<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://fa.wikinoor.ir/w/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Amortezaei</id>
	<title>ویکی‌نور - مشارکت‌های کاربر [fa]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://fa.wikinoor.ir/w/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=Amortezaei"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%98%D9%87:%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA%E2%80%8C%D9%87%D8%A7/Amortezaei"/>
	<updated>2026-05-28T08:59:20Z</updated>
	<subtitle>مشارکت‌های کاربر</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.39.0</generator>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2&amp;diff=653218</id>
		<title>الرسالة الفارسية في المجاز</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D9%8A%D8%A9_%D9%81%D9%8A_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2&amp;diff=653218"/>
		<updated>2023-04-16T05:21:07Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Amortezaei: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{جعبه اطلاعات کتاب&lt;br /&gt;
| تصویر =NUR33059J1.jpg&lt;br /&gt;
| عنوان = الرسالة الفارسية في المجاز&lt;br /&gt;
| عنوان‌های دیگر = &lt;br /&gt;
| پدیدآورندگان&lt;br /&gt;
| پدیدآوران = &lt;br /&gt;
[[ع‍ص‍ام‌ال‍دی‍ن‌ اس‍ف‍رای‍ن‍ی‌، اب‍راه‍ی‍م‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د]] (نويسنده)&lt;br /&gt;
[[جربی، علی رمضان]] (محقق)&lt;br /&gt;
|زبان&lt;br /&gt;
| زبان = عربی&lt;br /&gt;
| کد کنگره =  /الف5ر5 2028 PIR &lt;br /&gt;
| موضوع =&lt;br /&gt;
|ناشر &lt;br /&gt;
| ناشر = جامعة ناصر&lt;br /&gt;
| مکان نشر = لیبی - خمس&lt;br /&gt;
| سال نشر = 1997م&lt;br /&gt;
| کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE33059AUTOMATIONCODE&lt;br /&gt;
| چاپ = 1&lt;br /&gt;
| شابک = -&lt;br /&gt;
| تعداد جلد = 1&lt;br /&gt;
| کتابخانۀ دیجیتال نور = 33059&lt;br /&gt;
| کتابخوان همراه نور = 33059&lt;br /&gt;
| کد پدیدآور = 7750&lt;br /&gt;
| پس از = &lt;br /&gt;
| پیش از = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
'''الرسالة الفارسية في المجاز'''، اثر [[ع‍ص‍ام‌ال‍دی‍ن‌ اس‍ف‍رای‍ن‍ی‌، اب‍راه‍ی‍م‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د|ابراهیم عصام‌الدین اسفراینی]] (متوفی 951ق)، رساله‌ای است پیرامون علم بلاغت که در نیمه قرن دهم هجری، به زبان فارسی نوشته شده و توسط احمد لطف‌الله، متخلص به [[عاشقی سلانیکی]] (متوفی 1113ق) به عربی ترجمه شده است. این کتاب، با تحقیق [[جربی، علی رمضان|علی رمضان جربی]] به چاپ رسیده است. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
به دلیل نگارش اصل کتاب به زبان فارسی و برگردان آن به عربی، این اثر به «الرسالة الفارسية» معروف شده و به دلیل انتساب به مؤلف آن، [[ع‍ص‍ام‌ال‍دی‍ن‌ اس‍ف‍رای‍ن‍ی‌، اب‍راه‍ی‍م‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د|عصام‌الدین]]، «الرسالة العصامية» نیز نامیده شده است. همچنین به دلیل ترجمه آن به زبان عربی، «الرسالة المعربة» نیز نام گرفته است&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: مقدمه، ص9&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
این رساله، به دلیل اهمیتی که داراست، به چندین زبان، ترجمه شده است؛ زیرا حاوی خلاصه‌ای از نظرات و دیدگاه‌های علمای علم بلاغت و ادبیات و مطالب و مباحث ارزنده‌ای است که دانش‌پژوهان و محققان، بدان نیاز دارند و گزافه نیست اینکه گفته شود: نویسنده آن، گردآورنده ماهری است که در رساله خود، آرای فحول علم بلاغت و بزرگان علم بیان، همچون [[عبدالقاهر جرجانی]]، [[سکاکی]]، [[زمخشری]]، [[سعدالدین تفتازانی]]، [[خطیب قزوینی]]، [[سید شریف جرجانی]]، [[ابن کمال پاشا]] و سایر علمای علم بلاغت را گرد آورده و به مناقشه، نقد و بحث پیرامون نظرات آنها و افزودن برخی مطالب به گفته‌های ایشان پرداخته و شیوه‌ای جدید و ابتکاری، در پرداختن به علم بلاغت، ارائه کرده است&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
محقق، این کتاب را به جهت امور زیر موضوع تحقیق خویش قرار داده است:&lt;br /&gt;
# [[ع‍ص‍ام‌ال‍دی‍ن‌ اس‍ف‍رای‍ن‍ی‌، اب‍راه‍ی‍م‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د|عصام‌الدین اسفراینی]] شخصیتی ناشناس بوده که بسیاری از محققین، اطلاع زیادی از وی ندارند. در این کتاب، ضمن معرفی رساله وی، به بررسی دوران زندگانی وی پرداخته شده و شرح حال نسبتا مفصلی از او، ارائه شده است.&lt;br /&gt;
# این رساله، به زبان فارسی نوشته شده و سپس، تعریب شده است و این کار، شبیه‌ترین چیز به بلاغت تطبیقی و مقارنی می‌باشد که بدین وسیله، تلاش و تبحر علمای خراسان و اسفراین در علم بلاغت، به‌خوبی به نمایش درآمده است.&lt;br /&gt;
# این رساله، دربردارنده خلاصه‌ای از آراء عصام‌الدین و سایر علمای علم بیان بوده و درعین‌حال، یکی از منابع مهم علم بلاغت عربی است و بسیاری از محققان و پژوهشگران این علم، در نگارش آثار خویش، از آن استفاده کرده‌اند&amp;lt;ref&amp;gt;ر.ک: همان، ص11&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references/&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
مقدمه کتاب.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقالات مهر 01 مکرمی]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقالات بازبینی شده مهر 01]]&lt;br /&gt;
[[رده:مقالات بازبینی شده2 مهرماه 1401]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Amortezaei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%82%D9%88%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%8A%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD%D9%87_%D9%83%D8%B4%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%82&amp;diff=592511</id>
		<title>تقويم الإيمان و شرحه كشف الحقائق</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%AA%D9%82%D9%88%D9%8A%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%8A%D9%85%D8%A7%D9%86_%D9%88_%D8%B4%D8%B1%D8%AD%D9%87_%D9%83%D8%B4%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%82&amp;diff=592511"/>
		<updated>2022-07-24T04:53:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Amortezaei: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;{{جعبه اطلاعات کتاب&lt;br /&gt;
| عنوان = تقويم الإيمان&lt;br /&gt;
| عنوان‌های دیگر = تقويم الايمان شرح &lt;br /&gt;
 عنوان داخلي: کشف الحقائق &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| تصویر = NUR01818J1.jpg&lt;br /&gt;
| پدیدآوران = [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد]](نویسنده)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[علوی عاملی، احمد بن زین‌العابدین]] (شارح) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[نوری، علی بن جمشید]](حاشيه نويس) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[اوجبی، علی]](محقق) &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| ناشر = دانشگاه تهران، مؤسسه مطالعات اسلامى؛ مرکز پژوهشي ميراث مکتوب&lt;br /&gt;
| مکان نشر = ايران - تهران&lt;br /&gt;
| سال نشر = 1376ش &lt;br /&gt;
| چاپ = 1&lt;br /&gt;
| شابک = 964-5552-06-2 &lt;br /&gt;
| موضوع = 1.فلسفه اسلامی - متون قديمی تا قرن 14&lt;br /&gt;
2.میرداماد، سید محمدباقر بن محمد، - ????؟ق. تقويم الايمان - نقد و تفسير&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| زبان = عربی &lt;br /&gt;
| تعداد جلد = 1&lt;br /&gt;
| کتابخانۀ دیجیتال نور =01818&lt;br /&gt;
| کد کنگره = ‏BBR‎‏ ‎‏1158‎‏ ‎‏/‎‏ت‎‏7 &lt;br /&gt;
| کد اتوماسیون = AUTOMATIONCODE01818AUTOMATIONCODE&lt;br /&gt;
| کتابخوان همراه نور =01818&lt;br /&gt;
| پس از = &lt;br /&gt;
| پیش از = &lt;br /&gt;
