آپارات، «مستند سعادتمندان»]<br /> # [http://www.imam-sadr.com/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B4%D9%81%D8%A7%D9%87%DB%8C/%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D9%8 مؤسسه فرهنگی - تحقیقاتی امام موسی صدر]<br /> # [https://www.tabnak.ir/fa/news/998401/%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%AF-%D8%A8%D9%87-%D8%AE%D8%A7%DA%A9-%D8%B3%D9%BE% خبرگزاری تابناک، «پیکر آیت‌الله علم‌الهدی در مشهد به خاک سپرده شد»]<br /> # [https://fa.wikifeqh.ir/%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D9%87%D8%AF%DB%8C پایگاه ویکی‌فقه]<br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[تحكيم المباني في أصول الفقه]]<br /> <br /> [[الصهيونية العالمية و الثورة الإسلامية في إيران]]<br /> <br /> [[درس‌هایی از علوم قرآن]]<br /> <br /> [[حج تجلی‌گاه توحید]]<br /> <br /> [[النظر المختار في الجبر و الإختیار علی ضوء الکتاب و السنة]]<br /> <br /> [[ما هي الدنیا]]<br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 اردیبهشت 1402]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ فروردین 1402 توسط حسن باقی زاده]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ فروردین 1402 توسط محسن عزیزی]]<br /> [[رده:شاگردان امام خمینی]]<br /> [[رده:شاگردان آیت‌الله بروجردی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%D8%8C_%DB%8C%D9%88%D8%B3%D9%81_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF&diff=737297 2024-06-10T20:03:59Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات زندگی‌نامه<br /> | عنوان = عبدالله، یوسف محمد<br /> | تصویر = NUR09462.jpg<br /> | اندازه تصویر =<br /> | توضیح تصویر =<br /> | نام کامل = یوسف محمد عبدالله<br /> | نام‌های دیگر =<br /> | لقب =<br /> | تخلص =<br /> | نسب =<br /> | نام پدر =<br /> | ولادت = 19 مه سال 1943م<br /> | محل تولد = عزله بنی شیبه، استان تعز<br /> | کشور تولد = یمن<br /> | محل زندگی =<br /> | رحلت = 4 آوریل 2021م<br /> | شهادت =<br /> | مدفن =<br /> | طول عمر =<br /> | نام همسر =<br /> | فرزندان =<br /> | خویشاوندان =<br /> | دین =<br /> | مذهب =<br /> | پیشه = استاد دانشگاه، مورخ، از مشهورترین باستان یمنی<br /> | منصب =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> | اساتید = [[عباس، احسان|احسان عباس]]<br /> | مشایخ =<br /> | معاصرین =<br /> | شاگردان =<br /> | اجازه اجتهاد از =<br /> | درجه علمی =<br /> | دانشگاه =<br /> | حوزه =<br /> | علایق پژوهشی =<br /> | سبک نوشتاری =<br /> | آثار = [[شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم]]<br /> | وبگاه =<br /> | امضا =<br /> | کد مؤلف = AUTHORCODE09462AUTHORCODE<br /> }}<br /> '''یوسف محمد عبدالله''' (1943-2021م)، استاد دانشگاه، مورخ، از مشهورترین اساتید یمنی<br /> ==ولادت==<br /> در 19 مه سال 1943م در عزله بنی شیبه، استان تعز به دنیا آمد.<br /> <br /> ==تحصیلات==<br /> تحصیلات مقدماتی و متوسطه خود را در شهر عدن به پایان برد. سپس برای پیوستن به دانشگاه آمریکایی بیروت به لبنان رفت و به رتبه لیسانس و در سال 1970م فوق‌لیسانس زبان و ادبیات عرب نائل شد. او رساله فوق‌لیسانس خود را درباره 128 کتیبه از کتیبه‌های صفویه نوشت. از اساتید ایشان [[عباس، احسان|احسان عباس]]، و دکتر [[مورخ]] و باستان‌شناس معروف [[محمود غول]] را می‌توان نام برد. &lt;ref&gt; ر.ک: پایگاه مدی برس &lt;/ref&gt;<br /> <br /> سپس عبدالله یوسف محمد به دانشگاه «ماربورج» آلمان رفت و در سال 1975م مدرک دکتری گرفت و رساله ایشان درباره اعلام نزد [[ابن حائک، حسن بن احمد|همدانی]] در کتاب [[الإكليل من أخبار اليمن و أنساب حمير (صنعاء)|الاکلیل]] نوشته شد و پس از فارغ‌التحصیلی به‌عنوان مربی در همان دانشگاه مشغول به کار شد. &lt;ref&gt; همان&lt;/ref&gt;<br /> <br /> او در سال 1980م موفق به اخذ گواهینامه تحقیقات علمی پسادکتری از بنیاد الکساندر فون هومبولت آلمان شد.<br /> <br /> وی به زبان‌های عربی، انگلیسی و آلمانی مسلط بود و در زبان‌های باستانی، نوشته‌ها و کتیبه‌های شبه‌جزیره عربی تخصص داشت و صدها دانشجو از علم و دانش ایشان استفاده کرده و فارغ‌التحصیل شدند. کتیبه‌های یمنی بسیاری را خواند و ترجمه‌های زیادی از آلمانی و انگلیسی دارد و تحقیقات و مطالعات بسیاری در زمینه‌های عربی و بین‌المللی دارد.<br /> <br /> ==وفات==<br /> در 4 آوریل 2021م بر اثر بیماری کرونا در سن 77 سالگی در صنعا درگذشت. &lt;ref&gt; ر.ک: پایگاه یمن فیوتشر &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; ر.ک: پایگاه المهره بوست &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==آثار==<br /> النقوش الصفوية<br /> <br /> الاعلام عند الهمداني في الاكليل ونضائرها في النقوش اليمنية القديمة<br /> <br /> اوراق في تاريخ اليمن واثاره در سه جلد<br /> <br /> رحلة أثرية إلى اليمن<br /> <br /> تحقيق &quot;الجوهرتان العتيقتان&quot; همدانی<br /> <br /> تحقیق &quot; شمس العلوم&quot; نشوان بن سعید حمیری با مشارکت دکتر حسین عمری و مطهر علی عریانی<br /> <br /> و... &lt;ref&gt; ر.ک: پایگاه مدی برس &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانويس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> # [https://www.mda-press.net/news/28182 د/ يوسف محمد عبدالله... و رحل عالم التاريخ الجليل، پایگاه مدی برس]<br /> # [https://yemenfuture.net/news/1814 اليمن: وفاة عالم الاثار اليمني البارز البروفيسور يوسف محمد عبدالله، اثر مرض الم به مؤخرا، یمن فیوتشر، الأحد، 04 أبريل، 2021]<br /> # [https://almahrahpost.com/news/23951#.Y-kQlnZBxPY وفاة الدكتور يوسف محمد عبدالله أشهر علماء الآثار اليمنيين، پایگاه المهره بوست]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم]]<br /> <br /> [[رحلة أثرية إلى اليمن]]<br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 اسفند 1401]]<br /> [[رده:مقاله نوشته شده در تاریخ اسفند 1401 توسط حسن باقی زاده]]<br /> [[رده:مقاله بازبینی شده در تاریخ اسفند 1401 توسط فریدون سبحانی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%AD%D8%A8%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%B1%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87&diff=737239 2024-06-10T09:33:33Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR01377.jpg|بندانگشتی|محب‌الدین‌ الطبری‌، احمد بن‌ عبدالله]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |محب‌الدین‌ الطبری‌، احمد بن‌ عبدالله<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | طب‍ری‌، اب‍وال‍ع‍ب‍اس‌ اح‍م‍د<br /> <br /> طب‍ری‌، م‍ح‍ب‌ال‍دی‍ن‌ اح‍م‍د<br /> <br /> طب‍ری‌، م‍ح‍ب‌ال‍دی‍ن‌ اب‍وال‍ع‍ب‍اس‌ اح‍م‍د<br /> <br /> م‍ح‍ب‌ ال‍طب‍ری‌، اح‍م‍د ب‍ن‌ ع‍ب‍دال‍ل‍ه‌<br /> <br /> طبری، احمد بن عبدالله<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |عبدالله<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |615 ق<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |مکه<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; |694 ق<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |ابوالحسن بن مقیّر، ابن جمیزى، شعیب زعفرانى<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[ذخائر العقبی في مناقب ذوي القربی|ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی]] <br /> <br /> [[الرياض النضرة في مناقب العشرة|الریاض النضرة فی مناقب العشرة]] <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE01377AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''أبوالعباس أحمد بن عبدالله بن محمد طبری''' (615-694ق)، مشهور به محبّ‌الدین، حافظ، فقیه شافعی <br /> <br /> == ولادت ==<br /> به سال 615 در شهر مکه تولد یافت. <br /> <br /> ==اساتید==<br /> وى از [[ابوالحسن بن مقيّر|ابوالحسن بن مقیّر]]، [[ابن جميزى|ابن جمیزى]]، [[شعيب زعفرانى|شعیب زعفرانى]] و عده‌اى دیگر روایت کرده است. <br /> <br /> ==شاگردان==<br /> و از او کسانى چون [[دمياطى|دمیاطى]]، [[ابن عطار]]، [[ابن خباز]] و برزالى روایت کرده‌اند. <br /> <br /> عصر زندگانى وى همزمان با پایان دولت ایوبیان و بر پایى دولت ممالیک در سال 648 است. خاندان محب طبرى که نسبشان به «حسین بن على بن ابى‌طالب» مى‌رسید، در مکه از موقعیت ویژه‌اى برخوردار بودند. <br /> <br /> محبّ طبرى خود در مکه زیست و به عنوان شیخ حرم و محدث حجاز مطرح گشت. وى مذهب شافعى داشت و شیخ شافعیان در حجاز و معتقد به عقاید اهل سنت و جماعت بود و در علم فقه و حدیث سر آمد دیگران بود.