https://fa.wikinoor.ir/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Mqandi 2026-06-18T02:26:44Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%88%D9%84_%D8%B9%D9%86_%D9%88%D8%AC%D9%88%D9%87_%D8%AD%D9%82%D8%A7%D9%8A%D9%82_%D8%B9%D9%84%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%88%D9%84&diff=661341 2023-05-29T13:56:43Z

<p>Mqandi: مطارع الانظار نوشته بود که اصلاح کردم به مطارح الأنظار</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR12259J1.jpg<br /> | عنوان =قوامع الفضول عن وجوه حقایق علم الأصول<br /> | عنوان‌های دیگر =<br /> |پدیدآورندگان <br /> | پدیدآوران = [[عراقی، محمود بن جعفر]] (نویسنده)<br /> |زبان <br /> | زبان =عربی <br /> | کد کنگره =‏‎‏/‎‏ع‎‏4‎‏ق‎‏9 / 159/8 BP <br /> | موضوع = اصول فقه شيعه - قرن 14<br /> |ناشر <br /> | ناشر = کاظم رشتي <br /> | مکان نشر =ايران - تهران <br /> | سال نشر = 1305ق. <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE12259AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =چاپ يکم <br /> | شابک =<br /> | تعداد جلد =1<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =12259<br /> | کتابخوان همراه نور =<br /> | کد پدیدآور =02626<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''قوامع الفضول عن وجوه حقایق علم الاصول''' تقریرات مباحث اصول فقه [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ مرتضی انصاری]] (متوفی 1281ق) به قلم شیخ [[عراقی، محمود بن جعفر|محمود عراقی میثمی]] (1308-1240ق) است. کتاب خطی بوده و به چاپ سنگی به طبع رسیده است. <br /> <br /> این کتاب دوره کامل اصول فقه و به منزله تقریرات درس اصول [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ انصاری]] است. این کتاب چون علاوه بر آن چه در فرائد الاصول (رسائل) شیخ انصاری و مطارح الأنظار (تقریرات درس اصول [[انصاری، مرتضی بن محمدامین|شیخ انصاری]] به قلم [[کلانتری نوری، ابوالقاسم|میرزا ابوالقاسم کلانتر تهرانی]]) آمده، بخش های دیگر اصول را هم دارد، مورد توجه و استفاده قرار گرفته و مؤلف به خاطر همین کتاب شهرتی پیدا کرده، تا جایی که او را بیش تر به عنوان «صاحب قوامع» می شناسند و معرفی می کنند.&lt;ref&gt;ر.ک: استادی، رضا، ص141&lt;/ref&gt;‏ <br /> <br /> تقریظ‌هایی سید علی آل بحرالعلوم طباطبایی (متوفای 1298ق) نویسنده «البرهان القاطع» و سید مهدی قزوینی (متوفای 1300ق) صاحب کرامات و از شاگردان [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|میرزای شیرازی]]، حاکی از اهمیت این تألیف است. این کتاب بعد از جوامع الشتات و لوامع النکات، تألیف شده و تاریخ پایان تألیف آن 1292ق در نجف اشرف بوده است. &lt;ref&gt;ر.ک: همان&lt;/ref&gt;‏. <br /> <br /> ==پانویس ==<br /> &lt;references /&gt;<br /> <br /> ==منابع مقاله==<br /> [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4210/4235/28017/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%84%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D9%85%DB%8C%D8%AB%D9%85%DB%8C-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D8%B2%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D8%A8%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85%D8%B9 استادی، رضا، «زندگی نامه ملا محمود میثمی عراقی کزازی کرهرودی معروف به صاحب قوامع»، مجله: پیام حوزه، زمستان 1380، شماره 32]<br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده: فقه و اصول]]<br /> [[رده:اصول فقه (آثارکلی)]]<br /> [[رده:اصول فقه شیعه]]<br /> [[رده:مقالات تیر 01 موسوی]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده1]]<br /> [[رده:مقالات بازبینی شده2 تیر 1401]]</div>

Mqandi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86&diff=518494 2020-12-09T12:18:25Z