}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''تقويم الإيمان و شرحه كشف الحقائق'''، دربردارنده کتاب «تقويم الإيمان» نوشته [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میر محمدباقر داماد]] و شرح آن «كشف الحقائق» از [[علوی عاملی، احمد بن زین‌العابدین|میر سید احمد علوی عاملی]] و تعلیقات آن از [[نوری، علی بن جمشید|ملا علی نوری]] می‌باشد و مشتمل بر مباحث سنجیده‌ای در زمینه فلسفه و حکمت است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==ساختار==&lt;br /&gt;
کتاب با مقدمه مفصلی از مصحح آغاز و مطالب، از یک «رصد» مشتمل بر پنج «فصل» و هر فصل متضمن بخش‌هایی چون: تقویم، تصحیح، توصیه، تحکمه، محاققه و تقویم، ظن و تقویم، وهم و تقویم، تشکک و تثبیت تشکیل شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/125 ر.ک: مقدمه مصحح، ص125]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از تعبیر «رصد الأول» چنین برداشت می‌شود که نویسنده بنا داشته تا رصدهای دیگری را نیز به کتاب بیفزاید، اما به دلیل نامعلومی از این مهم منصرف شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/125 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== گزارش محتوا==&lt;br /&gt;
در مقدمه مصحح، زندگی‌نامه مفصلی از مصنف، شارح و تعلیق‌نویس ذکر شده و نکات مهمی پیرامون ویژگی‌های کتاب و شرح آن، بیان گردیده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/17 همان، ص17-161]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فصل آغازین کتاب، به‌منزله مدخل بشمار می‌آید و نویسنده در آن به برخی از مبادی و مباحث مربوط به امور عامه همچون: تعریف فلسفه، موضوع فلسفه، مسائل فلسفه، انقسام موجود به واجب و ممکن، تقسیم ممکن به جوهر و عرض، ملاک نیاز ممکن به علت، تساوق وجود و تشخص پرداخته است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/125 همان، ص125]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فصل دوم، بیشتر به براهین اثبات واجب و ابطال تسلسل و دور اختصاص دارد؛ براهینی چون: برهان ضرورت، برهان اولویت، برهان جزء و کل، برهان قوه و فعل، برهان شخصیت، برهان وسط و طرف، برهان تضایف، برهان حیثیات، برهان اسد و اخصر و برهان ترتب&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/125 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در فصل سوم، مصنف بیشتر به تبیین و اثبات صفات سلبی واجب پرداخته است؛ صفاتی چون: واجب بالذات ماهیت ندارد (ماهیت واجب عین انیت اوست)؛ واجب بالذات مرکب نیست؛ واجب بالذات جنس ندارد؛ واجب بالذات نوع نیست؛ واجب بالذات حد ندارد؛ واجب بالذات کثیر نیست؛ واجب بالذات جسم، جسمانی و عرض نیست؛ واجب بالذات به حس درک نمی‌شود؛ واجب بالذات جهت، مکان و وضع ندارد؛ واجب بالذات نه جنس برای جوهر است و نه در مقوله جوهر می‌گنجد و وحدت واجب بالذات عددی نیست&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/125 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در فصل چهارم نیز در دنباله فصل پیشین به تحلیل و بررسی برخی از صفات سلبی واجب بالذات چون: واجب بالذات مقابل ندارد؛ واجب بالذات شریک ندارد؛ واجب بالذات منزه از حرکت، سکون و تغییر است؛ در واجب بالذات کثرت راه ندارد؛ امتناع علم به حقیقت واجب بالذات؛ استحاله تقرر صورت علمی در ذات واجب و مباحثی مانند: تقابل و اقسام آن؛ چگونگی عروض اضافه بر واجب الوجود؛ کیفیت عروض سلوب بر ذات واجب الوجود؛ عینیت صفات و ذات واجب الوجود؛ لوازم صفات کمالی واجب الوجود؛ چگونگی صدور کثرات؛ تقدم سرمدی واجب بالذات؛ حدوث و قدم دهری پرداخته است. در این فصل، مصنف برای اثبات حدوث دهری ممکنات، برهانی اقامه می‌کند که در کتاب‌های دیگرش طرح نکرده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/125 همان، 125-126]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فصل پایانی کتاب که شاید جذاب‌ترین و خواندنی‌ترین فصول آن باشد، به مباحث معرفت‌شناسه‌گانه و دیدگاه‌های [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] در مقوله علم، به‌ویژه علم الهی اختصاص دارد. عمده مباحث این فصل عبارتند از: تقسیم علم به حصولی و حضوری و تعریف آن‌ها؛ رابطه علم حصولی و حضوری؛ معلوم در علوم حصولی و حضوری؛ علم جواهر مفارقه؛ ترتیب و ترتب علوم و ادراکات؛ اتحاد عقل و عاقل و معقول؛ علم واجب به اشیاء؛ عینیت علم و ذات واجب؛ علم به معلول؛ علم فعلی و انفعالی و نقد دیدگاه شیخ‌الرئیس در این باب؛ علم اجمالی و علم تفصیلی و چگونگی انکشاف صور متعدد برای نفس آدمی&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/125 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===ویژگی‌های کتاب===&lt;br /&gt;
در بررسی بدوی کتاب، سه ویژگی عمده را می‌توان برای آن برشمرد:&lt;br /&gt;
# آن‌گونه که از شواهد و قراین برمی‌آید، گویا «تقويم الإیمان» نیز همانند «الأفق المبين»، «الإيماضات و التشريفات»، «التقديسات» و «القبسات»، از جمله کتاب‌های درسی‌ای بوده که [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] خود برای شاگردانش تدریس می‌کرده است؛ چه، در حاشیه برخی از نسخه‌های آن، حواشی و تعلیقاتی با عنوان «سمع» وجود دارد که بیانگر نکاتی است که شاگردان در محفل درس از زبان استاد شنیده و یادداشت کرده‌اند. برجستگی‌های دیگر این اثر (ارائه دوره کامل فلسفه و ابداعات و نظریات خاص [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]]) را می‌توان از دیگر قراینی دانست که درسی بودن تقويم الإیمان را تأیید می‌کنند.&lt;br /&gt;
# اثر حاضر حاوی برخی از مباحث، تقریرها و ادله‌های نوین و ابداعات [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] است که در دیگر آثار او به چشم نمی‌خورد؛ مباحثی چون نظریه وحدت حمل، برهان بر حدوث دهری، ثنویت مقولات و...&lt;br /&gt;
# مصنف در تمامی آثار فلسفی خویش، به بحث پیرامون موضوعات خاص پرداخته است. تنها در اثر حاضر است که تقریبا یک دوره کامل مباحث فلسفی را به‌صورت فشرده تبیین و ساختار و شاکله نظام فلسفی خویش را به‌اختصار ترسیم کرده است. در واقع می‌توان گفت اثر حاضر در کنار دو اثر گران‌سنگ «القبسات» و «الأفق المبين»، سه ضلع اصلی قاعده هرم اندیشه‌های فلسفی میرداماد را تشکیل می‌دهند&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/126 همان، ص126-127]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''كشف الحقائق'''&lt;br /&gt;
شارح در سراسر کتاب، در صدد تبیین آرای [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و تحکیم مبانی اوست و به‌شدت به نظریات او وفادار. سید علوی به‌واسطه تسلط بر اصول و جزئیات اندیشه استاد خویش و با استناد به دیگر آثارش و به سرپنجه بیان شیوا و قلم روان خود، به‌خوبی حقایق و دقایق منطوی در عبارات ماتن را کشف و در اختیار مخاطبان و خوانندگان اثر قرار داده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/153 همان، ص153-154]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گرچه قصد اولی و بالذات او، شرح عبارات کتاب بوده، اما از آنجا که حکمت یمانی [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] مبتنی بر نحله‌های فلسفی و مشارب فکری پیشین خود است، جای‌جای کتاب مملو از نقل و طرح و تبیین آرای شیخ در «الشفاء»، «التعليقات» و... و فیلسوفانی چون: فارابی در «الجمع بين رأي الحکيمين» و اثولوجیا و بهمنیار در «التحصيل» و متکلمان بزرگی نظیر محقق طوسی و فخر رازی بوده و آمیخته به لطایف اشراقی و سخنان شیخ اشراق در «حكمة الإشراق» و «المطارحات» است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/154 ر.ک: همان، ص154]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
او در مباحث عرفانی نیز تمهر و تدرب چشمگیری دارد. گاه در لابه‌لای مباحث و استدلال‌ها و منازعات خشک فلسفی، خواننده را به صعود بر بلندای شهود و تجربه حقایق نورانی و ماورائی فرامی‌خواند&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/154 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در واقع «كشف الحقائق»، افزون بر شرح مبانی فلسفی [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و ترویج و تشیید حکمت یمانی، دریایی از معارف فلسفی و لطایف عرفانی است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/154 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