<br /> <br /> والى یمن براى بیان احکام و نقل حدیث او را از مکه فرا خواند و بدین جهت مدتى را در یمن سکونت کرد. محب‌الدین شعر نیز مى گفت و اشعار زیادى از خود بر جاى گذاشته است.<br /> <br /> ==وفات==<br /> طبرى به در آخر جمادی الآخر سال 694 در مکه درگذشت.<br /> <br /> ==آثار==<br /> براى وى ده‌ها کتاب برشمرده‌اند که در موضوعات متنوع تفسیر، فقه، حدیث، سیره، تاریخ و فضائل نوشته است. برخى از این آثار عبارتند از: <br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> <br /> # الکافى فى غریب القرآن<br /> # تفسیر جامع<br /> # القبس الاسنى<br /> # ذخائر العُقبى فى مناقب ذَوى القُربى<br /> # السمط الثمین فى مناقب امهات المؤمنین<br /> # خلاصة السِیَر فى احوال سید البشر<br /> # الریاض النضرة فى مناقب العشره<br /> # غایة الإحکام لأحادیث الأحکام<br /> # تقریب المرام فى غریب القاسم ابن سلام<br /> # شرح التنبیه للشیرازى<br /> # الاحکام الکبرى، الدرلمنثور للملک المنصور<br /> # غایة بغیة الناسک من احکام المناسک<br /> # استقصاء البیان فى احکام الشادروان<br /> # الغناء و تحریمه و کتابى بزرگ در احکام که به شش جلد مى‌رسد.<br /> {{پایان}}<br /> <br /> == منابع مقاله ==<br /> # شرح حال وى را بنگرید در: طبقات الشافعیه الکبرى، 18/8؛ تاریخ الاسلام ذهبى، 211/52؛ شذرات الذهب، 774/7؛<br /> # [https://tarajm.com/people/28103 پایگاه تراجم]<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[ذخائر العقبی في مناقب ذوي القربی]] <br /> <br /> [[الرياض النضرة في مناقب العشرة]] <br /> <br /> [[ذخائر العقبى في مناقب ذوي‌القربى (ویرایش جدید)]] <br /> <br /> [[مناقب أميرالمؤمنين علي بن ابيطالب علي علیه‌السلام (من الرياض النضرة)]] <br /> <br /> [[ذخائر العقبي في مناقب ذوي القربي]] <br /> <br /> [[مختصر ذخائر العقبی في مناقب ذوي القربی]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:مرداد(1400)]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA_%D9%88_%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=737002 2024-06-09T05:35:15Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div><br /> {{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR24558J1.jpg<br /> | عنوان = در خدمت و خیانت روشنفکران<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[آل احمد، جلال]] (مؤلف) <br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = فردوس<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1372<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE24558AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' در خدمت و خیانت روشنفکران '''، از جمله آثار سید جلال آل احمد (1302-1348ش)، که پس از تبیین مفهوم روشنفکری، به مقایسه روشنفکری در ا یران و غرب پرداخته است. جلال آل احمد در این کتاب با انتقاد از روشنفکر ایرانی او را مصرف‌کنننده غرب دانسته است. ضمیمه این کتاب، «تراش رساله روشنفکران» مصطفی زمانی‌نیا در نقد و تصحیح کتاب جلال است. <br /> <br /> کتاب مشتکل از هفت فصل، درآمد و حرف آخر دفتر است. <br /> <br /> آل احمد می‌گوید هر حرفه‌ای را که بنگری، دارای مدارجی است. سؤال او این است که روشنفکری در چه مدرجی قرار می‌گیرد؟ با این تعبیر روشنفکر، چه باید کرد؟ و بدتر از آن با خود او؟ آل‌احمد می‌نویسد این اسم و مسمّا، از صدر مشروطیت تاکنون بیخ ریش زبان فارسی و ناچار به سرنوشت فارسی‌زبانان بسته است. وی در «درآمد»، انگیزه خود را از نگارش کتاب چنین می‌نویسد: «به انگیزه خونی که در 15 خرداد 1342 ریخته شد و روشنفکران، در مقابلش دستهای خود را به بی‌اعتنایی شستند». <br /> <br /> فصل اول دراین باره است که «روشنفکر چیست؟کیست؟». نگارنده بر آن است که فرزندان اشرافی که از فرنگ برگشته بودند، در جریان مشروطه اولین بار کلمه «منورالفکر» را به غلط به عنوان ترجمه «انتلکتوئل» وارد زبان فارسی کردند. در ادامه، وی حدوحصر روشنفکری را بررسی می‌کند. او در مورد مفهوم روشنفکری می‌گوید: روشنفکری، حوزه‌ای یا دوره‌ای است که در آن، ظل‌الله بودن و اعتقاد به سرنوشت داشتن معنایی ندارد و روشنفکر خود را به علم و تجربه مجهز می‌کند. وی در ادامه می‌نویسد که دو گروه‌اند که نمی‌توانند وارد دایره روشنفکری شوند: اول کسانی که در بند تن و شکم هستند، و دوم کسانی که دربند تعصب مذهبی یا سیاسی‌اند. <br /> <br /> آل‌احمد در تعریفی دیگر از روشنفکری می‌گوید: روشنفکر کسی است که فارغ از تعبد و تعصب و دور از فرمانبری است و اغلب کار فکری می‌کند، نه کار بدنی. وی تذکر می‌دهد لازمه روشنفکری آن نیست که در یک اجتماع، مخالف بی‌شرط و همه‌جانبه با مؤسسات سنتی آن اجتماع داشته باشد. آل‌احمد در جستجوی «روشنفکری خودی»، توضیح می‌دهد که روشنفکر محصول غرب است، به منظور توجیه استعمارگری غرب؛و اگر امروز پل سارتر یا برتراند راسل به ا ین امر اعتراض دارند، این بیداری از خواب دویست ساله است. وی نتیجه می‌گیرد روشنفکر ایرانی وقتی در راه صحیح گام می‌زند، که در ولایت تابع خویش، و هم‌کلام سارتر و راسل باشد. یعنی آنکه غرب و تمدن غربی را در حوزه ضد استعماری بپذیرد، نه در حوزه استعماری. <br /> <br /> آل‌احمد، سپس به ارزیابی طبقات اجتماعی ایران به نقل از جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران و سوسیالیست‌های ایرانی می‌پردازد. وی روشنفکران را به دو گروه تقسیم می‌کند. گروه اکثریتی که توجیه‌گر اعمال حکومت‌اند و گروه مدعی، که در تلاش برای یافتن مفرّی از بن‌بست استعماری هستند. <br /> <br /> آل‌احمد، در ادامه ضمیمه‌ای را به نام «پیدایش روشنفکران» آورده و از دو نهضت روشنفکری در ایران نام می‌برد: <br /> #نهضت عرفا، از سنایی تا مولوی که از طریق ادبیات بر اندیشه ایرانی اثر گذارده‌اند؛<br /> #نهضت باطنیان اسماعیلی، که در اثر بی‌توجهی حکومت به صدای اعتراض آنها، به آنارشیستم تبدیل شد. <br /> <br /> در فصل چهارم، آل‌احمد از نظامیان و روحانیون به عنوان روشنفکران سنتی یاد می‌کند. به گفته او، آنها اگرچه حافظان وضع موجودند، اما به دلیل انجام دادن کار فکری، روشنفکر خطاب می‌شوند. وی به تفاوت میان آنها معتقد است، چراکه نظامی نان دنیا، و روحانی نان آخرت را می‌خورد. آل‌احمد همچنین از نقش مؤثر روحانیون در جریانهای تحریم تنباکو، مشروطه و نهضت ملی سخن می‌گوید. وی چند نکته را در مورد روحانیون خاطر نشان می‌سازد، که آنها در حوزه تعبد عمل می‌کنند، مدافع سنت هستند و کار تربیتی انجام می‌دهند. <br /> <br /> آل‌احمد در ادامه، به پشتوانه‌های روشنفکری می‌پردازد: رفتار ضد مذهبی روشنفکران عصر روشنایی، قیام لوتر، موضع‌‌گیری روشنفکران عصر روشنایی در برابر مسیحیت، بی‌برنامگی اقتصادی کلیسا برای مردم، توجیه‌گری روشنفکر برای اقدامات استعماری استعمارگران.