https://fa.wikinoor.ir/w/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=%D9%85%D8%B1%D8%AA%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C 2026-05-27T22:29:21Z مشارکت‌های کاربر MediaWiki 1.39.0 https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF_%D8%AB%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%B2%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=531193 2021-04-18T13:01:17Z

<p>مرتضایی: اصلاح</p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR00081.jpg|بندانگشتی|شهید ثانی، زین‌‎الدین بن علی]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |شهید ثانی، زین‌‎الدین بن علی<br /> |-<br /> |نام‎های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | ش‍ه‍ی‍د ال‍ث‍ان‍ی‌<br /> <br /> ع‍ام‍ل‍ی‌، زی‍ن ‌ال‍دی‍ن‌ ب‍ن‌ ع‍ل‍ی‌<br /> <br /> زی‍ن ‌ال‍دی‍ن‌ ب‍ن‌ اح‍م‍د<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |نورالدین علی<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |سيزدهم شوال 911 هجرى قمرى<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |روستای جُبَع از توابع جبل عامل<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; |966 ق<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |پدر او على بن احمد عاملى جبعى، شيخ على بن عبدالعالى ميسی، شيخ محمد بن مكی، سيد حسن بن جعفر كركى<br /> <br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[آرام‌بخش دل داغدیدگان، یا، مسکن الفواد]] <br /> <br /> [[احکام غیبت: ترجمه کشف الریبه عن احکام الغیبه]]<br /> <br /> [[اخلاق (2) درسنامه اخلاق برای طلاب پایه دوم]]<br /> <br /> [[ارمغان شهید: ترجمه مسکن الفواد]] <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE00081AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''شيخ زين‌الدين بن على بن احمد عاملى جبعى''' (911-966ق)، فقيه و دانشمند بزرگ شيعه، معروف به [[شهيد ثانى]] در سيزدهم شوال 911 هجرى قمرى، در خانواده علم و فقاهت زاده شد.<br /> <br /> وى يكى از اعيان و مفاخر فقهاى نامدار شيعه و يكى از اكابر متبحرين در علوم اسلامى و يكى از استوانه‌هاى فقهى و اجتهادى در طول ادوار فقه اسلامى مى‌باشد كه از نظر آثار و بركات وجودى كم‌نظير است.<br /> <br /> او كه در قرن دهم هجرى مى‌زيست با تلاش و كوشش خستگى ناپذير، فقه آل محمد صلى‌الله‌عليهم اجمعين را به نقاط مختلف جهان بسط و انتشار داد.<br /> <br /> ==فرزندِ شهيد==<br /> <br /> از بركات وجودى اين شخصيت بزرگوار آن است كه از وى فرزندى برومند همچون علامۀ بزرگوار و دانشمند پارسا و ژرف نگر، [[ابن شهید ثانی، حسن بن زین‌الدین|ابومنصور جمال‌الدين حسن]] ([[ابن شهید ثانی، حسن بن زین‌الدین|صاحب معالم]]) به ثمر رسيد كه آثار گرانبهايى همچون كتاب «[[معالم‌الدين و ملاذ المجتهدين|معالم‌الدين فی الأصول]]» را براى جهان شيعه به يادگار نهاد.<br /> <br /> اين كتاب ارزشمند چند قرن است به عنوان كتاب درسى طلاب علوم دينى در حوزۀ علمى شيعه مورد استفاده قرار مى‌گيرد و مانند كتاب پدر، يعنى «[[الروضة البهية]]» همچنان جاويدان و پايدار است.<br /> <br /> ==تحصيلات و سفرها==<br /> #[[شهيد ثانى]] در زمان پدر بزرگوارش، نورالدين على بن احمد، تحصيلات مقدماتى را نزد او گذراند. سپس به قريۀ «ميس» رفت و نزد شيخ على بن عبدالعالى ميسى (متوفاى 938 هجرى قمرى) تحصيلات خود را ادامه داد و کتاب‌هاى «[[شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام|شرائع الأسلام]]» [[حلی، جعفر بن حسن|محقّق حلى]] و «[[إرشاد الأذهان إلی أحكام الإيمان|ارشاد]]» و «[[قواعد الأحكام|قواعد]]» [[علامه حلى]] را نزد او خواند.<br /> #:او به منظور ادامۀ تحصيل مسافرتهاى متعددى به نقاط مختلف جهان اسلام آغاز نمود.<br /> #وى پس از آن به «كرك نوح» رفت و نحو و اصول فقه را نزد سيد جعفر كركى فرا گرفت و پس از اقامتى #:سه ساله در جبع، در سال 937 به «دمشق» مسافرت كرد و نزد شيخ محمد بن مكّى، حكيم و فيلسوف #:بزرگوار، پاره‌اى از كتب طب و حكمت و هيأت را قرائت نمود و در محضر درس شيخ احمد جابر شركت جست وكتاب «شاطبيه» را كه در علم قرائت و تجويد است، بر او خواند.<br /> #:[[شهيد ثانى]] در دمشق كتاب «[[صحيح مسلم]]» و «[[صحيح بخارى]]» را هم نزد «شمس‌الدين طولون» قرائت كرد.<br /> #اين عالم خستگى ناپذير در سال 942 هجرى قمرى به سوى «مصر» حركت نمود.<br /> #:در مصر نزد شانزده استاد برجسته و دانشمند به اندوختن ذخاير علمى در علوم عربى، اصول فقه، #:هندسه، معانى، بيان، عروض، منطق، تفسير و ساير علوم ديگر سرگرم شد.<br /> #[[شهيد ثانى]] در شوال 944 هجرى قمرى به زيارت خانۀ خدا موفق شد و در سال 946 هجرى هم به زيارت ائمۀ #:هدى عليهم‌السلام در عراق مشرّف گرديد و در خلال اين سفرها در زادگاهش، جبع به سر مى‌برد.<br /> #سال 948 هجرى بود كه شهيد مسافرت به «بيت المقدس» را در پيش گرفت و از محضر شيخ شمس‌الدين بن #:ابى اللطيف مقدّسى اجازۀ روايت گرفت سپس به موطن خود مراجعت نمود.<br /> #پس از آن عزم سفر به روم شرقى نمود و در سال 949 هجرى وارد قسطنطنيه گرديد.<br /> #:اين دانشمند بلند همت رساله‌اى را كه راجع به ده علم بود نزد قاضى عسكر محمد بن محمد بن قاضى #:زادۀ رومى فرستاد. پس از ملاقات و انجام مذاكرات علمى بين آن دو، قاضى رومى به وى پيشنهاد كرد #:در هر مدرسه‌اى كه دلخواه اوست به تدريس بپردازد.<br /> #:[[شهيد ثانى]] پس از استخاره، «مدرسۀ نوريه» بعلبك را انتخاب كرد و از سوى قاضى مزبور، ادارۀ #:امور اين مدرسه به وى واگذار گشت.<br /> #شهيد بزرگوار پس از زيارت مراقد ائمۀ اطهار عليهم‌السلام در سال 953 هجرى به جبع بازگشت و اقامت #:دائمى در موطن اصلى خويش را برگزيد و در آنجا به تدريس و تأليف آثار علمى مشغول گرديد.<br /> <br /> ==مرجعيت==<br /> <br /> [[شهيد ثانى]] پس از اقامت در بعلبك، در سايۀ شهرت علمى، مرجعيت يافت و دانشمندان فرزانه و فضلاى آن ديار، از دوردست‌ترين بلاد براى استفاضۀ علمى به محضر او روى مى‌آوردند و از بركات علمى و اخلاقى او بهره مى‌گرفتند.<br /> <br /> وى در اين شهر، تدريس جامعى را آغاز كرد، به اين معنى كه چون نسبت به مذاهب پنج‌گانۀ جعفرى، حنفى، شافعى، مالكى و حنبلى از لحاظ آگاهى علمى كاملا محيط و مسلط بود، بر اساس تمام اين مذاهب پنج‌گانه تدريس مى‌نمود و در حقيقت فقه مقارن و عقائد تطبيقى را تدريس مى‌كرد.<br /> <br /> تودۀ مردم نيز بر حسب مذهب خود، پاسخ استفتاآت خويش را از محضر او دريافت می‌كردند.<br /> <br /> ==عظمت شخصيت==<br /> <br /> [[خوانساری، سید محمدباقر بن زین‌العابدین|مرحوم خوانسارى]]، صاحب [[روضات الجنات في أحوال العلماء و السادات|روضات الجنات]]، دربارۀ [[شهيد ثانى]] چنين مى‌گويد: تا كنون در جمع دانشمندان بزرگ و برجستۀ شيعه كسى را به ياد ندارم كه از لحاظ شكوه شخصيت، سعۀ صدر، خوش فهمى، حسن سليقه، داشتن نظم و برنامۀ تحصيلى، كثرت اساتيد، ظرافت طبع، معنويت سخن و پختگى و بى نقص بودن آثار علمى به پاى او برسد، بلكه اين استاد بزرگوار در تخلق به اخلاق الهى و قرب منزلت، چنان مى‌نماياند كه تالى تلو معصوم است و بلافاصله در ردۀ پس از معصومان عليهم‌السلام قرار دارد.<br /> <br /> ==كار و تلاش==<br /> <br /> <br /> [[شهيد ثانى]] با داشتن چنين مقام و شخصيت برجستۀ علمى و فقهى، در تأمين پاره‌اى از ضروريات معاش شخصا تلاش مى‌كرد، از جمله نوشته‌اند: وقتى هوا تاريك مى‌شد و شب فرا مى‌رسيد، با الاغى كه مركب سوارى او بود به خارج شهر مى‌رفت و هيزم مورد نياز خانواده‌اش را فراهم مى‌كرد.<br /> <br /> ==اساتيد==<br /> <br /> [[شهيد ثانى]] با مسافرتهاى متعدد خود، در صدد يافتن اساتيدى بود كه بتواند بيشترين بهره‌هاى علمى را از محضر آنان به دست آورد.<br /> <br /> او از محضر درس اكثر اساتيد برجسته در مذاهب پنجگانۀ اسلامى استفاده كرده و در اين جا مجال ذكر نام همه اساتيد او نيست، بنابراین به ذكر نام چند تن از آنان بسنده مى‌كنيم:<br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> # پدر او على بن احمد عاملى جبعى، متوفاى 925 هجرى<br /> # شيخ على بن عبدالعالى ميسى متوفاى 938 هجرى<br /> # شيخ محمد بن مكى حكيم و فيلسوف بزرگ<br /> # سيد حسن بن جعفر كركى<br /> # شمس‌الدين طولون دمشقى حنفى<br /> # شيخ ابوالحسن بكرى<br /> # شيخ شمس‌الدين ابواللطيف مقدّسى<br /> # ملا حسن جرجانى<br /> # شهاب‌الدين بن نجار حنبلى<br /> # زين‌الدين حرّى مالكى{{پایان}}<br /> <br /> و استادان ديگرى كه در طىّ سفرهاى علمى خود با آنان آشنا شده و به وسيلۀ آنها اندوخته‌هاى علمى خود را لحظه به لحظه افزوده است.<br /> ==بشارت به شهادت==<br /> <br /> شيخ حسين بن عبدالصمد حارثى، پدر [[شیخ بهایی، محمد بن حسین|شيخ بهايى]] مى‌گويد: «روزى بر [[شهيد ثانى]] وارد شدم و او را متفكر يافتم. او در خويشتن فرو رفته بود. علت اين حالت را از او جويا شدم، به من گفت: «برادرم ! چنين مى‌پندارم كه من دومين شهيد باشم، زيرا در عالم رؤيا [[علم‌الهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] علم الهدى را ديدم كه مجلس ضيافتى تشكيل داده و علماء و دانشمندان اماميه و شيعه در آن شركت داشتند.<br /> <br /> وقتى من وارد مجلس شدم، [[علم‌الهدی، علی بن حسین|سيد مرتضى]] از جا برخاست و به من تهنيت گفت و دستور داد كه در كنار استاد [[شهيد اول]] بنشينم.»<br /> <br /> ==شهادت==<br /> <br /> [[شهيد ثانى]] نيز مانند بسيارى از شهداى فضيلت، قربانى مطامع دنيوى فردى فرومايه گشت. فردى كه تسويه حساب خصوصى او باعث شد، چنين دانشمند با فضيلتى كشته شود.<br /> <br /> جريان چنين بود كه:<br /> <br /> دو نفر از مردم «جبع» براى مرافعه و محاكمه به [[شهيد ثانى]] مراجعه كردند. او نيز طبق موازين دينى و ضوابط شرعى، دعوى را فيصله داد. شخص محكوم از اين داورى به خشم آمد و نزد قاضى «صيدا» رفت و [[شهيد ثانى]] را به رافضى و شيعه بودن متهم نمود.<br /> <br /> قاضى جريان را به سلطان سليم، حاكم روم (عثمانى) اطلاع داد و از طرف او شخصى براى دستگير كردن شهيد، مأمور گرديد، اما موفق به يافتن ايشان نشد.<br /> <br /> سلطان سليم وزيرش «رستم پاشا» را براى دستگيرى شهيد مأمور ساخت و گفت بايد او را زنده دستگير كنى و به اينجا بياورى تا مذهب او براى ما روشن گردد.<br /> <br /> رستم پاشا كه مطلع شد شهيد به سفر حج رفته به طرف مكه رفت و در اثناء راه مكه به [[شهيد ثانى]] رسيد و او را دستگير كرد. [[شهيد ثانى]] از او براى انجام سفر حج مهلت خواست و او هم موافقت نمود.<br /> <br /> در راه وقتى وارد كشور روم شدند رستم پاشا به واسطه تحريك شخصى در كنار دريا استاد بزرگوار را شهيد كرد و سر بريدۀ او را به حضور سلطان آورد. سلطان بر او برآشفت و سخت او را مورد توبيخ قرار داد.<br /> <br /> اما خون شيخ شهيد هدر نشد و با تلاش سيد عبدالرحيم عباسى، رستم پاشا به جرم اين قتل بزرگ، محكوم به مرگ گرديد.<br /> <br /> جريان شهادت آن بزرگوار در سال 966 هجرى قمرى رخ داد. البته بزرگانى همچون [[امین، محسن|سيد محسن امين]] در اعيان الشيعه تاريخ شهادت ايشان را 965 هجرى دانسته‌اند<br /> <br /> مدت سه روز جسد او بر روى زمين ماند و سرانجام پيكر شريف او را به دريا افكندند.