<p>Mqandi: اضافه کردن نام آیت الله خوئی به شاگردان مرحوم آقای نائینی</p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR00009.jpg|بندانگشتی|نایینی، محمدحسین]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |نایینی، محمدحسین<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | غروی نائینی، محمدحسین<br /> <br /> میرزای نائینی<br /> <br /> نائینی، حسین<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |حاج ميرزا عبدالرحيم نائينى<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; | ۲۶ خرداد ۱۲۳۹ (۲۷ ذیقعده ۱۲۷۶)<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |نائين<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; | ۲۳ مرداد ۱۳۱۵ (۲۶ جمادی‌الاول ۱۳۵۵) در نجف<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |[[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|آیت‌الله ميرزاى شيرازى]]، آیت‌الله [[فشارکی اصفهانی، محمد بن امیرقاسم|سيد محمد فشاركى]] اصفهانى<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[رسالة الصلاة في المشكوك (ط - الحديثه)]] <br /> <br /> [[أجود التقریرات]] <br /> <br /> [[تنبیه الامه و تنزیه المله]] <br /> <br /> [[كتاب الصلاة (للنائيني)]] <br /> <br /> [[رساله شریفه مجمع الرسائل]] <br /> <br /> [[المکاسب و البيع]] <br /> <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE00009AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> {{کاربردهای دیگر|نائینی (ابهام زدایی)}}<br /> <br /> <br /> <br /> '''ميرزا محمدحسین غروی نائينى''' (۱۲۷۶-۱۳۵۵ق/۱۲39-۱۳۱۵ش)، فقیه، اصولی، ازمراجع بزرگ تقلید شیعه، از مهمترین حامیان نهضت مشروطه ایران، کتاب معروف [[تنبیه الامه و تنزیه المله]] او در موافقت با مشروطه مشروعه و نفی استبداد است.<br /> <br /> == ولادت ==<br /> <br /> میرزای نائینی فرزند حاج ميرزا عبدالرحيم نائينى، در 17 ذى قعدۀ سال 1276 هجرى قمرى در شهر نائين و در يك خانوادۀ روحانى چشم به جهان گشود.<br /> <br /> ==کسب علم و دانش==<br /> <br /> <br /> او تحصيلات ابتدايى را در زادگاه خود، نائين اصفهان، در محضر پدرش حاج ميرزا عبدالرحيم آغاز كرد.<br /> <br /> پس از فراگيرى مقدمات علوم و براى تحصيل سطوح عاليه و خارج، به حوزۀ نجف رهسپار گرديد و در رديف شاگردان نامدار [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|آیت‌الله حاج ميرزا محمدحسن شيرازى بزرگ]] و مرحوم آیت‌الله سيد محمد اصفهانى قرار گرفت و در درس آیت‌الله [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند ملا محمد كاظم خراسانى]] به عنوان ادب و احترام حضور به هم رساند.<br /> <br /> ==جايگاه علمى و اجتماعى==<br /> <br /> <br /> آیت‌الله نائينى، يكى از بزرگترين و نامورترين مراجع عصر خويش و يكى از محققین نامى در اصول و فقه است. او را مجدّد علم اصول و نوآور آن ناميده‌اند و اغلب مراجع و فضلاى معاصر از افاضات علمى و رشحات فكرى اين مرد فضيلت و دانش، به صورت مستقيم يا غير مستقيم بهره برده‌اند.<br /> <br /> ميرزاى نائينى در اثر اطلاعات وسيع در علومى همچون رياضى، حكمت، فلسفه و عرفان و احاطه به كليات فقه، امتيازات خاصى ميان علماى نجف اشرف داشت.<br /> <br /> ايشان علم اصول را با دقت و جديت خاص، طورى منظم كرد و پيچيدگى‌هاى آن را بر طرف نمود و آن را تهذيب و تنقيح كرد كه همگان وى را در اين امر ستوده و استادى او را در اين فن تأييد كرده‌اند.<br /> <br /> ==مقام معنوى==<br /> <br /> <br /> آیت‌الله نائينى، توجه خاصى به تربيت و تهذيب نفس و آراستن آن به انواع فضايل اخلاقى داشت. نماز شب ايشان هيچ‌گاه ترك نشد، و حتى در سفر هم هميشه بر آن مواظبت داشت.<br /> <br /> هر كس چند روزى ملازم ايشان مى‌گشت، حالات عرفانى و تعبدهاى خاص آن مرحوم را مشاهده مى‌نمود و او را در درجۀ اعلاى وارستگى و تقوا و صلاح و ارشاد و اخلاص مى‌ديد.<br /> <br /> گويا همۀ خوبى‌ها در آن وجود جمع شده بود. علم و فضل و شايستگى، و آراستگى به كمال و رشد معنوى و فضايل اخلاقى و معنوى، همه در وجود او نمايان بود.<br /> <br /> او هرگز اوقات گران‌بهايش را بيهوده صرف نمى‌كرد. يا مشغول مباحثۀ مسائل علمى بود و يا با شرح صدر و گشاده رويى در ميان مردم به گفت و شنود و رسيدگى به نيازها و مشكلات آنان اشتغال داشت. هميشه در مصرف، اقتصاد را رعايت مى‌كرد و در صرف بيت المال مسلمانان، زهد و تقوا و صرفه جويى داشت.