او نقادی تیزبین و مصنف نیز هست. در لابه‌لای مباحث کتاب افزون بر تحلیل افکار اندیشمندان مسلمان، به نقد آرای حکمای یونان نظیر انکسیمایس، تالس و... می‌پردازد که این خود حاکی از قوت و میزان تسلط و دایره آگاهی وی در این زمینه است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/154 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شارح گاه در تبیبن مقاصد شیخ، به دیگر آثار خود همچون «العروة الوثقی» (شرح الهیات شفا) ارجاع می‌دهد. در توضیح واژگان نامأنوس به‌کاررفته در عبارت مصنف نیز از کتاب «النهاية» [[ابن اثیر، علی بن محمد|ابن اثیر]] و «الصحاح» جوهری، بهره برده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/154 همان]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وضعیت کتاب==&lt;br /&gt;
تقويم الإيمان، دارای حواشی متعددی است؛ همچون حواشی برجای‌مانده از شاگردان بلافصل مصنف (که در واقع تقریرات درس استاد و بیانات خود [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] است و نه دیدگاه‌های شخصی، تفسیری و انتقادی آن‌ها)، حواشی خود مصنف و حواشی حکیم [[نوری، علی بن جمشید|ملا علی نوری]]. همچنین شروح متعددی بر آن نگاشته شده مانند: &lt;br /&gt;
# شرح تقدمة تقويم الإیمان/ المعلقات علی تقويم الإیمان: که گاه نیز به اشتباه، از آن با عنوان تقويم الإیمان یاد شده است، شرح مبسوطی است از خود [[میرداماد، سید محمدباقر بن محمد|میرداماد]] بر خطبه کتاب تقويم الإیمان در بیان و اثبات فضایل [[امام على(ع)|حضرت امیر(ع)]] با استناد به روایات.&lt;br /&gt;
# كشف الحقائق: در مورد آن به اندازه کافی توضیح دادیم.&lt;br /&gt;
# عرش الإيقان: این شرح توسط میر عبدالحسیب - یکی از نوادگان مصنف - تألیف شده است.&lt;br /&gt;
# شرح ملا شمسای گیلانی&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/123 ر.ک: همان، ص123-124]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
فهرست مطالب در ابتدا و فهرست‌های فنی (آیات؛ احادیث؛ اشعار؛ اعلام و گروه‌ها؛ کتاب‌ها؛ اصطلحات و تعبیرات؛ واژه‌نامه و منابع و مآخذ) در پایان کتاب ذکر شده است.&lt;br /&gt;
از آنجا که دو نسخه از کتاب موجود بوده که در واقع دو تحریر جدا و به‌منزله دو کتاب مستقل است و عبارات آن، جز در مواردی اندک با هم متفاوتند، مصحح میان دو متن جمع کرده است و در مواردی که عبارات هردو نزدیک به هم بوده، هرکدام را که به‌نحوی ترجیح داشته در متن آورده و عبارات دیگری را در پاورقی. افزوده‌های هر نسخه نیز در صورت امکان در متن و در غیر این صورت، در پاورقی درج شده است.&amp;lt;ref&amp;gt;[https://www.noorlib.ir/view/fa/book/bookview/text/11668/1/159 ر.ک: همان، ص159-160]&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
مقدمه و متن کتاب.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح اسفار]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح العرشية]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح المشاعر]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح بر زاد المسافر صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح حال و آراى فلسفى ملاصدرا]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح رسالة المشاعر ملاصدرا]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح فارسی الأسفار الأربعة]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[شرح كتاب القبسات میرداماد]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;br /&gt;
[[رده: فلسفه، مذهب و روانشناسی]]&lt;br /&gt;
[[رده: فلسفه اسلامی]]&lt;br /&gt;
[[رده:عصر تجديد حيات فلسفه اسلامی، قرن یازدهم]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Amortezaei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86&amp;diff=592506</id>
		<title>همایی، جلال‌الدین</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86&amp;diff=592506"/>
		<updated>2022-07-24T03:58:03Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Amortezaei: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div class=&amp;quot;wikiInfo&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:NUR04547.jpg|بندانگشتی|همایی، جلال‌الدین]]&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable aboutAuthorTable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:Right&amp;quot; |+ |&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! نام!! data-type=&amp;quot;authorName&amp;quot; |همایی، جلال‌الدین&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|نام‌های دیگر &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorOtherNames&amp;quot; | &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|نام پدر &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorfatherName&amp;quot; |میرزا ابوالقاسم&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|متولد &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorbirthDate&amp;quot; |13 دیماه 1278ش &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|محل تولد&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorBirthPlace&amp;quot; |اصفهان&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|رحلت &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorDeathDate&amp;quot; |شنبه 28 تیرماه 1359ش &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|اساتید&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorTeachers&amp;quot; |آیت‌اللّه سید محمد باقر دُرچه‌ای&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حاج میر محمد صادق خاتون آبادی&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|برخی آثار&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorWritings&amp;quot; |[[معيار العقول|معیار العقول]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[كنوز المعزمين|کنوز المعزمین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تاريخ حبيب السير في اخبار افراد بشر|تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر]]&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;articleCode&amp;quot;&lt;br /&gt;
|کد مؤلف&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorCode&amp;quot; |AUTHORCODE04547AUTHORCODE&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''جلال‌الدین همایى''' ( ۱۲۷۸ – ۱۳۵۹ش) متخلص به «سنا»، نویسنده، ادیب، شاعر، ریاضی‌دان و تاریخ‌نگار معاصر &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== ولادت ==&lt;br /&gt;
در 13 دیماه 1278ش، در اصفهان، محله قدیمی پاقلعه (از محلات جنوب شرقی قدیم اصفهان) به دنیا آمد. او فرزند میرزا ابوالقاسم متخلص به طرب، نواده هماى شیرازى شاعر قرن سیزدهم است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیلات ==&lt;br /&gt;
جلال‌الدین‌ تحت‌ نظارت‌ پدر دانشمند خود و در خانواده‌ای‌ که‌ کلیه‌ اعضاء آن‌ اهل‌ خط و قلم‌ بودند رشد یافت‌ و از اوان‌ کودکی ملزم‌ به‌ فراگیری ادبیات‌ عرب‌ و حکمت‌ وفلسفه‌ شد. وی در سن‌ ده‌ سالگی منشأت‌ قائم مقام فراهانی ‌، منشأت‌ فرهاد میرزا و منشأت‌ امیر نظام‌ و تاریخ‌ معجم‌ را نزد میرزا عبدالغفار و شاهنامه‌ فردوسی، کلیات‌ سعدی، منتخب‌ قاآنی‌ و غزلیات‌ محمد خان‌ دشتی را در نزد پدر مطالعه‌ کرد و به‌ اطلاعات‌ فراوانی‌ دست‌ یافت. جلال‌الدین نزد مادر، خواندن قرآن، [[گلستان سعدی: پس از مقابله هفت نسخه خطی و ده نسخه چاپی|گلستان]] و غزلیات [[حافظ، شمس‌الدین محمد|حافظ]] را فرا گرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