<br /> <br /> ==آثار==<br /> <br /> در [[أمل الآمل في علماء جبل عامل|أمل الآمل]] آمده است كه [[شهيد ثانى]] پس از شهادت، دو هزار جلد كتاب از خود به جاى گذاشت كه دويست عدد آن به خط خود شهيد بزرگوار بوده و تعدادى از آنها از آثار علمى او و مقدارى نيز از مؤلفات ديگران بوده است.<br /> <br /> تأليفات [[شهيد ثانى]] از لحاظ تاريخ تأليف از «روض الجنان» آغاز مى‌شود و به «الروضة البهيّة» پايان مى‌گيرد، واقعا همچون روضه و بوستانى است كه هر پژوهشگر دانشهاى دينى را با مناظر دل‌انگيز خود بر سر نشاط آورده تا گم شدۀ خود را در ميان آنها بيابد و قلب او با مشاهدۀ هر زاويه‌اى از اين بوستان و آبشخورهاى آن سيراب گردد و نسيم ايمان و عقيده را در سطور اين تأليفات استنشاق نمايد.<br /> <br /> برخى از آثار اين عالم بزرگوار و فقيه عاليقدر عبارتند از:<br /> {{ستون-شروع|2}}<br /> # روض الجنان فیشرح إرشاد الأذهان <br /> # مسالك الأفهام فیشرح شرائع الإسلام <br /> # الفوائد العملية فیشرح النفلية <br /> # المقاصد العلية فیشرح الألفية <br /> # مناسك الحج الكبير و مناسك الحج الصغير <br /> # الروضة البهية فیشرح اللّمعة الدمشقية <br /> # البداية فیعلم الدراية و شرح آن، [[شهيد ثانى]] شايد نخستين دانشمند شيعى باشد كه دست به تأليف مهمى در اين رشته زده <br /> # تمهيد القواعد الأصولية لتفريع الأحكام الشرعية <br /> # غنية القاصدين فیاصطلاحات المحدثين <br /> # كتاب فیالأحاديث، شامل هزار حديث كه از «مشيخه» حسن بن محبوب انتخاب شده است.<br /> # رسالة فیالأدعية و رسالة فیآداب الجمعة <br /> # حقائق الإيمان <br /> # منظومة فیالنحو و شرح آن<br /> # منية المريد فیأدب المفيد و المستفيد، در آداب تعليم و تعلم كه كتابى فوق العاده مفيد در امر آموزش و تربيت مى‌باشد.<br /> # مسكّن الفؤاد عند فقد الأحبّة و الأولاد و تلخيص آن، كه اين كتاب را پس از حادثۀ از دست دادن چند فرزند، در تسلى خاطر خويش و ديگران، نگاشته است.<br /> # كشف الرّيبة عن أحكام الغيبة و كتب ديگر كه رقم آنها نزدیک به 50 عنوان مى‌رسد.{{پایان}}<br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> [[کشف الريبة في أحکام الغيبة]] <br /> <br /> [[کشف الريبة في أحکام الغيبة (بيروت)]] <br /> <br /> [[حاشیة المختصر النافع]] <br /> <br /> [[حاشیة شرائع الإسلام]] <br /> <br /> [[الحاشیة الأولی علی الألفیة]] <br /> <br /> [[رسائل الشهيد الثاني (طبع قدیم)]]<br /> <br /> [[روض الجنان في شرح ارشاد الأذهان]] <br /> <br /> [[الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة (2 جلدی)]] <br /> <br /> [[فواید القواعد]] <br /> <br /> [[الفواید الملیة لشرح الرسالة النفلیة]] <br /> <br /> [[مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام]] <br /> <br /> [[المقاصد العلیة فی شرح الرسالة الألفیة]] <br /> <br /> [[حاشیة الإرشاد]] <br /> <br /> [[الحاشیة الثانیة علی الألفیة]] <br /> <br /> [[التعلیقات علی شرح اللمعة الدمشقیة]] <br /> <br /> [[آرام بخش دل داغدیدگان]] <br /> <br /> [[ارمغان شهید]] <br /> <br /> [[تسلیة العباد در ترجمه مسکن الفؤاد شهید ثانی]] <br /> <br /> [[الحاشیة علی الروضة البهیة]] <br /> <br /> [[الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة (کلانتر)]] <br /> <br /> [[تمهيد القواعد (الشهيد الثاني)]] <br /> <br /> [[مصباح الشريعة و مفتاح الحقيقة منسوب به امام جعفر صادق عليه‌السلام]] <br /> <br /> [[محاسبة النفس]] <br /> <br /> [[مسکن الفؤاد عند فقد الأحبة و الأولاد]] <br /> <br /> [[منیة المرید فی أدب المفید و المستفید]] <br /> <br /> [[رسائل الشهید الثاني]] <br /> <br /> [[حقائق الإیمان مع رسالتی الإقتصاد و العدالة]] <br /> <br /> [[منیه المرید فی آداب المفید و المستفید (چاپ جامعه مدرسین)]] <br /> <br /> [[شرح الروضة البهية]] <br /> <br /> [[فقه (درسنامه فقه برای طلاب پايه چهارم)]] <br /> <br /> [[فقه (درسنامه فقه برای طلاب پايه پنجم)]] <br /> <br /> [[فقه (درسنامه فقه برای طلاب پايه ششم)]] <br /> <br /> [[اخلاق (درسنامه اخلاق برای طلاب پايه دوم)]] <br /> <br /> [[مقام داغديدگان شکيبا (مسکن الفواد عند فقد الاحيه و الاولاد)]] <br /> <br /> [[ترجمه منیة المرید]] <br /> <br /> [[اسلام در کنار داغدیدگان (ترجمه، مسکن الفواد عند فقد الاحبه و الاولاد)]] <br /> <br /> [[مسالک الافهام فی شرح شرایع الاسلام (رحلی)]] <br /> <br /> [[کامل ترین ترجمه نموداری شرح لمعه «شهید ثانی»]] <br /> <br /> [[تحریر الروضه فی شرح اللمعه (ویرایش جدید)]] <br /> <br /> [[مسکن الفواد فی فقد الاحبه و الاولاد باللغه الانجلیزیه]] <br /> <br /> [[التنبیهات العَلیّة علی وظائف الصلاة القلبیة]] <br /> <br /> [[ثلاث رسائل في الحج و العمرة]] <br /> <br /> [[الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه]] <br /> <br /> [[الـرعاية فی علم الدراية]] <br /> <br /> [[البداية في علم الدراية]]<br /> <br /> [[الرعاية لحال البداية فیعلم الدراية و البداية فیعلم الدراية]] <br /> <br /> [[الدراية]] <br /> <br /> [[مسکن الفؤاد عند فقد الأحبة و الأولاد]] <br /> <br /> [[مجموعة الرسائل]] <br /> <br /> [[الروضة البهية فی شرح اللمعة الدمشقية (3 جلدی)]] <br /> <br /> [[الروضة البهية فی شرح اللمعة الدمشقية]] <br /> <br /> [[شرح اللمعة الدمشقية]] <br /> <br /> [[الروضة البهية فی شرح اللمعة الدمشقية (افست از روي چاپ سنگي)]] <br /> <br /> [[المصنفات الأربعة]] <br /> <br /> [[الروضة البهیة في شرح اللمعة الدمشقیة]] <br /> <br /> [[محاسبة النفس]] <br /> <br /> [[آرام بخش دلها در مصیبت و بلاها]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

مرتضایی https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%AF%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=467844 2019-09-22T07:36:57Z

<p>مرتضایی: </p> <hr /> <div>&lt;div class='wikiInfo'&gt;<br /> [[پرونده:NUR03844.jpg|بندانگشتی|قاشی، حیدر بن علی]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type='authorName'|قاشی، حیدر بن علی<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> |data-type='authorOtherNames'| قاشی، بهاء‌الدین حیدر<br /> شيخ حيدر آملى<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> |data-type='authorfatherName'|علی<br /> |-<br /> |متولد <br /> |data-type='authorbirthDate'|720ق<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> |data-type='authorBirthPlace'|آمل<br /> |-<br /> |رحلت <br /> |data-type='authorDeathDate'|<br /> |-<br /> |اساتید<br /> |data-type='authorTeachers'|<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> |data-type='authorWritings'|[[تفسیر القاشی المسمی المعتمد من المنقول فیما اوحی الی الرسول صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم]] <br /> |-class='articleCode'<br /> |کد مؤلف<br /> |data-type='authorCode'|AUTHORCODE03844AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''رکن الدين حيدر بن على بن حيدر علوى حسينى'''، معروف به شيخ سید حيدر آملى، عارف شيعى امامى، در سال 720ق، در شهر آمل ديده به جهان گشود.<br /> <br /> ==کسب علم و دانش==<br /> <br /> وى پس از تحصيل دانش‌هاى متداول زمان در آمل، خراسان و اصفهان، به مشاغل ديوانى پرداخت و به خدمت فخرالدوله شاه غازى بن زيار از ملوك رستمدار طبرستان درآمد و از خواص مجلس او گرديد و سرانجام به وزارت رسيد. در 30 سالگى تحولى در وجودش پديد آمد و بر آن شد كه از مناصب دنيوى كناره گيرد و به تزكيه نفس پردازد. وى به قصد زيارت كعبه، مال و جاه و رياست و خويشان و ياران را رها ساخت و خرقه‌اى كهنه پوشيد و از آمل بيرون آمد و به اصفهان رفت و مدتى در آنجا به تصفيه باطن پرداخت. از ميان مشايخ آن شهر به نورالدين طهرانى (طهران: روستایى نزدیک دروازه اصفهان از سوى دردشت) دست ارادت داد و از انفاس او بهره‌مند گرديد. سپس آهنگ بغداد كرد تا پس از زيارت عتبات به حج رود، اما به سبب آماده نشدن امكانات سفر و ابتلا به بيمارى سخت، اين مسافرت به تأخير افتاد، ولى در اراده‌اش خللى راه نيافت و سرانجام در 751ق1350/م، به زيارت خانه خدا نايل شد. پس به شوق ديدار تربت پاک پيامبر(ص) به مدينه رفت و آهنگ ماندن در آن شهر كرد، اما به علت بيمارى ناچار به عراق بازگشت و در نجف اشرف به رياضت و طاعت پرداخت. در عراق با فخرالدين محمد، فرزند [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلى]] و مولى نصيرالدين كاشانى و ديگر فقيهان و عالمان امامى معاشر گرديد و از شيخ فخرالدين و حسن بن حمزه‌هاشمى اجازه روايت گرفت و به اشاره فخرالدين، رساله «رافعة الخلاف في وجه سكوت [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] عن الاختلاف» را نوشت.<br /> <br /> <br /> == آثار ==<br /> <br /> آثار عمده او عبارت است از:<br /> <br /> # # الأركان في فروع شرائع أهل الإيمان؛<br /> # أسرار الشريعة و أطوار الطريقة و أنوار الحقيقة؛<br /> # أمثلة التوحيد و أبنيه التجريد؛<br /> # تلخيص اصطلاحات الصوفية (تنقيح رساله اصطلاحات الصوفية [[عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن جلال‎‌الدین|عبدالرزاق كاشانى]] است)؛<br /> # جامع الأسرار و منبع الأنوار؛<br /> # جامع الحقايق؛<br /> # الأسماء الإلهية و تعيين مظاهرها من الأشخاص الإنسانية؛<br /> # الأمانة الإلهية في تعيين الخلافة الربانية؛<br /> # التنبيه في التنزيه؛<br /> # التوحيد؛<br /> # الجداول الموسومة بمدارج السالكين في مراتب العارفين؛<br /> # الحجب و خلاصة الكتب؛<br /> # رافعة الخلاف عن وجه سكوت اميرالمؤمنين عن الاختلاف؛<br /> # العقل و النفس؛<br /> # العلم و تحقيقه؛<br /> # الفقر و تحقيق الفخر؛<br /> # كنز الكنوز و كشف الرموز؛<br /> # المعاد في رجوع العباد؛<br /> # منتخب التأويل في بيان كتاب الله و حروفه و كلماته و آياته؛<br /> # نقد النقود في معرفة الوجود؛<br /> # الأصول و الأركان في تهذيب الأصحاب و الإخوان؛<br /> # تعيين الأقطاب و الأوتاد؛<br /> # تفسير المحيط الأعظم و البحر الخضم في تأويل كتاب الله العزيز المحكم؛<br /> # المسائل الآملية؛<br /> # نص النّصوص (كتابى است مفصل در شرح فصوص الحكم [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]]).<br /> <br /> ==وفات==<br /> <br /> سال درگذشت وى به‌درستى دانسته نيست. همين اندازه معلوم است كه وى تا 782ق1380/م، كه شرحى مفصل بر «فصوص الحكم» [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نوشته، زنده بوده است. خود مى‌گويد: «سپس اشارتى شد به شرح فصوص الحكم و اين در وقتى بود كه 30 سال مجاور نجف بودم. كتاب را در 781ق، آغاز كردم و در 782ق، به پايان بردم و در اين هنگام 63 سال از عمرم مى‌گذشت». بدين‌سان، او بايستى پس از اين تاريخ درگذشته باشد. آملى در نوشته‌هاى خود مى‌كوشد وحدت تصوف و تشيع را ثابت كند و عقيده دارد كه شيعى و صوفى دو اسمند براى يك معنى.<br /> <br /> <br /> == منابع مقاله ==<br /> <br /> <br /> برگرفته از: موحد، صمد، «دائرةالمعارف بزرگ اسلامى»، زير نظر [[موسوی بجنوردی، محمدکاظم|كاظم موسوى بجنوردى]] و همكاران (چاپ دوم)، تهران، 1377، ج2، ص214-215.<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[تفسیر القاشی المسمی المعتمد من المنقول فیما اوحی الی الرسول صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