<br /> <br /> تا آنجا كه مقدور بود از سهم مبارک امام عجل‌الله‌تعالى‌فرجه و ساير حقوق شرعيه استفادۀ خصوصى نمى‌كرد و هزينۀ زندگى شخصى را از درآمدهاى خويش تأمين مى‌نمود.<br /> <br /> او نمونۀ بارزى از تقوا و صلاح و رستگارى بود، آن چنان كه نمونۀ بارزى از بلند انديشى در علم نيز، به شمار مى‌آمد.<br /> <br /> ==خدمات سياسى==<br /> <br /> <br /> در دورۀ قاجار مردم مسلمان ايران زير پاى شاهزادگان و درباريان قاجار پامال بودند و پادشاهان و فرمانروايان، مالك همه چيز مردم بى‌پناه بودند و مردم بى‌دفاع، از خود اختيارى نداشتند و عين‌الدوله‌ها و شمس الملوكها، شاه ناتوان و بى اراده را آلت دست خودخواهى و هوس بازى خويش قرار داده و تركتازى را به حد اعلاى خود رسانده بودند.<br /> <br /> در چنان شرايط خفقان و خودسرى، تنها علماى بزرگ دين ناله‌هاى مردم را از دور و نزديك مى‌شنيدند و كمكى به حال آنان می‌كردند. در آن زمان در تهران و تبريز و ساير شهرها، علما به استغاثۀ مردم پاسخ مثبت داده و خواهان اجراى قانون و نظم و عدالت و قسط اسلامى شدند.<br /> <br /> در چنان روزگار سياه و خفقانى بود كه آیت‌الله نائينى، آن فقيه دلسوز و آگاه، كتاب شريف «تنبيه الأمة و تنزيه الملة» را نوشت و انواع استبداد و خودسرى و حكومت خودكامۀ پادشاهان مستبد را با منطق و حكمت تبيين كرد و وظايف علما و فقها را نسبت به دين و اوضاع جارى بيان نمود و با تبيين فصول مختلف عهدنامۀ مالك اشتر، حدود و اختيارات حاكم و حكومت اسلامى را نشان داد.<br /> <br /> اين كتاب با حاشيه و تقريظ دو تن از مراجع بزرگ و استوانه‌هاى فقه و فقاهت آن روز، زينت يافت و همانند دستور العمل و بيانيۀ حكومت اسلامى تلقى گرديد.<br /> <br /> دو مرجع مبارز و مجاهد آن روز، آیت‌الله [[آخوند خراسانى]] و آیت‌الله شيخ عبدالله مازندرانى بر آن كتاب تقريظ نوشتند و مأخوذ بودن اصل مشروطيت را از متن شريعت محمدى صلى‌الله‌عليه‌وآله‌و‌سلم مورد تأييد و امضا قرار دادند و به اين ترتيب، گامى در راه برانداختن استبداد مطلق برداشته شد.<br /> <br /> هر چند ديرى نپاييد كه با دخالت اجانب و بيگانگان و توطئه و تلاش ستون پنجم و روشنفكر نمايانى مانند تقى زاده و ملكم خان و همدستان آنها، مشروطيت از مسير انقلاب خارج گرديد و به تعبير خود ايشان، انگورى كه انتظار و اميد سركه بودن در آن منظور بود، يك باره شراب گرديد و غير قابل استفادۀ مؤمنين شد.<br /> <br /> در هر صورت و با توجه به آن روزگار سياه، حركت مشروطيت گامى به جلو و حركتى به سوى اسلامى و الهى شدن و عدالت اجتماعى بود.<br /> <br /> آیت‌الله نائينى در يكى از فصول كتاب نامبرده، با صراحت كامل چنين مى‌نگارد:<br /> <br /> «قلع شجرۀ خبيثۀ شاه پرستى و ترويج علم و دانش و مرجعيت امور نوعيه را تابع لياقت و درايت قرار دادن، و ريشۀ چپاول و مملكت فروشى شاه پرستان را برانداختن هدف است.<br /> <br /> ناچار تا شجرۀ ملعونۀ استبداد برقرار و بنيان استعباد (بنده گرفتن ديگران) در مملكت اسلامى استوار است، سلب اين قوه و تبديلش به علم و دانش از محالات است. و مادامى كه حقيقت سلطنت و ولايت بر حفظ نظم و به منزلۀ شبانى گله بودن آن، به واسطۀ شدت در هوى پرستى بر شخص سلطان مجهول و سلطنتش را عبارت از مشاركت با ذات احديت - عَزّت كبريائه - در مالكيت و قاهريت و فاعليت «ما يشاء» و عدم مسئوليت «عما يفعل» پندارد، و تمكين امت را از اين فرعونيت دوست خواهى شمارد، لا محاله به استيصال افراد آگاه و تقويت دولت خواهان، همت خواهد گمارد و مفاد «الملك يبقى مع الكفر و لا يبقى مع الظلم» بالعيان مشاهد و محسوس خواهد بود...»<br /> <br /> علامۀ نائينى، اين كتاب را در سال 1327 هجرى قمرى - 18 سال پس از فتواى تاريخى ميرزاى شيرازى - نگاشت و آن كتاب مبدأ تحول و تغيير در نظام سلطنتى مستبد در ايران گرديد.<br /> <br /> ==تبعيد به ايران==<br /> <br /> <br /> در سال 1341 هجرى قمرى «ملك فيصل» كه قصد انجام انتخابات و تأسيس مجلس شوراى ملى فرمايشى را داشت، از فعاليتهاى علماى شيعه سخت به زحمت افتاد.