او آموزشهای مقدماتی را در منزل به فرزندش آموخت و پس از آن، جلال‌الدین به مکتب خانه رفت. در مکتب خانه، نزد بانویی پرهیزگار به نام ملا باجی به مطالعه اصول و فروع دین و عم جزء پرداخت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مدت کوتاهی که جلال‌الدین در مکتب خانه ملاباجی عم جزء را تمام کرد، مادر جلال‌الدین شخصاً به مکتب رفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلال‌الدین 6، 7 ساله بود که به مکتب میرزا عبدالغفار رفت. هوش و استعداد او در تعلیم، چنان بود که همان روز اول، تحسین استاد را برانگیخت. روز اول، میرزا عبدالغفار، دیوان حافظ را باز کرد و جلال‌الدین همان طور که در خانه نزد پدر و مادر آموخته بود، آن را صحیح و کامل با صدای رسا خواند. استاد، جلال‌الدین را تحسین کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همائی‌ از سن‌ یازده‌ سالگی به‌ مدت‌ بیست‌ سال‌ در مدرسه‌ نماورد از مدارس‌ قدیم‌ ومعروف‌ اصفهان‌ که‌ مرکز دانش‌ و فرهنگ‌ این‌ شهر بود به‌ کسب‌ علوم‌ اسلامی پرداخت‌. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلال‌ طی این‌ سالها ادبیات‌ عرب‌، فقه ‌، اصول‌، تفسیر، درایه، رجال‌، هیئت‌، نجوم ‌، استخراج‌ تقویم ‌، فنون‌ ریاضی ‌، طب‌ و فلسفه‌ را در نزد بزرگ‌ترین‌ علما و روحانیون‌ ایران‌ فراگرفت‌ و خود نیز مدتی‌ مدرس‌ بزرگ‌ترین‌ حوزه‌‌های علمی و ادبی‌ اصفهان‌ بود. جلال‌الدین‌ در سال‌ ۱۳۰۰ به‌ نظام‌ آموزشی‌ جدید پیوست‌ و ابتدا به‌ تدریس‌ در مدرسه‌ صارمیه‌ اصفهان‌ پرداخت‌; سپس‌ در سال‌ ۱۳۰۷ به‌ تهران‌ آمد و ازطرف‌ وزارت‌ معارف‌ وقت‌ عهده‌ دار تدریس‌ فلسفه‌ و ادبیات‌ در تبریز گردید. همائی درسال‌ ۱۳۱۰ ‌ به‌ تهران‌ منتقل‌ شد و در دارالفنون، دبیرستان‌ نظام‌ و دانشکده‌ افسری‌ به‌ تدریس‌ ادبیات‌ پرداخت‌. از شاگردان استاد در این دوره عبارتند از: [[صفا، ذبیح‌الله|دکتر ذبیح‌الله صفا]]، دکتر حسین خطیبی و دکتر اکبر شهابی. وی پس‌ از تأسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ به‌ این‌ دانشگاه‌ دعوت‌ شد وسالها در دوره‌ دکتری‌ دانشکده‌ های حقوق‌ و ادبیات‌ تدریس‌ کرد و مدتی نیز عضو فرهنگستان‌ ایران‌ بود. استاد همائی‌ دو دوره‌ نیز به‌ دعوت‌ دانشگاه‌های‌ بیروت‌ و لاهور در این‌ دانشگاه‌ها تدریس‌ نمود که‌ با استقبال‌ محافل‌ علمی‌ این‌ کشورها مواجه‌ شد. در سال‌ 1356 دانشگاه‌ تهران‌ مراسم‌ بزرگداشت‌ این‌ استاد بزرگ‌ تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ را برگزار کرد و در این‌ مراسم‌ نسخه‌ ای از کتاب‌ همائی‌ نامه‌ که‌ به‌ قلم‌ همکاران‌ وارادتمندان‌ استاد تهیه‌ شده‌ بود به‌ او تقدیم‌ گردید. استاد جلال‌الدین‌ همائی‌ علاوه‌ بر تألیف‌ و تصحیح‌ کتب‌ متعدد شعر هم‌ می‌سرود وبیش‌ از پانزده‌ هزار بیت‌ او در دیوانی‌ گرد آوری‌ شده‌ است‌. از مشهورترین‌ اشعار او مسجد کبود است‌ که‌ در وصف‌ مسجد کبود تبریز و اظهار تأسف‌ از ویرانی‌ آن‌ سروده‌ است‌. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== اساتید ==&lt;br /&gt;
مرحوم جلال‌الدین همایی از سال 1330 تحصیل علوم اسلامی را در محضر استادان به نام آن روزگار حوزه اصفهان شروع کرد. در خدمت آقا شیخ علی یزدی [[مغني اللبيب عن كتب الأعاريب|مُغنی]]، مُطوّل و قسمتی از شرح لمعه را خواند و قسمتی از باب‌های آخر [[مغني اللبيب عن كتب الأعاريب|مُغنی]] و شرحِ نَظّام و پاره‌ای دیگر از متون ادبیات عرب را در محضر حاج سید کاظم کروندی تحصیل کرد. آخوند ملا عبدالکریم گزی شرایعِ محقق و [[المكاسب (طبع قدیم)|مکاسبِ شیخ انصاری]] را به او آموخت. شرح باب حادی عشر و رجال و علم درایه را از خدمت میرزا احمد اصفهانی و کتاب [[قوانين الأصول (طبع قديم)|قوانین‌الاصول]] را نزد آقاسید مهدی دُرچه‌ای و قسمتی از فقه و اصول را نزد حاج میر محمد صادق خاتون آبادی تلمّذ کردند. در بین استادان فقه و اصولِ ایشان، آیت‌اللّه سید محمد باقر دُرچه‌ای حقّی عظیم بر گردن استاد همایی دارد؛ چرا که مدّت دوازده سال در درس‌های خارج اصول و فقه او شرکت می‌کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیل علوم عقلی ==&lt;br /&gt;
علاوه بر تحصیل زبان و ادبیات عرب و فقه و اصول، مرحوم استاد همایی علوم عقلی را نیز در خدمت مشاهیر عصرخود فرا گرفت. از جمله استادان ایشان در علوم عقلی شیخ محمّد خراسانی است که مرحوم همایی حدود هیجده سال نزد ایشان امّهات متون فلسفی و عرفانی مانند شرح شمسیه و شرح منظومه و شرح هدایه و اشارات و شفا و اسفار و شرح فصوص و شرح [[مفتاح الغيب و شرحه مصباح الأنس|مفتاح الغیب قونوی]] را تحصیل کرد. کلیّات قانون را نزد شیخ محمّد حکیم و قسمت معالجات قانون را نزد حاج میرزا علی شیرازی و دو دوره هیأت مسطحه استدلالی و خلاصة الحساب شیخ بهایی را نزد حاج آقا رحیم ارباب و دوره کامل فن نجوم و معرفة التقویم را در حضور ملا عبدالجواد آدینه‌ای فرا گرفت. از دیگر استادان معقول استاد همایی شیخ اسداللّه حکیم قمشه‌ای است که سال‌ها از محضر ایشان استفاده کرده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نیل به درجه اجتهاد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اثر سخت کوشی‌های مستمر طولی نکشید که استاد همایی به دریافت چند فقره اجازه روایت و اجتهاد از علمای بزرگ عصر نایل آمد که از آن جمله است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اجازه روایت از آیت‌اللّه حاج شیخ مرتضی آشتیانی؛ اجازه روایت و اجتهاد از آیت‌‌اللّه شیخ محمّد حسین فشارکی که از فقهای بزرگ و مدرسانِ بنام حوزه اصفهان بوده‌اند، اجازه روایت و اجتهاد از آیت‌‌اللّه سیّد محمّد نجف آبادی (م 1358 ق)؛ اجازه اجتهاد از آیت‌‌اللّه حاج میرزا عبدالحسین سید العراقین خاتون آبادی (م 1350 ق)؛ اجازه اجتهاد از آیت‌‌اللّه میرزا ابوطالب محتشمی که از علمای کم نظیر در زمینه تسلط به علوم اسلامی بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;پایگاه راسخون&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تدریس ==&lt;br /&gt;
وى از سال 1300ش تدریس در مدارس جدید و دانشگاه را آغاز کرد. ابتدا وارد مدرسه صارمیه شد و دروس دبیرستان را تدریس مى‌نمود. در سال 1307 به تهران آمد و به استخدام وزارت معارف (آموزش و پرورش) درآمد و به تبریز منتقل شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال 1310 دوباره به تهران منتقل و در دبیرستان دارالفنون به تدریس پرداخت. از سال 1319 تدریس در دانشسراى عالى و کلاس روزنامه‌نگارى دانشکده حقوق را برعهده گرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وى در دانشگاه در دوره‌هاى لیسانس، فوق لیسانس و دکترا، دروسى چون صناعات ادبى و [[المطول|مطول]] [[تفتازانی، مسعود بن عمر|تفتازانى]] را تدریس می‌کردند، تا این‌که در سال 1345 از کار رسمى دانشگاهى کناره‌گیرى و بازنشسته گردید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیتهای علمی و ادبی ==&lt;br /&gt;
فعالیت‌های علمى و ادبى وى شامل موارد ذیل مى‌باشد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شرکت در انجمن‌هاى ادبى، شرکت در کنگره فردوسى سال 1313، همکارى در تدوین لغت‌نامه دهخدا، عضویت در فرهنگستان، شرکت در نخستین کنگره نویسندگان در 1325، شرکت در کنگره [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]] در سال 1333، سفر به بیروت جهت افتتاح کرسى زبان فارسى در سال 1334 و عضویت انجمن تحقیق در ادبیات و زبان‌هاى خارجه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از وى بیش از پانزده هزار بیت شعر به جا مانده است، شعر همایى در مایه سنتى فارسى است. پختگى معنى و اندیشه در آن بارز است. در میان اشعار او اثرى از هجو و استهزاء دیده نمى‌شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== وفات ==&lt;br /&gt;
سرانجام استاد همایی ساعت 9 شب شنبه بیست و هشتم تیرماه 1359ش (مطابق 6 رمضان 1400 ق) بر اثر عارضه قلبی چشم از جهان فرو می‌بندد. طبق وصیت استاد پیکر او را فردای همان روز به زادگاهش اصفهان منتقل می‌کنند و در تکیه «لسان الارض» به خاک می‌سپارند.&amp;lt;ref&amp;gt;پایگاه اطلاع رسانی حوزه (حوزه نت)&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== آثار==&lt;br /&gt;
#تاریخ ادبیات ایران؛&lt;br /&gt;