مرتضایی https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%82%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D8%8C_%D8%AD%DB%8C%D8%AF%D8%B1_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D9%84%DB%8C&diff=467811 2019-09-22T07:34:05Z

<p>مرتضایی: /* آثار */</p> <hr /> <div>&lt;div class='wikiInfo'&gt;<br /> [[پرونده:NUR03844.jpg|بندانگشتی|قاشی، حیدر بن علی]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type='authorName'|قاشی، حیدر بن علی<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> |data-type='authorOtherNames'| قاشی، بهاء‌الدین حیدر<br /> شيخ حيدر آملى<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> |data-type='authorfatherName'|علی<br /> |-<br /> |متولد <br /> |data-type='authorbirthDate'|720ق<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> |data-type='authorBirthPlace'|آمل<br /> |-<br /> |رحلت <br /> |data-type='authorDeathDate'|<br /> |-<br /> |اساتید<br /> |data-type='authorTeachers'|<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> |data-type='authorWritings'|[[تفسیر القاشی المسمی المعتمد من المنقول فیما اوحی الی الرسول صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم]] <br /> |-class='articleCode'<br /> |کد مؤلف<br /> |data-type='authorCode'|AUTHORCODE03844AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''بهاءالدين حيدر بن على بن حيدر علوى حسينى'''، معروف به شيخ حيدر آملى يا مير حيدر آملى يا [[قاشی، حیدر بن علی|سيد حيدر آملى]]، عارف شيعى امامى، در سال 720ق، در شهر آمل ديده به جهان گشود.<br /> <br /> ==کسب علم و دانش==<br /> <br /> وى پس از تحصيل دانش‌هاى متداول زمان در آمل، خراسان و اصفهان، به مشاغل ديوانى پرداخت و به خدمت فخرالدوله شاه غازى بن زيار از ملوك رستمدار طبرستان درآمد و از خواص مجلس او گرديد و سرانجام به وزارت رسيد. در 30 سالگى تحولى در وجودش پديد آمد و بر آن شد كه از مناصب دنيوى كناره گيرد و به تزكيه نفس پردازد. وى به قصد زيارت كعبه، مال و جاه و رياست و خويشان و ياران را رها ساخت و خرقه‌اى كهنه پوشيد و از آمل بيرون آمد و به اصفهان رفت و مدتى در آنجا به تصفيه باطن پرداخت. از ميان مشايخ آن شهر به نورالدين طهرانى (طهران: روستایى نزدیک دروازه اصفهان از سوى دردشت) دست ارادت داد و از انفاس او بهره‌مند گرديد. سپس آهنگ بغداد كرد تا پس از زيارت عتبات به حج رود، اما به سبب آماده نشدن امكانات سفر و ابتلا به بيمارى سخت، اين مسافرت به تأخير افتاد، ولى در اراده‌اش خللى راه نيافت و سرانجام در 751ق1350/م، به زيارت خانه خدا نايل شد. پس به شوق ديدار تربت پاک پيامبر(ص) به مدينه رفت و آهنگ ماندن در آن شهر كرد، اما به علت بيمارى ناچار به عراق بازگشت و در نجف اشرف به رياضت و طاعت پرداخت. در عراق با فخرالدين محمد، فرزند [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلى]] و مولى نصيرالدين كاشانى و ديگر فقيهان و عالمان امامى معاشر گرديد و از شيخ فخرالدين و حسن بن حمزه‌هاشمى اجازه روايت گرفت و به اشاره فخرالدين، رساله «رافعة الخلاف في وجه سكوت [[امام على(ع)|اميرالمؤمنين(ع)]] عن الاختلاف» را نوشت.<br /> <br /> <br /> == آثار ==<br /> <br /> آثار عمده او عبارت است از:<br /> <br /> # # الأركان في فروع شرائع أهل الإيمان؛<br /> # أسرار الشريعة و أطوار الطريقة و أنوار الحقيقة؛<br /> # أمثلة التوحيد و أبنيه التجريد؛<br /> # تلخيص اصطلاحات الصوفية (تنقيح رساله اصطلاحات الصوفية [[عبدالرزاق کاشی، عبدالرزاق بن جلال‎‌الدین|عبدالرزاق كاشانى]] است)؛<br /> # جامع الأسرار و منبع الأنوار؛<br /> # جامع الحقايق؛<br /> # الأسماء الإلهية و تعيين مظاهرها من الأشخاص الإنسانية؛<br /> # الأمانة الإلهية في تعيين الخلافة الربانية؛<br /> # التنبيه في التنزيه؛<br /> # التوحيد؛<br /> # الجداول الموسومة بمدارج السالكين في مراتب العارفين؛<br /> # الحجب و خلاصة الكتب؛<br /> # رافعة الخلاف عن وجه سكوت اميرالمؤمنين عن الاختلاف؛<br /> # العقل و النفس؛<br /> # العلم و تحقيقه؛<br /> # الفقر و تحقيق الفخر؛<br /> # كنز الكنوز و كشف الرموز؛<br /> # المعاد في رجوع العباد؛<br /> # منتخب التأويل في بيان كتاب الله و حروفه و كلماته و آياته؛<br /> # نقد النقود في معرفة الوجود؛<br /> # الأصول و الأركان في تهذيب الأصحاب و الإخوان؛<br /> # تعيين الأقطاب و الأوتاد؛<br /> # تفسير المحيط الأعظم و البحر الخضم في تأويل كتاب الله العزيز المحكم؛<br /> # المسائل الآملية؛<br /> # نص النّصوص (كتابى است مفصل در شرح فصوص الحكم [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]]).<br /> <br /> ==وفات==<br /> <br /> سال درگذشت وى به‌درستى دانسته نيست. همين اندازه معلوم است كه وى تا 782ق1380/م، كه شرحى مفصل بر «فصوص الحكم» [[ابن عربی، محمد بن علی|ابن عربى]] نوشته، زنده بوده است. خود مى‌گويد: «سپس اشارتى شد به شرح فصوص الحكم و اين در وقتى بود كه 30 سال مجاور نجف بودم. كتاب را در 781ق، آغاز كردم و در 782ق، به پايان بردم و در اين هنگام 63 سال از عمرم مى‌گذشت». بدين‌سان، او بايستى پس از اين تاريخ درگذشته باشد. آملى در نوشته‌هاى خود مى‌كوشد وحدت تصوف و تشيع را ثابت كند و عقيده دارد كه شيعى و صوفى دو اسمند براى يك معنى.<br /> <br /> <br /> == منابع مقاله ==<br /> <br /> <br /> برگرفته از: موحد، صمد، «دائرةالمعارف بزرگ اسلامى»، زير نظر [[موسوی بجنوردی، محمدکاظم|كاظم موسوى بجنوردى]] و همكاران (چاپ دوم)، تهران، 1377، ج2، ص214-215.<br /> <br /> <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> [[تفسیر القاشی المسمی المعتمد من المنقول فیما اوحی الی الرسول صلی‌الله‌علیه‌و‌سلم]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

مرتضایی https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D9%85%D8%B5%D8%A8%D8%A7%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AA%D9%87%D8%AC%D8%AF&diff=450177 2019-08-28T04:09:17Z

<p>مرتضایی: /* پيوست كتاب */</p> <hr /> <div>{{جعبه اطلاعات کتاب<br /> | تصویر =NUR01559J1.jpg<br /> | عنوان =مصباح المتهجد<br /> | عنوان‌های دیگر =مصباح المتهجد و سلاح المتعبد<br /> | پدیدآوران = <br /> [[طوسی، محمد بن حسن]] (نویسنده)<br /> | زبان =عربی<br /> | کد کنگره =‏BP‎‏ ‎‏267‎‏/‎‏53‎‏ ‎‏/‎‏ط‎‏9‎‏م‎‏6‎‏ ‎‏1370<br /> | موضوع =<br /> دعاها<br /> | ناشر = <br /> المکتبة الاسلامية للنشر و التوزیع<br /> | مکان نشر =تهران - ایران<br /> | سال نشر = <br /> <br /> | کد اتوماسیون =AUTOMATIONCODE01559AUTOMATIONCODE<br /> | چاپ =1<br /> | تعداد جلد =2<br /> | کتابخانۀ دیجیتال نور =11414<br /> | کتابخوان همراه نور =01559<br /> | کد پدیدآور =<br /> | پس از =<br /> | پیش از =<br /> }}<br /> <br /> '''مصباح المتهجد و سلاح المتعبد''' تألیف [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]]، [[طوسی، محمد بن حسن|ابوجعفر محمد بن حسن بن على بن حسن طوسى]] (385 - 460 هجرى) در موضوع ادعيه و زيارات مى‌باشد.<br /> <br /> ==شيوۀ نگارش==<br /> [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] در اين كتاب به عباداتى كه در طول سال مستحب است و دعاهاى مستحب اشاره دارد.<br /> <br /> [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] بخشى از احكام فقهى كه مربوط به عبادات مى‌شود را نيز در كتاب خود آورده است.<br /> <br /> ==اعتبار كتاب==<br /> كتاب مصباح المتهجد از كتاب‌هاى معتبر روايى شيعه به شمار مى‌آيد و از زمان نگارش تا حال پيوسته مورد توجه علما و مردم بوده است.<br /> <br /> علماى بزرگ شيعه نيز آن را خلاصه، ترجمه و شرح كرده و تأليفات فراوانى در رابطه با آن نگاشته‌اند.<br /> <br /> شخصيت‌هاى بزرگى مانند كفعمى، [[ابن طاووس، علی بن موسی|سيد ابن طاووس]]، [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلى]] و [[قمی، عباس|شيخ عباس قمى]] در نوشته‌هاى خود از اين كتاب بهره برده‌اند.<br /> <br /> ==تاريخ نگارش==<br /> هنگامى كه [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] در سال 408 هجرى به بغداد وارد شد با استفاده از كتابخانه «شاپور»، كه بعدها به دست جنايتكاران تاريخ در آتش سوخت و همچنين با استفاده از كتابخانه استاد خود، سيد مرتضى، شروع به جمع‌آورى روايات اصول معتبره شيعه و كتاب‌هايى كه به دست ياران ائمه عليهم‌السلام نگاشته شده بود كرد.كتاب‌هاى ارزشمندى كه تا آن زمان باقى بوده و [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] در كتب خود به آنها اشاره دارد.<br /> <br /> وى كتاب [[تهذيب الأحكام]] و [[الاستبصار في ما اختلف من الأخبار|استبصار]] و كتاب حاضر يعنى كتاب «مصباح المتهجد» را در همان زمان نگاشته است.<br /> <br /> ==ارزش كتاب==<br /> اين كتاب از منابع مهم كتاب‌هاى دعا و زيارت است كه بعد از [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] تا اين زمان نوشته شده و كتاب‌هايى كه علماى شيعه دربارۀ دعا و زيارت نگاشته‌اند مانند [[جنة الأمان الواقیة و جنة الإیمان الباقیة المشتهر بالمصباح|مصباح كفعمى]]، [[إقبال الأعمال (طبع قديم)|إقبال الأعمال]] [[ابن طاووس، علی بن موسی|سيد ابن طاووس]] و [[مفاتيح الجنان]] [[قمی، عباس|شيخ عباس قمى]] همه از اين كتاب بهره برده‌اند و از آن استفاده فراوان كرده‌اند.<br /> <br /> ==پيوست كتاب==<br /> [[ابن طاووس، علی بن موسی|سيد رضى‌الدين ابوالقاسم على بن موسى بن طاووس]] در سال 635 هجرى پنج كتاب در تكميل كتاب مصباح المتهجد نگاشته است:<br /> # [[فلاح السائل]] در اعمال شبانه روز<br /> # زهرة الربيع در اعمال هفته<br /> # [[الدروع الواقية]] در اعمال ماه‌ها<br /> # [[إقبال الأعمال (طبع قديم)|إقبال الأعمال]] در اعمال سال<br /> # أسرار الصلاة در اسرار نماز.<br /> <br /> ==خلاصه==<br /> با توجه به استقبال فراوانى كه از اين كتاب شده [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] خود تصميم به خلاصه كردن اين كتاب گرفت تا بهتر مورد استفاده عموم قرار گيرد و نام آن را «مصباح المتهجد صغير» نهاد.<br /> <br /> علماى ديگرى نيز اين كتاب را خلاصه كرده‌اند از جمله:<br /> # شيخ نظام‌الدين سليمان بن حسن مهرشتى با نام «قبس الإصباح في تلخيص المصباح».<br /> # [[حلی، حسن بن یوسف|علامه حلى]] كه به درخواست وزير محمد بن قوهدى كتاب «مصباح المتهجد» را خلاصه كرده و نام آن را «منهاج الصلاح في مختصر المصباح» گذارده است.<br /> وى در پايان آن باب حادى عشر را، كه يك دوره اصول عقايد مى‌باشد، آورده است.<br /> <br /> ==ترجمه==<br /> علماى بزرگى نيز به ترجمه اين كتاب پرداخته‌اند مانند:<br /> # سيد على بن محمد بن اسدالله امامى اصفهانى معاصر با [[طباطبایی کربلایی، علی بن محمدعلی|صاحب رياض]] <br /> # [[قمی، عباس|شيخ عباس قمى]]، وى كتاب مصباح المتهجد را در سال 1331 هجرى به فارسى ترجمه كرده است.اين كتاب در حاشيه كتاب مصباح به چاپ رسيده است.<br /> <br /> ==شرح==<br /> علماى بزرگى نيز كتاب مصباح المتهجد [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] را شرح نموده‌اند مانند:<br /> # سيد بهاءالدين على بن غياث‌الدين عبدالكريم<br /> # سيد زين‌الدين على بن عبدالحميد حسينى نجفى<br /> <br /> ==عناوين==<br /> اين كتاب شامل عنوان‌هاى فراوانى است كه به برخى از آنها اشاره مى‌كنيم:<br /> # طهارة<br /> # نماز و نماز شب و صبح<br /> # اعمال هفته<br /> # اعمال روز جمعه<br /> # دعاهاى هفته<br /> # دعاهاى ماه رمضان و...<br /> <br /> ==نسخه‌هاى خطى==<br /> # نسخه‌اى در كتابخانه آستان قدس رضوى كه تاريخ نگارش آن به چهل سال بعد از وفات [[طوسی، محمد بن حسن|شيخ طوسى]] برمى‌گردد يعنى سال 500 هجرى.<br /> # نسخه‌اى در كتابخانه شيخ اسماعيل انصارى كه تاريخ نگارش آن 1082 هجرى است.<br /> # نسخه‌اى چاپ شده كه متعلق به [[قمی، عباس|شيخ عباس قمى]]، صاحب [[مفاتيح الجنان]] مى‌باشد.<br /> <br /> ==چاپ==<br /> اين چاپ، چاپى خوب و ارزشمند است و استاد [[مروارید، علی‌اصغر|على اصغر مرواريد]] و حجت‌الاسلام شيخ ابوذر بيدار آن را تصحيح و تحقيق كرده و براى آن مقدمه‌اى آورده‌اند.<br /> <br /> در پايان آن نيز هفت فهرست آمده كه عبارتند از:<br /> # فهرست آيات و سوره‌ها<br /> # فهرست لغات<br /> # فهرست روز و ماه و سال<br /> # فهرست أعلام<br /> # فهرست أمكنه<br /> # فهرست قبايل<br /> # فهرست عناوين كتاب<br /> <br /> [[رده:کتاب‌شناسی]]<br /> [[رده:اسلام، عرفان، غیره]]<br /> [[رده:آداب و رسوم]]<br /> [[رده:مباحث خاص آداب و رسوم]]<br /> [[رده:ادعیه، اذکار، اوراد، اعمال]]<br /> [[رده:قدیم تیرماه]]</div>