<br /> <br /> چون اعتقاد علماى شيعه بر اين بود كه بايد انتخابات زير نظر روحانیت صورت گيرد و نسبت به شیعیان عراق كه دو ثلث ملت عراق را تشكيل مى‌دادند، توجه بيشترى شود.<br /> <br /> اما ملك فيصل زير بار نمى‌رفت، لذا «آیت‌الله شيخ مهدى خالصى» كه از علماى بزرگ عراق و مقيم كاظمين بود، حكم تحريم انتخابات را صادر نمود. اين حكم را مرحوم آیت‌الله نائينى و سپس آیت‌الله [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سيد ابوالحسن اصفهانى]] هم امضا نمودند و در اثر امضاى اين دو بزرگوار، مخالفت‌هاى زيادى در عراق ايجاد شد و دولت عراق تصميم گرفت شيخ مهدى خالصى و علامۀ نائينى و ساير روحانیون طراز اول و سرشناس مؤثر در اين امر را تبعيد كند.<br /> <br /> در اواخر سال 1341 هجرى قمرى، تبعيد علما همراه با اقدامات و پوششهاى نظامى صورت گرفت. آیت‌الله نائينى، آیت‌الله اصفهانى، آیت‌الله خالصى و جمعى از شاگردان مبرز آیت‌الله نائينى مانند آقا سيد جمال‌الدين گلپايگانى، سيد حسن تهامى بيرجندى، آقا سيد حسن بحر العلوم و آقا شيخ اسدالله زنجانى همراه عده‌اى از بستگان علامۀ نائينى به ايران تبعيد شدند.<br /> <br /> مردم متدين و مبارز ايران، تا از ورود علما و مراجع اطلاع يافتند، بى‌درنگ به استقبال آنان شتافتند. در قصر شيرين، کرمانشاه، همدان و قم، استقبال عظيمى از اين قافلۀ تبعيد شدۀ علم و فضيلت به عمل آمد.<br /> <br /> آیت‌الله نائينى مدتى در کرمانشاه اقامت گزيد و پس از چندى، به سوى همدان حركت كرد و مدتى در آنجا به سر برده و سپس وارد قم گرديد. ايشان در مدت ده ماه توقف خويش در قم، به تدريس اشتغال ورزيد.<br /> <br /> نزديك يك سال پس از تبعيد مراجع - در سال 1342 هجرى قمرى - ملك فيصل در اثر فشار مردم مسلمان عراق، توسط نمايندگان خود از علما عذرخواهى كرد و درخواست بازگشت مجدد آنان را به عراق نمود. علما نيز براى خالى نگذاشتن حوزۀ علميّۀ نجف، و ادامۀ مبارزات مردم مسلمان، تصميم بر مراجعت گرفتند.<br /> <br /> ==سخن شهيد مطهرى==<br /> <br /> <br /> [[مطهری، مرتضی|آیت‌الله شهيد مطهرى]] دربارۀ ايشان مى‌فرمايد:<br /> <br /> «حاج ميرزا حسين نائينى از اكابر فقها و اصوليين قرن چهاردهم هجرى است.<br /> <br /> نزد ميرزاى شيرازى و [[فشارکی اصفهانی، محمد بن امیرقاسم|سيد محمد فشاركى]] اصفهانى تحصيل كرده است و خود مدرسى عالى مقام شد. شهرت بيشتر او در علم اصول است. به معارضۀ علمى با مرحوم [[آخوند خراسانى]] برخاست و از خود نظرات جديد در علم اصول آورد.<br /> <br /> بسيارى از فقهاى زمان، شاگرد اويند. او كتابى نفيس به فارسى دارد به نام «تنزيه الملة و تنبيه الأمة» يا «حكومت در اسلام» كه در دفاع از مشروطيت و مبانى اسلامى آن نوشته است. او در 1355 هجرى قمرى در نجف وفات كرد.»<br /> <br /> ==شاگردان==<br /> <br /> <br /> فضل و دانش آیت‌الله نائينى چنان در افق بالايى قرار داشت كه طلاب از اقطار مختلف كشورهاى اسلامى به درس ايشان حاضر گشته و از نظرات دقيقشان استفاده می‌كردند. دقت نظر و تحقيقات علمى گسترده، ايشان را محور حركت علمى در نجف اشرف گردانيد.<br /> <br /> از سوى ديگر، مرحوم ميرزاى نائينى عنايت خاصى نسبت به شاگردان خود داشته و اهتمام كامل در تربيت و پرورش آنان بذل مى‌نمود و در تهذيب و تعليم آنان، طبق برنامه و اصول صحيح اهتمام كامل داشت.<br /> <br /> شاگردان آن مرحوم نظرات ايشان را حفظ كرده يا به تحرير در آورده و به طبع رسانيده‌اند و اين امر نظرات علمى ميرزاى نائينى را زنده نگه داشته و با وجود اين آثار، او هميشه باقى و جاويد است.<br /> <br /> در اينجا به ذكر اسامى تنى چند از مشاهير شاگردان ايشان اشاره مى‌كنيم:<br /> <br /> # [[موسوی گلپایگانی، سید جمال‌الدین احمد|آیت‌الله سيد جمال‌الدين گلپايگانى]]<br /> # آیت‌الله [[حسینی شاهرودی، محمود|سيد محمود شاهرودى]] <br /> # آیت‌الله [[خوانساری نجفی، موسی|شيخ موسى خوانسارى]] <br /> # آیت‌الله شيخ [[کاظمی خراسانی، محمدعلی|محمد على كاظمى خراسانى]] <br /> # آیت‌الله [[حجت کوه‌کمری، محمد|سيد محمد حجت كوه‌كمرى]] <br /> # آیت‌الله [[حکیم، سید محسن|سيد محسن طباطبايى حكيم]] <br /> # علامه [[طباطبایی، محمدحسین|سيد محمدحسین طباطبايى]] <br /> # آیت الله [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خوئی]] <br /> <br /> ==تأليفات==<br /> <br /> <br /> علامۀ نائينى داراى تأليفات ارزشمندى نيز مى‌باشد مانند:<br /> <br /> # تنبيه الأمة و تنزيه الملة<br /> # فوائد الأصول، كه شامل تقريرات درس ايشان است.