<br /> <br /> نویسنده می‌نویسد روشنفکر غربی، با توجه به این پشتوانه‌هاست که به معارضه با روحانیت می‌پزدازد، اما روشنفکر ایرانی به چه پشتوانه‌ای در معارضه با روحانیت قرار گرفته است. مؤلف در ارزیابی حرکت‌های روحانیت و روشنفکران، نتیجه می‌گیرد که اینان هرگاه با هم بوده‌اند به موفقیت رسیده‌اند، و هرگاه از یکدیگر فاصله گرفته‌اند، شکست نصیب آنان شده ا ست. آل‌احمد در ادامه سه مطلب را به این بخش از کتاب خود ضمیمه می‌کند: <br /> #«ای جلال‌الدوله» از آقاخان کرمانی.<br /> #سخنرانی حضرت امام(ره) به کاپیتولاسیون. <br /> #«سیاست آمریکا در ایران از جنگ جهانی دوم به این سو» از کایلر بانگ. <br /> <br /> «گفتگو با یک روشنفکر مأیوس» دیگر قسمت فصل چهارم است. <br /> <br /> فصل پنجم، «روشنفکر ایرانی کجاست» نام دارد. وی با بررسی جایگاه روشنفکر در نظامهای موجود، اضافه می‌‌کند که روشنفکر غربی، بخواهد یا نخواهد بر محمل استعمار است. وی معتقد است که روشنفکران ایرانی مجبورند در محیطی که به تقلید از دموکراسی‌های توده‌ای ساخته می‌شود، به خدمت حکومت درآیند. <br /> <br /> آل‌احمد، در فصل ششم از تجربیات خود، با روشنفکران معاصر سخن می‌گوید. وی جریان خلیل مکی و انشعاب او را از حزب توده، به تفصیل مورد بررسی قرار می‌دهد.<br /> <br /> فصل هفتم، «روشنفکر و امروزه روز» نام گرفته است. آل‌احمد با اشاره به اختلاف میان دو قشر روشنفکری و روحانیت، به توفیق حکومت در دامن‌زدن به آن می‌پردازد. <br /> <br /> وی مشخصات روشنفکر امروزی را چنین بیان می‌کند: <br /> #وارث آموزه‌های صدر مشروطه است؛<br /> #بریده از مردم است؛<br /> #عمله دستگاه سانسور حکومتی است؛ <br /> #بی‌ریشه است؛<br /> #مترصد موقعیت است؛<br /> #بی‌خاصیت نسبت به حال اجتماع است؛<br /> #خصوصیات خود را که ترس و ناتوانی است، به حکومت تزریق می‌کند.<br /> <br /> «حرف آخر دفتر» جلال آن است که روشنفکر ایرانی باید خود را با نیازها و فرهنگ بومی ایرانی وفق دهد، نه آنکه مصرف‌کننده غرب باشد. <br /> <br /> در برخی طبع‌های کتاب، «تراش رساله روشنفکران» به قلم مصطفی زمانی‌نیا در نقد و تصحیح کتاب آمده است.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص227-230&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA_%D9%88_%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=736911 2024-06-08T19:03:46Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div><br /> {{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = در خدمت و خیانت روشنفکران<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[آل احمد، جلال]] (مؤلف) <br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = فردوس<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1372<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' در خدمت و خیانت روشنفکران '''، از جمله آثار سید جلال آل احمد (1302-1348ش)، که پس از تبیین مفهوم روشنفکری، به مقایسه روشنفکری در ا یران و غرب پرداخته است. جلال آل احمد در این کتاب با انتقاد از روشنفکر ایرانی او را مصرف‌کنننده غرب دانسته است. ضمیمه این کتاب، «تراش رساله روشنفکران» مصطفی زمانی‌نیا در نقد و تصحیح کتاب جلال است. <br /> <br /> کتاب مشتکل از هفت فصل، درآمد و حرف آخر دفتر است. <br /> <br /> آل احمد می‌گوید هر حرفه‌ای را که بنگری، دارای مدارجی است. سؤال او این است که روشنفکری در چه مدرجی قرار می‌گیرد؟ با این تعبیر روشنفکر، چه باید کرد؟ و بدتر از آن با خود او؟ آل‌احمد می‌نویسد این اسم و مسمّا، از صدر مشروطیت تاکنون بیخ ریش زبان فارسی و ناچار به سرنوشت فارسی‌زبانان بسته است. وی در «درآمد»، انگیزه خود را از نگارش کتاب چنین می‌نویسد: «به انگیزه خونی که در 15 خرداد 1342 ریخته شد و روشنفکران، در مقابلش دستهای خود را به بی‌اعتنایی شستند». <br /> <br /> فصل اول دراین باره است که «روشنفکر چیست؟کیست؟». نگارنده بر آن است که فرزندان اشرافی که از فرنگ برگشته بودند، در جریان مشروطه اولین بار کلمه «منورالفکر» را به غلط به عنوان ترجمه «انتلکتوئل» وارد زبان فارسی کردند. در ادامه، وی حدوحصر روشنفکری را بررسی می‌کند. او در مورد مفهوم روشنفکری می‌گوید: روشنفکری، حوزه‌ای یا دوره‌ای است که در آن، ظل‌الله بودن و اعتقاد به سرنوشت داشتن معنایی ندارد و روشنفکر خود را به علم و تجربه مجهز می‌کند. وی در ادامه می‌نویسد که دو گروه‌اند که نمی‌توانند وارد دایره روشنفکری شوند: اول کسانی که در بند تن و شکم هستند، و دوم کسانی که دربند تعصب مذهبی یا سیاسی‌اند. <br /> <br /> آل‌احمد در تعریفی دیگر از روشنفکری می‌گوید: روشنفکر کسی است که فارغ از تعبد و تعصب و دور از فرمانبری است و اغلب کار فکری می‌کند، نه کار بدنی. وی تذکر می‌دهد لازمه روشنفکری آن نیست که در یک اجتماع، مخالف بی‌شرط و همه‌جانبه با مؤسسات سنتی آن اجتماع داشته باشد. آل‌احمد در جستجوی «روشنفکری خودی»، توضیح می‌دهد که روشنفکر محصول غرب است، به منظور توجیه استعمارگری غرب؛و اگر امروز پل سارتر یا برتراند راسل به ا ین امر اعتراض دارند، این بیداری از خواب دویست ساله است. وی نتیجه می‌گیرد روشنفکر ایرانی وقتی در راه صحیح گام می‌زند، که در ولایت تابع خویش، و هم‌کلام سارتر و راسل باشد. یعنی آنکه غرب و تمدن غربی را در حوزه ضد استعماری بپذیرد، نه در حوزه استعماری. <br /> <br /> آل‌احمد، سپس به ارزیابی طبقات اجتماعی ایران به نقل از جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران و سوسیالیست‌های ایرانی می‌پردازد. وی روشنفکران را به دو گروه تقسیم می‌کند. گروه اکثریتی که توجیه‌گر اعمال حکومت‌اند و گروه مدعی، که در تلاش برای یافتن مفرّی از بن‌بست استعماری هستند. <br /> <br /> آل‌احمد، در ادامه ضمیمه‌ای را به نام «پیدایش روشنفکران» آورده و از دو نهضت روشنفکری در ایران نام می‌برد: <br /> #نهضت عرفا، از سنایی تا مولوی که از طریق ادبیات بر اندیشه ایرانی اثر گذارده‌اند؛<br /> #نهضت باطنیان اسماعیلی، که در اثر بی‌توجهی حکومت به صدای اعتراض آنها، به آنارشیستم تبدیل شد. <br /> <br /> در فصل چهارم، آل‌احمد از نظامیان و روحانیون به عنوان روشنفکران سنتی یاد می‌کند. به گفته او، آنها اگرچه حافظان وضع موجودند، اما به دلیل انجام دادن کار فکری، روشنفکر خطاب می‌شوند. وی به تفاوت میان آنها معتقد است، چراکه نظامی نان دنیا، و روحانی نان آخرت را می‌خورد. آل‌احمد همچنین از نقش مؤثر روحانیون در جریانهای تحریم تنباکو، مشروطه و نهضت ملی سخن می‌گوید. وی چند نکته را در مورد روحانیون خاطر نشان می‌سازد، که آنها در حوزه تعبد عمل می‌کنند، مدافع سنت هستند و کار تربیتی انجام می‌دهند. <br /> <br /> آل‌احمد در ادامه، به پشتوانه‌های روشنفکری می‌پردازد: رفتار ضد مذهبی روشنفکران عصر روشنایی، قیام لوتر، موضع‌‌گیری روشنفکران عصر روشنایی در برابر مسیحیت، بی‌برنامگی اقتصادی کلیسا برای مردم، توجیه‌گری روشنفکر برای اقدامات استعماری استعمارگران.<br /> <br /> نویسنده می‌نویسد روشنفکر غربی، با توجه به این پشتوانه‌هاست که به معارضه با روحانیت می‌پزدازد، اما روشنفکر ایرانی به چه پشتوانه‌ای در معارضه با روحانیت قرار گرفته است. مؤلف در ارزیابی حرکت‌های روحانیت و روشنفکران، نتیجه می‌گیرد که اینان هرگاه با هم بوده‌اند به موفقیت رسیده‌اند، و هرگاه از یکدیگر فاصله گرفته‌اند، شکست نصیب آنان شده ا ست. آل‌احمد در ادامه سه مطلب را به این بخش از کتاب خود ضمیمه می‌کند: <br /> #«ای جلال‌الدوله» از آقاخان کرمانی.