مرتضایی https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%D8%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%87_%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%AA%E2%80%8C%D8%A8%DB%8C%DA%AF%D9%85&diff=414124 2018-12-16T06:12:58Z

<p>مرتضایی: اصلاحیه</p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR02743.jpg|بندانگشتی|امین، نصرت‌بیگم]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |امین، نصرت‌بیگم<br /> |-<br /> |نام‎های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | بانوی اصفهانی، امین، نصرت<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |1265 ش<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; |1362 ش 1403 ق<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |<br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |2743<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''امین، نصرت‌بیگم''' در سال 1308 قمرى، حدود 1268 شمسى در اصفهان متولد شد.<br /> <br /> پژوهش در احوال و زندگانى زنان، گوياى اين حقيقت است كه همواره تعداد قابل توجهى از اينان در عرصه‌هاى علوم و فنون درخشيده‌اند. حضور زنان در فعاليّت‌هاى علمى، على رغم محدوديتها و فشارها و مهجور داشتن‌ها، امر غير قابل انكارى است.<br /> <br /> زنان مسلمان، از صدر اسلام در فراگيرى قرآن كريم و آموزش آن، نقل حديث و سنّت رسول‌الله صلّى‌اللّه‌عليه‌وآله‌و‌سلم و معصومان عليهم‌السّلام، تعليم و درمان و ساير دانش‌هاى ضرورى در كنار مسؤليت خانواده، نقش برجسته داشته‌اند. يكى از بزرگ زنان تاريخ معاصر، حاجيۀ مجتهده امين، بانويى عالم، فاضل، فقيه، محدث، شاعر، حكيم و مفسّر بوده است كه بركات و خيرات وجودى‌اش يعنى تأليفات و آثار مكتوب وى و نيز تأسيس مكتب دينى فاطمه، دبيرستان دخترانه امين و ساير صدقات جاريه‌اش همچنان پابرجاست.<br /> <br /> ==زندگانى مفسر==<br /> <br /> <br /> يكى از مفسّران و قرآن پژوهان سدۀ اخير، مرحومۀ مجتهدۀ نصرت امين، دختر حاج سيد على امين التّجار بن سيد حسن بن محمد بن معصوم حسينى اصفهانى است و مادرش دختر حاج مهدى ملقب به جناب است كه در سال 1308 قمرى، حدود 1268 شمسى در اصفهان متولد شد، همسرش حاج ميرزا، ملقب به حاج معين التجار (پسر عمويش) بود.<br /> <br /> در دوران حياتش چند فرزندش از دست رفتند و يك فرزند صالح از ايشان به نام حاج سيد محمد على معينى امين بر جاى مانده است.<br /> <br /> مرحومه امين، روزگار كودكى را به تحصيل و تفكر پرداخت و اكثر علوم را نزد علاّمۀ فقيه مير سيد على اصفهانى نجف آبادى و شيخ مظاهرى اصفهانى در منزل خويش پشت پرده فرا گرفت. كليه دروس نحو، صرف، بلاغت، تفسير، علوم حديث، فقه و اصول و فلسفه را به خوبى آموخت و در آنها مهارت يافت، (علومى كه براى يك مفسّر ضروريست) به حدى كه به درجه اجتهاد رسيد و قادر به استنباط احكام شرعى شد. اين بانوى عارف ربانى چنان به مبدأ اقيانوس رحمت الهى وابسته بود كه نغمات ملكوتى، تهليل گلها و رياحين را به گوش جان مى‌شنيد؛و تا سن چهل سالگى دوران تهذيب و رياضت و تحصيل را طى كرد و پس از آن مراحل ترقّى و كمال را پيمود. نهايتا در خرداد 1362 شمسى، برابر رمضان 1403 قمرى پس از قريب 95 سال عمر پر بركت و با عزت، به جوار رحمت حق شتافت.<br /> <br /> ==ويژگى‌هاى اخلاقى و علمى==<br /> <br /> <br /> مجتهده امين از علماى شيعه زمان خويش اجازه روايت كسب كرد، از جمله آيت‌اللّه شيخ محمد كاظم شيرازى، [[حائری یزدی، عبدالکریم|شيخ عبدالكريم حائرى]]، آيت‌اللّه شيخ ابراهيم حسينى شيرازى اصطهباناتى، آيت‌اللّه شيخ محمدرضا نجفى اصفهانى و [[مرعشی، شهاب‌الدین|آيت‌اللّه مرعشى نجفى]] كه برخى از ايشان همچون [[مرعشی، شهاب‌الدین|آيت‌اللّه مرعشى نجفى]]، از وى اجازه روايت گرفتند. محمّد الحسون و ام على مشكور، اعلام النساء المؤمنات233/-248؛ الاجازة الكبيرة، [[مرعشی، شهاب‌الدین|آيت‌اللّه مرعشى نجفى]] 245. <br /> <br /> كمالات نفسانى و كرامات مختلفى كه خداوند سبحان نصيب اين علويه فرموده از مقدمۀ كتاب النفحات الرحمانيه‌اش آشكار است، ايشان در مقدمه چنين گفته است:<br /> <br /> «بسم اللّه الرحمن الرحيم. الحمد للّه الذى اضاء قلب اوليائه بنوره، فانكشف لهم به اسرار الوجود، و رشح عليهم من بحر المعارف و العلوم، و... و وجدت في نفسى و روعى في بعض الايام و الساعات اشراقات غيبية، ليست مسبوقة بامور كسبيه فكريه، تفطنت انها هى النفحات التى اشير اليها في الحديث و هى من رحمة ربّى، فأحببت...»<br /> <br /> «به نام خداوند بخشنده مهربان. سپاس خداوندى را كه قلوب اوليائش را به نور خود منوّر كرد و به مدد آن نور، اسرار وجود را بر ايشان هويدا نمود و از درياى معارف و علوم بر آنان باراند، و...، در نفس خويش و ضميرم يكى از روزها در لحظاتى، انوارى غيبى يافتم كه از نوع دريافت‌هاى كسبى و فكرى نبود. دريافتم كه اين انوار از آن نفحاتى است كه در حديث به آنها اشاره شده و در حقيقت از رحمت پروردگارم است. دوست داشتم كه بعضى از آنها را كه در ذهنم باقى مانده تدوين كنم تا فراموش نشود و برايم تذكرى باشد تا شايد هنگامى كه به ياد مى‌آورم، تجديد شكر كنم.»<br /> <br /> از آنجا كه بانو امين عارف به معناى واقعى است و خويش را از بند شهوات دنيايى رها ساخته، همواره توجهات عرفانى، خلوص و پاكى در كلمات و گفتارش دربارۀ قرب الهى آشكار مى‌باشد. وى دربارۀ آغاز سخن با خدا و قرائت سورۀ حمد و تفسير آن، و از شيطان رجيم به خداوند پناه بردن مى‌گويد:<br /> <br /> «كسى كه خواهد مهيا گردد براى مناجات با قاضى الحاجات و در مقام ستايش و اظهار بندگى در حضور سلطان السلاطين برآيد، وظيفۀ وى اين است كه ظاهر و باطن خود را از قذارات و كثافات، صورى و معنوى، جسمى و روحى، پاك گرداند و گر نه هرگز لايق حضور در پيشگاه آن ذات پاك قدوس لا يزال نباشد.<br /> <br /> دلى كه آلوده به كثافات صورى و معنوى است چگونه لايق پيشگاه قرب است و چطور وى را قدرت است كه از راه خلوص با حبيب خود راز و نياز كند، و چون بالاترين قذارات آن قذارات معنوى است كه در اثر وسوسه و دسيسه‌هاى شيطانى در قلب پديد مى‌گردد، و در دل بشر نفوذ مى‌نمايد و قلب و جان را آلوده مى‌گرداند. اين است كه اوّل بايستى به حق تعالى پناه برد از شرّ شيطان لعين و از او استعانت و امان طلبد و قلب و دل را از آلودگى‌هايى كه در اثر خواطر شيطانى كه در قلب نفوذ كرده پاك كند، سپس شروع كند در حمد و ثناى آن ذات فرد سرمدى.»<br /> <br /> ==آثار==<br /> اين بانوى عالمه، صاحب آثار گرانمايۀ فارسى و عربى است كه عبارتند از:<br /> * تفسير قرآن مجيد، به زبان فارسى به نام مخزن العرفان در تفسير قرآن مجيد در 15 مجلد؛ <br /> * نفحات الرحمانيه، به زبان عربى و مشتمل بر 96 عنوان؛ <br /> * سير و سلوك در روش اوليا و طريق سير سعدا؛ <br /> * معاد يا آخرين سير بشر؛ <br /> * روش خوشبختى، توصيه به خواهران دينى و ايمانى؛ <br /> * اربعين هاشميه (چهل حديث)؛ <br /> * جامع الشّتات، به عربى، شامل مسائل و احكام؛ <br /> * اخلاق؛ <br /> * مخزن اللئالى، در فضايل على عليه‌السّلام.<br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

مرتضایی https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%A2%D8%B4%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86&diff=414024 2018-12-11T08:27:57Z

<p>مرتضایی: اصلاحیه</p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR04930.jpg|بندانگشتی|آشتیانی، جلال‎‌الدین]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |آشتیانی، جلال‎‌الدین<br /> |-<br /> |نام‌های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | موسوی آشتیانی، جلال‌الدین<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |1304 ش<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |آشتیان<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; |1384 ش یا 1426 ق<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |[[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردى]]<br /> <br /> [[طباطبایی، محمدحسین|علامه طباطبايى]]<br /> <br /> [[بجنوردی، حسن|سيد‌‎حسن بجنوردى]]<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[الشواهد الربوبیة في المناهج السلوکیة]]<br /> <br /> [[سه رساله فلسفی: متشابهات القرآن - المسائل القدسیة - اجوبة المسائل]]<br /> <br /> [[شرح بر زاد المسافر صدر الدین محمد بن ابراهیم شیرازی]]<br /> <br /> [[الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة]]<br /> <br /> [[شرح فصوص الحکم]]<br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE4930AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> '''سيد‌‎جلال‌الدين موسوى آشتيانى''' (1304-1384ش)، استاد فلسفه و عرفان اسلامی، فیلسوف اصالت وجودی، در سال ۱۳۷۶ش، دانشمند برجسته کشور انتخاب شد و در سال ۱۳۸۱ نشان درجه یک دانش جمهوری اسلامی را دریافت کرد. <br /> <br /> == ولادت ==<br /> سال 1304 شمسى در آشتيان به دنيا آمد. او در دوازده سالگى دوره ابتدايى را در دبستان خاقانى آشتيان به پایان رساند و چند سالى هم نزد دو تن از روحانیان آن ديار، گلستان سعدى، بوستان، منشآت قائم مقام، ديوان حافظ، منشآت امیرنظام گرّوسى، نصاب الصبيان و جامع المقدمات و قسمتى از شرح [[سيوطى]] و دره نادرى و خط و مقدارى رياضيات را فراگرفت. پس از این دوران، جهت ادامه تحصيل در دبيرستان عازم تهران می‌شود، ولى [[آشتیانی، احمد|میرزا احمد آشتيانى]] او را از این كار بازمى دارد و میفرمايد: (عمر خود را ضايع نكن، شايسته است كه به قم بروید و به تحصيل علوم قديمه بپردازيد).