#غزالى‌نامه، شرح حال [[غزالی، محمد بن محمد|امام محمد غزالى]]؛&lt;br /&gt;
#فنون بلاغت و صناعات ادبى؛&lt;br /&gt;
#مولوى‌نامه؛&lt;br /&gt;
#دیوان سنا؛&lt;br /&gt;
#تصوف در اسلام؛&lt;br /&gt;
#تصحیح مصباح الهدایا و مفتاح الکنایة عزالدین محمود کاشانى؛&lt;br /&gt;
#تصحیح مثنوى ولدنامه؛&lt;br /&gt;
#مقدمه بر [[اخلاق ناصری]]؛&lt;br /&gt;
#تصحیح معیار العقول [[ابن‌سینا، حسین بن عبدالله|شیخ الرئیس ابوعلى سینا]] در فن اثقال.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
#[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/5121/46272 پایگاه اطلاع رسانی حوزه(حوزه نت)]&lt;br /&gt;
#[http://rasekhoon.net/article/show/122939/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ پایگاه راسخون]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[معيار العقول|معیار العقول]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[کنوز المعزمین]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[دو رساله در فلسفه اسلامی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[مقالات ادبی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[التفهیم لاوایل صناعه التنجیم]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[فنون بلاغت و صناعات ادبی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[نصوص الخصوص فی ترجمه الفصوص]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تفسیر مثنوی مولوی داستان قلعه ذات الصور یا ذر هوش ربا]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[مولوی نامه؛ مولوی چه می‌گوید؟]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[دیوان عثمان مختاری]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تصوف در اسلام (نگاهي به عرفان شيخ ابوسعيد ابوالخير)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[مقام حافظ: متن کامل سخنرانی دانشمند بزرگوار استاد جلال‌الدین همایی در برنامه مرزهای دانش]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:زندگی‌نامه]]&lt;br /&gt;
[[رده:ادیبان]]&lt;br /&gt;
[[رده:شاعران]]&lt;br /&gt;
[[رده:ریاضیدانان]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Amortezaei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86&amp;diff=592504</id>
		<title>همایی، جلال‌الدین</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D8%8C_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86&amp;diff=592504"/>
		<updated>2022-07-24T03:53:51Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Amortezaei: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div class=&amp;quot;wikiInfo&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:NUR04547.jpg|بندانگشتی|همایی، جلال‌الدین]]&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable aboutAuthorTable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:Right&amp;quot; |+ |&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! نام!! data-type=&amp;quot;authorName&amp;quot; |همایی، جلال‌الدین&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|نام‌های دیگر &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorOtherNames&amp;quot; | &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|نام پدر &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorfatherName&amp;quot; |میرزا ابوالقاسم&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|متولد &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorbirthDate&amp;quot; |13 دیماه 1278ش &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|محل تولد&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorBirthPlace&amp;quot; |اصفهان&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|رحلت &lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorDeathDate&amp;quot; |شنبه 28 تیرماه 1359ش &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|اساتید&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorTeachers&amp;quot; |آیت‌اللّه سید محمد باقر دُرچه‌ای&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
حاج میر محمد صادق خاتون آبادی&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|برخی آثار&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorWritings&amp;quot; |[[معيار العقول|معیار العقول]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[كنوز المعزمين|کنوز المعزمین]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تاريخ حبيب السير في اخبار افراد بشر|تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر]]&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;articleCode&amp;quot;&lt;br /&gt;
|کد مؤلف&lt;br /&gt;
| data-type=&amp;quot;authorCode&amp;quot; |AUTHORCODE04547AUTHORCODE&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''جلال‌الدین همایى''' ( ۱۲۷۸ – ۱۳۵۹ش) متخلص به «سنا»، نویسنده، ادیب، شاعر، ریاضی‌دان و تاریخ‌نگار معاصر &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== ولادت ==&lt;br /&gt;
در 13 دیماه 1278ش، در اصفهان، محله قدیمی پاقلعه (از محلات جنوب شرقی قدیم اصفهان) به دنیا آمد. او فرزند میرزا ابوالقاسم متخلص به طرب، نواده هماى شیرازى شاعر قرن سیزدهم است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیلات ==&lt;br /&gt;
جلال‌الدین‌ تحت‌ نظارت‌ پدر دانشمند خود و در خانواده‌ای‌ که‌ کلیه‌ اعضاء آن‌ اهل‌ خط و قلم‌ بودند رشد یافت‌ و از اوان‌ کودکی ملزم‌ به‌ فراگیری ادبیات‌ عرب‌ و حکمت‌ وفلسفه‌ شد. وی در سن‌ ده‌ سالگی منشأت‌ قائم مقام فراهانی ‌، منشأت‌ فرهاد میرزا و منشأت‌ امیر نظام‌ و تاریخ‌ معجم‌ را نزد میرزا عبدالغفار و شاهنامه‌ فردوسی، کلیات‌ سعدی، منتخب‌ قاآنی‌ و غزلیات‌ محمد خان‌ دشتی را در نزد پدر مطالعه‌ کرد و به‌ اطلاعات‌ فراوانی‌ دست‌ یافت. جلال‌الدین نزد مادر، خواندن قرآن، [[گلستان سعدی: پس از مقابله هفت نسخه خطی و ده نسخه چاپی|گلستان]] و غزلیات [[حافظ، شمس‌الدین محمد|حافظ]] را فرا گرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
او آموزشهای مقدماتی را در منزل به فرزندش آموخت و پس از آن، جلال‌الدین به مکتب خانه رفت. در مکتب خانه، نزد بانویی پرهیزگار به نام ملا باجی به مطالعه اصول و فروع دین و عم جزء پرداخت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در مدت کوتاهی که جلال‌الدین در مکتب خانه ملاباجی عم جزء را تمام کرد، مادر جلال‌الدین شخصاً به مکتب رفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلال‌الدین 6، 7 ساله بود که به مکتب میرزا عبدالغفار رفت. هوش و استعداد او در تعلیم، چنان بود که همان روز اول، تحسین استاد را برانگیخت. روز اول، میرزا عبدالغفار، دیوان حافظ را باز کرد و جلال‌الدین همان طور که در خانه نزد پدر و مادر آموخته بود، آن را صحیح و کامل با صدای رسا خواند. استاد، جلال‌الدین را تحسین کرد. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همائی‌ از سن‌ یازده‌ سالگی به‌ مدت‌ بیست‌ سال‌ در مدرسه‌ نماورد از مدارس‌ قدیم‌ ومعروف‌ اصفهان‌ که‌ مرکز دانش‌ و فرهنگ‌ این‌ شهر بود به‌ کسب‌ علوم‌ اسلامی پرداخت‌. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