<br /> # حواشي العروة الوثقى<br /> # رسالة في اللباس المشكوك<br /> # رسالة في أحكام الخلل في الصلاة<br /> # رسالة في نفي الضرر<br /> # رسالة في التعبدي و التوصلي<br /> # أجوبة المسائل المستفتين<br /> # وسيلة النجاة<br /> # رسالة لعمل المقلدين<br /> <br /> ==وفات==<br /> <br /> <br /> علامه ميرزا محمدحسین نائينى پس از آن همه خدمات به جهان علم، و پس از عمرى زحمت و كوشش در راه تعليم و تربيت شاگردان مكتب توحيد و قرآن، شمع وجودش در 26 جمادى الأول سال 1355 هجرى قمرى، مطابق با 24 مرداد 1315 هجرى شمسى به خاموشى گراييد و به جوار رحمت حق پيوست. عموم كشورهاى اسلامى و به خصوص ايران، عراق و پاکستان در سوگ او گريان شد و جهان اسلام فقيه بزرگوارى را از دست داد.<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رسالة الصلاة في المشكوك (ط - الحديثه)]] <br /> <br /> [[أجود التقریرات]] <br /> <br /> [[كتاب الصلاة (للنائيني)]] <br /> <br /> [[رساله شریفه مجمع الرسائل]] <br /> <br /> [[المکاسب و البيع]]<br /> <br /> [[محصل المطالب في تعليقات المكاسب]] <br /> <br /> [[منية الطالب]] <br /> <br /> [[الرسائل الفقهیة (للنایینی و العراقی)]] <br /> <br /> [[فوائد الاُصول (نائینی، محمد حسین)]] <br /> <br /> [[الأصول]] <br /> <br /> [[تقریرات بحث فی اجتماع الامر و النهی]] <br /> <br /> [[منیه الطالب فی حاشیه المکاسب (طبع جدید)]] <br /> <br /> [[الفتاوی (غروی نائینی)]] <br /> <br /> [[تنبيه الامة و تنزيه الملة]] <br /> <br /> [[أجود التقريرات]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

Mqandi https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%86%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86&diff=518493 2020-12-09T12:14:10Z

<p>Mqandi: </p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR00009.jpg|بندانگشتی|نایینی، محمدحسین]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |نایینی، محمدحسین<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | غروی نائینی، محمدحسین<br /> <br /> میرزای نائینی<br /> <br /> نائینی، حسین<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |حاج ميرزا عبدالرحيم نائينى<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; | ۲۶ خرداد ۱۲۳۹ (۲۷ ذیقعده ۱۲۷۶)<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |نائين<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; | ۲۳ مرداد ۱۳۱۵ (۲۶ جمادی‌الاول ۱۳۵۵) در نجف<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |[[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|آیت‌الله ميرزاى شيرازى]]، آیت‌الله [[فشارکی اصفهانی، محمد بن امیرقاسم|سيد محمد فشاركى]] اصفهانى<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[رسالة الصلاة في المشكوك (ط - الحديثه)]] <br /> <br /> [[أجود التقریرات]] <br /> <br /> [[تنبیه الامه و تنزیه المله]] <br /> <br /> [[كتاب الصلاة (للنائيني)]] <br /> <br /> [[رساله شریفه مجمع الرسائل]] <br /> <br /> [[المکاسب و البيع]] <br /> <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE00009AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> {{کاربردهای دیگر|نائینی (ابهام زدایی)}}<br /> <br /> <br /> <br /> '''ميرزا محمدحسین غروی نائينى''' (۱۲۷۶-۱۳۵۵ق/۱۲39-۱۳۱۵ش)، فقیه، اصولی، ازمراجع بزرگ تقلید شیعه، از مهمترین حامیان نهضت مشروطه ایران، کتاب معروف [[تنبیه الامه و تنزیه المله]] او در موافقت با مشروطه مشروعه و نفی استبداد است.<br /> <br /> == ولادت ==<br /> <br /> میرزای نائینی فرزند حاج ميرزا عبدالرحيم نائينى، در 17 ذى قعدۀ سال 1276 هجرى قمرى در شهر نائين و در يك خانوادۀ روحانى چشم به جهان گشود.