<br /> <br /> ==تحصيلات ==<br /> <br /> <br /> استاد بنا به سفارش میرزا احمد سال 1323 (در سن نوزده سالگى) عازم حوزه علمیه قم شد و پس از پایان دوره سطح، در درس خارج فقه و اصول حضرت [[بروجردی، حسین|آیت‌الله بروجردى]] حاضر شد. او همزمان مدت هشت سال تمام از حكيم الهى حضرت [[طباطبایی، محمدحسین|علامه طباطبايى]] الهيات شفا و اسفار الأربعه و قريب یک دوره اصول فقه و قسمتى از تفسير قرآن را فراگرفت. پس از این دوره به سفر انفس و آفاق پرداخت. در قزوین از محضر پر فيض آیت‌الله سيد‌‎ابوالحسن رفيعى قزوینى سفر اسفار را آموخت و سپس در سال 1336 جهت تكمیل علوم نقلى راهى نجف شد. مدت دو سال از محضر آيات عظام حكيم، عبدالهادى شيرازى و به ویژه آیت‌الله میرزا [[بجنوردی، حسن|سيد‌‎حسن بجنوردى]] بهره مند شد. در همین زمان سخت بيمار شد و به ناچار به ایران بازگشت. پس از مداوا در تهران مدتى به حوزه درس اسفار حكيم محقق [[آشتیانی، احمد|میرزا احمد آشتيانى]] و مدتى نيز به طور متفرقه به درس میرزا مهدى آشتيانى راه يافت.<br /> <br /> ==حيات علمى==<br /> <br /> <br /> زندگى علمى علامه سيد‌‎جلال‌الدين آشتيانى را مى توان به دوره تحصيل، تدريس و تصنيف تقسيم كرد. دوره تحصيل از آشتيان شروع می‌شود و به تهران، نجف و قم ختم می‌شود. این دوره، دوره درس آموزى استاد است كه نگارش این دوره از گنجايش این مقاله بيرون است، ولى دوره مهمى كه بيشتر آثار او هم مربوط به همین دوره است دوره اقامت استاد در ارض اقدس رضوى است. در واقع این دوره كه در حدود پنجاه سال از عمر با بركت استاد را شامل می‌شود دوره تدريس و تصنيف است و به نظر مى رسد به این دوره بايد بيشتر توجه شود، گرچه سراسر زندگى آن بزرگمرد درس و الگوى كامل برای جویندگان علم و معرفت است. مشهد آن ارض ملكوتى میزبان هشتمین قطب عالم امكان است. جارالرضا بودن بزرگ ترين سعادت و افتخار هر كسى است. علامه آشتيانى به آن ديار پا مى گذارد تا چراغ حكمت علوى و فلسفه الهى را كه در آن ارض اقدس به خاموشى گراييده بود با تدريس منظومه، اسفار، شواهد الربوبيه و شرح فصوص قيصرى جانى دوباره بخشد. آشتيانى و مكتب مشهد علامه آشتيانى در تبيين سير تاريخى ماجراى ضد فلسفه در مشهد چنين مى نویسد: «الآن در حوزه قم زمینه مناسب برای تدريس و كار در فلسفه هست، در مشهد این طور نيست. مرحوم آقاى میلانى را به جهت این كه شاگرد مرحوم آقا [[اصفهانی، محمدحسین|شيخ محمدحسین اصفهانى]] فيلسوف بوده، با این كه [[اصفهانی، محمدحسین|شيخ محمدحسین اصفهانى]] از زهاد درجه اول زمان خودش بوده است مورد توهين و اذّيت قرار دادند. این مخالفت با فلسفه در مشهد تاريخچه‌اى دارد و آن بر مى گردد به زمان آقا میرزا مهدى اصفهانى كه شاگرد [[نایینی، محمدحسین|میرزا حسین نائينى]] بوده است. او ابتدا همان طريقه آخوند ملا حسینقلى همدانى و بهارى و كشمیرى را انتخاب مى‌كند. او پيش [[آشتیانی، احمد|میرزا احمد آشتيانى]] شواهد الربوبيه مى خواند، امّا فهم مطالب فلسفى برای او از اصعب امور بود، پس از همه این مراحل به دليل فاقد توانايى فهم این متون از عرفان و فلسفه سرخورده می‌شود و به جان فلسفه مى افتد.» در جايى ديگر مى فرمايد «الآن مشهد شش هزار نفر طلبه دارد، ولى عده‌اى هم منع مى كنند و مى گویند فلسفه نروید كفر است و یک مكتب خاصى برای خودشان دارند و هر چيز جز آن را طرد و تخطئه مى كنند. حقير در ضمنِ نقد و ردّ تهافت الفلاسفه، آثار رب النوع آنها را مورد نقد قرار مى دهم تا معلوم شود این جماعت با چيزى كه آشنا نيستند معارف ائمه است.» به هر حال، علامه آشتيانى نزدیک به پنجاه سال در چنين حوزه‌اى به تدريس فلسفه و عرفان اشتغال داشت و آن هم، تدريس آن حكيم الهى كه به حق عنوانِ مدرس عرفان و فلسفه تنها بر او شايسته و بايسته است. او تنها و یک تنه در مقابل این افراد ايستاد و اگر نبود عظمت و جامعيت و اخلاص علمى آن درخت تناورِ فلسفه و عرفان، كه به راستى جلال حكمت و عرفان است، مقاومت و ادامه راه ممكن نمى شد. او كه به ظاهر یک فرد بود، ولى در واقع هزاران تن، فلسفه را در آن حوزه مبارک از غربت نجات داد، همان گونه كه سقراط در يونان چنين كرد. با توجه به آن وضعيت حتى پس از انقلاب قسم مى خورند كه: ما نمى گذاريم كسى كه (آشتيانى) تحت عنوان فلسفه به [[مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی|مرحوم مجلسى]] اهانت مى‌كند آب خوش از گلویش پايين برود و راحت زندگى كند؛ يا رياست دانشكده الهيات كه به پاس خوش خدمتى به پست هاى مادى دنيوى رسيده بود، زمینه بازنشستگى اجبارى استاد را فراهم مى‌كند؛ در گزارش كار خود این كار را از افتخارات دوران تصدى رياستش قلمداد مى‌كند و به خيال خود محيط دانشكده را از وجود ايشان منزه كرده است. حال استاد با آن وضع اسفناك و دردآور، حدود دویست عنوان کتاب، رساله يا مقاله تصنيف و تأليف يا احيا مى‌كندو در دو مركز علم و دانش، دانشكده الهيات دانشگاه فردوسى و مدرسه علمیه امام جعفر صادق به تدريس می‌پردازد. این نيست جز توفيق و همراهى حضرت حق و درستى راه و اخلاص در عمل و صلابت ايمان و از همه مهمتر سفارش استادش حضرت [[طباطبایی، محمدحسین|علامه طباطبايى]] مبنى بر این كه «چراغ فلسفه سنتى را روشن نگه دارد.» ولو لا اللطف والإحسان منه لما طابَ الحديث ولا الكلامُ وكل لطيفةٍ وظريف معني أستاذي فيه والله الأمامُ.<br /> <br /> ==تألیف==<br /> <br /> <br /> استاد سال 1338ش آهنگ ارض ملكوتى رضوى كرد و در آن ديار در حدود پنجاه سال به تصنيف و تدريس فلسفه و عرفان در حوزه و دانشگاه فردوسى مشهد (دانشكده الهيات) پرداخت و این دوره بحق دوره پر بار عمر آن حكيم الهى است كه حاصل آن صدها کتاب و مقاله فلسفى - عرفانى است، كه نظير آن را در هيچ یک از تأليفات مدعیان فلسفه و عرفان عصر حاضر نمى توان يافت و ديگر خيل شاگردانى است كه در كشور پهناور ایران پراكنده‌اند و حتى از كشورهاى ديگر نيز به درس آموزى به خدمت استاد مى رسيدند. همین تأليف‌ها و تدريس متون عالى از وى شخصيت عظيم جهانى ساخته بود، متونى كه تدريس و فهم آنها فيلسوف و عارفى چون حكيم آشتيانى را شايسته و بايسته بود. دريغا كه با رفتن این حكيم الهى دوران غريبى این اوراق دوباره فرارسيد‌ ‎تا حكيمى و آشتيانى ديگرى و استاد در این باره مى فرمايد «اگر كسى مى توانست عبارات شِفا و حكمت الاشراق سهروردى درس بدهد شق ّالقمر كرده بود» و در جاى ديگر به گونه‌اى صريح تر مى فرمايد <br /> <br /> «با كمال تأسف چراغ فروزان حكمت متعاليه و عرفان كه به دست لرزان افراد نادر از اكابر علماى امامیه تا این اواخر اطراف خود را روشن مى نمود رو به خاموشى رفت. در عصر ما استاد وارد در عرفان كه از عهده تدريس آثار عرفانى برآيد وجود ندارد و در حكمت و فلسفه نيز جز عده بسيار معدود كسى باقى نمانده است، چرا كه محيط موجود، مستعد و آماده برای پرورش شاگرد نمی‌باشد و اگر به نام درس فلسفه و تصوف حوزه‌اى ديده شود بايد چيزى شبيه كاریکاتور تلقى شود.» این مسائل قلبش را به درد آورده بود. در راه ترمیم این دردها حدود پنجاه سال شب‌ها را تا به صبح نخوابيد و تارهاى وجودش نغمه‌هاى حكمت و عرفان را نواخت. سلامُ اللهِ ما كَرَّ اللَّيالي و جاوبَتِ الْمَثاني وَالْمَثالي. او عمرى را با حكمت و عرفان زندگى كرد، وجوه حكمت (لفظى، كتبى، ذهنى و عينى) در دل و جان او ريشه كرد و از او حكيمى جامع ساخت، مرتبه‌اى كه هر قلندرى توان دستيابى به آن را نداشت. {{شعر}}{{ب|''هر كه شد محرم دل در حرم يار بماند''|2=''و آن كه این كار ندانست در انكار بماند''}}{{پایان شعر}}<br /> <br /> ==وفات==<br /> <br /> <br /> سرانجام آن استاد بزرگ و بى نظير حكمت و عرفان پس از هشتاد سال عمر پر بركت و تلاش بى وفقه و خدمتهاى بى نظير خود، روز چهارشنبه سوم فروردين ماه 1384 دار فانى دنيا را وداع گفت و به ديار ابديت شتافت.<br /> <br /> ==آثار==<br /> بيشترين آثار حضرت استاد در دوران تدريس، تأليف شده است و دوران تحصيل استاد كه خود داستان ديگرى دارد كه به يقين درس بزرگى برای طالبان علم و دانش است كه بسى خواندنى و شنيدنى است و نورانى ترين چراغ راه رهروان این راه است و بيشتر این آثار حاصل و نتيجه همین دوران تحصيل است. خود استاد در این باره مى فرمايد «حقير ايامى كه در حوزه پر فيض قم موفق به تحصيل علوم اسلامى بود، مشكلِ علمى کتاب هایى را كه قرائت مى نمودم مى نوشتم. به همین مناسبت طى ده سال از ايام تحصيل را كه به دروس عاليه اشتغال داشتم، مطالب زياد و مفصلى در فلسفه و عرفان و فقه و اصول و كلام تهيه نمودم. کتاب هایى را كه در ايام اشتغال به تدريس فلسفه و عرفان اسلامى در دانشگاه مشهد و مدرسه علمیه امام صادق(ع) چاپ و منتشر كردم و يا آماده برای انتشار دارم، محصول و نتيجه زحمات طاقت فرساى آن ايام پر فيض طلبگى است، ايامى كه با عشق بى حدّ و نهایت و خلوص ايمان و عقيدت برای كسب فيض به محضر اساتيد عالى مقام، كه بعضى از آنها در قيد حيات و برخى چهره در نقاب خاک كشيده اند، حاضر مى شدم. كسانى كه از فلسفه و تصوف اطلاع [[الکافی|كافى]] دارند و به حاق ّ مسائل علمى مدون در کتاب هاى فلاسفه و عرفا رسيده‌اند مى دانند كه تحرير و تأليف این قبيل از کتاب‌ها چه اندازه صرف وقت و دقت و مطالعه لازم دارد.» سيدنا الاُستاذ تمامى عمر با بركت خود را صرفِ تحقيق و پژوهش در آثار، افكار و احوال حكيمان و فيلسوفان بزرگ اسلامى نمود و حال آن كه خود از برجستگان این جماعت بود. او تمام عمر خویش را وقف احياى آثار و تصنيفات فلسفى و عرفانى نمود و حتى تحت هيچ شرايطى حاضر نشد كه بخشى از وقت خود را صرف تشكيل خانواده و ازدواج كند. با این كه آن حالت تجرد به ویژه در دوران اخير كه سن آن جناب به بالاى هفتاد رسيده بود روزگار سختى را بر ايشان تحمیل كرده بود و لطافت روحى خاص استاد نيز دشوارى این دوران را صد چندان كرده بود. علامه آشتيانى شارح بزرگ و بى بديل حكمت و عرفان در بين نحله‌هاى موجود مكتب صدرايى را كامل تر از بقيه مكتب هاى فلسفى مى دانست. اگر روزگارى همه آن نظريات عمیق و دقيق و اصولى كه در فلسفه و عرفان تبيين و تأسيس كرده در یک کتاب تدوین شود خود نمايانگر عُمق انديشه و مكتب فلسفى و عرفانى استاد خواهد بود و آنگه مكتب و استقلالِ فكر و انديشه خود را نشان خواهد داد و روش ذوقى و عرفانى و فلسفى او نمايان خواهد شد. او با شرح و نقد عالمانه سه مكتب فلسفى مشاء، اشراق، حكمت متعاليه و شرح و نقد عرفان نظرى كه همه نشان دهنده تسلط كامل او بر مبانى همه مكاتب فلسفى و عرفانى است، ثابت كرد كه در پى كشف و وصول به حقيقتى است كه نظام معنوى عالم هستى بر آن استوار است. آشتيانى آثارى بس ارزشمند از خود به يادگار گذاشت كه بزرگ ترين دليل بر این مدعاست و مى توان آثار مكتوبِ آن حضرت را در نُه عنوان تقسيم كرد: <br /> <br /> - تصنيفات مستقل فلسفى و عرفانى<br /> <br /> - مقدمات، تعليقات و تصحيحات آثار فلسفى و عرفانى (رساله‌ها و کتاب ها).