<br /> #سخنرانی حضرت امام(ره) به کاپیتولاسیون. <br /> #«سیاست آمریکا در ایران از جنگ جهانی دوم به این سو» از کایلر بانگ. <br /> <br /> «گفتگو با یک روشنفکر مأیوس» دیگر قسمت فصل چهارم است. <br /> <br /> فصل پنجم، «روشنفکر ایرانی کجاست» نام دارد. وی با بررسی جایگاه روشنفکر در نظامهای موجود، اضافه می‌‌کند که روشنفکر غربی، بخواهد یا نخواهد بر محمل استعمار است. وی معتقد است که روشنفکران ایرانی مجبورند در محیطی که به تقلید از دموکراسی‌های توده‌ای ساخته می‌شود، به خدمت حکومت درآیند. <br /> <br /> آل‌احمد، در فصل ششم از تجربیات خود، با روشنفکران معاصر سخن می‌گوید. وی جریان خلیل مکی و انشعاب او را از حزب توده، به تفصیل مورد بررسی قرار می‌دهد.<br /> <br /> فصل هفتم، «روشنفکر و امروزه روز» نام گرفته است. آل‌احمد با اشاره به اختلاف میان دو قشر روشنفکری و روحانیت، به توفیق حکومت در دامن‌زدن به آن می‌پردازد. <br /> <br /> وی مشخصات روشنفکر امروزی را چنین بیان می‌کند: <br /> #وارث آموزه‌های صدر مشروطه است؛<br /> #بریده از مردم است؛<br /> #عمله دستگاه سانسور حکومتی است؛ <br /> #بی‌ریشه است؛<br /> #مترصد موقعیت است؛<br /> #بی‌خاصیت نسبت به حال اجتماع است؛<br /> #خصوصیات خود را که ترس و ناتوانی است، به حکومت تزریق می‌کند.<br /> <br /> «حرف آخر دفتر» جلال آن است که روشنفکر ایرانی باید خود را با نیازها و فرهنگ بومی ایرانی وفق دهد، نه آنکه مصرف‌کننده غرب باشد. <br /> <br /> قسمت پایانی کتاب، «تراش رساله روشنفکران» است به قلم مصطفی زمانی‌نیا، که نقد و تصحیح کتاب یاد شده از آل احمد است.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص227-230&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1_%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA_%D9%88_%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%AA_%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D9%81%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=736910 2024-06-08T19:00:34Z

<p>Mrmoosavi: صفحه‌ای تازه حاوی « {{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر = NUR00000J1.jpg | عنوان = در خدمت و خیانت روشنفکران | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = آل احمد، جلال (مؤلف) | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر = فردوس | مکان نشر = ایران - تهران | سال نشر = 1372 | کد اتوماسی...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div><br /> {{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = در خدمت و خیانت روشنفکران<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[آل احمد، جلال]] (مؤلف) <br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = فردوس<br /> | مکان نشر = ایران - تهران<br /> | سال نشر = 1372<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' در خدمت و خیانت روشنفکران '''، از جمله آثار سید جلال آل احمد (1302-1348ش) که پس از تبیین مفهوم روشنفکری، به مقایسه روشنفکری در ا یران و غرب پرداخته است. جلال آل احمد در این کتاب با انتقاد از روشنفکر ایرانی او را مصرف‌کنننده غرب دانسته است. ضمیمه این کتاب، «تراش رساله روشنفکران» مصطفی زمانی‌نیا در نقد و تصحیح کتاب جلال است. <br /> <br /> کتاب مشتکل از هفت فصل، درآمد و حرف آخر دفتر است. <br /> <br /> آل احمد می‌گوید هر حرفه‌ای را که بنگری، دارای مدارجی است. سؤال او این است که روشنفکری در چه مدرجی قرار می‌گیرد؟ با این تعبیر روشنفکر، چه باید کرد؟ و بدتر از آن با خود او؟ آل‌احمد می‌نویسد این اسم و مسمّا، از صدر مشروطیت تاکنون بیخ ریش زبان فارسی و ناچار به سرنوشت فارسی‌زبانان بسته است. وی در «درآمد»، انگیزه خود را از نگارش کتاب چنین می‌نویسد: «به انگیزه خونی که در 15 خرداد 1342 ریخته شد و روشنفکران، در مقابلش دستهای خود را به بی‌اعتنایی شستند». <br /> <br /> فصل اول دراین باره است که «روشنفکر چیست؟کیست؟». نگارنده بر آن است که فرزندان اشرافی که از فرنگ برگشته بودند، در جریان مشروطه اولین بار کلمه «منورالفکر» را به غلط به عنوان ترجمه «انتلکتوئل» وارد زبان فارسی کردند. در ادامه، وی حدوحصر روشنفکری را بررسی می‌کند. او در مورد مفهوم روشنفکری می‌گوید: روشنفکری، حوزه‌ای یا دوره‌ای است که در آن، ظل‌الله بودن و اعتقاد به سرنوشت داشتن معنایی ندارد و روشنفکر خود را به علم و تجربه مجهز می‌کند. وی در ادامه می‌نویسد که دو گروه‌اند که نمی‌توانند وارد دایره روشنفکری شوند: اول کسانی که در بند تن و شکم هستند، و دوم کسانی که دربند تعصب مذهبی یا سیاسی‌اند. <br /> <br /> آل‌احمد در تعریفی دیگر از روشنفکری می‌گوید: روشنفکر کسی است که فارغ از تعبد و تعصب و دور از فرمانبری است و اغلب کار فکری می‌کند، نه کار بدنی. وی تذکر می‌دهد لازمه روشنفکری آن نیست که در یک اجتماع، مخالف بی‌شرط و همه‌جانبه با مؤسسات سنتی آن اجتماع داشته باشد. آل‌احمد در جستجوی «روشنفکری خودی»، توضیح می‌دهد که روشنفکر محصول غرب است، به منظور توجیه استعمارگری غرب؛و اگر امروز پل سارتر یا برتراند راسل به ا ین امر اعتراض دارند، این بیداری از خواب دویست ساله است. وی نتیجه می‌گیرد روشنفکر ایرانی وقتی در راه صحیح گام می‌زند، که در ولایت تابع خویش، و هم‌کلام سارتر و راسل باشد. یعنی آنکه غرب و تمدن غربی را در حوزه ضد استعماری بپذیرد، نه در حوزه استعماری. <br /> <br /> آل‌احمد، سپس به ارزیابی طبقات اجتماعی ایران به نقل از جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران و سوسیالیست‌های ایرانی می‌پردازد. وی روشنفکران را به دو گروه تقسیم می‌کند. گروه اکثریتی که توجیه‌گر اعمال حکومت‌اند و گروه مدعی، که در تلاش برای یافتن مفرّی از بن‌بست استعماری هستند. <br /> <br /> آل‌احمد، در ادامه ضمیمه‌ای را به نام «پیدایش روشنفکران» آورده و از دو نهضت روشنفکری در ایران نام می‌برد: <br /> #نهضت عرفا، از سنایی تا مولوی که از طریق ادبیات بر اندیشه ایرانی اثر گذارده‌اند؛<br /> #نهضت باطنیان اسماعیلی، که در اثر بی‌توجهی حکومت به صدای اعتراض آنها، به آنارشیستم تبدیل شد. <br /> <br /> در فصل چهارم، آل‌احمد از نظامیان و روحانیون به عنوان روشنفکران سنتی یاد می‌کند. به گفته او، آنها اگرچه حافظان وضع موجودند، اما به دلیل انجام دادن کار فکری، روشنفکر خطاب می‌شوند. وی به تفاوت میان آنها معتقد است، چراکه نظامی نان دنیا، و روحانی نان آخرت را می‌خورد. آل‌احمد همچنین از نقش مؤثر روحانیون در جریانهای تحریم تنباکو، مشروطه و نهضت ملی سخن می‌گوید. وی چند نکته را در مورد روحانیون خاطر نشان می‌سازد، که آنها در حوزه تعبد عمل می‌کنند، مدافع سنت هستند و کار تربیتی انجام می‌دهند. <br /> <br /> آل‌احمد در ادامه، به پشتوانه‌های روشنفکری می‌پردازد: رفتار ضد مذهبی روشنفکران عصر روشنایی، قیام لوتر، موضع‌‌گیری روشنفکران عصر روشنایی در برابر مسیحیت، بی‌برنامگی اقتصادی کلیسا برای مردم، توجیه‌گری روشنفکر برای اقدامات استعماری استعمارگران.<br /> <br /> نویسنده می‌نویسد روشنفکر غربی، با توجه به این پشتوانه‌هاست که به معارضه با روحانیت می‌پزدازد، اما روشنفکر ایرانی به چه پشتوانه‌ای در معارضه با روحانیت قرار گرفته است. مؤلف در ارزیابی حرکت‌های روحانیت و روشنفکران، نتیجه می‌گیرد که اینان هرگاه با هم بوده‌اند به موفقیت رسیده‌اند، و هرگاه از یکدیگر فاصله گرفته‌اند، شکست نصیب آنان شده ا ست. آل‌احمد در ادامه سه مطلب را به این بخش از کتاب خود ضمیمه می‌کند: <br /> #«ای جلال‌الدوله» از آقاخان کرمانی.<br /> #سخنرانی حضرت امام(ره) به کاپیتولاسیون. <br /> #«سیاست آمریکا در ایران از جنگ جهانی دوم به این سو» از کایلر بانگ. <br /> <br /> «گفتگو با یک روشنفکر مأیوس» دیگر قسمت فصل چهارم است. <br /> <br /> فصل پنجم، «روشنفکر ایرانی کجاست» نام دارد. وی با بررسی جایگاه روشنفکر در نظامهای موجود، اضافه می‌‌کند که روشنفکر غربی، بخواهد یا نخواهد بر محمل استعمار است. وی معتقد است که روشنفکران ایرانی مجبورند در محیطی که به تقلید از دموکراسی‌های توده‌ای ساخته می‌شود، به خدمت حکومت درآیند. <br /> <br /> آل‌احمد، در فصل ششم از تجربیات خود، با روشنفکران معاصر سخن می‌گوید. وی جریان خلیل مکی و انشعاب او را از حزب توده، به تفصیل مورد بررسی قرار می‌دهد.