جلال‌ طی این‌ سالها ادبیات‌ عرب‌، فقه ‌، اصول‌، تفسیر، درایه، رجال‌، هیئت‌، نجوم ‌، استخراج‌ تقویم ‌، فنون‌ ریاضی ‌، طب‌ و فلسفه‌ را در نزد بزرگ‌ترین‌ علما و روحانیون‌ ایران‌ فراگرفت‌ و خود نیز مدتی‌ مدرس‌ بزرگ‌ترین‌ حوزه‌‌های علمی و ادبی‌ اصفهان‌ بود. جلال‌الدین‌ در سال‌ ۱۳۰۰ به‌ نظام‌ آموزشی‌ جدید پیوست‌ و ابتدا به‌ تدریس‌ در مدرسه‌ صارمیه‌ اصفهان‌ پرداخت‌; سپس‌ در سال‌ ۱۳۰۷ به‌ تهران‌ آمد و ازطرف‌ وزارت‌ معارف‌ وقت‌ عهده‌ دار تدریس‌ فلسفه‌ و ادبیات‌ در تبریز گردید. همائی درسال‌ ۱۳۱۰ ‌ به‌ تهران‌ منتقل‌ شد و در دارالفنون، دبیرستان‌ نظام‌ و دانشکده‌ افسری‌ به‌ تدریس‌ ادبیات‌ پرداخت‌. از شاگردان استاد در این دوره عبارتند از: [[صفا، ذبیح‌الله|دکتر ذبیح‌الله صفا]]، دکتر حسین خطیبی و دکتر اکبر شهابی. وی پس‌ از تأسیس‌ دانشگاه‌ تهران‌ به‌ این‌ دانشگاه‌ دعوت‌ شد وسالها در دوره‌ دکتری‌ دانشکده‌ های حقوق‌ و ادبیات‌ تدریس‌ کرد و مدتی نیز عضو فرهنگستان‌ ایران‌ بود. استاد همائی‌ دو دوره‌ نیز به‌ دعوت‌ دانشگاه‌های‌ بیروت‌ و لاهور در این‌ دانشگاه‌ها تدریس‌ نمود که‌ با استقبال‌ محافل‌ علمی‌ این‌ کشورها مواجه‌ شد. در سال‌ 1356 دانشگاه‌ تهران‌ مراسم‌ بزرگداشت‌ این‌ استاد بزرگ‌ تاریخ‌ و فرهنگ‌ ایران‌ را برگزار کرد و در این‌ مراسم‌ نسخه‌ ای از کتاب‌ همائی‌ نامه‌ که‌ به‌ قلم‌ همکاران‌ وارادتمندان‌ استاد تهیه‌ شده‌ بود به‌ او تقدیم‌ گردید. استاد جلال‌الدین‌ همائی‌ علاوه‌ بر تألیف‌ و تصحیح‌ کتب‌ متعدد شعر هم‌ می‌سرود وبیش‌ از پانزده‌ هزار بیت‌ او در دیوانی‌ گرد آوری‌ شده‌ است‌. از مشهورترین‌ اشعار او مسجد کبود است‌ که‌ در وصف‌ مسجد کبود تبریز و اظهار تأسف‌ از ویرانی‌ آن‌ سروده‌ است‌. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== اساتید ==&lt;br /&gt;
مرحوم جلال‌الدین همایی از سال 1330 تحصیل علوم اسلامی را در محضر استادان به نام آن روزگار حوزه اصفهان شروع کرد. در خدمت آقا شیخ علی یزدی [[مغني اللبيب عن كتب الأعاريب|مُغنی]]، مُطوّل و قسمتی از شرح لمعه را خواند و قسمتی از باب‌های آخر [[مغني اللبيب عن كتب الأعاريب|مُغنی]] و شرحِ نَظّام و پاره‌ای دیگر از متون ادبیات عرب را در محضر حاج سید کاظم کروندی تحصیل کرد. آخوند ملا عبدالکریم گزی شرایعِ محقق و [[المكاسب (طبع قدیم)|مکاسبِ شیخ انصاری]] را به او آموخت. شرح باب حادی عشر و رجال و علم درایه را از خدمت میرزا احمد اصفهانی و کتاب [[قوانين الأصول (طبع قديم)|قوانین‌الاصول]] را نزد آقاسید مهدی دُرچه‌ای و قسمتی از فقه و اصول را نزد حاج میر محمد صادق خاتون آبادی تلمّذ کردند. در بین استادان فقه و اصولِ ایشان، آیت‌اللّه سید محمد باقر دُرچه‌ای حقّی عظیم بر گردن استاد همایی دارد؛ چرا که مدّت دوازده سال در درس‌های خارج اصول و فقه او شرکت می‌کرد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تحصیل علوم عقلی ==&lt;br /&gt;
علاوه بر تحصیل زبان و ادبیات عرب و فقه و اصول، مرحوم استاد همایی علوم عقلی را نیز در خدمت مشاهیر عصرخود فرا گرفت. از جمله استادان ایشان در علوم عقلی شیخ محمّد خراسانی است که مرحوم همایی حدود هیجده سال نزد ایشان امّهات متون فلسفی و عرفانی مانند شرح شمسیه و شرح منظومه و شرح هدایه و اشارات و شفا و اسفار و شرح نصوص و شرح [[مفتاح الغيب و شرحه مصباح الأنس|مفتاح الغیب قونوی]] را تحصیل کرد. کلیّات قانون را نزد شیخ محمّد حکیم و قسمت معالجات قانون را نزد حاج میرزا علی شیرازی و دو دوره هیأت مسطحه استدلالی و خلاصة الحساب شیخ بهایی را نزد حاج آقا رحیم ارباب و دوره کامل فن نجوم و معرفة التقویم را در حضور ملا عبدالجواد آدینه‌ای فرا گرفت. از دیگر استادان معقول استاد همایی شیخ اسداللّه حکیم قمشه‌ای است که سال‌ها از محضر ایشان استفاده کرده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
نیل به درجه اجتهاد&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
بر اثر سخت کوشی‌های مستمر طولی نکشید که استاد همایی به دریافت چند فقره اجازه روایت و اجتهاد از علمای بزرگ عصر نایل آمد که از آن جمله است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اجازه روایت از آیت‌اللّه حاج شیخ مرتضی آشتیانی؛ اجازه روایت و اجتهاد از آیت‌‌اللّه شیخ محمّد حسین فشارکی که از فقهای بزرگ و مدرسانِ بنام حوزه اصفهان بوده‌اند، اجازه روایت و اجتهاد از آیت‌‌اللّه سیّد محمّد نجف آبادی (م 1358 ق)؛ اجازه اجتهاد از آیت‌‌اللّه حاج میرزا عبدالحسین سید العراقین خاتون آبادی (م 1350 ق)؛ اجازه اجتهاد از آیت‌‌اللّه میرزا ابوطالب محتشمی که از علمای کم نظیر در زمینه تسلط به علوم اسلامی بودند.&amp;lt;ref&amp;gt;پایگاه راسخون&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== تدریس ==&lt;br /&gt;
وى از سال 1300ش تدریس در مدارس جدید و دانشگاه را آغاز کرد. ابتدا وارد مدرسه صارمیه شد و دروس دبیرستان را تدریس مى‌نمود. در سال 1307 به تهران آمد و به استخدام وزارت معارف (آموزش و پرورش) درآمد و به تبریز منتقل شد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در سال 1310 دوباره به تهران منتقل و در دبیرستان دارالفنون به تدریس پرداخت. از سال 1319 تدریس در دانشسراى عالى و کلاس روزنامه‌نگارى دانشکده حقوق را برعهده گرفت.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وى در دانشگاه در دوره‌هاى لیسانس، فوق لیسانس و دکترا، دروسى چون صناعات ادبى و [[المطول|مطول]] [[تفتازانی، مسعود بن عمر|تفتازانى]] را تدریس می‌کردند، تا این‌که در سال 1345 از کار رسمى دانشگاهى کناره‌گیرى و بازنشسته گردید.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== فعالیتهای علمی و ادبی ==&lt;br /&gt;
فعالیت‌های علمى و ادبى وى شامل موارد ذیل مى‌باشد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شرکت در انجمن‌هاى ادبى، شرکت در کنگره فردوسى سال 1313، همکارى در تدوین لغت‌نامه دهخدا، عضویت در فرهنگستان، شرکت در نخستین کنگره نویسندگان در 1325، شرکت در کنگره [[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سینا]] در سال 1333، سفر به بیروت جهت افتتاح کرسى زبان فارسى در سال 1334 و عضویت انجمن تحقیق در ادبیات و زبان‌هاى خارجه.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از وى بیش از پانزده هزار بیت شعر به جا مانده است، شعر همایى در مایه سنتى فارسى است. پختگى معنى و اندیشه در آن بارز است. در میان اشعار او اثرى از هجو و استهزاء دیده نمى‌شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== وفات ==&lt;br /&gt;
سرانجام استاد همایی ساعت 9 شب شنبه بیست و هشتم تیرماه 1359ش (مطابق 6 رمضان 1400 ق) بر اثر عارضه قلبی چشم از جهان فرو می‌بندد. طبق وصیت استاد پیکر او را فردای همان روز به زادگاهش اصفهان منتقل می‌کنند و در تکیه «لسان الارض» به خاک می‌سپارند.&amp;lt;ref&amp;gt;پایگاه اطلاع رسانی حوزه (حوزه نت)&amp;lt;/ref&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== آثار==&lt;br /&gt;
#تاریخ ادبیات ایران؛&lt;br /&gt;
#غزالى‌نامه، شرح حال [[غزالی، محمد بن محمد|امام محمد غزالى]]؛&lt;br /&gt;
#فنون بلاغت و صناعات ادبى؛&lt;br /&gt;
#مولوى‌نامه؛&lt;br /&gt;
#دیوان سنا؛&lt;br /&gt;
#تصوف در اسلام؛&lt;br /&gt;
#تصحیح مصباح الهدایا و مفتاح الکنایة عزالدین محمود کاشانى؛&lt;br /&gt;
#تصحیح مثنوى ولدنامه؛&lt;br /&gt;
#مقدمه بر [[اخلاق ناصری]]؛&lt;br /&gt;
#تصحیح معیار العقول [[ابن‌سینا، حسین بن عبدالله|شیخ الرئیس ابوعلى سینا]] در فن اثقال.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==پانویس==&lt;br /&gt;
&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==منابع مقاله==&lt;br /&gt;
#[http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/3282/5121/46272 پایگاه اطلاع رسانی حوزه(حوزه نت)]&lt;br /&gt;
#[http://rasekhoon.net/article/show/122939/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ پایگاه راسخون]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==وابسته‌ها==&lt;br /&gt;
{{وابسته‌ها}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[معيار العقول|معیار العقول]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[کنوز المعزمین]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[دو رساله در فلسفه اسلامی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[مقالات ادبی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[التفهیم لاوایل صناعه التنجیم]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[فنون بلاغت و صناعات ادبی]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[نصوص الخصوص فی ترجمه الفصوص]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تاریخ حبیب السیر فی اخبار افراد بشر]] &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تفسیر مثنوی مولوی داستان قلعه ذات الصور یا ذر هوش ربا]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[مولوی نامه؛ مولوی چه می‌گوید؟]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[دیوان عثمان مختاری]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[تصوف در اسلام (نگاهي به عرفان شيخ ابوسعيد ابوالخير)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[مقام حافظ: متن کامل سخنرانی دانشمند بزرگوار استاد جلال‌الدین همایی در برنامه مرزهای دانش]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[رده:زندگی‌نامه]]&lt;br /&gt;