<br /> <br /> - مقدمات، تعليقات و تصحيحات آثار فلسفى و عرفانى (مجموعه‌ها)<br /> <br /> - پيشگفتار بر کتاب هاى مختلف<br /> <br /> - مقالات (درباره مسائل عرفانى و فلسفى)<br /> <br /> - مصاحبه‌ها (با چندين نشريه علمى)<br /> <br /> - مجموعه مقالات<br /> <br /> - نامه‌ها<br /> <br /> - پایان نامه‌ها نزدیک به دویست اثر نوشتارى، اعم از تصنيف، تأليف، تصحيح و تحقيق و تعليق در قالب کتاب، رساله، مقدمه، مقاله، پيشگفتار، مصاحبه و نامه از علامه آشتيانى به يادگار مانده است. البته بيشتر این آثار را تصحيحات، تأليفات و مقدماتى تشكيل مى دهند كه آن استاد عظيم الشأن بر حسب وظيفه و در پى احياى آثار ارزشمند فلسفى و عرفانى نوشته‌اند. از این تعداد حدود 180 عنوان چاپ و منتشر شده است. نزدیک به بيست عنوان از این آثار يا دست نوشته است يا در دست مؤسسات و اشخاص است كه سرنوشت آنها خيلى معلوم نيست. در این جا ياد كرد این مطلب هم ضرورى به نظر مى رسد كه در محافل و نشست‌ها و مجالسى كه حرف از آمار آثار استاد به میان مى‌آيد پنجاه اثر تأليفى را برای ايشان مى شمارند كه قطعاً این آمار اشتباه است، برای مثال اثر عظيم منتخبات آثار حكماى الهى، كه شامل 25 رساله كوچك و بزرگ از نویسندگان مختلف است یک اثر شمرده شده كه با توجه به تعدد نویسندگان و گونه گون بودن موضوع رساله‌ها یک اثر محسوب نمی‌شود و به يقين این گونه آماردهى خطاست و ما در این فهرست هر یک از رساله‌ها را یک عنوان شمرديم و درست هم همین است و با محاسبه مقاله‌ها و نامه‌هاى چاپ شده در این رساله، حدود دویست عنوان را تشكيل مى دهد.<br /> <br /> الف) تصنيفات مستقل عرفانى و فلسفى<br /> <br /> #تفسير سوره توحيد؛ عنوان رساله‌اى است در تفسير عرفانى و فلسفى و بيان اسرار سوره توحيد، به زبان فارسی.<br /> #شرح رساله نوريه در عالم مثال؛ عنوان کتابى است درباره عالم مُثُل و مِثال براساس آموزه‌هاى حكمت متعاليه و عرفان از بهائى لاهيجى به زبان فارسی.<br /> #شرح بر زاد المسافر؛ شرحى است تحقيقى و توضيحى بر رساله زاد المسافر ملاصدرا درباره معاد جسمانى براساس آموزه‌هاى حكمت متعاليه به زبان فارسی.<br /> #شرح حال و آراى فلسفى ملاصدرا؛ عنوان کتابى است درباره آثار، احوال، آرا و نظريات فلسفى [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدراى شيرازى]] به زبان فارسی.<br /> #شرح مقدمه قيصرى بر فصوص الحكم؛ عنوان کتابى است تحقيقى، انتقادى، تكمیلى در شرح و تبيين مبانى عرفان نظرى به زبان فارسی.<br /> #نقدى بر تهافت الفلاسفه غزالى؛ عنوان کتابى است در نقد افكار و انديشه فلسفى و كلامى غزالى و رد مطالب کتاب تهافت غزالى.<br /> #هستى از نظر فلسفه و عرفان؛ عنوان کتابى است درباره مباحث وجود براساس کتاب المشاعر، به زبان فارسی.<br /> #:ب) مقدمات، تعليقات و تصحيحات بر آثار فلسفى و عرفانى<br /> #اثولوجيا؛ عنوان کتابى است درباره الهيات براساس آموزه‌هاى فلسفه يونان باستان از افلوطين به زبان عربى، ترجمه این ناعمه حمصى، با تعليقات [[قاضی سعید قمی، محمدسعید بن محمدمفید|قاضى سعيد قمى]]، مقدمه انگليسى از سيد‌‎حسين نصر.<br /> #اساس التوحيد؛ عنوان کتابى است در بررسى قاعده «الواحد» از میرزا مهدى آشتيانى به زبان فارسی.<br /> #اصل الأصول؛ عنوان کتابى است درباره معناى مفهوم وجود و مسائل پيرامونى آن از ملا نعيماى طالقانى به زبان عربى.<br /> #اصول المعارف؛ عنوان کتابى است كه در بردارنده یک دوره مختصر فلسفه اسلامى از [[فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی|ملا محسن فيض كاشانى]] به زبان عربى.<br /> #اعجاز البيان في تفسير أم القرآن؛ عنوان کتابى است درباره تفسير عرفانى و تأویل سوره حمد به زبان عربى از صدرالدين قونيوى.<br /> #انوار جليه در كشف اسرار حقيقت علویه؛ عنوان کتابى است در شرح حديث حقيقت از [[زنوزی، عبدالله بن بیرمقلی باباخان|ملا عبدالله مدرس زنوزى]]، به زبان فارسی.<br /> #تمهيد القواعد؛ عنوان کتابى است در عرفان نظرى و وجودشناسى از صائن‌ الدين على بن محمد تركه اصفهانى به زبان عربى با حواشى آقا محمدرضا قمشه‌اى و میرزا محمود قمى.<br /> #رسالۀ النصوص؛ عنوان رساله مختصرى است در134 عرفان نظرى از محمد بن اسحاق قونيوى به زبان عربى با تعليقات میرزا هاشم اشكورى.<br /> #شرح دعاى عرفه؛ منسوب به امام حسین(ع)، ملا محمدعلى فاضل.<br /> #شرح رسالۀ مشاعر ملاصدرا؛ عنوان کتابى است درباره وجود از [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملاصدراى شيرازى]] با شرح محمد جعفر لاهيجى.<br /> #شرح فصوص الحكم؛ عنوان کتابى است در تبيين و شرح اصول و قواعد عرفانى براساس مشرب عرفانى محيى‌الدين عربى از محمد داوود قيصرى رومى ساوجى به زبان عربى.<br /> #شرح فصوص الحكم؛ عنوان کتابى است در عرفان نظرى در شرح فصوص از مؤيد الدين جَندى، به زبان عربى.<br /> #الشواهد الربوبيه في المناهج السلوكيه؛ عنوان کتابى است درباره هستى شناختى فلسفى از [[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|صدرالمتألهين شيرازى]] به زبان عربى.<br /> #قرة العيون؛ عنوان کتابى است در تبيين احكام وجود و ماهيت از [[نراقی، مهدی بن ابی‌ذر|ملا محمد مهدى نراقى]] به زبان عربى.<br /> #لمعات الهية؛ عنوان کتابى است درباره الهيات فلسفى به زبان فارسی از [[زنوزی، عبدالله بن بیرمقلی باباخان|ملا عبدالله زنوزى]]. <br /> #المبدأ والمعاد؛ عنوان کتابى است از صدرالدين محمد شيرازى به زبان عربى.<br /> #مشارق الدّرارى؛ عنوان کتابى است در شرح تائيه ابن فارض از سعيد الدين سعيد فرغانى به زبان فارسی.<br /> #مشرع الخصوص إلى معانى النصوص؛ عنوان کتابى است در شرح و تبيين مشكلات کتاب النصوص صدرالدين قونيوى از [[مهائمی، علی بن احمد |على بن احمد مهائمى]] به زبان عربى.<br /> #مصباح الهداية الى [[الخلاف]]ة والولاية؛ عنوانِ کتابى عرفانى است درباره حقيقت خلافت محمديه و ولايت علویه به زبان عربى از [[امام خمینى(ره)|امام خمینى]].<br /> #المظاهر الالهية في اسرار العلوم الكماليه؛ عنوان کتابى است از صدرالمتألهين صدرالدين شيرازى، درباره مبدأ و معاد به زبان عربى.<br /> #مكاتبات عرفانى؛ عنوان نامه‌هایى است درباره دو بيت از [[عطار، محمد بن ابراهیم|عطار]] از سيد‌‎احمد حائرى و محمدحسين غروى.<br /> #:ج) مقدمات، تعليقات و تصحيحات آثار فلسفى و عرفانى (مجموعه‌ها)<br /> #تفسير سوره فاتحةالکتاب؛ عنوان کتابى است در تفسير عرفانى، تأویلى و بيان اسرار سوره حمد به زبان فارسی از مؤلفى ناشناخته.<br /> #فى تفسير سورة فاتحة الکتاب و تأویلها على طريق أرباب الحق واليقين؛ عنوان رساله‌اى است در 33 صفحه وزيرى به زبان عربى از مؤلفى ناشناخته.<br /> #مرآة العارفين؛ عنوان رساله‌اى است در سيزده صفحه وزيرى از مؤلفى ناشناخته به زبان عربى.<br /> #رسائل [[سبزواری، هادی بن مهدی |حكيم سبزوارى]]؛ عنوان مجموعه رساله‌هایى است كلامى، فلسفى، عرفانى و اعتقادى از [[سبزواری، هادی|ملا هادى سبزوارى]] به زبان عربى و فارسی.<br /> #رسائل فلسفى؛ عنوان مجموعه‌اى است كه شامل رساله‌هاى بسيط الحقيقة كل الأشياء و وحدت وجود، از خاتم الحكما [[نوری، علی بن جمشید|ملا على نورى]] و تحفه از ملا نظرعلى گيلانى به زبان عربى.<br /> #رسائل قيصرى؛ عنوان مجموعه‌اى است در عرفان اسلامى شامل التوحيد و النبوة والولاية، اساس الوحدانية؛ نهایة البيان في دراية الزمان از داوود بن محمود قيصرى با حواشى آقا محمدرضا قمشه‌اى و رساله‌اى در مباحث ولاية كليه از آقا محمدرضا قمشهاى.<br /> #سه رساله فلسفى؛ عنوان کتاب و مجموعه‌اى است بر سه رساله (متشابهات القرآن، المسائل القدسية، و اجوبة المسائل) از صدرالدين محمد شيرازى به زبان عربى.<br /> #اللمعة الالهية في الحكمة المتعاليه و الكلمات الوجيزة؛ عنوان دو رساله‌اى است از [[نراقی، مهدی بن ابی‌ذر|ملا محمدمهدى نراقى]] به زبان عربى.<br /> #مجموعه آثار عصّار؛ عنوان مجموعه‌اى است بر شش رساله از سيد‌‎محمدكاظم عصّار درباره علم تفسير و حديث و مسائل اعتقادى به زبان فارسی و عربى.<br /> #منتخباتى از آثار حكماى الهى (جلد اول)؛ شامل هشت رساله از هفت فيلسوف عصر صفوى است كه علامه آشتيانى ضمن تصحيح رساله‌ها و تعليقه نگارى در مقدمه‌اى به معرفى آنها پرداخته است.<br /> #منتخباتى از آثار حكماى الهى (جلد دوم)؛ شامل هشت رساله منتخب و كامل فلسفى از هفت تن از فيلسوفان شيعه دوره صفوى است، این مجموعه بى نظير در واقع یک تاريخ مفصل فلسفه اسلامى در یک محدوده زمانى است.<br /> #منتخباتى از آثار حكماى الهى (جلد سوم)؛ اين135 مجموعه شامل پنج رساله فلسفى از پنج فيلسوف بزرگ ایران زمین دوره صفویه است.<br /> #منتخباتى از آثار حكماى الهى جلد چهارم؛ این جلد از این مجموعه شامل شش رساله از شش فيلسوف ایرانى است.<br /> #:د) پيشگفتارها<br /> #تحفة المراد؛ عنوان شرحى است بر قصيده میرفندرسكى از حكيم عباس شريف دارابى به زبان فارسی.<br /> #شرح مثنوى معنوى مولوى؛ رينولد الين نیکلسون، ترجمه و تعليق [[لاهوتی، حسن|حسن لاهوتى]] ویراسته [[خرمشاهی، بهاءالدین|بهاء الدين خرمشاهى]].<br /> #شُكوه شمس؛ عنوان کتابى است در بررسى آثار و افكار [[مولوی، جلال‌الدین محمد|مولانا جلال‌الدين بلخى]] از آن مارى شمیل، ترجمه [[لاهوتی، حسن|حسن لاهوتى]]، ویراسته [[خرمشاهی، بهاءالدین|بهاء الدين خرمشاهى]].<br /> #نقد النصوص في شرح نقش الفصوص؛ عنوان شرحى است نقدگونه از [[جامی، عبدالرحمن|عبدالرحمان جامى]] با مقدمه و تصحيح و تعليقات ویليام چيتیک به زبان عربى.<br /> <br /> ه‍-) مقالات؛ پيرامون مسائل عرفانى و فلسفى<br /> <br /> #اجوبه مسائل میرزا ابوالحسن رضوى؛ مشهد، (نشريه دانشكده علوم معقول و منقول)، شماره اول، 1347ش، فارسی، ص23-50.<br /> #اصالة الوجود، عند صدرالدين شيرازى؛ (الفكر الإسلامیة) مجلۀ فصليۀ، العدد الثانى، السنة الاولى، ربيع الثانى - جُمادى الثانية، 1414، ص124- 125. <br /> #انتقاد بر انتقاد از رساله سه اصل؛ تهران، (مجله راهنماى کتاب)، شماره سوم، سال پنجم، خرداد 1341ش، فارسی، ص239-242. <br /> #انتقاد بر انتقاد؛ تهران، (مجله راهنمايى کتاب)، شماره چهارم و پنجم سال ششم، تير و مرداد، 1342ش، فارسی.<br /> #انتقاد بر انتقاد بر انتقاد؛ تهران، (مجله راهنماى کتاب)، شماره اوّل، دوم سال ششم، فارسی، فروردين و ارديبهشت 1342ش.<br /> #تفسير سوره فاتحة الکتاب؛ ناشناخته، مشهد، (نشريه دانشكده الهيات و معارف اسلامى)، شماره‌هاى بيست ودوم، بيست وسوم، بيست وچهارم و بيست وپنجم، بهار و تابستان و پاييز و زمستان 1356ش، فارسی، سلسله مقالات.<br /> #تصوف در اسلام؛ تهران، (معارف اسلامى)، شماره سوم - ششم.<br /> #توضيح درباره سيد‌‎احمد تهرانى؛ تهران، (وحيد)، سال ششم، شماره دوم - سوم (1348ش)، ص173- 178. <br /> #تحقيق درحقيقت معاد؛ مشهد، (نشريه دانشكده الهيات و معارف اسلامى)، شماره‌هاى پنجم (زمستان 1351ش)، ششم و هفتم (بهار و تابستان)، هشتم و نهم (پاييز و زمستان 1352ش)؛ دهم، يازدهم و دوازدهم (بهار، تابستان و پاييز 1353ش)؛ شماره چهاردهم (بهار 1354ش) سلسله مقالات.<br /> #پاسخ به چند سؤال؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره بيست ودوم، بهمن و اسفند 1367ش، فارسی، ص55 - 66. <br /> #پيرامون تفكر عقلى و فلسفى در اسلام؛ قم (انديشه حوزه)، سال پنجم، شماره سوم، آذر و دى 1378، ص106-130 (ویژه مكتب تفكیک).