<br /> <br /> فصل هفتم، «روشنفکر و امروزه روز» نام گرفته است. آل‌احمد با اشاره به اختلاف میان دو قشر روشنفکری و روحانیت، به توفیق حکومت در دامن‌زدن به آن می‌پردازد. <br /> <br /> وی مشخصات روشنفکر امروزی را چنین بیان می‌کند: <br /> #وارث آموزه‌های صدر مشروطه است؛<br /> #بریده از مردم است؛<br /> #عمله دستگاه سانسور حکومتی است؛ <br /> #بی‌ریشه است؛<br /> #مترصد موقعیت است؛<br /> #بی‌خاصیت نسبت به حال اجتماع است؛<br /> #خصوصیات خود را که ترس و ناتوانی است، به حکومت تزریق می‌کند.<br /> <br /> «حرف آخر دفتر» جلال آن است که روشنفکر ایرانی باید خود را با نیازها و فرهنگ بومی ایرانی وفق دهد، نه آنکه مصرف‌کننده غرب باشد. <br /> <br /> قسمت پایانی کتاب، «تراش رساله روشنفکران» است به قلم مصطفی زمانی‌نیا، که نقد و تصحیح کتاب یاد شده از آل احمد است.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص227-230&lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85(%D8%B9)%D8%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA%D8%8C_%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87_%D9%88_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84_%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=736885 2024-06-08T17:43:20Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NURدر انتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیهJ1.jpg<br /> | عنوان = انتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[فضلی، عبدالهادی]] (مؤلف)، [[روحانی، حبیب]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره =BP ۲۲۴/۴/ف۶ف۹۰۴۱ <br /> | موضوع =مهدویت‌,محمد بن‌ حسن‌ (عج‌)، اما‌م‌ دوازدهم‌، ۲۵۶ق‌.- - اثبا‌ت‌ مهدویت‌,شیعه‌ - عقا‌ید,اسلام‌ و دولت‌<br /> |ناشر <br /> | ناشر = بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی <br /> | مکان نشر = ایران - مشهد<br /> | سال نشر = 1372<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' انتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی'''، تألیف [[عبدالهادی فضلی]] با ترجمه [[روحانی، حبیب|حبیب روحانی]]، به موضوع انتظار، نیابت فقیه عادل از امام زمان(عج)، و روشهای دعوت به تشکیل حکومت اسلامی پرداخته است. <br /> <br /> انتظار ظهور امام زمان(عج)، در رأس آرزوهای تمامی شیعیان است. اما وظیفه مسلمانان در عصر غیبت چیست؟ و جامعه چگونه باید باشد؟ اینها سؤالاتی است که در ذهن هر معتقد به انتظار فرج وجود دارد؛ و در کنار آن موضوعاتی نظیر حکومت جهانی اسلام، ولایت فقیه و دیگر مسائل متعلق به آن، از جمله سؤالاتی است که مؤلف این کتاب درصدد پاسخگویی به آنهاست. <br /> <br /> نویسنده، در سه فصل اول درباره حقیقت انتظار، احادیث در مورد انتظار، سلسله نسب حضرت مهدی(عج)، دوره‌های غیبت و امکان طولانی بودن عمر آن‌حضرت، از نظر علمی به بحث پرداخته است. <br /> <br /> «دولت امام»، عنوان فصل چهارم کتاب است که مؤلف در آن، ضمن تأکید بر لزوم فراهم ساختن مقدمات دولت مهدی(عج)، به بیان تفاوت دولت پیامبر(ص) و دولت مهدی(عج) پرداخته است. وی تفاوت را در شرایط طبیعی زمان و فضای مناسب برای اجرای احکام اسلام و نیز تغییر موضوعات و برخی احکام می‌داند. فضلی ویژگی‌های دولت آن‌حضرت را اینگونه برشمرده است: <br /> <br /> نفوذ سیاسی جهان مشمول؛ <br /> <br /> عقیده توحیدی همه‌گیر؛ <br /> <br /> عمومیت یافتن دادگری، امنیت و رفاه؛ <br /> <br /> رواج علم و فرهنگ. <br /> <br /> در فصل پنجم کتاب، با عنوان «انتظار»، لزوم تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت مطرح شده است. نویسنده به نظر محدثین و فقهایی نظیر [[فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی|فیض کاشانی]]، [[صاحب جواهر، محمدحسن|صاحب جواهر]]، [[شهید ثانی، زین‌الدین بن علی|شهید ثانی]] و [[ابن ادریس، محمد بن احمد|ابن ادریس]] اشاره دارد؛ زیرا به نظر او آنها بر وجوب تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت تأکید داشته‌اند. <br /> <br /> «رئیس دولت»، موضوع فصل بعدی این گفتار است. نویسنده به سه نظریه در مورد نیابت امام(عج) اشاره دارد. نظر اول این است که رئیس دولت کسی است که مسلمانان او را معین کرده باشند. او برای این نظریه این‌گونه استدلال کرده که تمام مسلمانان موظف به اجرای احکام اسلامی هستند و وظیفه همه، برقراری احکام دین است. در زمان پیامبر(ص) و ائمه(ع) و با وجود آنها وظیفه علیحده‌ای برای دیگران باقی نماند؛ولی در زمان غیبت، قیام به امر حکومت، بر تمام مسلمانان واجب است. در نظریه دوم، بالاترین فقیه عادل حاکم است، و دلیل آن هم نقلی و عقلی است. <br /> <br /> «تشکیل دولت»، عنوان فصل دیگر کتاب است، که مؤلف در آن از تشکیلات دولت، مدیریت و سرپرستی جامعه در عصر غیبت بحث کرده است. به نظر او، وظیفه شریعت در قانونگذاری، تعیین خط مشی عمومی برای سازماندهی دولت است. چارچوب نظام، شامل روشها و موضوعات است. مسلمانان باید تعیین‌کننده قوه مجریه، مقننه و قضاییه-تحت نظر فقهای عال که وظایف مخصوص به خود را انجام می‌دهند- باشند. <br /> <br /> به اعتقاد مؤلف، شکل حکومت در عصر غیبت بدین‌گونه است که حکومتی است قانونی که در رأس آن، فقیه اعلم و عادل قرار دارد و به‌وسیله گروه‌های متخصص و عادل و با نظارت رئیس و سرپرست عادل اداره می‌شود. او نقش مردم و ملت را نظارت بر امر حکومت می‌داند، که در صورت خطا رفتن حکومت، مردم ابتدا باید از روشهای مسالمت‌آمیز برای اصلاح اقدام کنند، و سپس با روشهای خشونت‌آمیز و انقلابی حکومت را به راه آورند؛ ولی در خشونت و انقلاب به مقدار ضرورت اکتفا شود. <br /> <br /> فضلی در آخرین بخش کتاب، صور دعوت به تشکیل دولت اسلامی را بیان کرده است. ابتدا با استفاده از انقلاب برای جایگزینی حکومت عدل، و در صورت عدم امکان از راههای مسالمت‌آمیز نظیر اقدامات فرهنگی و اجتماعی، باید اقدام به برپایی حکومت اسلامی شود.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص 225-227 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:مباحث خاص کلامی]]<br /> [[رده:امام مهدی(عج)]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1403]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85(%D8%B9)%D8%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA%D8%8C_%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87_%D9%88_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84_%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=736883 2024-06-08T17:42:17Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NURدر انتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیهJ1.jpg<br /> | عنوان = انتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[فضلی، عبدالهادی]] (مؤلف)، [[روحانی، حبیب]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره =BP ۲۲۴/۴/ف۶ف۹۰۴۱ <br /> | موضوع =مهدویت‌,محمد بن‌ حسن‌ (عج‌)، اما‌م‌ دوازدهم‌، ۲۵۶ق‌.- - اثبا‌ت‌ مهدویت‌,شیعه‌ - عقا‌ید,اسلام‌ و دولت‌<br /> |ناشر <br /> | ناشر = بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی <br /> | مکان نشر = ایران - مشهد<br /> | سال نشر = 1372<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' انتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی'''، تألیف [[عبدالهادی فضلی]] با ترجمه [[روحانی، حبیب|حبیب روحانی]]، به موضوع انتظار، نیابیت فقیه عادل از امام زمان(عج)، و روشهای دعوت به تشکیل حکومت اسلامی پرداخته است. <br /> <br /> انتظار ظهور امام زمان(عج)، در رأس آرزوهای تمامی شیعیان است. اما وظیفه مسلمانان در عصر غیبت چیست؟ و جامعه چگونه باید باشد؟ اینها سؤالاتی است که در ذهن هر معتقد به انتظار فرج وجود دارد؛ و در کنار آن موضوعاتی نظیر حکومت جهانی اسلام، ولایت فقیه و دیگر مسائل متعلق به آن، از جمله سؤالاتی است که مؤلف این کتاب درصدد پاسخگویی به آنهاست. <br /> <br /> نویسنده، در سه فصل اول درباره حقیقت انتظار، احادیث در مورد انتظار، سلسله نسب حضرت مهدی(عج)، دوره‌های غیبت و امکان طولانی بودن عمر آن‌حضرت، از نظر علمی به بحث پرداخته است. <br /> <br /> «دولت امام»، عنوان فصل چهارم کتاب است که مؤلف در آن، ضمن تأکید بر لزوم فراهم ساختن مقدمات دولت مهدی(عج)، به بیان تفاوت دولت پیامبر(ص) و دولت مهدی(عج) پرداخته است. وی تفاوت را در شرایط طبیعی زمان و فضای مناسب برای اجرای احکام اسلام و نیز تغییر موضوعات و برخی احکام می‌داند. فضلی ویژگی‌های دولت آن‌حضرت را اینگونه برشمرده است: <br /> <br /> نفوذ سیاسی جهان مشمول؛ <br /> <br /> عقیده توحیدی همه‌گیر؛ <br /> <br /> عمومیت یافتن دادگری، امنیت و رفاه؛ <br /> <br /> رواج علم و فرهنگ. <br /> <br /> در فصل پنجم کتاب، با عنوان «انتظار»، لزوم تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت مطرح شده است. نویسنده به نظر محدثین و فقهایی نظیر [[فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی|فیض کاشانی]]، [[صاحب جواهر، محمدحسن|صاحب جواهر]]، [[شهید ثانی، زین‌الدین بن علی|شهید ثانی]] و [[ابن ادریس، محمد بن احمد|ابن ادریس]] اشاره دارد؛ زیرا به نظر او آنها بر وجوب تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت تأکید داشته‌اند. <br /> <br /> «رئیس دولت»، موضوع فصل بعدی این گفتار است. نویسنده به سه نظریه در مورد نیابت امام(عج) اشاره دارد. نظر اول این است که رئیس دولت کسی است که مسلمانان او را معین کرده باشند. او برای این نظریه این‌گونه استدلال کرده که تمام مسلمانان موظف به اجرای احکام اسلامی هستند و وظیفه همه، برقراری احکام دین است. در زمان پیامبر(ص) و ائمه(ع) و با وجود آنها وظیفه علیحده‌ای برای دیگران باقی نماند؛ولی در زمان غیبت، قیام به امر حکومت، بر تمام مسلمانان واجب است. در نظریه دوم، بالاترین فقیه عادل حاکم است، و دلیل آن هم نقلی و عقلی است. <br /> <br /> «تشکیل دولت»، عنوان فصل دیگر کتاب است، که مؤلف در آن از تشکیلات دولت، مدیریت و سرپرستی جامعه در عصر غیبت بحث کرده است. به نظر او، وظیفه شریعت در قانونگذاری، تعیین خط مشی عمومی برای سازماندهی دولت است. چارچوب نظام، شامل روشها و موضوعات است. مسلمانان باید تعیین‌کننده قوه مجریه، مقننه و قضاییه-تحت نظر فقهای عال که وظایف مخصوص به خود را انجام می‌دهند- باشند. <br /> <br /> به اعتقاد مؤلف، شکل حکومت در عصر غیبت بدین‌گونه است که حکومتی است قانونی که در رأس آن، فقیه اعلم و عادل قرار دارد و به‌وسیله گروه‌های متخصص و عادل و با نظارت رئیس و سرپرست عادل اداره می‌شود. او نقش مردم و ملت را نظارت بر امر حکومت می‌داند، که در صورت خطا رفتن حکومت، مردم ابتدا باید از روشهای مسالمت‌آمیز برای اصلاح اقدام کنند، و سپس با روشهای خشونت‌آمیز و انقلابی حکومت را به راه آورند؛ ولی در خشونت و انقلاب به مقدار ضرورت اکتفا شود. <br /> <br /> فضلی در آخرین بخش کتاب، صور دعوت به تشکیل دولت اسلامی را بیان کرده است. ابتدا با استفاده از انقلاب برای جایگزینی حکومت عدل، و در صورت عدم امکان از راههای مسالمت‌آمیز نظیر اقدامات فرهنگی و اجتماعی، باید اقدام به برپایی حکومت اسلامی شود.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص 225-227 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:کلام و عقاید]]<br /> [[رده:مباحث خاص کلامی]]<br /> [[رده:امام مهدی(عج)]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 خرداد 1403]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85(%D8%B9)%D8%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA%D8%8C_%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87_%D9%88_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84_%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=736661 2024-06-06T22:58:44Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = انتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[الفضلی، عبدالهادی]] (مؤلف)، [[روحانی، حبیب]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی <br /> | مکان نشر = ایران - مشهد<br /> | سال نشر = 1372<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' ا نتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی '''، تألیف عبدالهادی الفضلی با ترجمه حبیب روحانی، به موضوع انتظار، نیابیت فقیه عادل از امام زمان(عج)، و روشهای دعوت به تشکیل حکومت اسلامی پرداخته است. <br /> <br /> انتظار ظهور امام زمان(عج)، در رأس آرزوهای تمامی شیعیان است. اما وظیفه مسلمانان در عصر غیبت چیست؟ و جامعه چگونه باید باشد؟ اینها سؤالاتی است که در ذهن هر معتقد به انتظار فرج وجود دارد؛ و در کنار آن موضوعاتی نظیر حکومت جهانی اسلام، ولایت فقیه و دیگر مسائل متعلق به آن، از جمله سؤالاتی است که مؤلف این کتاب درصدد پاسخگویی به آنهاست. <br /> <br /> نویسنده، در سه فصل اول درباره حقیقت انتظار، احادیث در مورد انتظار، سلسله نسب حضرت مهدی(عج)، دوره‌های غیبت و امکان طولانی بودن عمر آن‌حضرت، از نظر علمی به بحث پرداخته است. <br /> <br /> «دولت امام»، عنوان فصل چهارم کتاب است که مؤلف در آن، ضمن تأکید بر لزوم فراهم ساختن مقدمات دولت مهدی(عج)، به بیان تفاوت دولت پیامبر(ص) و دولت مهدی(عج) پرداخته است. وی تفاوت را در شرایط طبیعی زمان و فضای مناسب برای اجرای احکام اسلام و نیز تغییر موضوعات و برخی احکام می‌داند. فضلی ویژگی‌های دولت آن‌حضرت را اینگونه برشمرده است: <br /> نفوذ سیاسی جهان مشمول؛<br /> عقیده توحیدی همه‌گیر؛<br /> عمومیت یافتن دادگری، امنیت و رفاه؛<br /> رواج علم و فرهنگ. <br /> <br /> در فصل پنجم کتاب، با عنوان «انتظار»، لزوم تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت مطرح شده است. نویسنده به نظر محدثین و فقهایی نظیر فیض کاشانی، صاحب جواهر، شهید ثانی و ابن ادریس اشاره دارد؛ زیرا به نظر او آنها بر وجوب تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت تأکید داشته‌اند. <br /> <br /> «رئیس دولت»، موضوع فصل بعدی این گفتار است. نویسنده به سه نظریه در مورد نیابت امام(عج) اشاره دارد. نظر اول این است که رئیس دولت کسی است که مسلمانان او را معین کرده باشند. او برای این نظریه این‌گونه استدلال کرده که تمام مسلمانان موظف به اجرای احکام اسلامی هستند و وظیفه همه، برقراری احکام دین است. در زمان پیامبر(ص) و ائمه(ع) و با وجود آنها وظیفه علیحده‌ای برای دیگران باقی نماند؛ولی در زمان غیبت، قیام به امر حکومت، بر تمام مسلمانان واجب است. در نظریه دوم، بالاترین فقیه عادل حاکم است، و دلیل آن هم نقلی و عقلی است. <br /> <br /> «تشکیل دولت»، عنوان فصل دیگر کتاب است، که مؤلف در آن از تشکیلات دولت، مدیریت و سرپرستی جامعه در عصر غیبت بحث کرده است. به نظر او، وظیفه شریعت در قانونگذاری، تعیین خط مشی عمومی برای سازماندهی دولت است. چارچوب نظام، شامل روشها و موضوعات است. مسلمانان باید تعیین‌کننده قوه مجریه، مقننه و قضاییه-تحت نظر فقهای عال که وظایف مخصوص به خود را انجام می‌دهند- باشند. <br /> <br /> به اعتقاد مؤلف، شکل حکومت در عصر غیبت بدین‌گونه است که حکومتی است قانونی که در رأس آن، فقیه اعلم و عادل قرار دارد و به‌وسیله گروه‌های متخصص و عادل و با نظارت رئیس و سرپرست عادل اداره می‌شود. او نقش مردم و ملت را نظارت بر امر حکومت می‌داند، که در صورت خطا رفتن حکومت، مردم ابتدا باید از روشهای مسالمت‌آمیز برای اصلاح اقدام کنند، و سپس با روشهای خشونت‌آمیز و انقلابی حکومت را به راه آورند؛ ولی در خشونت و انقلاب به مقدار ضرورت اکتفا شود. <br /> <br /> فضلی در آخرین بخش کتاب، صور دعوت به تشکیل دولت اسلامی را بیان کرده است. ابتدا با استفاده از انقلاب برای جایگزینی حکومت عدل، و در صورت عدم امکان از راههای مسالمت‌آمیز نظیر اقدامات فرهنگی و اجتماعی، باید اقدام به برپایی حکومت اسلامی شود.