<br /> <br /> ==کسب علم و دانش==<br /> <br /> <br /> او تحصيلات ابتدايى را در زادگاه خود، نائين اصفهان، در محضر پدرش حاج ميرزا عبدالرحيم آغاز كرد.<br /> <br /> پس از فراگيرى مقدمات علوم و براى تحصيل سطوح عاليه و خارج، به حوزۀ نجف رهسپار گرديد و در رديف شاگردان نامدار [[میرزای شیرازی، سید محمدحسن|آیت‌الله حاج ميرزا محمدحسن شيرازى بزرگ]] و مرحوم آیت‌الله سيد محمد اصفهانى قرار گرفت و در درس آیت‌الله [[آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین|آخوند ملا محمد كاظم خراسانى]] به عنوان ادب و احترام حضور به هم رساند.<br /> <br /> ==جايگاه علمى و اجتماعى==<br /> <br /> <br /> آیت‌الله نائينى، يكى از بزرگترين و نامورترين مراجع عصر خويش و يكى از محققین نامى در اصول و فقه است. او را مجدّد علم اصول و نوآور آن ناميده‌اند و اغلب مراجع و فضلاى معاصر از افاضات علمى و رشحات فكرى اين مرد فضيلت و دانش، به صورت مستقيم يا غير مستقيم بهره برده‌اند.<br /> <br /> ميرزاى نائينى در اثر اطلاعات وسيع در علومى همچون رياضى، حكمت، فلسفه و عرفان و احاطه به كليات فقه، امتيازات خاصى ميان علماى نجف اشرف داشت.<br /> <br /> ايشان علم اصول را با دقت و جديت خاص، طورى منظم كرد و پيچيدگى‌هاى آن را بر طرف نمود و آن را تهذيب و تنقيح كرد كه همگان وى را در اين امر ستوده و استادى او را در اين فن تأييد كرده‌اند.<br /> <br /> ==مقام معنوى==<br /> <br /> <br /> آیت‌الله نائينى، توجه خاصى به تربيت و تهذيب نفس و آراستن آن به انواع فضايل اخلاقى داشت. نماز شب ايشان هيچ‌گاه ترك نشد، و حتى در سفر هم هميشه بر آن مواظبت داشت.<br /> <br /> هر كس چند روزى ملازم ايشان مى‌گشت، حالات عرفانى و تعبدهاى خاص آن مرحوم را مشاهده مى‌نمود و او را در درجۀ اعلاى وارستگى و تقوا و صلاح و ارشاد و اخلاص مى‌ديد.<br /> <br /> گويا همۀ خوبى‌ها در آن وجود جمع شده بود. علم و فضل و شايستگى، و آراستگى به كمال و رشد معنوى و فضايل اخلاقى و معنوى، همه در وجود او نمايان بود.<br /> <br /> او هرگز اوقات گران‌بهايش را بيهوده صرف نمى‌كرد. يا مشغول مباحثۀ مسائل علمى بود و يا با شرح صدر و گشاده رويى در ميان مردم به گفت و شنود و رسيدگى به نيازها و مشكلات آنان اشتغال داشت. هميشه در مصرف، اقتصاد را رعايت مى‌كرد و در صرف بيت المال مسلمانان، زهد و تقوا و صرفه جويى داشت.<br /> <br /> تا آنجا كه مقدور بود از سهم مبارک امام عجل‌الله‌تعالى‌فرجه و ساير حقوق شرعيه استفادۀ خصوصى نمى‌كرد و هزينۀ زندگى شخصى را از درآمدهاى خويش تأمين مى‌نمود.<br /> <br /> او نمونۀ بارزى از تقوا و صلاح و رستگارى بود، آن چنان كه نمونۀ بارزى از بلند انديشى در علم نيز، به شمار مى‌آمد.<br /> <br /> ==خدمات سياسى==<br /> <br /> <br /> در دورۀ قاجار مردم مسلمان ايران زير پاى شاهزادگان و درباريان قاجار پامال بودند و پادشاهان و فرمانروايان، مالك همه چيز مردم بى‌پناه بودند و مردم بى‌دفاع، از خود اختيارى نداشتند و عين‌الدوله‌ها و شمس الملوكها، شاه ناتوان و بى اراده را آلت دست خودخواهى و هوس بازى خويش قرار داده و تركتازى را به حد اعلاى خود رسانده بودند.<br /> <br /> در چنان شرايط خفقان و خودسرى، تنها علماى بزرگ دين ناله‌هاى مردم را از دور و نزديك مى‌شنيدند و كمكى به حال آنان می‌كردند. در آن زمان در تهران و تبريز و ساير شهرها، علما به استغاثۀ مردم پاسخ مثبت داده و خواهان اجراى قانون و نظم و عدالت و قسط اسلامى شدند.<br /> <br /> در چنان روزگار سياه و خفقانى بود كه آیت‌الله نائينى، آن فقيه دلسوز و آگاه، كتاب شريف «تنبيه الأمة و تنزيه الملة» را نوشت و انواع استبداد و خودسرى و حكومت خودكامۀ پادشاهان مستبد را با منطق و حكمت تبيين كرد و وظايف علما و فقها را نسبت به دين و اوضاع جارى بيان نمود و با تبيين فصول مختلف عهدنامۀ مالك اشتر، حدود و اختيارات حاكم و حكومت اسلامى را نشان داد.<br /> <br /> اين كتاب با حاشيه و تقريظ دو تن از مراجع بزرگ و استوانه‌هاى فقه و فقاهت آن روز، زينت يافت و همانند دستور العمل و بيانيۀ حكومت اسلامى تلقى گرديد.