<br /> #حكيم محقق حاج [[سبزواری، هادی|ملا هادى سبزوارى]]؛ مشهد، (نشريه دانشكده علوم معقول و منقول)، شماره اول (1347ش)، فارسی، ص9-22. <br /> #ختم ولايت در انديشه ابن عربى؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره بيست وششم، مهر و آبان 1368ش، فارسی، ص10-11. <br /> #چهره‌هاى درخشان (میرزا حسن بجنوردى)؛ تهران، (معارف اسلامى)، شماره ششم 1347ش، فارسی، ص31-33. <br /> #چهره‌هاى درخشان سيد‌‎كاظم عصّار؛ تهران، (وحيد)، شماره58، سال پنجم 1347، فارسی، ص950- 958. <br /> #چهره‌هاى درخشان (مختصرى در شرح احوال و آثار استاد بزرگوار آقاى حاج میرزا [[طباطبایی، محمدحسین|سيد‌‎محمدحسين طباطبايى]])؛ تهران، (معارف اسلامى)، شماره پنجم، 1347، فارسی، ص48-50. <br /> #در رثاى امام عارفان؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره بيست وچهارم، خرداد و تير 1368، فارسی، ص3-7. <br /> #ديدارى با [[کربن، هانری|هانرى كربن]]؛ تهران، (در احوال و انديشه‌هاى [[کربن، هانری|هانرى كربن]]، مجموعه مقالات)، چاپ هرمس، 1379، فارسی، ص8 -10. <br /> #رساله نوريه در عالم مثال؛ بهایى لاهيجى، مشهد، (نشريه دانشكده الهيات و معارف اسلامى) شماره‌هاى دوم،136 سوم و چهارم، 1351ش (سلسله مقالات).<br /> #شخصيات لامعه؛ (العلامة الجليل السيد‌‎محمدحسين الطباطبائى التبريزى) تهران، (الفكر الاسلامى)، العدد الثانى، السنة الاولى، شوال 1392، عربى، ص62 -64. <br /> #[[شوارق الإلهام في شرح تجريد الكلام (انتشارات مؤسسة الإمام الصادق)|شوارق الالهام]] و اصالت وجود، برهان صديقين؛ تهران، (وقف میراث جاویدان)، شماره چهارم، سال اول زمستان 1372ش، فارسی، ص74-79. <br /> #شوارق اثر تحقيقى [[لاهیجی، عبدالرزاق بن علی|ملا عبدالرزاق لاهيجى]]؛ تهران، (وقف میراث جاویدان)، شماره اول، سال اول، بهار 1372ش، فارسی، ص38-43. <br /> #شوارق الإلهام و اصالت وجود با نگاهى به اساتيد مكتب فلسفى اصفهان؛ تهران، (وقف میراث جاویدان)، شماره دوم، سال اول تابستان 1372ش، فارسی، ص98-103. <br /> #فصوص الحكمة؛ ابونصر محمد بن محمد [[فارابی، محمد بن محمد|فارابى]]، مشهد، (دانشكده الهيات و معارف اسلامى)، شماره‌هاى سيزدهم و چهاردهم، زمستان 1353ش و بهار 1354ش، فارسی.<br /> #قرة العيوم؛ [[نراقی، مهدی بن ابی‌ذر|ملا محمدمهدى نراقى]]، (نشريه دانشكده الهيات).<br /> #معرفت و علم در کتاب و سنت؛ تهران، (کتاب فرهنگ)، شماره دوم - سوم، بهار و پاييز 1367. <br /> #[[میرداماد، محمدباقر بن محمد|میرداماد]] و میرفندرسكى؛ تهران، (خردنامه صدرا)، شماره يازدهم، بهار 1373ش، فارسی، ص86 - 88 <br /> #نصج الهيات مستند به بحث و درس و توجه به سلطان وجود است؛ تهران، (نامه فرهنگ)، سال پنجم، شماره دوم، پياپى هيجدهم، تابستان 1374، فارسی، ص41- 45. <br /> #نقد انديشه غزالى در اثبات مبدأ وجود؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره بيست وسوم، فروردين و ارديبهشت 1368، فارسی، ص45- 58. <br /> #نكاتى درباره فلسفه و عرفان؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره هفدهم، فروردين - ارديبهشت 1367ش، فارسی، ص27-36. <br /> #يادى از آیت‌الله خاتمى؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره بيست ویكم، آذر و دى 1367، فارسی، ص50 - 53. <br /> #نقد تهافت غزالى؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره دوم، مهر و آبان 1364؛ شماره سوم، آذرو دى 1364؛ شماره پنجم، فروردين و ارديبهشت 1365؛ شماره ششم، خرداد و تير 1365؛ شماره هفتم، مرداد و شهريور 1365؛ شماره هشتم، مهر و آبان 1365؛ شماره نهم، آذر و دى 1365؛ شماره دهم، بهمن و اسفند 1365؛ شماره سيزدهم، مرداد و شهريور 1366؛ و شماره چهاردهم، مهر و آبان 1366. <br /> <br /> و) مصاحبه‌ها (با چندين نشريه علمى)<br /> <br /> #استاد سيد‌‎جلال‌الدين آشتيانى شارح و مورخ حكمت و عرفان؛ تهران، (كيهان فرهنگى)، سال دوم، شماره ششم، (پياپى18)، شهريور 1364. <br /> #پيرامون تفكر عقلى و فلسفى در اسلام؛ قم، (كيهان انديشه)، شماره اول، مرداد و شهريور 1364ش، فارسی، ص13- 25. <br /> #ديدار با استاد سيد‌‎جلال‌الدين آشتيانى؛ تهران، (پژوهشنامه متين)، سال اول، شماره دوم، بهار 1378ش، فارسی، ص257-267. <br /> #شخصيت حكيم و عارف (اسرار)؛ تهران، (كيهان فرهنگى)، سال دهم، شماره اول، فروردين 1372ش، ص5 -11.<br /> #عارفانه ترين اعجاز آفرينش؛ مشهد، (روزنامه خراسان) 1378/4/14. <br /> #عرفان و فلسفه در آفاق تشيع؛ تهران، (روزنامه همشهرى)، شماره‌هاى206، 207، 208، تاريخ 21و 22و 23 شهريور 1372. <br /> #مصاحبه با استاد محقق و فيلسوف عاليقدر سيد‌‎جلال‌الدين آشتيانى؛ قم، (حوزه)، شماره81 - 82، سال چهارم، مرداد و شهريور و مهر و آبان 1376ش، فارسی، ص16-32. <br /> #ملاصدرا، حكيمى متأله، فريد در برهانيات و ناظر هوشمند در عرفانيات؛ تهران، (خردنامه صدرا)، شماره دوم، شهريور 1374ش، فارسی، ص13-19. <br /> <br /> ح) نامه‌ها و رساله‌ها<br /> <br /> نامه به مديريت؛ آينه پژوهش، سال دوم، شماره چهارم، آذر و دى 1370، پياپى10، ص2.121. بحث در حشر نفوس؛ تهران، (نامه فرهنگ)، سال نهم، دوره سوم، پياپى13، پاييز 1378، ص72- 75. <br /> ==وابسته‌ها==<br /> {{وابسته‌ها}}<br /> <br /> <br /> <br /> [[الشواهد الربوبیة في المناهج السلوکیة]] <br /> <br /> [[سه رساله فلسفی: متشابهات القرآن - المسائل القدسیة - اجوبة المسائل]] <br /> <br /> [[منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران از عصر میرداماد و میرفندرسکی تا زمان حاضر]]<br /> <br /> [[شرح بر زاد المسافر صدر الدین محمد بن ابراهیم شیرازی]] <br /> <br /> [[الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة]] <br /> <br /> [[شرح فصوص الحکم]] <br /> <br /> [[شرح فصوص الحکم ابن عربی (جندی)]] <br /> <br /> [[مشارق الدراری شرح تاییه ابن فارض]] <br /> <br /> [[النصوص]] <br /> <br /> [[تمهید القواعد]] <br /> <br /> [[مصباح الهدایة إلی الخلافة والولایة]] <br /> <br /> [[رسائل قیصری]] <br /> <br /> [[اصول المعارف]] <br /> <br /> [[شرح مثنوی معنوی مولوی]] <br /> <br /> [[إعجاز البیان في تفسیر أم القرآن]] <br /> <br /> [[شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم]] <br /> <br /> [[هستی از نظر فلسفه و عرفان]] <br /> <br /> [[نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص]] <br /> <br /> [[قره العیون]] <br /> <br /> [[شرح دعاء عرفه]] <br /> <br /> [[نقدی بر تهافت الفلاسفه]] <br /> <br /> [[انوار جلیه در کشف اسرار حقیقت علویه]] <br /> <br /> [[المظاهر الإلهية في أسرار العلوم الكمالية]] <br /> <br /> [[شرح فصوص الحکمه]] <br /> <br /> [[لمعات الهیة]] <br /> <br /> [[رساله نوریه در عالم مثال]] <br /> <br /> [[تحفة المراد]] <br /> <br /> [[شرح حال و آراى فلسفى ملاصدرا]] <br /> <br /> [[رسائل حکیم سبزوارى]] <br /> <br /> [[شرح رسالة المشاعر ملا صدرا]] <br /> <br /> [[عرفان]] <br /> <br /> [[تحقيقی در دين يهود]] <br /> <br /> [[تحقیقی در دین یهود]] <br /> <br /> [[تجزيه و تحليل افکار، ماترياليسم - ايداليسم - مکتب واسطه]] <br /> <br /> [[زرتشت مزدیسنا و حکومت]] <br /> <br /> [[تفسير سوره فاتحه الکتاب: به ضمیمه دو رساله در تفسير سوره فاتحه]] <br /> <br /> [[شکوه شمس، سيري در آثار و افکار مولانا جلال الدین رومی]] <br /> <br /> [[شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم شیخ اکبر محیی الدین ابن عربی]] <br /> <br /> [[منتخباتی از آثار حکمای الهی ایران: از عصر میرداماد و میرفندرسکی تا زمان حاضر]] <br /> [[رسائل فلسفی]] <br /> <br /> [[مصباح الهدایة إلی الخلافة و الولایة]] <br /> <br /> [[اللمعة الإلهیة و الکلمات الوجیزة]] <br /> <br /> [[مجموعه آثار عصار]] <br /> <br /> [[اساس التوحید]] <br /> <br /> [[الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة]] <br /> <br /> <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]<br /> [[رده:25 تیر الی 24 مرداد]]</div>

مرتضایی https://fa.wikinoor.ir/w/index.php?title=%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86&diff=312190 2018-07-31T07:45:50Z

<p>مرتضایی: ویرایش نام کتاب نفائس الفنون فی عرائس العیون</p> <hr /> <div>&lt;div class=&quot;wikiInfo&quot;&gt;<br /> [[پرونده:NUR01823.jpg|بندانگشتی|شعرانی، ابوالحسن]]<br /> {| class=&quot;wikitable aboutAuthorTable&quot; style=&quot;text-align:Right&quot; |+ |<br /> |-<br /> ! نام!! data-type=&quot;authorName&quot; |شعرانی، ابوالحسن<br /> |-<br /> |نام های دیگر <br /> | data-type=&quot;authorOtherNames&quot; | شعرانی تهرانی، ابوالحسن<br /> |-<br /> |نام پدر <br /> | data-type=&quot;authorfatherName&quot; |<br /> |-<br /> |متولد <br /> | data-type=&quot;authorbirthDate&quot; |1281 ش<br /> |-<br /> |محل تولد<br /> | data-type=&quot;authorBirthPlace&quot; |<br /> |-<br /> |رحلت <br /> | data-type=&quot;authorDeathDate&quot; |1352 ش یا 1393 ق یا 1973 م<br /> |-<br /> |اساتید<br /> | data-type=&quot;authorTeachers&quot; |<br /> |-<br /> |برخی آثار<br /> | data-type=&quot;authorWritings&quot; |[[المدخل الی عذب المنهل فی اصول الفقه]] <br /> <br /> [[تفسیر خلاصه منهج الصادقین: مسمی به خلاصه المنهج]] <br /> |- class=&quot;articleCode&quot;<br /> |کد مؤلف<br /> | data-type=&quot;authorCode&quot; |AUTHORCODE1823AUTHORCODE<br /> |}<br /> &lt;/div&gt;<br /> <br /> <br /> '''شيخ ابوالحسن شعرانى'''، از شخصيتهاى برجسته و دانشمندان كم نظير اسلامى قرن چهاردهم هجرى است. او بازماندۀ خاندانى از خاندانهاى علم و دانش و تقوا و معنويت بود و اينك يادى از نياكان پاك او:<br /> <br /> #[[کاشانی، فتح‌‎الله بن شکرالله|ملا فتح اللّه كاشانى]]؛ سلسلۀ نسب ميرزا ابوالحسن شعرانى، به دانشمندى بزرگ و قرآن شناسى فرزانه يعنى علامه «[[کاشانی، فتح‌‎الله بن شکرالله|ملا فتح اللّه كاشانى]]»(م 988 ق.) مفسر معروف عصر صفويه مى‌رسد. تفسير «منهج الصادقين» وى به زبان فارسى شهرۀ آفاق است.<br /> #ابوالحسن مجتهد تهرانى؛ جد اعلاى ميرزا ابوالحسن شعرانى، شيخ ابوالحسن مجتهد تهرانى(1200-1272 ق.) است.در تهران و سپس اصفهان به تحصيل پرداخت آنگاه عازم عراق شده و در حوزه‌هاى علميۀ آن ديار نزد بزرگانى چون [[طباطبایی کربلایی، علی بن محمدعلی|سيد على طباطبايى]](صاحب رياض) ادامۀ تحصيل داد و با اجازۀ اجتهاد به تهران مراجعت كرد.<br /> #آخوند غلامحسين؛ پدر بزرگ ميرزا ابوالحسن شعرانى، آخوند غلامحسين، يكى از علماى متقى و فاضل تهران بود. آخوند در سال 1313 ق.در نجف اشرف به خاک سپرده شد.<br /> #حاج شيخ محمد تهرانى؛ حاج شيخ محمد تهرانى، پدر ميرزا ابوالحسن شعرانى عالمى متقى بود.در سال 1346 ق.از دنيا رفت.<br /> <br /> ==تولد و تحصيل==<br /> <br /> <br /> ميرزا ابوالحسن شعرانى در سال 1320 ق.در تهران و در خانواده‌اى روحانى و دانش پرور، به دنيا آمد و پرورش يافت. سواد قرآنى را نزد پدر عالمش، شيخ محمد تهرانى، آموخت و در حقيقت پدرش نخستين معلم او بود.بعدها كه كمى بزرگ شد وارد مدرسۀ مروى تهران گشته، به تحصيل پرداخت.ادبيات عرب، فارسى، منطق، فقه، اصول، فلسفه، رياض، و...را طى سالها آموخت. از معروف‌ترين اساتيد او در حوزۀ علميۀ تهران، مى‌توان از آيت‌الله حاج ميرزا مهدى آشتيانى نام برد.همچنين حكيم محقق ميرزا محمود قمى از اساتيد او بود كه مردى زاهد و دانشمند بود. حبيب‌اللّه ذو الفنون نيز استاد رياضى ميرزا ابوالحسن شعرانى در حوزۀ تهرانى بود.<br /> <br /> ميرزا ابوالحسن شعرانى، در دورۀ جوانى كه حوزۀ علميۀ قم تازه تأسيس شده بود، سفرى به آن ديار كرد و در محضر اساتيدى مانند آيت‌الله حاج [[حائری یزدی، عبدالکریم|شيخ عبدالكريم حائرى]] (مؤسس حوزه) و حاج شيخ عبدالنبى نورى به ادامۀ تحصيل پرداخت.