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص 225-227 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85(%D8%B9)%D8%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D8%BA%DB%8C%D8%A8%D8%AA%D8%8C_%D9%88%D9%84%D8%A7%DB%8C%D8%AA_%D9%81%D9%82%DB%8C%D9%87_%D9%88_%D8%AA%D8%B4%DA%A9%DB%8C%D9%84_%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85%D8%AA_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C&diff=736660 2024-06-06T22:58:18Z

<p>Mrmoosavi: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر = NUR00000J1.jpg | عنوان = ا نتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = الفضلی، عبدالهادی (مؤلف)، روحانی، حبیب (مترجم) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع =...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = ا نتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[الفضلی، عبدالهادی]] (مؤلف)، [[روحانی، حبیب]] (مترجم)<br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی <br /> | مکان نشر = ایران - مشهد<br /> | سال نشر = 1372<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' ا نتظار امام(ع)، حیات و غیبت، ولایت فقیه و تشکیل حکومت اسلامی '''، تألیف عبدالهادی الفضلی با ترجمه حبیب روحانی، به موضوع انتظار، نیابیت فقیه عادل از امام زمان(عج)، و روشهای دعوت به تشکیل حکومت اسلامی پرداخته است. <br /> <br /> انتظار ظهور امام زمان(عج)، در رأس آرزوهای تمامی شیعیان است. اما وظیفه مسلمانان در عصر غیبت چیست؟ و جامعه چگونه باید باشد؟ اینها سؤالاتی است که در ذهن هر معتقد به انتظار فرج وجود دارد؛ و در کنار آن موضوعاتی نظیر حکومت جهانی اسلام، ولایت فقیه و دیگر مسائل متعلق به آن، از جمله سؤالاتی است که مؤلف این کتاب درصدد پاسخگویی به آنهاست. <br /> <br /> نویسنده، در سه فصل اول درباره حقیقت انتظار، احادیث در مورد انتظار، سلسله نسب حضرت مهدی(عج)، دوره‌های غیبت و امکان طولانی بودن عمر آن‌حضرت، از نظر علمی به بحث پرداخته است. <br /> <br /> «دولت امام»، عنوان فصل چهارم کتاب است که مؤلف در آن، ضمن تأکید بر لزوم فراهم ساختن مقدمات دولت مهدی(عج)، به بیان تفاوت دولت پیامبر(ص) و دولت مهدی(عج) پرداخته است. وی تفاوت را در شرایط طبیعی زمان و فضای مناسب برای اجرای احکام اسلام و نیز تغییر موضوعات و برخی احکام می‌داند. فضلی ویژگی‌های دولت آن‌حضرت را اینگونه برشمرده است: <br /> نفوذ سیاسی جهان مشمول؛<br /> عقیده توحیدی همه‌گیر؛<br /> عمومیت یافتن دادگری، امنیت و رفاه؛<br /> رواج علم و فرهنگ. <br /> <br /> در فصل پنجم کتاب، با عنوان «انتظار»، لزوم تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت مطرح شده است. نویسنده به نظر محدثین و فقهایی نظیر فیض کاشانی، صاحب جواهر، شهید ثانی و ابن ادریس اشاره دارد؛ زیرا به نظر او آنها بر وجوب تشکیل حکومت اسلامی در زمان غیبت تأکید داشته‌اند. <br /> <br /> «رئیس دولت»، موضوع فصل بعدی این گفتار است. نویسنده به سه نظریه در مورد نیابت امام(عج) اشاره دارد. نظر اول این است که رئیس دولت کسی است که مسلمانان او را معین کرده باشند. او برای این نظریه این‌گونه استدلال کرده که تمام مسلمانان موظف به اجرای احکام اسلامی هستند و وظیفه همه، برقراری احکام دین است. در زمان پیامبر(ص) و ائمه(ع) و با وجود آنها وظیفه علیحده‌ای برای دیگران باقی نماند؛ولی در زمان غیبت، قیام به امر حکومت، بر تمام مسلمانان واجب است. در نظریه دوم، بالاترین فقیه عادل حاکم است، و دلیل آن هم نقلی و عقلی است. <br /> <br /> «تشکیل دولت»، عنوان فصل دیگر کتاب است، که مؤلف در آن از تشکیلات دولت، مدیریت و سرپرستی جامعه در عصر غیبت بحث کرده است. به نظر او، وظیفه شریعت در قانونگذاری، تعیین خط مشی عمومی برای سازماندهی دولت است. چارچوب نظام، شامل روشها و موضوعات است. مسلمانان باید تعیین‌کننده قوه مجریه، مقننه و قضاییه-تحت نظر فقهای عال که وظایف مخصوص به خود را انجام می‌دهند- باشند. <br /> <br /> به اعتقاد مؤلف، شکل حکومت در عصر غیبت بدین‌گونه است که حکومتی است قانونی که در رأس آن، فقیه اعلم و عادل قرار دارد و به‌وسیله گروه‌های متخصص و عادل و با نظارت رئیس و سرپرست عادل اداره می‌شود. او نقش مردم و ملت را نظارت بر امر حکومت می‌داند، که در صورت خطا رفتن حکومت، مردم ابتدا باید از روشهای مسالمت‌آمیز برای اصلاح اقدام کنند، و سپس با روشهای خشونت‌آمیز و انقلابی حکومت را به راه آورند؛ ولی در خشونت و انقلاب به مقدار ضرورت اکتفا شود. <br /> <br /> فضلی در آخرین بخش کتاب، صور دعوت به تشکیل دولت اسلامی را بیان کرده است. ابتدا با استفاده از انقلاب برای جایگزینی حکومت عدل، و در صورت عدم امکان از راههای مسالمت‌آمیز نظیر اقدامات فرهنگی و اجتماعی، باید اقدام به برپایی حکومت اسلامی شود.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص 225-227 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%AA_%D9%88_%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D9%81_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%81%DA%A9%D8%B1_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%A9_%D9%88_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%B9&diff=736074 2024-06-01T19:55:58Z

<p>Mrmoosavi: صفحه‌ای تازه حاوی «{{جعبه اطلاعات کتاب | تصویر = NUR00000J1.jpg | عنوان = دراسات و مواقف | عنوان‌های دیگر = | پدیدآورندگان | پدیدآوران = شمس الدین، محمد مهدی (مؤلف) |زبان | زبان = فارسی | کد کنگره = | موضوع = |ناشر | ناشر = المؤسسة الجامعیة للدراسات و النشر و التوزیع | مکان نش...» ایجاد کرد</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = دراسات و مواقف<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[شمس الدین، محمد مهدی]] (مؤلف) <br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = المؤسسة الجامعیة للدراسات و النشر و التوزیع<br /> | مکان نشر = بیروت<br /> | سال نشر = 1410ق (1990م)<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' دراسات و مواقف'''، مشتمل بر سی‌وپنج مقاله به قلم نویسنده معاصر عرب محمدمهدی شمس‌الدین است. <br /> <br /> در این نوشتار برخی از مقالات کتاب به اختصار معرفی شده است: <br /> <br /> '''انقلاب حسین(ع) و وظیفه ما'''،اولین مقاله نام دارد. مؤلف پس از ذکر وجوب شناسایی تاریخ امت اسلام بخصوص شناخت جنبشها و انقلابات اسلامی، به انقلاب امام حسین(ع) که در رأس تمامی انقلابات است، می‌پردازد. وی ویژگی‌های این قیام را ذکر می‌کند و پس از آن توصیح می‌کند که باید از قیام کربلا درس گرفت و روحیه انقلابی‌گری را از آن تغذیه کرد. مؤلف سپس به ضرورت ارتباط بین فکر و عاطفه می‌پردازد؛ چراکه در اسلام مفاهیم و افکار، بدون عمل و خدمت در جامعه ارزشی ندارد. پس بر متفکران است که بین آن دو ارتباط برقرار کنند و فکر را در خدمت حیات و تکامل اجتماع به‌کار برند. <br /> <br /> '''تربیت معاصر در کشورهای اسلامی'''، عنوان بعدی کتاب