<br /> <br /> دو مرجع مبارز و مجاهد آن روز، آیت‌الله [[آخوند خراسانى]] و آیت‌الله شيخ عبدالله مازندرانى بر آن كتاب تقريظ نوشتند و مأخوذ بودن اصل مشروطيت را از متن شريعت محمدى صلى‌الله‌عليه‌وآله‌و‌سلم مورد تأييد و امضا قرار دادند و به اين ترتيب، گامى در راه برانداختن استبداد مطلق برداشته شد.<br /> <br /> هر چند ديرى نپاييد كه با دخالت اجانب و بيگانگان و توطئه و تلاش ستون پنجم و روشنفكر نمايانى مانند تقى زاده و ملكم خان و همدستان آنها، مشروطيت از مسير انقلاب خارج گرديد و به تعبير خود ايشان، انگورى كه انتظار و اميد سركه بودن در آن منظور بود، يك باره شراب گرديد و غير قابل استفادۀ مؤمنين شد.<br /> <br /> در هر صورت و با توجه به آن روزگار سياه، حركت مشروطيت گامى به جلو و حركتى به سوى اسلامى و الهى شدن و عدالت اجتماعى بود.<br /> <br /> آیت‌الله نائينى در يكى از فصول كتاب نامبرده، با صراحت كامل چنين مى‌نگارد:<br /> <br /> «قلع شجرۀ خبيثۀ شاه پرستى و ترويج علم و دانش و مرجعيت امور نوعيه را تابع لياقت و درايت قرار دادن، و ريشۀ چپاول و مملكت فروشى شاه پرستان را برانداختن هدف است.<br /> <br /> ناچار تا شجرۀ ملعونۀ استبداد برقرار و بنيان استعباد (بنده گرفتن ديگران) در مملكت اسلامى استوار است، سلب اين قوه و تبديلش به علم و دانش از محالات است. و مادامى كه حقيقت سلطنت و ولايت بر حفظ نظم و به منزلۀ شبانى گله بودن آن، به واسطۀ شدت در هوى پرستى بر شخص سلطان مجهول و سلطنتش را عبارت از مشاركت با ذات احديت - عَزّت كبريائه - در مالكيت و قاهريت و فاعليت «ما يشاء» و عدم مسئوليت «عما يفعل» پندارد، و تمكين امت را از اين فرعونيت دوست خواهى شمارد، لا محاله به استيصال افراد آگاه و تقويت دولت خواهان، همت خواهد گمارد و مفاد «الملك يبقى مع الكفر و لا يبقى مع الظلم» بالعيان مشاهد و محسوس خواهد بود...»<br /> <br /> علامۀ نائينى، اين كتاب را در سال 1327 هجرى قمرى - 18 سال پس از فتواى تاريخى ميرزاى شيرازى - نگاشت و آن كتاب مبدأ تحول و تغيير در نظام سلطنتى مستبد در ايران گرديد.<br /> <br /> ==تبعيد به ايران==<br /> <br /> <br /> در سال 1341 هجرى قمرى «ملك فيصل» كه قصد انجام انتخابات و تأسيس مجلس شوراى ملى فرمايشى را داشت، از فعاليتهاى علماى شيعه سخت به زحمت افتاد.<br /> <br /> چون اعتقاد علماى شيعه بر اين بود كه بايد انتخابات زير نظر روحانیت صورت گيرد و نسبت به شیعیان عراق كه دو ثلث ملت عراق را تشكيل مى‌دادند، توجه بيشترى شود.<br /> <br /> اما ملك فيصل زير بار نمى‌رفت، لذا «آیت‌الله شيخ مهدى خالصى» كه از علماى بزرگ عراق و مقيم كاظمين بود، حكم تحريم انتخابات را صادر نمود. اين حكم را مرحوم آیت‌الله نائينى و سپس آیت‌الله [[اصفهانی، سید ابوالحسن|سيد ابوالحسن اصفهانى]] هم امضا نمودند و در اثر امضاى اين دو بزرگوار، مخالفت‌هاى زيادى در عراق ايجاد شد و دولت عراق تصميم گرفت شيخ مهدى خالصى و علامۀ نائينى و ساير روحانیون طراز اول و سرشناس مؤثر در اين امر را تبعيد كند.<br /> <br /> در اواخر سال 1341 هجرى قمرى، تبعيد علما همراه با اقدامات و پوششهاى نظامى صورت گرفت. آیت‌الله نائينى، آیت‌الله اصفهانى، آیت‌الله خالصى و جمعى از شاگردان مبرز آیت‌الله نائينى مانند آقا سيد جمال‌الدين گلپايگانى، سيد حسن تهامى بيرجندى، آقا سيد حسن بحر العلوم و آقا شيخ اسدالله زنجانى همراه عده‌اى از بستگان علامۀ نائينى به ايران تبعيد شدند.<br /> <br /> مردم متدين و مبارز ايران، تا از ورود علما و مراجع اطلاع يافتند، بى‌درنگ به استقبال آنان شتافتند. در قصر شيرين، کرمانشاه، همدان و قم، استقبال عظيمى از اين قافلۀ تبعيد شدۀ علم و فضيلت به عمل آمد.<br /> <br /> آیت‌الله نائينى مدتى در کرمانشاه اقامت گزيد و پس از چندى، به سوى همدان حركت كرد و مدتى در آنجا به سر برده و سپس وارد قم گرديد. ايشان در مدت ده ماه توقف خويش در قم، به تدريس اشتغال ورزيد.<br /> <br /> نزديك يك سال پس از تبعيد مراجع - در سال 1342 هجرى قمرى - ملك فيصل در اثر فشار مردم مسلمان عراق، توسط نمايندگان خود از علما عذرخواهى كرد و درخواست بازگشت مجدد آنان را به عراق نمود. علما نيز براى خالى نگذاشتن حوزۀ علميّۀ نجف، و ادامۀ مبارزات مردم مسلمان، تصميم بر مراجعت گرفتند.