<br /> <br /> شعرانى 26 ساله بود كه پدر عالم و بزرگوارش را از دست داد.اين حادثه براى او بسيار سنگين بود ولى هرگز ارادۀ او را در راه سالها كسب دانش و سير در آفاق و انفس براى تحصيل علم و سير و سلوك، سست نكرد. اين بود كه او پس از سالها تحصيل در حوزۀ تازه تأسيس قم، آهنگ حوزۀ كهن و پر خاطرۀ نجف اشرف كرد و مدتها در آنجا موفق به بهره‌گيرى از محضر اساتيد بزرگ شد.در بين اساتيد حوزۀ علميۀ نجف، سيد ابوتراب خوانسارى(متوفاى 1346 ق.) بيشتر از ديگران، شعرانى را مجذوب خود كرد.سيد ابوتراب خوانسارى در بين علماء شخصيت برجسته‌اى داشت و علاوه بر فقه و معارف شيعه، با فقه اهل سنت نيز آشنا بود.<br /> <br /> ==بازگشت==<br /> <br /> <br /> شيخ ابوالحسن شعرانى پس از تكميل تحصيلات علمى و سير و سلوك عرفانى و علمى، در اوج استبداد رضا خانى، به تهران بازگشت و شروع به تبليغ و تدريس و تحقيق و ادامۀ سير و سلوك كرد.او خود در اين باره مى‌نويسد:<br /> <br /> «چون عهد شباب به تحصيل علوم و حفظ اصطلاحات و رسوم بگذشت...از هر عملى بهره بگرفتم و از خرمنى خوشه برداشتم.گاهى به مطالعه كتب ادب از عجم و عرب، و زمانى به دراست(تدريس) اشارات([[ابن سینا، حسین بن عبدالله|ابن سينا]]) و اسفار ([[صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم|ملا صدرا]]) و زمانى به تتبع تفاسير و اخبار، وقتى به تفسير و تحشيۀ كتب فقه و اصول و گاهى به تعمق در مسائل رياضى و معقول تا آن عهد به سر آمد...ساليان دراز، شب بيدار و روز تكرار هميشه ملازم دفاتر و كراريس(همراه دفترها و جزوه‌ها) و پيوسته موافق اخلام و قراطيس(همدم قلمها و كاغذها) ناگهان سروش غيب در گوش، اين ندا داد كه علم براى معرفت است و معرفت بذر عمل و طاعت، و طاعت بى اخلاص نشود و اين همه ميسر نگردد مگر به توفيق خدا و توسل به اوليا، مشغولى تا چند ها.<br /> <br /> {{شعر}}<br /> {{ب|''علم چندان كه بيشتر خوانى''|2=''چون عمل در تو نيست نادانى''}}<br /> {{پایان شعر}}<br /> <br /> <br /> شتاب بايد كرد و معاد را زادى فراهم ساخت، زود برخيز كه آفتاب بر آمد و كاروان رفت، تا بقيمتى باقى است و نيرو تمام از دست نشده، توسلى جوى و خدمتى تقديم كن.»<br /> <br /> ==آشنايى با زبانهاى متعدد==<br /> <br /> <br /> علامه شعرانى علاوه بر مهارت كافى در فقه و اصول و تفسير و حديث و فلسفه و رياضى و عرفان و كلام و...، با چندين زبان-غير از فارسى و عربى-آشنا بود:<br /> <br /> #فرانسه؛ شعرانى به زبان فرانسه، كاملا تسلط داشت و بسيارى از كتب علمى اسلامى ترجمه شده به زبان فرانسه را خود مطالعه و با متن اصلى تطبيق مى‌كرد و صحت و سقم ترجمه راتعيين مى‌نمود.<br /> #تركى؛ زبان تركى را مثل زبان مادرى مى‌دانست و مى‌خواند و مى‌نوشت.<br /> #انگليسى؛ وى به زبان انگليسى نيز به قدر متعارف و لازم آشنايى داشت.<br /> #عبرى؛ شايد شگفت انگيز باشد كه عالمى دينى با آن همه وسعت اطلاعات و اشتغالات در علوم مختلف، به زبان عبرى هم تسلط داشته باشد! ايشان اين زبان را از يك روحانى يهودى فراگرفته بود.<br /> <br /> ==شاگردان فرزانه==<br /> <br /> <br /> علامه ميرزا ابوالحسن شعرانى در مدت عمر پر بركت خويش شاگردانى فرزانه و حكيم و فقيه تربيت كرد.بسزاست به معرفى برخى از آنان بپردازيم.<br /> <br /> #آيت‌الله [[آملی، هاشم|ميرزا هاشم آملى]](1322-1413 ق.)؛ او در شهرستان آمل متولد شد و پس ازگذراندن دورۀ ابتدايى و مقدماتى، عازم تهران شد و در نزد شهيد مدرس، سيد محمد تنكابنى و شعرانى ادامه تحصيل داد.در سال 1345 ق. به قم رفت و دورۀ عالى فقه و اصول را از آيت‌الله [[حائری یزدی، عبدالکریم|شيخ عبدالكريم حائرى]] و آيت‌الله [[حجت کوه‌کمری، محمد|سيد محمد حجت كوه كمرى]] فرا گرفت و به درجۀ اجتهاد رسيد.مدتى نيز در نجف در محضر [[نایینی، محمدحسین|ميرزا حسين نايينى]]، [[عراقی، ضیاءالدین|عراقی]] و [[اصفهانی، ابوالحسن|سيد ابوالحسن اصفهانى]] ادامۀ تحصيل داد.او سالها در حوزۀ علميۀ قم به تدريس فقه و اصول پرداخت و شاگردانى بزرگ و دانشمند تربيت كرد.<br /> #آيت‌الله شيخ عبداللّه [[جوادی آملی، عبدالله|جوادى آملى]]؛ از فقها، مفسران و فلاسفۀ بزرگ معاصر و از اساتيد حوزۀ علميۀ قم داراى دهها اثر علمى و فقهى و تفسيرى است.<br /> #آيت‌الله شيخ [[حسن‌زاده آملی، حسن|حسن حسن زادۀ آملى]]؛ حكيم الهى، فقيه، رياضيدان، اديب، شاعر و متبحر در نجوم و هيئت، و عارف سالك معاصر، كه در آسمان دانش و معرفت همچون خورشيد مى‌درخشد.ايشان سالها در تهران از محضر علامه شعرانى در زمينۀ فقه و تفسير و رياضى و حكمت و عرفان و...استفاده كرده و بهره‌هاى فراوان برده است و خاطراتى شيرين و شنيدنى از آن استاد الهى به ياد دارد.<br /> #استاد [[احمدی فقیه، محمدحسن|شيخ محمدحسن احمدى فقيه يزدى]]، از شاگردان موفّق علاّمه شعرانى و از اساتيد حوزۀ علميه قم است.<br /> #[[غفاری، علی‌اکبر|على اكبر غفارى]]؛ استاد دانشمند على اكبر غفّارى از شاگردان فرزانۀ علاّمه شعرانى است كه در زمينۀ تصحيح، تحقيق و طبع آثار حديثى شيعه خدمات ارزنده‌اى انجام دادند.<br /> #[[محدث، جلال‌الدین|محدث ارموى]](1323 ق-1358 ش)؛ استاد علاّمه مرحوم مير جلال‌الدين محدّث ارموى از شاگردان علاّمه شعرانى بود.در شهر اروميه ديده به جهان گشود و پس از عمرى تحصيل و تحقيق و تأليف و تصحيح آثار علمى و دينى گذشتگان، در سال 1358 شمسى درتهران درگذشت.او بيش از هفتاد اثر گرانقدر را تصحيح يا تأليف كرده است.<br /> <br /> ==يادگارهاى ماندگار==<br /> <br /> <br /> آثار قلمى علاّمه شعرانى، بهترين وسيلۀ شناخت وسعت و عمق علم و دانش و تفكر اوست:<br /> <br /> الف-تفسير و علوم قرآنى<br /> <br /> #حاشيه بر مجمع‌البيان(در ده جلد)<br /> #تصحيح كامل تفسير صافى(در دو جلد)<br /> #حواشى و تعليقات بر تفسير منهج الصادقين(در ده جلد)<br /> #مقدمه و حواشى و تصحيح كامل [[روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن|تفسير ابوالفتوح رازى]] (در دوازده جلد)<br /> #نثر طوبى، دائرةالمعارف اصطلاحات قرآن، از الف تا حرف صاد.<br /> #تجويدقرآن <br /> #طبع و چاپ بيش از 60 نسخۀ قرآن در اندازه‌هاى مختلف.<br /> <br /> ب-حديث و روايت<br /> <br /> #جمع حواشى و تحقيق و تصحيح كتاب وافى اثر مرحوم [[فیض کاشانی، محمد بن شاه‌مرتضی|فيض كاشانى]] (در سه جلد)<br /> #تعليقات بر شرح اصول كافى اثر [[مازندرانی، محمدصالح بن احمد|ملا صالح مازندرانى]]،(در دوازده جلد)<br /> #تعليقات بر وسائل الشيعه (از جلد 16 تا 20)<br /> #حاشيه بر ارشاد القلوب ديلمى.<br /> #ترجمه و شرح دعاى عرفه سيد الشهداء عليه‌السّلام،ضميمه كتاب فيض الدموع.<br /> #ترجمه و شرح مفصل صحيفۀ كامل سجاديه <br /> #تحقيق و تصحيح [[جامع الرواة و ازاحة الاشتباهات عن الطرق و الأسناد|جامع الرواة]] <br /> #رساله در علم درايه<br /> <br /> ج-فقه و اصول<br /> <br /> #المدخل الى عذب المنهل، در اصول<br /> #شرح كفاية الاصول-[[آخوند خراسانى]]<br /> #شرح تبصره [[علامه حلی، حسن بن یوسف|علامۀ حلى]] <br /> #حاشيه كبيره بر قواعد<br /> #رساله در شرح شكوك صلاة در عروة الوثقى <br /> #فقه فارسى و مختصر براى تدريس در مدارس <br /> #مناسك حج با حواشى 9 نفر از مراجع تقليد<br /> <br /> د-فلسفه و كلام<br /> <br /> #شرح تجريد در علم كلام <br /> #حاشيه بر فصل الخطاب [[نوری، حسین بن محمدتقی|محدث نورى]] <br /> #كتاب راه سعادت در اثبات نبوت و رد شبهات يهود و نصارا <br /> #ترجمۀ كتاب «الامام على صوت العدالة الانسانية» با نقد لغزشهاى نويسنده (جرق جرداق)<br /> #تعليقاتى بر كتاب «محمد پيامبر و سياستمدار» نوشتۀ مونتگمرى وات.<br /> #اصطلاحات فلسفى <br /> #مقدمه و حواشى محققانه بر اسرار الحكم سبزوارى<br /> <br /> ه‍-هيئت و نجوم<br /> <br /> #شرح عمل به زيج(جدولى كه از روى آن به حركات سيارات پى مى‌برند) مبتنى بر هيئت جديد.<br /> #تعليقه و مستدرك تشريح الافلاك با اشاره به هيئت جديد.<br /> #هيئت فلاماريون، ترجمه از زبان فرانسه <br /> #تقاويم(تقويمهاى) شبانه روزى<br /> <br /> و-تاريخ<br /> <br /> #ترجمۀ «نفس المهموم» اثر حاج [[قمی، عباس|شيخ عباس قمى]] <br /> #مقدمه، تصحيح و تحقيق [[كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط. الحديثة)|كشف الغمه]] <br /> #مقدمه و تصحيح منتخب التواريخ <br /> #مقدمه كتاب وقايع السنين خاتون آبادى <br /> #مقدمه، تصحيح و تعليقات بر كتاب «روضة الشهداء».<br /> <br /> ز-فنون ديگر<br /> <br /> #تصحيح كامل و مقدمه و حاشيه بر جلد اول و سوم كتاب «نفائس الفنون فى عرائس العيون» اثر محمود آملى از دانشمندان قرن هشتم.<br /> <br /> ==وفات==<br /> <br /> <br /> علامه ميرزا ابوالحسن شعرانى در اواخر عمر دچار ضعف و بيمارى قلب و ريه شد و زير نظر پزشک بود.وقتى بيمارى‌اش شدت يافت براى معالجه به آلمان برده شد و در بيمارستانى در شهر هامبورگ بسترى گرديد.اما معالجات سودى نبخشيد و شايد تقدير چنين بود!...<br /> <br /> سرانجام اين عالم عامل و دانشمند كم نظير، پس از هفتاد و سه سال زندگى پر افتخار، در شب يكشنبه، هفتم شوال 1393 (1352/8/12)جان به جان آفرين تسليم كرد و دعوت حق را لبيك گفت.<br /> <br /> روز چهارشنبه، جنازه‌اش به تهران منتقل و قبل از ظهر روز پنجشنبه تشيع گرديد و در جوار ملكوتى حضرت عبدالعظيم حسنى، روبروى باغ طوطى، به خاک سپرده شد.<br /> <br /> <br /> == وابسته‌ها ==<br /> [[تبصرة المتعلمين في أحكام الدين]] <br /> <br /> [[پژوهش‌های قرآنی علامه شعرانی رحمه‌الله در تفاسیر مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين]] <br /> <br /> [[المدخل إلی عذب المنهل في أصول الفقه]] <br /> <br /> [[ترجمه ارشاد القلوب دیلمی با تصحیح و پاورقی علامه شعرانی «ره»]] <br /> <br /> [[كشف الغمة في معرفة الأئمة (ترجمه و شرح زواره‌اى)]] <br /> <br /> [[خود آموز نصاب]] <br /> <br /> [[دمع السجوم: ترجمه کتاب نفس المهموم]] <br /> <br /> [[کشف المراد شرح فارسی تجرید الإعتقاد]]<br /> <br /> [[قرآن هرگز تحریف نشده]] <br /> <br /> [[وقایع السنین و الاعوام، یا، گزارشهای سالیانه از ابتدای خلقت تا سال 1195 هجری]] <br /> <br /> [[الکافی]] <br /> <br /> [[منهج الصادقين في إلزام المخالفين]] <br /> <br /> [[تفسیر خلاصه منهج الصادقین]] <br /> <br /> [[قرآن مجید با ترجمه فارسی و خواص سور و آیات]] <br /> <br /> [[نفائس الفنون في عرائس العيون]] <br /> <br /> [[نثر طوبی]] <br /> <br /> [[نم یم (قرآن شناسی عرفانی)]] <br /> <br /> [[وسایل الشیعه الی تحصیل مسایل الشریعه]] <br /> <br /> [[صحیفه کامله سجادیه (ترجمه شعرانی)]] <br /> <br /> [[تفصیل آیات القرآن الحکیم بانضمام کتاب المستدرک]] <br /> <br /> [[استدراک علی الفصل الثالث من تشریح الافلاک: یحتوی علی اهم ما علیه المتاخرون فی الاوساط و التعدیلات و قواعد استخراج التقویم]] <br /> <br /> [[دمع السجوم فی ترجمه نفس المهموم]] <br /> <br /> [[حماسه کربلا (دمع السجوم)]] <br /> <br /> [[قرآن مجید از روی قرآن مشهور سلطانی بخط حاج طاهر خوشنویس (تبریزی) بانضمام تفصیل آیات قرآن حکیم و بهترین تفسیر مختصر فارسی بنام خلاصة التفاسیر]] <br /> <br /> [[دمع السجوم: ترجمه نفس المهموم]] <br /> <br /> [[تفسير كبير منهج الصادقين في إلزام المخالفين]] <br /> <br /> [[آنچه در کربلا گذشت]] <br /> <br /> [[رده:زندگی‌نامه]]</div>

مرتضایی