[[رده:ادیبان]]&lt;br /&gt;
[[رده:شاعران]]&lt;br /&gt;
[[رده:ریاضیدانان]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Amortezaei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%81%D8%B5%D9%88%D8%B5_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%85_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A_(%D9%82%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%8A)&amp;diff=203133</id>
		<title>شرح فصوص الحكم ابن عربي (قاساني)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D9%81%D8%B5%D9%88%D8%B5_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%85_%D8%A7%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A_(%D9%82%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%8A)&amp;diff=203133"/>
		<updated>2017-08-03T08:47:20Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;Amortezaei: &lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;&amp;lt;div class='wikiInfo'&amp;gt;&lt;br /&gt;
[[پرونده:NUR01311J1.jpg|بندانگشتی|شرح فصوص الحکم ابن عربی (قاسانی)]]&lt;br /&gt;
{| class=&amp;quot;wikitable aboutBookTable&amp;quot; style=&amp;quot;text-align:Right&amp;quot;&lt;br /&gt;
|+ |&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! نام کتاب!! data-type='bookName'|شرح فصوص الحکم ابن عربی (قاسانی)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|نام های دیگر کتاب &lt;br /&gt;
|data-type='otherBookNames'|فصوص الحکم. شرح&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
شرح فصوص الحکم&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|پدیدآورندگان &lt;br /&gt;
|data-type='authors'|[[عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن جلال‎‌الدین]] (نويسنده)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|زبان &lt;br /&gt;
|data-type='language'|عربی&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|کد کنگره &lt;br /&gt;
|data-type='congeressCode' style='direction:ltr'|‏BP‎‏ ‎‏283‎‏ ‎‏/‎‏الف‎‏2‎‏ ‎‏ف‎‏602724&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|موضوع &lt;br /&gt;
|data-type='subject'|ابن عربی، محمد بن علی، 560 - 638ق. فصوص الحکم - نقد و تفسیر&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
تصوف - متون قدیمی تا قرن 14&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عرفان - متون قدیمی تا قرن 14&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|ناشر &lt;br /&gt;
|data-type='publisher'|بيدار&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|مکان نشر &lt;br /&gt;
|data-type='publishPlace'|قم - ایران&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|سال نشر &lt;br /&gt;
|data-type='publishYear'| 1370 هـ.ش &lt;br /&gt;
|-class='articleCode'&lt;br /&gt;
|کد اتوماسیون &lt;br /&gt;
|data-type='automationCode'|AUTOMATIONCODE1311AUTOMATIONCODE&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''شرح العارف الكامل كمال‌الدين عبدالرزاق القاسانى على فصوص الحكم للشيخ محيى‌الدين بن العربى'''نام کامل این کتاب می‌باشد، گرچه مؤلف، نام خاصى براى كتابش ننهاده است، ولى از عبارت خطبه كتاب كه مى‌فرمايد:جماعتى از اهل عرفان از من درخواست نمودند كه برايشان كتاب [[فصوص الحكم (تعليقات ابوالعلاء عفيفي)|فصوص الحكم ابن عربى]] را شرح نمايم، نام مذكور اقتباس گرديده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مؤلف آن، عارف نام‌دار، عالم عامل، [[کاشانی، عبدالرزاق|ابوالغنائم كمال‌الدين عبدالرزاق قاسانى]](متوفاى 730ق)، است. در اينكه نسبت مؤلف، قاسانى يا كاشانى است، اختلاف است. مشهور آن است كه ايشان كاشانى است كه منسوب به كاشان، از شهرهاى معروف ايران است، اما استاد [[حسن‌زاده آملى]] مى‌فرمايد: تحقيق آن است كه ايشان، قاسانى است كه منسوب به قاسان که همان معرّب كاسان است، و از روستاهاى اطراف سمرقند است. به همين خاطر، ناشر محترم و دانشمند، جناب عالى‌مآب، آقاى [[محسن بيدارفر]]، بر روى جلد، «القاسانى» را مرقوم فرموده‌اند.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
همان‌گونه كه از نام كتاب پيداست، در اين كتاب، «فصوص الحكم» ابن عربى، شرح مى‌شود. شيخ كامل مكمل، [[ابن عربی، محمد بن علی|محيى‌الدين ابوعبدالله محمد بن على]]، معروف به ابن عربى طائى حاتمى اندلسى، مشهور به شيخ اكبر، بزرگ‌ترين عارف جهان اسلام محسوب مى‌شود. او داراى تأليفات بسيار زيادى است كه دو اثر از آنها، از اهميت و شهرت بسزايى برخوردار است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اولى، «الفتوحات المكية» است كه بزرگ‌ترين دانش‌نامه عرفان اسلامى است كه از زمان تأليف تا كنون، هيچ تأليفى قابل مقايسه با آن نمى‌باشد و دومى، «فصوص الحكم» است كه مهم‌ترين اثر تحقيقى ابن عربى است، زيرا اين كتاب از آخرين نوشته‌هاى مؤلف به شمار مى‌رود. اين اثر، اگرچه از نظر حجم كوچك است و قابل مقايسه با «الفتوحات المكية» نيست، ولى از نظر تحقيق و محتوا بى‌نظير است. «فصوص الحكم» ابن عربى، كتابى است كه تا به حال بيشترين شروح و تعاليق و رديه‌ها را به خود اختصاص داده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مؤلف، در خطبه «فصوص الحكم» مى‌گويد: «من در يك مكاشفه روحانى، در دهه آخر محرم سنه 627ق، در شهر دمشق، حضرت رسول الله(ص) را ديدم كه كتابى در دست مبارك اوست و به من فرمود: اين، كتاب «فصوص الحكم» است. آن را بگير و به مردم برسان تا از آن بهره ببرند». از اين عبارت، به‌خوبى فهميده مى‌شود كه حضرت رسول(ص)، اين كتاب را «فصوص الحكم» ناميده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[کاشانی، عبدالرزاق|عبدالرزاق قاسانى]]، انگيزه تأليف «شرح فصوص الحكم» را در مقدمه چنين بيان مى‌كند: «گروهى از اهل حق و حقيقت و ارباب عرفان و معرفت، به‌ويژه دوست بزرگوار، عالم عارف موحد محقق شمس الملة والدين، قدوه ارباب يقين، محمد بن مصلح، مشتهر به شمس تبريزى، از بنده درخواست نمودند كه كتاب «فصوص الحكم» ابن عربى را براى آنان شرح نمايم؛ به شرط آنكه چيزى از گوهرهاى گران‌بهاى آن را مخفى نكنم و تا جايى كه امكان دارد اسرار و رموز آن را آشكار كنم».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در درس شرح فصوص عبدالرزاق، عده‌ى زيادى شركت مى‌جستند كه سه تن از آنان، از چهره‌هاى درخشان عالم ادب و عرفان بودند: يكى، شمس تبريزى است كه گذشت و ديگرى، عارف شهير، علامه داود بن محمود قيصرى، بزرگ‌ترين شارح [[شرح فصوص الحكم داود القيصري (حسن زاده آملی)|فصوص الحكم]] است و سه‌ديگر، ركن‌الدين مسعود شيرازى، معروف به باباركناى شيرازى است كه «فصوص الحكم» را به فارسى، شرح و ترجمه نموده و نام آن را [[نصوص الخصوص في ترجمة الفصوص|نصوص الخصوص فى ترجمة الفصوص]]، نهاده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
علامه قيصرى، در آغاز «شرح فصوص الحكم» مى‌فرمايد: «بنده، خداى سبحان را به خاطر سه نعمت بزرگ شكر مى‌نمايم: اولى، استاد بزرگى چون عبدالرزاق، نصيب من گرديد؛ دومى، كتاب مهمى چون فصوص الحكم، به دستم رسيد و سومى، شاگردان باشور و شوقى، در درسم حاضر مى‌شدند».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اين كتاب، مشتمل بر سه مقدمه و بيست و هفت فص است. سه مقدمه، تمام اصول «فصوص الحكم» را در بر دارد. مقدمه اول، در تحقيق حقيقت ذات احديت است. مقدمه دوم، در بيان حقايق اسما و غير متناهى بودن آنهاست و مقدمه سوم، در بيان شأن الهى است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