است، که در آن به بحث از تعلیم و تربیت پرداخته می‌شود. در این بخش اشاره شده، درحالی‌که تعلیم و تربیت باید در خدمت به اجتماع و جامعه باشد و شخصیت انسانی را تکامل بخشد که مورد نظر اسلام است، برخی به رواج اندیشه‌های غربی، که ناشی از تعلیم و تربیت غربی تقلیدی است، می‌پردازند. آثار این ا مر را می‌توان تنزل دادن اسلام به احوال شخصیه، دنیاگرایی، آموزش زبان لاتین به جای عربی، و تعطیلی مدارس دینی در جوامع اسلامی دانست. <br /> <br /> '''رسالت ما عمل به قاعده وحدت است'''، عنوان دیگر بحث کتاب است، که در آن در بحث از ضرورت از وحدت، مؤلف به وحدت در جوامع غربی و شرقی اشاره می‌کند. به اعتقاد وی، وحدت در جوامع غربی بر اساس مصالح حزبی، طبقه‌ای و شخصی است و به هنگام از بین رفتن این مصالح، وحدت نیز از بین می‌رود. در جوامع مارکسیستی نیز وحدت، ظاهری است. وحدت مارکسیستی به قیمت از دست رفتن حقیقت انسانی تمام می‌شود؛ اما وحدت در اسلام، وحدت قلوب مؤمنین و سیر به سوی تکامل است. وحدت اسلامی نه فرد را فدای جامعه و نه جامعه را فدای فرد می‌کند. <br /> <br /> '''رسالت ما و حقیقت امت اسلامی'''، عنوان بحث بعدی است، که مؤلف در این مقاله با توضیح آیه «کنتم خیر امة اخرجت للناس...» می‌گوید اساس وحدت در اسلام عقیده و ایمان است، نه نژاد و خون، زبان و یا سرزمین. وی وظیفه امروز مسلمانان را ابلاغ آزادگی و علم و بیداری تمامی انسانهای جهان می‌داند. <br /> <br /> '''رسالت ما و فکر انقلابی'''، از دیگر مقالات کتاب است. در این مقاله به دیدگاه غرب و اسلام نسبت به انسان پرداخته شده و آمده که غرب انسان را ذاتاً شرور معرفی می‌کند، درحالی‌که اسلام خصلت انسان را نیکو می‌داند. مؤلف در بحث از اصلاح درونی انسان و یا نهادهای اجتماعی و تقدم هر یک از این دو، به غرب و اسلام اشاره می‌کند. وی بر آن است که اسلام به اصلاح در فکر اهمیت می‌دهد. اگر این امر اصلاح شد؛ به تبع، نهادهای اجتماعی هم اصلاح خواهند شد. <br /> <br /> '''رسالت ما و مشکلات انسان مسلمان'''، مقاله‌ای است که به مشکلات زندگی مسلمانان می‌پردازد. وی علت این مشکلات را عدم شناخت صحیح مسلمانان از اسلام می‌داند، و یکی از علل این جهل را استعمار معرفی کرده، می‌گوید اگر مسلمانان به اصول و مبادی اسلام آشنا شوند، می‌توانند مشکلات خود را حل کنند. <br /> <br /> '''رسالت ما در عصر امام صادق(ع)'''، مقاله دیگری است که در آن نویسنده عصر کنونی را به جهتی مشابه عصر امام صادق(ع) می‌داند. همان‌گونه که در زمان آن‌حضرت گروههای منحرفی بودند که ایجاد شبهاتی در اذهان مسلمین می‌کردند، امروز هم به مثابه آن روزگار است. نویسنده معتقد است همان‌گونه که روش امام صادق(ع) در برابر آن‌گروهها «ادع الی سبیل ربک بالحکمة والموعظة الحسنة و جادلهم بالتی هی احسن» بود، وظیفه ما نیز به تبعیت از ایشان، باید چنین باشد. <br /> <br /> '''شعوبیه'''، مقاله‌ای است که به بررسی کتاب «نظرات جدید در تاریخ ادب» اثر احمد لواسانی می‌پردازد. به گفته مؤلف، لواسانی بر آن است که شعوبیه، حرکتی بود که یهود در قلب دولت اسلامی به وجود آوردند. <br /> <br /> '''لیلة‌القدر'''، عنوان آخرین مقاله کتاب است. مؤلف در این مقاله ضمن بزرگداشت لیلة‌القدر و اهمیت عبادت در این شب عظیم، یادآور می‌شود که اسلام دین عمل و سلوک عقلانی است، نه فقط انزوا و عبادت. وی این مقدمه را به تجاوزات اسرائیل و ظلم و ستم آمریکا بر کشور لبنان و لزوم قیام در برابر آنها پیوند می‌زند.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص221-225 &lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%DB%8C_%D8%A8%D8%B1_%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%8C_%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%D9%87_%D9%88_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=735929 2024-05-31T19:50:00Z

<p>Mrmoosavi: </p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر = NUR00000J1.jpg<br /> | عنوان = درآمدی بر اسلام، توسعه و ایران: مجموعه مقاله‌ها<br /> | عنوان‌های دیگر = <br /> | پدیدآورندگان<br /> | پدیدآوران = <br /> [[خاکبان، سلیمان]] (مؤلف) <br /> |زبان<br /> | زبان = فارسی<br /> | کد کنگره = <br /> | موضوع =<br /> |ناشر <br /> | ناشر = حضور<br /> | مکان نشر = ایران - قم<br /> | سال نشر = 1375<br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE00000AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ = اول<br /> | شابک = <br /> | تعداد جلد = 1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور = <br /> | کتابخوان همراه نور = <br /> | کد پدیدآور = <br /> | پس از = <br /> | پیش از = <br /> }}<br /> <br /> ''' درآمدی بر اسلام، توسعه و ایران '''، مجموعه مقالات سلیمان خاکبان (متولد 1334ش) با هدف طراحی الگوی نوین توسعه دینی و مقایسه آن با دیگر الگوهای توسعه است که در قالب هفت مقاله در موضوعات مربوط به دین و توسعه ارائه شده است. <br /> <br /> مقاله اول با عنوان «مقدمه‌ای بر زیرساخت‌های الگوی نوین توسعه دینی»، در سمینار اسلام و توسعه در سال 1375ش در دانشگاه شهید بهشتی ارائه شده است. نویسنده در این مقاله بر ضرورت تبیین الگوی نوین توسعه دینی، ضرورت تحول در نظام علمی کشور و نیز تفکر مستقل به عنوان اولین سنگ بنای توسعه تأکید نموده است. در تفکر مستقل، دو اصل معرفت‌شناسی و روش‌شناسی از اهمیتی خاص برخوردار است، که ضرورت دارد با تفکر و اجتهاد و نوآوری، طرحی نو در این اصول بنیان گذاشته شود. نویسنده در پایان مقاله اول، بر ضرورت آشنایی حوزه و دانشگاه با مسائل و مشکلات عینی تأکید می‌نماید. <br /> <br /> عنوان مقاله دوم، «رسالت حوزه و دانشگاه در فرآیند توسعه دینی» است، که در سال 1373 در هفتمین همایش وحدت حوزه و دانشگاه در دارالشفای قم ارائه شده است. وی در این مقاله، به چهار رسالت مشترک حوزه و دانشگاه اشاره می‌نماید، نخستین رسالت حوزه و دانشگاه، زمان‌آگاهی و حضور در زمان است. دومین رسالت، شناخت دقیق عمیق و جامع نسبت به فرآیند توسعه غربی و الگوی توسعه دینی است. در مرحله سوم، ضرورت تبیین رابطه مثبت دین و توسعه بیان شده است. نویسنده در نهایت، ارائه تعریفی نو از توسعه، جهت پرکردن خلأ ناشی از بی‌اعتباری الگوی توسعه غربی را گوشزد نموده است. <br /> <br /> مقاله سوم، به نقش بنیادین حوزه و دانشگاه در نظریه‌پردازی الگوی نوین توسعه دینی، اختصاص دارد. این مقاله در هشتمین همایش حوزه و دانشگاه در سال 1374 در محل دانشگاه امام صادق(ع) ارائه شده است. در این مقاله، نویسنده به ضرورت گرایش حوزه‌های علمیه به مباحث کلان اجتماعی از قبیل توسعه و زیرمجموعه‌های آن از قبیل برنامه‌ریزی توسعه و نیز بهره‌برداری از یافته‎‌های علمی دانشگاه‌ها تأکید می‌نماید. <br /> <br /> مقاله دیگر این کتاب، در بیان ضرورت انقلاب در جایگاه و ساختار ارتباطی پژوهش است، که در چارچوب نظام ارزشی اسلام، فرآیند توسعه و نقش پژوهش، آموزش و صنعت مورد بررسی قرار گرفته است. <br /> <br /> خاکبان در مقاله پنجم با عنوان «مدیریت عاشورایی»، از محوریت معنویت در توسعه و مدیریت معنوی سخن به میان آورده است. حبّ الهی و عشق به خداوند، از ویژگی این‌گونه توسعه و مدیریت دانسته شده است. <br /> <br /> نویسنده در دو مقاله دیگر، از بهره‌وری و تعیین نرخ مطلوب ارز در دوران تعدیل و بازسازی اقتصادی سخن به میان آورده است.&lt;ref&gt; حقیقت، سید صادق، ص210-212 &lt;/ref&gt; <br /> <br /> ==پانویس==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> حقیقت، سید صادق، اندیشه سیاسی در اسلام: کتاب‌شناسی توصیفی، تهران، انتشارات بین‌المللی الهدی، 1377ش.<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی نشده2]]<br /> [[رده:فاقد اتوماسیون]]<br /> [[رده:مقالات خرداد موسوی]]</div>

Mrmoosavi