<br /> <br /> ==سخن شهيد مطهرى==<br /> <br /> <br /> [[مطهری، مرتضی|آیت‌الله شهيد مطهرى]] دربارۀ ايشان مى‌فرمايد:<br /> <br /> «حاج ميرزا حسين نائينى از اكابر فقها و اصوليين قرن چهاردهم هجرى است.<br /> <br /> نزد ميرزاى شيرازى و [[فشارکی اصفهانی، محمد بن امیرقاسم|سيد محمد فشاركى]] اصفهانى تحصيل كرده است و خود مدرسى عالى مقام شد. شهرت بيشتر او در علم اصول است. به معارضۀ علمى با مرحوم [[آخوند خراسانى]] برخاست و از خود نظرات جديد در علم اصول آورد.<br /> <br /> بسيارى از فقهاى زمان، شاگرد اويند. او كتابى نفيس به فارسى دارد به نام «تنزيه الملة و تنبيه الأمة» يا «حكومت در اسلام» كه در دفاع از مشروطيت و مبانى اسلامى آن نوشته است. او در 1355 هجرى قمرى در نجف وفات كرد.»<br /> <br /> ==شاگردان==<br /> <br /> <br /> فضل و دانش آیت‌الله نائينى چنان در افق بالايى قرار داشت كه طلاب از اقطار مختلف كشورهاى اسلامى به درس ايشان حاضر گشته و از نظرات دقيقشان استفاده می‌كردند. دقت نظر و تحقيقات علمى گسترده، ايشان را محور حركت علمى در نجف اشرف گردانيد.<br /> <br /> از سوى ديگر، مرحوم ميرزاى نائينى عنايت خاصى نسبت به شاگردان خود داشته و اهتمام كامل در تربيت و پرورش آنان بذل مى‌نمود و در تهذيب و تعليم آنان، طبق برنامه و اصول صحيح اهتمام كامل داشت.<br /> <br /> شاگردان آن مرحوم نظرات ايشان را حفظ كرده يا به تحرير در آورده و به طبع رسانيده‌اند و اين امر نظرات علمى ميرزاى نائينى را زنده نگه داشته و با وجود اين آثار، او هميشه باقى و جاويد است.<br /> <br /> در اينجا به ذكر اسامى تنى چند از مشاهير شاگردان ايشان اشاره مى‌كنيم:<br /> <br /> # [[موسوی گلپایگانی، سید جمال‌الدین احمد|آیت‌الله سيد جمال‌الدين گلپايگانى]]<br /> # آیت‌الله [[حسینی شاهرودی، محمود|سيد محمود شاهرودى]] <br /> # آیت‌الله [[خوانساری نجفی، موسی|شيخ موسى خوانسارى]] <br /> # آیت‌الله شيخ [[کاظمی خراسانی، محمدعلی|محمد على كاظمى خراسانى]] <br /> # آیت‌الله [[حجت کوه‌کمری، محمد|سيد محمد حجت كوه‌كمرى]] <br /> # آیت‌الله [[حکیم، سید محسن|سيد محسن طباطبايى حكيم]] <br /> # علامه [[طباطبایی، محمدحسین|سيد محمدحسین طباطبايى]] <br /> # آیت الله [[خویی، سید ابوالقاسم|سید ابوالقاسم خویى]] <br /> <br /> ==تأليفات==<br /> <br /> <br /> علامۀ نائينى داراى تأليفات ارزشمندى نيز مى‌باشد مانند:<br /> <br /> # تنبيه الأمة و تنزيه الملة<br /> # فوائد الأصول، كه شامل تقريرات درس ايشان است.<br /> # حواشي العروة الوثقى<br /> # رسالة في اللباس المشكوك<br /> # رسالة في أحكام الخلل في الصلاة<br /> # رسالة في نفي الضرر<br /> # رسالة في التعبدي و التوصلي<br /> # أجوبة المسائل المستفتين<br /> # وسيلة النجاة<br /> # رسالة لعمل المقلدين<br /> <br /> ==وفات==<br /> <br /> <br /> علامه ميرزا محمدحسین نائينى پس از آن همه خدمات به جهان علم، و پس از عمرى زحمت و كوشش در راه تعليم و تربيت شاگردان مكتب توحيد و قرآن، شمع وجودش در 26 جمادى الأول سال 1355 هجرى قمرى، مطابق با 24 مرداد 1315 هجرى شمسى به خاموشى گراييد و به جوار رحمت حق پيوست. عموم كشورهاى اسلامى و به خصوص ايران، عراق و پاکستان در سوگ او گريان شد و جهان اسلام فقيه بزرگوارى را از دست داد.<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[رسالة الصلاة في المشكوك (ط - الحديثه)]] <br /> <br /> [[أجود التقریرات]] <br /> <br /> [[كتاب الصلاة (للنائيني)]] <br /> <br /> [[رساله شریفه مجمع الرسائل]] <br /> <br /> [[المکاسب و البيع]]<br /> <br /> [[محصل المطالب في تعليقات المكاسب]] <br /> <br /> [[منية الطالب]] <br /> <br /> [[الرسائل الفقهیة (للنایینی و العراقی)]] <br /> <br /> [[فوائد الاُصول (نائینی، محمد حسین)]] <br /> <br /> [[الأصول]] <br /> <br /> [[تقریرات بحث فی اجتماع الامر و النهی]] <br /> <br /> [[منیه الطالب فی حاشیه المکاسب (طبع جدید)]] <br /> <br /> [[الفتاوی (غروی نائینی)]] <br /> <br /> [[تنبيه الامة و تنزيه الملة]] <br /> <br /> [[أجود التقريرات]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

Mqandi