عناوين بيست و هفت فص، به شرح زير است:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. فص آدمى؛ 2. فص شيثى؛ 3. فص نوحى؛ 4. فص ادريسى؛ 5. فص ابراهيمى؛ 6. فص اسحاقى؛ 7. فص اسماعيلى؛ 8. فص يعقوبى؛ 9. فص يوسفى؛ 10. فص هودى؛ 11. فص صالحى؛ 12. فص شعيبى؛ 13. فص لوطى؛ 14. فص عزيرى؛ 15. فص عيسوى؛ 16. فص سليمانى؛ 17. فص داودى؛ 18. فص يونسى؛ 19. فص ايوبى؛ 20. فص يحيوى؛ 21. فص زكرياوى؛ 22. فص الياسى؛ 23. فص لقمانى؛ 24. فص هارونى؛ 25. فص موسوى؛ 26. فص خالدى؛ 27. فص محمدى.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«شرح فصوص الحكم» قاسانى از شروح موجز و مزجى «فصوص الحكم» به شمار مى‌رود، فلذا به شرح الفاظ و عبارات، كمتر پرداخته و بيشتر، جانب معنا و محتوا را رعايت داشته است و از ايجاز مخل و اطناب ممل منزه است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
مؤلف چون در تفسير و تأويل قرآن تبحر داشته است، در شرح معارف عالى، از حقايق قرآنى و تأويل آيات الهى، بسيار بهره گرفته است، فلذا شرح او، مشحون از استشهاد و استدلال به آيات قرآن است؛ براى تأييد مطلب مذكور، يادآور مى‌شويم كه بزرگان فرموده‌اند كه عبدالرزاق، كتابى به نام «تأويلات القرآن» داشته است كه به غلط، به نام «تفسير ابن عربى» معروف شده است. گواه صحت اين مدعا، عبارت شارح در صفحه 310 «شرح فصوص الحكم» است كه مى‌فرمايد:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«بنا بر تأويل تابوت، به بدن انسانى و تأويل موسى، به روح، فرعون به نفس اماره و درخت به قوه فكريه تأويل مى‌شود و هر كس تطبيق و تأويل مى‌خواهد، به «تأويلات القرآن» كه قبلا نوشتيم مراجعه نمايد».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
ويژگى ديگر اين شرح، آن است كه از اخبار و روايات، در شرح مطالب عرفانى استفاده نموده است؛ حتى مى‌توان احتمال داد كه شارح علامه، در نقل احاديث، گرايش شيعى دارد، زيرا ائمه را با القابى كه ويژه علماى شيعى است، ذكر مى‌نمايد؛ به‌عنوان نمونه، چند مورد را نقل مى‌نماييم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در صفحه 92 مى‌فرمايد: «پس اين، مانند كلام اميرالمؤمنين، على رضى الله عنه است هنگامى كه سخن خوارج را شنيد كه گفتند: حكومت نمى‌باشد مگر براى خدا كه فرمود: سخن حقى است كه به آن، باطل اراده شده است».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در صفحه 102 مى‌فرمايد: «اميرالمؤمنين، على كرم الله وجهه مى‌فرمايد: اعلام وجود به آن شهادت مى‌دهد...»؛ تعبير اميرالمؤمنين، مخصوص شيعيان است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در صفحه 232 مى‌فرمايد: «به همين خاطر، امام محقق جعفر بن محمد صادق فرمود: رحمان، اسم خاص است»؛ در اينجا، به امامت برحق امام جعفر صادق، تصريح نموده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وى در چند جاى ديگر به امامت امام مهدى(عج)، اقرار نموده است. در صفحه 42 مى‌گويد: «خاتم اولياء، گاهى در حكم شرع تابع است، مانند امام مهدى(عج) كه در آخر زمان مى‌آيد، زيرا او در احكام شرعى، تابع محمد(ص) است، ولى در معارف و علوم و حقايق، تمام پيامبران و اولياء، همه، تابع او مى‌باشند و اين، با آنچه گفتيم، منافات ندارد، زيرا باطن مهدى، باطن محمد(ص) است و به همين خاطر، گفته شده: مهدى(عج)، حسنه‌اى از حسنات سيد المرسلين(ص) است و حضرت رسول الله(ص)، فرموده است: «همانا اسم او، اسم من و كنيه او، كنيه من است و او داراى مقام محمود است» و اينكه او تابع است، ضررى ندارد در اينكه او معدن علوم تمام پيامبران و اولياء است، زيرا او در علم شريعت و احكام، پايين‌تر است، ولى در علم تحقيق و معرفت به خدا، بالاتر است».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در صفحه 53 مى‌فرمايد: «و خاتم آباء در اين نوع، مهدى(ع) است».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در صفحه 294 مى‌فرمايد: «هارون(ع)، امامت مطلقه داشت، زيرا پيامبرى بود كه با شمشير مبعوث شد، مانند امامت مهدى(ع)».&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
از مجموع مطالب بالا به‌خوبى استفاده مى‌شود كه به احتمال قوى عبدالرزاق قاسانى، عارف شيعى بوده است؛ حتى مى‌توان گفت شيعه دوازده امامى است، چون‌كه در چندين مورد به امامت حضرت مهدى(ع) تصريح نموده است.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در تحقيق پيرامون جن چنين مى‌نويسد: «جن، ارواح قوى متجسد در اجرام لطيف است كه جوهر نارى و هوايى بر آنها غلبه دارد؛ همان‌گونه كه جوهر خاكى و آبى بر ما انسان‌ها غلبه دارد و به خاطر لطافت اجسام آنها و قوت ارواح آنها، خداوند آنها را قدرت داده است كه به اشكال مختلف دربيايند و توان حركات سريع داده و مى‌توانند كارهايى كنند كه از قدرت و توان بشر بالاتر است، مانند فرشتگان؛ به جز اينكه جن، زمينى و پست است، ولى فرشتگان، آسمانى و عالى هستند و خداوند عالم است». (شرح فصوص الحكم قاسانى، ص 237 - 238).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
وى هم‌چنين تحقيقاتى پيرامون كيفيت احضار تخت ملكه سبا، بلقيس، توسط آصف بن برخيا در صفحه 237 و تفسير و تأويل ايمان فرعون در صفحه 310 نموده است كه بدانجا مراجعه شود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در آخر براى حسن ختام، حكايت عاشقانه‌اى را كه شارح در صفحه 329 نقل نموده است، بيان مى‌كنيم:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
«اصمعى نقل كرده كه در بيابان، از كنار سنگى كه بر سر راه حجاج بوده و اين بيت بر آن مكتوب بوده است، گذر نموده است:&lt;br /&gt;
{{شعر}}&lt;br /&gt;
{{ب|''ألا ايها الحجاج بالله خبروا''|2=''اذا حل عشق بالفتى كيف يصنع''}}&lt;br /&gt;
{{پایان شعر}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
پس وى در زير آن نوشته:&lt;br /&gt;
{{شعر}}&lt;br /&gt;
{{ب|''يداوى هواه ثم يكتم سره''|2=''و يخضع فى كل الامور و يخشع''}}&lt;br /&gt;
{{پایان شعر}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اصمعى گويد: هنگام بازگشت، سنگ را ملاحظه كردم، ديدم زير اين بيت نوشته شده:&lt;br /&gt;
{{شعر}}&lt;br /&gt;
{{ب|''و كيف يداوى و الهوى قاطع الحشا''|2=''و فى كل يوم روحه تتقطع''}}&lt;br /&gt;
{{پایان شعر}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
اصمعى گويد: من در زير اين بيت نوشتم:&lt;br /&gt;
{{شعر}}&lt;br /&gt;
{{ب|''اذا لم يطق صبرا و كتمان سره''|2=''فليس له شيء سوى الموت انفع''}}&lt;br /&gt;
{{پایان شعر}}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
گويد: پس مراجعه كردم و ناگهان به جوانى برخوردم كه لاغر بود و رنگش، پريده و چشمانش، فرورفته و اجلش فرارسيده و مرده بود.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(ترجمه چهار بيت مزبور: اى حاجيان! شما را به خدا سوگند، خبر دهيد كه اگر عشق، بر جوانى غلبه كرد، چه كند).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(عشقش را مداوا كند، آن‌گاه رازش را كتمان كند و در تمام امور خضوع و خشوع نمايد).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(چگونه مداوا كند؛ در حالى كه عشق، جگرش را پاره كرده و در هر لحظه، روحش شرحه شرحه مى‌شود؟).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
(اگر شكيبايى ندارد و رازش را پنهان نمى‌كند، جز مرگ چيزى به حال او سود ندارد).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== پیوندها ==&lt;br /&gt;
[http://www.noorlib.ir/View/fa/Book/BookView/Text/2279 مطالعه کتاب شرح فصوص الحکم ابن عربی (قاسانی) در پایگاه کتابخانه دیجیتال نور]&lt;br /&gt;
[[رده:کتاب‌شناسی]]&lt;br /&gt;
[[رده:اسلام، عرفان، غیره]]&lt;br /&gt;
[[رده: تصوف و عرفان]]&lt;br /&gt;
[[رده:آثار کلی تصوف و عرفان]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Amortezaei</name></author>
	</entry>
</feed>